Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।
અથ ત્ર્યાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।
Shloka 1
તત સ્સમુત્થિતઃ કાલ્યમાસ્થાય સ્યન્દનોત્તમમ્ ।
પ્રયયૌ ભરતશ્શીઘ્રં રામદર્શનકાઙ્ક્ષયા ॥ 1 ॥
પ્રયયૌ ભરતશ્શીઘ્રં રામદર્શનકાઙ્ક્ષયા ॥ 1 ॥
tata ssamutthitaḥ kālyamāsthāya syandanottamam |
prayayau bharataśśīghraṃ rāmadarśanakāṅkṣayā || 1 ||
prayayau bharataśśīghraṃ rāmadarśanakāṅkṣayā || 1 ||
Shloka 2
અગ્રતઃ પ્રયયુસ્તસ્ય સર્વે મન્ત્રિપુરોધસઃ ।
અધિરુહ્ય હયૈર્યુક્તાન્રથાન્સૂર્યરથોપમાન્ ॥ 2 ॥
અધિરુહ્ય હયૈર્યુક્તાન્રથાન્સૂર્યરથોપમાન્ ॥ 2 ॥
agrataḥ prayayustasya sarve mantripurodhasaḥ |
adhiruhya hayairyuktānrathānsūryarathopamān || 2 ||
adhiruhya hayairyuktānrathānsūryarathopamān || 2 ||
Shloka 3
નવનાગસહસ્રાણિ કલ્પિતાનિ યથાવિધિ ।
અન્વયુર્ભરતં યાન્તમિક્ષ્વાકુકુલનન્દનમ્ ॥ 3 ॥
અન્વયુર્ભરતં યાન્તમિક્ષ્વાકુકુલનન્દનમ્ ॥ 3 ॥
navanāgasahasrāṇi kalpitāni yathāvidhi |
anvayurbharataṃ yāntamikṣvākukulanandanam || 3 ||
anvayurbharataṃ yāntamikṣvākukulanandanam || 3 ||
Shloka 4
ષષ્ટી રથસહસ્રાણિ ધન્વિનો વિવિધાયુધાઃ ।
અન્વયુર્ભરતં યાન્તં રાજપુત્રં યશસ્વિનમ્ ॥ 4 ॥
અન્વયુર્ભરતં યાન્તં રાજપુત્રં યશસ્વિનમ્ ॥ 4 ॥
ṣaṣṭī rathasahasrāṇi dhanvino vividhāyudhāḥ |
anvayurbharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam || 4 ||
anvayurbharataṃ yāntaṃ rājaputraṃ yaśasvinam || 4 ||
Shloka 5
શતં સહસ્રાણ્યશ્વાનાં સમારૂઢાનિ રાઘવમ્ ।
અન્વયુર્ભરતં યાન્તં સત્યસન્ધં જિતેન્દ્રિયમ્ ॥ 5 ॥
અન્વયુર્ભરતં યાન્તં સત્યસન્ધં જિતેન્દ્રિયમ્ ॥ 5 ॥
śataṃ sahasrāṇyaśvānāṃ samārūḍhāni rāghavam |
anvayurbharataṃ yāntaṃ satyasandhaṃ jitendriyam || 5 ||
anvayurbharataṃ yāntaṃ satyasandhaṃ jitendriyam || 5 ||
Shloka 6
કૈકેયી ચ સુમિત્રા ચ કૌસલ્યા ચ યશસ્વિની ।
રામાનયનસંહૃષ્ટા યયુર્યાનેન ભાસ્વતા ॥ 6 ॥
રામાનયનસંહૃષ્ટા યયુર્યાનેન ભાસ્વતા ॥ 6 ॥
kaikeyī ca sumitrā ca kausalyā ca yaśasvinī |
rāmānayanasaṃhṛṣṭā yayuryānena bhāsvatā || 6 ||
rāmānayanasaṃhṛṣṭā yayuryānena bhāsvatā || 6 ||
Shloka 7
પ્રયાતાશ્ચાર્યસઙ્ઘાતા રામં દ્રષ્ટું સલક્ષ્મણમ્ ।
તસ્યૈવ ચ કથાશ્ચિત્રાઃ કુર્વાણા હૃષ્ટમાનસાઃ ॥ 7 ॥
તસ્યૈવ ચ કથાશ્ચિત્રાઃ કુર્વાણા હૃષ્ટમાનસાઃ ॥ 7 ॥
prayātāścāryasaṅghātā rāmaṃ draṣṭuṃ salakṣmaṇam |
tasyaiva ca kathāścitrāḥ kurvāṇā hṛṣṭamānasāḥ || 7 ||
tasyaiva ca kathāścitrāḥ kurvāṇā hṛṣṭamānasāḥ || 7 ||
Shloka 8
મેઘશ્યામં મહાબાહું સ્થિરસત્ત્વં દૃઢવ્રતમ્ ।
કદા દ્રક્ષ્યામહે રામં જગત શ્શોકનાશનમ્ ॥ 8 ॥
કદા દ્રક્ષ્યામહે રામં જગત શ્શોકનાશનમ્ ॥ 8 ॥
meghaśyāmaṃ mahābāhuṃ sthirasattvaṃ dṛḍhavratam |
kadā drakṣyāmahe rāmaṃ jagata śśokanāśanam || 8 ||
kadā drakṣyāmahe rāmaṃ jagata śśokanāśanam || 8 ||
Shloka 9
દૃષ્ટ એવ હિ ન શ્શોકમપનેષ્યતિ રાઘવઃ ।
તમ સ્સર્વસ્ય લોકસ્ય સમુદ્યન્નિવ ભાસ્કરઃ ॥ 9 ॥
તમ સ્સર્વસ્ય લોકસ્ય સમુદ્યન્નિવ ભાસ્કરઃ ॥ 9 ॥
dṛṣṭa eva hi na śśokamapaneṣyati rāghavaḥ |
tama ssarvasya lokasya samudyanniva bhāskaraḥ || 9 ||
tama ssarvasya lokasya samudyanniva bhāskaraḥ || 9 ||
Shloka 10
ઇત્યેવં કથયન્તસ્તે સમ્પ્રહૃષ્ટાઃ કથા શ્શુભાઃ ।
પરિષ્વજાનાશ્ચાન્યોન્યં યયુર્નાગરિકા જનાઃ ॥ 10 ॥
પરિષ્વજાનાશ્ચાન્યોન્યં યયુર્નાગરિકા જનાઃ ॥ 10 ॥
ityevaṃ kathayantaste samprahṛṣṭāḥ kathā śśubhāḥ |
pariṣvajānāścānyonyaṃ yayurnāgarikā janāḥ || 10 ||
pariṣvajānāścānyonyaṃ yayurnāgarikā janāḥ || 10 ||
Shloka 11
યે ચ તત્રાપરે સર્વે સમ્મતા યે ચ નૈગમાઃ ।
રામં પ્રતિ યયુર્હૃષ્ટા સ્સર્વાઃ પ્રકૃતયસ્તથા ॥ 11 ॥
રામં પ્રતિ યયુર્હૃષ્ટા સ્સર્વાઃ પ્રકૃતયસ્તથા ॥ 11 ॥
ye ca tatrāpare sarve sammatā ye ca naigamāḥ |
rāmaṃ prati yayurhṛṣṭā ssarvāḥ prakṛtayastathā || 11 ||
rāmaṃ prati yayurhṛṣṭā ssarvāḥ prakṛtayastathā || 11 ||
Shloka 12
મણિકારાશ્ચ યે કેચિત્કુમ્ભકારાશ્ચ શોભનાઃ ।
સૂત્રકર્મકૃતશ્ચૈવ યે ચ શસ્ત્રોપજીવિનઃ ॥ 12 ॥
સૂત્રકર્મકૃતશ્ચૈવ યે ચ શસ્ત્રોપજીવિનઃ ॥ 12 ॥
maṇikārāśca ye kecitkumbhakārāśca śobhanāḥ |
sūtrakarmakṛtaścaiva ye ca śastropajīvinaḥ || 12 ||
sūtrakarmakṛtaścaiva ye ca śastropajīvinaḥ || 12 ||
Shloka 13
મયૂરકાઃ ક્રાકચિકા રોચકા વેધકાસ્તથા ।
દન્તકારા સ્સુધાકારા સ્તથા ગન્ધોપજીવિનઃ ॥ 13 ॥
દન્તકારા સ્સુધાકારા સ્તથા ગન્ધોપજીવિનઃ ॥ 13 ॥
mayūrakāḥ krākacikā rocakā vedhakāstathā |
dantakārā ssudhākārā stathā gandhopajīvinaḥ || 13 ||
dantakārā ssudhākārā stathā gandhopajīvinaḥ || 13 ||
Shloka 14
સુવર્ણકારાઃ પ્રખ્યાતાસ્તથા કમ્બલધાવકાઃ ।
સ્નાપકોષ્ણોદકા વૈદ્યાધૂપકાશ્શૌણ્ડિકાસ્તથા ॥ 14 ॥
સ્નાપકોષ્ણોદકા વૈદ્યાધૂપકાશ્શૌણ્ડિકાસ્તથા ॥ 14 ॥
suvarṇakārāḥ prakhyātāstathā kambaladhāvakāḥ |
snāpakoṣṇodakā vaidyādhūpakāśśauṇḍikāstathā || 14 ||
snāpakoṣṇodakā vaidyādhūpakāśśauṇḍikāstathā || 14 ||
Shloka 15
રજકાસ્તુન્નવાયાશ્ચ ગ્રામઘોષમહત્તરાઃ ।
શૈલૂષાશ્ચ સહ સ્ત્રીભિર્યયુઃ કૈવર્તકાસ્તથા ॥ 15 ॥
શૈલૂષાશ્ચ સહ સ્ત્રીભિર્યયુઃ કૈવર્તકાસ્તથા ॥ 15 ॥
rajakāstunnavāyāśca grāmaghoṣamahattarāḥ |
śailūṣāśca saha strībhiryayuḥ kaivartakāstathā || 15 ||
śailūṣāśca saha strībhiryayuḥ kaivartakāstathā || 15 ||
Shloka 16
સમાહિતા વેદવિદો બ્રાહ્મણા વૃત્તસમ્મતાઃ ।
ગોરથૈર્ભરતં યાન્તમનુજગ્મુ સ્સહસ્રશઃ ॥ 16 ॥
ગોરથૈર્ભરતં યાન્તમનુજગ્મુ સ્સહસ્રશઃ ॥ 16 ॥
samāhitā vedavido brāhmaṇā vṛttasammatāḥ |
gorathairbharataṃ yāntamanujagmu ssahasraśaḥ || 16 ||
gorathairbharataṃ yāntamanujagmu ssahasraśaḥ || 16 ||
Shloka 17
સુવેષા શ્શુદ્ધવસનાસ્તામ્રમૃષ્ટાનુલેપનાઃ ।
સર્વે તે વિવિધૈર્યાનૈ શ્શનૈર્ભરતમન્વયુઃ ॥ 17 ॥
સર્વે તે વિવિધૈર્યાનૈ શ્શનૈર્ભરતમન્વયુઃ ॥ 17 ॥
suveṣā śśuddhavasanāstāmramṛṣṭānulepanāḥ |
sarve te vividhairyānai śśanairbharatamanvayuḥ || 17 ||
sarve te vividhairyānai śśanairbharatamanvayuḥ || 17 ||
Shloka 18
પ્રહૃષ્ટમુદિતા સેના સાઽન્વયાત્કૈકયીસુતમ્ ।
ભ્રાતુરાનયને યાન્તં ભરતં ભ્રાતૃવત્સલમ્ ॥ 18 ॥
ભ્રાતુરાનયને યાન્તં ભરતં ભ્રાતૃવત્સલમ્ ॥ 18 ॥
prahṛṣṭamuditā senā sā'nvayātkaikayīsutam |
bhrāturānayane yāntaṃ bharataṃ bhrātṛvatsalam || 18 ||
bhrāturānayane yāntaṃ bharataṃ bhrātṛvatsalam || 18 ||
Shloka 19
તે ગત્વા દૂરમધ્વાનં રથયાનાશ્વકુઞ્જરૈઃ ।
સમાસેદુસ્તતો ગઙ્ગાં શૃઙ્ગીબેરપુરં પ્રતિ ॥ 19 ॥
સમાસેદુસ્તતો ગઙ્ગાં શૃઙ્ગીબેરપુરં પ્રતિ ॥ 19 ॥
te gatvā dūramadhvānaṃ rathayānāśvakuñjaraiḥ |
samāsedustato gaṅgāṃ śṛṅgīberapuraṃ prati || 19 ||
samāsedustato gaṅgāṃ śṛṅgīberapuraṃ prati || 19 ||
Shloka 20
યત્ર રામસખો વીરો ગુહો જ્ઞાતિગણૈર્વૃતઃ ।
નિવસત્યપ્રમાદેન દેશં તં પરિપાલયન્ ॥ 20 ॥
નિવસત્યપ્રમાદેન દેશં તં પરિપાલયન્ ॥ 20 ॥
yatra rāmasakho vīro guho jñātigaṇairvṛtaḥ |
nivasatyapramādena deśaṃ taṃ paripālayan || 20 ||
nivasatyapramādena deśaṃ taṃ paripālayan || 20 ||
Shloka 21
ઉપેત્ય તીરં ગઙ્ગાયાશ્ચક્રવાકૈરલઙ્કૃતમ્ ।
વ્યવાતિષ્ઠત સા સેના ભરતસ્યાનુયાયિની ॥ 21 ॥
વ્યવાતિષ્ઠત સા સેના ભરતસ્યાનુયાયિની ॥ 21 ॥
upetya tīraṃ gaṅgāyāścakravākairalaṅkṛtam |
vyavātiṣṭhata sā senā bharatasyānuyāyinī || 21 ||
vyavātiṣṭhata sā senā bharatasyānuyāyinī || 21 ||
Shloka 22
નિરીક્ષ્યાનુગતાં સેનાં તાં ચ ગઙ્ગાં શિવોદકામ્ ।
ભરતસ્સચિવાન્સર્વાનબ્રવીદ્વાક્યકોવિદઃ ॥ 22 ॥
ભરતસ્સચિવાન્સર્વાનબ્રવીદ્વાક્યકોવિદઃ ॥ 22 ॥
nirīkṣyānugatāṃ senāṃ tāṃ ca gaṅgāṃ śivodakām |
bharatassacivānsarvānabravīdvākyakovidaḥ || 22 ||
bharatassacivānsarvānabravīdvākyakovidaḥ || 22 ||
Shloka 23
નિવેશયત મે સૈન્યમભિપ્રાયેણ સર્વતઃ ।
વિશ્રાન્તાઃ પ્રતરિષ્યામશ્શ્વ ઇદાનીમિમાં નદીમ્ ॥ 23 ॥
વિશ્રાન્તાઃ પ્રતરિષ્યામશ્શ્વ ઇદાનીમિમાં નદીમ્ ॥ 23 ॥
niveśayata me sainyamabhiprāyeṇa sarvataḥ |
viśrāntāḥ pratariṣyāmaśśva idānīmimāṃ nadīm || 23 ||
viśrāntāḥ pratariṣyāmaśśva idānīmimāṃ nadīm || 23 ||
Shloka 24
દાતું ચ તાવદિચ્છામિ સ્વર્ગતસ્ય મહીપતેઃ ।
ઔર્ધ્વદેહનિમિત્તાર્થમવતીર્યોદકં નદીમ્ ॥ 24 ॥
ઔર્ધ્વદેહનિમિત્તાર્થમવતીર્યોદકં નદીમ્ ॥ 24 ॥
dātuṃ ca tāvadicchāmi svargatasya mahīpateḥ |
aurdhvadehanimittārthamavatīryodakaṃ nadīm || 24 ||
aurdhvadehanimittārthamavatīryodakaṃ nadīm || 24 ||
Shloka 25
તસ્યૈવં બ્રુવતોઽમાત્યાસ્તથેત્યુક્ત્વા સમાહિતાઃ ।
ન્યવેશયંસ્તાં છન્દેન સ્વેન સ્વેન પૃથક્પૃથક્ ॥ 25 ॥
ન્યવેશયંસ્તાં છન્દેન સ્વેન સ્વેન પૃથક્પૃથક્ ॥ 25 ॥
tasyaivaṃ bruvato'mātyāstathetyuktvā samāhitāḥ |
nyaveśayaṃstāṃ chandena svena svena pṛthakpṛthak || 25 ||
nyaveśayaṃstāṃ chandena svena svena pṛthakpṛthak || 25 ||
Shloka 26
નિવેશ્ય ગઙ્ગામનુ તાં મહાનદીં ચમૂં વિધાનૈઃ પરિબર્હશોભિનીમ્ ।
ઉવાસ રામસ્ય તદા મહાત્મનો વિચિન્તયાનો ભરતો નિવર્તનમ્ ॥ 26 ॥
ઉવાસ રામસ્ય તદા મહાત્મનો વિચિન્તયાનો ભરતો નિવર્તનમ્ ॥ 26 ॥
niveśya gaṅgāmanu tāṃ mahānadīṃ camūṃ vidhānaiḥ paribarhaśobhinīm |
uvāsa rāmasya tadā mahātmano vicintayāno bharato nivartanam || 26 ||
uvāsa rāmasya tadā mahātmano vicintayāno bharato nivartanam || 26 ||
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે ત્ર્યાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ त्र्याशीतितमस्सर्गः ।
तत स्समुत्थितः काल्यमास्थाय स्यन्दनोत्तमम् ।
प्रययौ भरतश्शीघ्रं रामदर्शनकाङ्क्षया ॥ 1 ॥
अग्रतः प्रययुस्तस्य सर्वे मन्त्रिपुरोधसः ।
अधिरुह्य हयैर्युक्तान्रथान्सूर्यरथोपमान् ॥ 2 ॥
नवनागसहस्राणि कल्पितानि यथाविधि ।
अन्वयुर्भरतं यान्तमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ॥ 3 ॥
षष्टी रथसहस्राणि धन्विनो विविधायुधाः ।
अन्वयुर्भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम् ॥ 4 ॥
शतं सहस्राण्यश्वानां समारूढानि राघवम् ।
अन्वयुर्भरतं यान्तं सत्यसन्धं जितेन्द्रियम् ॥ 5 ॥
कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी ।
रामानयनसंहृष्टा ययुर्यानेन भास्वता ॥ 6 ॥
प्रयाताश्चार्यसङ्घाता रामं द्रष्टुं सलक्ष्मणम् ।
तस्यैव च कथाश्चित्राः कुर्वाणा हृष्टमानसाः ॥ 7 ॥
मेघश्यामं महाबाहुं स्थिरसत्त्वं दृढव्रतम् ।
कदा द्रक्ष्यामहे रामं जगत श्शोकनाशनम् ॥ 8 ॥
दृष्ट एव हि न श्शोकमपनेष्यति राघवः ।
तम स्सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्निव भास्करः ॥ 9 ॥
इत्येवं कथयन्तस्ते सम्प्रहृष्टाः कथा श्शुभाः ।
परिष्वजानाश्चान्योन्यं ययुर्नागरिका जनाः ॥ 10 ॥
ये च तत्रापरे सर्वे सम्मता ये च नैगमाः ।
रामं प्रति ययुर्हृष्टा स्सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥ 11 ॥
मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः ।
सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः ॥ 12 ॥
मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा ।
दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः ॥ 13 ॥
सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः ।
स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा ॥ 14 ॥
रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः ।
शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा ॥ 15 ॥
समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्तसम्मताः ।
गोरथैर्भरतं यान्तमनुजग्मु स्सहस्रशः ॥ 16 ॥
सुवेषा श्शुद्धवसनास्ताम्रमृष्टानुलेपनाः ।
सर्वे ते विविधैर्यानै श्शनैर्भरतमन्वयुः ॥ 17 ॥
प्रहृष्टमुदिता सेना साऽन्वयात्कैकयीसुतम् ।
भ्रातुरानयने यान्तं भरतं भ्रातृवत्सलम् ॥ 18 ॥
ते गत्वा दूरमध्वानं रथयानाश्वकुञ्जरैः ।
समासेदुस्ततो गङ्गां शृङ्गीबेरपुरं प्रति ॥ 19 ॥
यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः ।
निवसत्यप्रमादेन देशं तं परिपालयन् ॥ 20 ॥
उपेत्य तीरं गङ्गायाश्चक्रवाकैरलङ्कृतम् ।
व्यवातिष्ठत सा सेना भरतस्यानुयायिनी ॥ 21 ॥
निरीक्ष्यानुगतां सेनां तां च गङ्गां शिवोदकाम् ।
भरतस्सचिवान्सर्वानब्रवीद्वाक्यकोविदः ॥ 22 ॥
निवेशयत मे सैन्यमभिप्रायेण सर्वतः ।
विश्रान्ताः प्रतरिष्यामश्श्व इदानीमिमां नदीम् ॥ 23 ॥
दातुं च तावदिच्छामि स्वर्गतस्य महीपतेः ।
और्ध्वदेहनिमित्तार्थमवतीर्योदकं नदीम् ॥ 24 ॥
तस्यैवं ब्रुवतोऽमात्यास्तथेत्युक्त्वा समाहिताः ।
न्यवेशयंस्तां छन्देन स्वेन स्वेन पृथक्पृथक् ॥ 25 ॥
निवेश्य गङ्गामनु तां महानदीं चमूं विधानैः परिबर्हशोभिनीम् ।
उवास रामस्य तदा महात्मनो विचिन्तयानो भरतो निवर्तनम् ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे त्र्याशीतितमस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.