શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।
અથ દશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
ક્રુદ્ધમાજ્ઞાય રામં તુ વસિષ્ઠઃ પ્રત્યુવાચ હ ।
જાબાલિરપિ જાનીતે લોકસ્યાસ્ય ગતાગતિમ્ ॥ 1 ॥
નિવર્તયિતુકામસ્તુ ત્વામેતદ્વાક્યમબ્રવીત્ ।
ઇમાં લોકસમુત્પત્તિં લોકનાથ નિબોધ મે ॥ 2 ॥
સર્વં સલિલમેવાસીત્પૃથિવી યત્ર નિર્મિતા ।
તતઃ સમભવદ્બ્રહ્મા સ્વયમ્ભૂર્દૈવતૈઃ સહ ॥ 3 ॥
સ વરાહસ્તતો ભૂત્વા પ્રોજ્જહાર વસુન્ધરામ્ ।
અસૃજચ્ચ જગત્સર્વં સહ પુત્રૈઃ કૃતાત્મભિઃ ॥ 4 ॥
આકાશપ્રભવો બ્રહ્મા શાશ્વતો નિત્ય અવ્યયઃ ।
તસ્માન્મરીચિઃ સઞ્જજ્ઞે મરીચેઃ કશ્યપઃ સુતઃ ॥ 5 ॥
વિવસ્વાન્કાશ્યપાત્ જજ્ઞે મનુર્વૈવસ્વતઃ સ્વયમ્ ।
સ તુ પ્રજાપતિઃ પૂર્વમિક્ષ્વાકુસ્તુ મનોઃ સુતઃ ॥ 6 ॥
યસ્યેયં પ્રથમં દત્તા સમૃદ્ધા મનુના મહી ।
તમિક્ષ્વાકુમયોધ્યાયાં રાજાનં વિદ્ધિ પૂર્વકમ્ ॥ 7 ॥
ઇક્ષ્વાકોસ્તુ સુત શ્રીમાન્કુક્ષિરેવેતિ વિશ્રુતઃ ।
કુક્ષેરથાત્મજો વીરો વિકુક્ષિરુદપદ્યત ॥ 8 ॥
વિકુક્ષેસ્તુ મહાતેજા બાણઃ પુત્ર પ્રતાપવાન્ ।
બાણસ્ય તુ મહાબાહુરનરણ્યો મહાતપાઃ ॥ 9 ॥
નાનાવૃષ્ટિર્બભૂવાસ્મિન્નદુર્ભિક્ષં સતાં વરે ।
અનરણ્યે મહારાજે તસ્કરો નાપિ કશ્ચન ॥ 10 ॥
અનરણ્યાન્મહાબાહુઃ પૃથુ રાજા બભૂવ હ ।
તસ્માત્પૃથોમેહારાજસ્ત્રિશઙ્કુરુદપદ્યત ॥ 11 ॥
સ સત્યવચનાદ્ વીરઃ સશરીરો દિવં ગતઃ ।
ત્રિશઙ્કોરભવત્સૂનુર્દુન્ધુમારો મહાયશાઃ ॥ 12 ॥
દુન્ધુમારાન્મહાતેજા યુવનાશ્વો વ્યજાયત ।
યુવનાશ્વસુત શ્શ્રીમાન્માન્ધાતા સમપદ્યત ॥ 13 ॥
માન્ધાતુસ્ત મહાતેજાઃ સુસન્ધિરુદપદ્યત ।
સુસન્ધેરપિ પુત્રૌ દ્વૌ ધ્રુવસન્ધિઃ પ્રસેનજિત્ ॥ 14 ॥
યશસ્વી ધ્રુવસન્ધેસ્તુ ભરતો રિપુસૂદનઃ ।
યુવનાશ્વસુત શ્શ્રીમાન્માન્ધાતા સમપદ્યત ॥ 15 ॥
માન્ધાતુસ્ત મહાતેજા સ્સુસન્ધિરુદપદ્યત ।
સુસન્ધેરપિ પુત્રૌ દ્વૌ ધ્રુવસન્ધિઃ પ્રસેનજિત્ ॥ 16 ॥
યશસ્વી ધ્રુવસન્ધેસ્તુ ભરતો રિપુસૂદનઃ ।
ભરતાત્તુ મહાબાહોરસિતો નામ જાયત ॥ 17 ॥
યસ્યૈતે પ્રતિરાજાન ઉદપદ્યન્ત શત્રવઃ ।
હૈહયાસ્તાલજઙ્ઘાશ્ચ શૂરાશ્ચ શશિબિન્દવઃ ॥ 18 ॥
તાંસ્તુ સર્વાન્પ્રતિવ્યૂહ્ય યુદ્ધે રાજા પ્રવાસિતઃ ।
સ ચ શૈલવરે રમ્યે બભૂવાભિરતો મુનિઃ ॥ 19 ॥
દ્વે ચાસ્ય ભાર્યે ગર્ભિણ્યૌ બભૂવતુરિતિ શ્રુતિઃ ।
એકા ગર્ભવિનાશાય સપત્ન્યૈ ગરલં દદૌ ॥ 20 ॥
ભાર્ગવશ્ચ્યવનો નામ હિમવન્તમુપાશ્રિતઃ ।
તમૃષિં સમુપાગમ્ય કાલિન્દી ત્વભ્યવાદયત્ ॥ 21 ॥
સ તામભ્યવદદ્વિપ્રો વરેપ્સું પુત્રજન્મનિ ।
પુત્રસ્તે ભવિતા દેવિ મહાત્મા લોકવિશ્રુતઃ ॥ 22 ॥
ધાર્મિકશ્ચ સુશીલશ્ચ વંશકર્તાઽરિસૂદનઃ ।
કૃત્વા પ્રદક્ષિણં હૃષ્ટા મુનિન્તમનુમાન્ય ચ ॥ 23 ॥
પદ્મપત્રસમાનાક્ષં પદ્મગર્ભસમપ્રભમ્ ।
તતઃ સા ગૃહમાગમ્ય દેવી પુત્રં વ્યજાયત ॥ 24 ॥
સપત્ન્યા તુ ગરસ્તસ્યૈ દત્તો ગર્ભજિઘાંસયા ।
ગરેણ સહ તેનૈવ જાત સ્સ સગરોઽભવત્ ॥ 25 ॥
સ રાજા સગરો નામ યઃ સમુદ્રમખાનયત્ ।
ઇષ્ટ્વા પર્વણિ વેગેન ત્રાસયન ઇમાઃ પ્રજાઃ ॥ 26 ॥
અસમઞ્જસ્તુ પુત્રોઽભૂત્સગરસ્યેતિ ન શ્શ્રુતમ્ ।
જીવન્નેવ સ પિત્રા તુ નિરસ્તઃ પાપકર્મકૃત્ ॥ 27 ॥
અંશુમાનિતિ પુત્રોઽભૂદસમઞ્જસ્ય વીર્યવાન્ ।
દિલીપોંશુમતઃ પુત્રો દિલીપસ્ય ભગીરથઃ ॥ 28 ॥
ભગીરથાત્કકુત્સ્થસ્તુ કાકુત્સ્થા યેન વિશ્રુતાઃ ।
કકુત્સ્થસ્ય ચ પુત્રોઽભૂદ્રઘુર્યેન ચ રાઘવાઃ ॥ 29 ॥
રઘોસ્તુ પુત્રસ્તેજસ્વી પ્રવૃદ્ધઃ પુરુષાદકઃ ।
કલ્માષપાદ સ્સૌદાસ ઇત્યેવં પ્રથિતો ભુવિ ॥ 30 ॥
કલ્માષપાદપુત્રોઽભૂચ્છઙ્ખણસ્ત્વિતિ વિશ્રુતઃ ।
યસ્તુ તદ્વીર્યમાસાદ્ય સહસૈન્યો વ્યનીનશત્ ॥ 31 ॥
શઙ્ખણસ્ય ચ પુત્રોઽભૂચ્છૂર શ્રીમાન્સુદર્શનઃ ।
સુદર્શનસ્યાગ્નિવર્ણઃ અગ્નિવર્ણસ્ય શીઘ્રગઃ ॥ 32 ॥
શીઘ્રગસ્ય મરુઃ પુત્રો મરોઃ પુત્રઃ પ્રશુશ્રુવઃ ।
પ્રશુશ્રુવસ્ય પુત્રોભૂદમ્બરીષો મહાદ્યુતિઃ ॥ 33 ॥
અમ્બરીષસ્ય પુત્રોભૂન્નહુષઃ સત્યવિક્રમઃ ।
નહુષસ્ય ચ નાભાગઃ પુત્રઃ પરમધાર્મિકઃ ॥ 34 ॥
અજશ્ચ સુવ્રતશ્ચૈવ નાભાગસ્ય સુતાવુભૌ ।
અજસ્યૈવ ચ ધર્માત્મા રાજા દશરથસ્સુતઃ ॥ 35 ॥
તસ્ય જ્યેષ્ઠોઽસિ દાયાદો રામ ઇત્યભિવિશ્રુતઃ ।
તદ્ગૃહાણ સ્વકં રાજ્યમવેક્ષસ્વ જનં નૃપ ॥ 36 ॥
ઇક્ષ્વાકૂણાં હિ સર્વેષાં રાજા ભવતિ પૂર્વજઃ ।
પૂર્વજે નાપરઃ પુત્રો જ્યેષ્ઠો રાજ્યેઽભિષિચ્યતે ॥ 37 ॥
સ રાઘવાણાં કુલધર્મમાત્મનઃ સનાતનં નાદ્ય વિહન્તુમર્હસિ ।
પ્રભૂતરત્નામનુશાધિ મેદિનીં પ્રભૂતરાષ્ટ્રાં પિતૃવન્મહાયશઃ ॥ 38 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે દશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha daśādhikaśatatamassargaḥ |
kruddhamājñāya rāmaṃ tu vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha |
jābālirapi jānīte lokasyāsya gatāgatim || 1 ||
nivartayitukāmastu tvāmetadvākyamabravīt |
imāṃ lokasamutpattiṃ lokanātha nibodha me || 2 ||
sarvaṃ salilamevāsītpṛthivī yatra nirmitā |
tataḥ samabhavadbrahmā svayambhūrdaivataiḥ saha || 3 ||
sa varāhastato bhūtvā projjahāra vasundharām |
asṛjacca jagatsarvaṃ saha putraiḥ kṛtātmabhiḥ || 4 ||
ākāśaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ |
tasmānmarīciḥ sañjajñe marīceḥ kaśyapaḥ sutaḥ || 5 ||
vivasvānkāśyapāt jajñe manurvaivasvataḥ svayam |
sa tu prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manoḥ sutaḥ || 6 ||
yasyeyaṃ prathamaṃ dattā samṛddhā manunā mahī |
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam || 7 ||
ikṣvākostu suta śrīmānkukṣireveti viśrutaḥ |
kukṣerathātmajo vīro vikukṣirudapadyata || 8 ||
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putra pratāpavān |
bāṇasya tu mahābāhuranaraṇyo mahātapāḥ || 9 ||
nānāvṛṣṭirbabhūvāsminnadurbhikṣaṃ satāṃ vare |
anaraṇye mahārāje taskaro nāpi kaścana || 10 ||
anaraṇyānmahābāhuḥ pṛthu rājā babhūva ha |
tasmātpṛthomehārājastriśaṅkurudapadyata || 11 ||
sa satyavacanād vīraḥ saśarīro divaṃ gataḥ |
triśaṅkorabhavatsūnurdundhumāro mahāyaśāḥ || 12 ||
dundhumārānmahātejā yuvanāśvo vyajāyata |
yuvanāśvasuta śśrīmānmāndhātā samapadyata || 13 ||
māndhātusta mahātejāḥ susandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 14 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato ripusūdanaḥ |
yuvanāśvasuta śśrīmānmāndhātā samapadyata || 15 ||
māndhātusta mahātejā ssusandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 16 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato ripusūdanaḥ |
bharatāttu mahābāhorasito nāma jāyata || 17 ||
yasyaite pratirājāna udapadyanta śatravaḥ |
haihayāstālajaṅghāśca śūrāśca śaśibindavaḥ || 18 ||
tāṃstu sarvānprativyūhya yuddhe rājā pravāsitaḥ |
sa ca śailavare ramye babhūvābhirato muniḥ || 19 ||
dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutiḥ |
ekā garbhavināśāya sapatnyai garalaṃ dadau || 20 ||
bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśritaḥ |
tamṛṣiṃ samupāgamya kālindī tvabhyavādayat || 21 ||
sa tāmabhyavadadvipro varepsuṃ putrajanmani |
putraste bhavitā devi mahātmā lokaviśrutaḥ || 22 ||
dhārmikaśca suśīlaśca vaṃśakartā'risūdanaḥ |
kṛtvā pradakṣiṇaṃ hṛṣṭā munintamanumānya ca || 23 ||
padmapatrasamānākṣaṃ padmagarbhasamaprabham |
tataḥ sā gṛhamāgamya devī putraṃ vyajāyata || 24 ||
sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā |
gareṇa saha tenaiva jāta ssa sagaro'bhavat || 25 ||
sa rājā sagaro nāma yaḥ samudramakhānayat |
iṣṭvā parvaṇi vegena trāsayana imāḥ prajāḥ || 26 ||
asamañjastu putro'bhūtsagarasyeti na śśrutam |
jīvanneva sa pitrā tu nirastaḥ pāpakarmakṛt || 27 ||
aṃśumāniti putro'bhūdasamañjasya vīryavān |
dilīpoṃśumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ || 28 ||
bhagīrathātkakutsthastu kākutsthā yena viśrutāḥ |
kakutsthasya ca putro'bhūdraghuryena ca rāghavāḥ || 29 ||
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ |
kalmāṣapāda ssaudāsa ityevaṃ prathito bhuvi || 30 ||
kalmāṣapādaputro'bhūcchaṅkhaṇastviti viśrutaḥ |
yastu tadvīryamāsādya sahasainyo vyanīnaśat || 31 ||
śaṅkhaṇasya ca putro'bhūcchūra śrīmānsudarśanaḥ |
sudarśanasyāgnivarṇaḥ agnivarṇasya śīghragaḥ || 32 ||
śīghragasya maruḥ putro maroḥ putraḥ praśuśruvaḥ |
praśuśruvasya putrobhūdambarīṣo mahādyutiḥ || 33 ||
ambarīṣasya putrobhūnnahuṣaḥ satyavikramaḥ |
nahuṣasya ca nābhāgaḥ putraḥ paramadhārmikaḥ || 34 ||
ajaśca suvrataścaiva nābhāgasya sutāvubhau |
ajasyaiva ca dharmātmā rājā daśarathassutaḥ || 35 ||
tasya jyeṣṭho'si dāyādo rāma ityabhiviśrutaḥ |
tadgṛhāṇa svakaṃ rājyamavekṣasva janaṃ nṛpa || 36 ||
ikṣvākūṇāṃ hi sarveṣāṃ rājā bhavati pūrvajaḥ |
pūrvaje nāparaḥ putro jyeṣṭho rājye'bhiṣicyate || 37 ||
sa rāghavāṇāṃ kuladharmamātmanaḥ sanātanaṃ nādya vihantumarhasi |
prabhūtaratnāmanuśādhi medinīṃ prabhūtarāṣṭrāṃ pitṛvanmahāyaśaḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe daśādhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ दशाधिकशततमस्सर्गः ।
क्रुद्धमाज्ञाय रामं तु वसिष्ठः प्रत्युवाच ह ।
जाबालिरपि जानीते लोकस्यास्य गतागतिम् ॥ 1 ॥
निवर्तयितुकामस्तु त्वामेतद्वाक्यमब्रवीत् ।
इमां लोकसमुत्पत्तिं लोकनाथ निबोध मे ॥ 2 ॥
सर्वं सलिलमेवासीत्पृथिवी यत्र निर्मिता ।
ततः समभवद्ब्रह्मा स्वयम्भूर्दैवतैः सह ॥ 3 ॥
स वराहस्ततो भूत्वा प्रोज्जहार वसुन्धराम् ।
असृजच्च जगत्सर्वं सह पुत्रैः कृतात्मभिः ॥ 4 ॥
आकाशप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः ।
तस्मान्मरीचिः सञ्जज्ञे मरीचेः कश्यपः सुतः ॥ 5 ॥
विवस्वान्काश्यपात् जज्ञे मनुर्वैवस्वतः स्वयम् ।
स तु प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोः सुतः ॥ 6 ॥
यस्येयं प्रथमं दत्ता समृद्धा मनुना मही ।
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् ॥ 7 ॥
इक्ष्वाकोस्तु सुत श्रीमान्कुक्षिरेवेति विश्रुतः ।
कुक्षेरथात्मजो वीरो विकुक्षिरुदपद्यत ॥ 8 ॥
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्र प्रतापवान् ।
बाणस्य तु महाबाहुरनरण्यो महातपाः ॥ 9 ॥
नानावृष्टिर्बभूवास्मिन्नदुर्भिक्षं सतां वरे ।
अनरण्ये महाराजे तस्करो नापि कश्चन ॥ 10 ॥
अनरण्यान्महाबाहुः पृथु राजा बभूव ह ।
तस्मात्पृथोमेहाराजस्त्रिशङ्कुरुदपद्यत ॥ 11 ॥
स सत्यवचनाद् वीरः सशरीरो दिवं गतः ।
त्रिशङ्कोरभवत्सूनुर्दुन्धुमारो महायशाः ॥ 12 ॥
दुन्धुमारान्महातेजा युवनाश्वो व्यजायत ।
युवनाश्वसुत श्श्रीमान्मान्धाता समपद्यत ॥ 13 ॥
मान्धातुस्त महातेजाः सुसन्धिरुदपद्यत ।
सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित् ॥ 14 ॥
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो रिपुसूदनः ।
युवनाश्वसुत श्श्रीमान्मान्धाता समपद्यत ॥ 15 ॥
मान्धातुस्त महातेजा स्सुसन्धिरुदपद्यत ।
सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित् ॥ 16 ॥
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो रिपुसूदनः ।
भरतात्तु महाबाहोरसितो नाम जायत ॥ 17 ॥
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रवः ।
हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशिबिन्दवः ॥ 18 ॥
तांस्तु सर्वान्प्रतिव्यूह्य युद्धे राजा प्रवासितः ।
स च शैलवरे रम्ये बभूवाभिरतो मुनिः ॥ 19 ॥
द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतिः ।
एका गर्भविनाशाय सपत्न्यै गरलं ददौ ॥ 20 ॥
भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः ।
तमृषिं समुपागम्य कालिन्दी त्वभ्यवादयत् ॥ 21 ॥
स तामभ्यवदद्विप्रो वरेप्सुं पुत्रजन्मनि ।
पुत्रस्ते भविता देवि महात्मा लोकविश्रुतः ॥ 22 ॥
धार्मिकश्च सुशीलश्च वंशकर्ताऽरिसूदनः ।
कृत्वा प्रदक्षिणं हृष्टा मुनिन्तमनुमान्य च ॥ 23 ॥
पद्मपत्रसमानाक्षं पद्मगर्भसमप्रभम् ।
ततः सा गृहमागम्य देवी पुत्रं व्यजायत ॥ 24 ॥
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया ।
गरेण सह तेनैव जात स्स सगरोऽभवत् ॥ 25 ॥
स राजा सगरो नाम यः समुद्रमखानयत् ।
इष्ट्वा पर्वणि वेगेन त्रासयन इमाः प्रजाः ॥ 26 ॥
असमञ्जस्तु पुत्रोऽभूत्सगरस्येति न श्श्रुतम् ।
जीवन्नेव स पित्रा तु निरस्तः पापकर्मकृत् ॥ 27 ॥
अंशुमानिति पुत्रोऽभूदसमञ्जस्य वीर्यवान् ।
दिलीपोंशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः ॥ 28 ॥
भगीरथात्ककुत्स्थस्तु काकुत्स्था येन विश्रुताः ।
ककुत्स्थस्य च पुत्रोऽभूद्रघुर्येन च राघवाः ॥ 29 ॥
रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः ।
कल्माषपाद स्सौदास इत्येवं प्रथितो भुवि ॥ 30 ॥
कल्माषपादपुत्रोऽभूच्छङ्खणस्त्विति विश्रुतः ।
यस्तु तद्वीर्यमासाद्य सहसैन्यो व्यनीनशत् ॥ 31 ॥
शङ्खणस्य च पुत्रोऽभूच्छूर श्रीमान्सुदर्शनः ।
सुदर्शनस्याग्निवर्णः अग्निवर्णस्य शीघ्रगः ॥ 32 ॥
शीघ्रगस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रशुश्रुवः ।
प्रशुश्रुवस्य पुत्रोभूदम्बरीषो महाद्युतिः ॥ 33 ॥
अम्बरीषस्य पुत्रोभून्नहुषः सत्यविक्रमः ।
नहुषस्य च नाभागः पुत्रः परमधार्मिकः ॥ 34 ॥
अजश्च सुव्रतश्चैव नाभागस्य सुतावुभौ ।
अजस्यैव च धर्मात्मा राजा दशरथस्सुतः ॥ 35 ॥
तस्य ज्येष्ठोऽसि दायादो राम इत्यभिविश्रुतः ।
तद्गृहाण स्वकं राज्यमवेक्षस्व जनं नृप ॥ 36 ॥
इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां राजा भवति पूर्वजः ।
पूर्वजे नापरः पुत्रो ज्येष्ठो राज्येऽभिषिच्यते ॥ 37 ॥
स राघवाणां कुलधर्ममात्मनः सनातनं नाद्य विहन्तुमर्हसि ।
प्रभूतरत्नामनुशाधि मेदिनीं प्रभूतराष्ट्रां पितृवन्महायशः ॥ 38 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे दशाधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha daśādhikaśatatamassargaḥ |
kruddhamājñāya rāmaṃ tu vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha |
jābālirapi jānīte lokasyāsya gatāgatim || 1 ||
nivartayitukāmastu tvāmetadvākyamabravīt |
imāṃ lokasamutpattiṃ lokanātha nibodha me || 2 ||
sarvaṃ salilamevāsītpṛthivī yatra nirmitā |
tataḥ samabhavadbrahmā svayambhūrdaivataiḥ saha || 3 ||
sa varāhastato bhūtvā projjahāra vasundharām |
asṛjacca jagatsarvaṃ saha putraiḥ kṛtātmabhiḥ || 4 ||
ākāśaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ |
tasmānmarīciḥ sañjajñe marīceḥ kaśyapaḥ sutaḥ || 5 ||
vivasvānkāśyapāt jajñe manurvaivasvataḥ svayam |
sa tu prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manoḥ sutaḥ || 6 ||
yasyeyaṃ prathamaṃ dattā samṛddhā manunā mahī |
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam || 7 ||
ikṣvākostu suta śrīmānkukṣireveti viśrutaḥ |
kukṣerathātmajo vīro vikukṣirudapadyata || 8 ||
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putra pratāpavān |
bāṇasya tu mahābāhuranaraṇyo mahātapāḥ || 9 ||
nānāvṛṣṭirbabhūvāsminnadurbhikṣaṃ satāṃ vare |
anaraṇye mahārāje taskaro nāpi kaścana || 10 ||
anaraṇyānmahābāhuḥ pṛthu rājā babhūva ha |
tasmātpṛthomehārājastriśaṅkurudapadyata || 11 ||
sa satyavacanād vīraḥ saśarīro divaṃ gataḥ |
triśaṅkorabhavatsūnurdundhumāro mahāyaśāḥ || 12 ||
dundhumārānmahātejā yuvanāśvo vyajāyata |
yuvanāśvasuta śśrīmānmāndhātā samapadyata || 13 ||
māndhātusta mahātejāḥ susandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 14 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato ripusūdanaḥ |
yuvanāśvasuta śśrīmānmāndhātā samapadyata || 15 ||
māndhātusta mahātejā ssusandhirudapadyata |
susandherapi putrau dvau dhruvasandhiḥ prasenajit || 16 ||
yaśasvī dhruvasandhestu bharato ripusūdanaḥ |
bharatāttu mahābāhorasito nāma jāyata || 17 ||
yasyaite pratirājāna udapadyanta śatravaḥ |
haihayāstālajaṅghāśca śūrāśca śaśibindavaḥ || 18 ||
tāṃstu sarvānprativyūhya yuddhe rājā pravāsitaḥ |
sa ca śailavare ramye babhūvābhirato muniḥ || 19 ||
dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutiḥ |
ekā garbhavināśāya sapatnyai garalaṃ dadau || 20 ||
bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśritaḥ |
tamṛṣiṃ samupāgamya kālindī tvabhyavādayat || 21 ||
sa tāmabhyavadadvipro varepsuṃ putrajanmani |
putraste bhavitā devi mahātmā lokaviśrutaḥ || 22 ||
dhārmikaśca suśīlaśca vaṃśakartā'risūdanaḥ |
kṛtvā pradakṣiṇaṃ hṛṣṭā munintamanumānya ca || 23 ||
padmapatrasamānākṣaṃ padmagarbhasamaprabham |
tataḥ sā gṛhamāgamya devī putraṃ vyajāyata || 24 ||
sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā |
gareṇa saha tenaiva jāta ssa sagaro'bhavat || 25 ||
sa rājā sagaro nāma yaḥ samudramakhānayat |
iṣṭvā parvaṇi vegena trāsayana imāḥ prajāḥ || 26 ||
asamañjastu putro'bhūtsagarasyeti na śśrutam |
jīvanneva sa pitrā tu nirastaḥ pāpakarmakṛt || 27 ||
aṃśumāniti putro'bhūdasamañjasya vīryavān |
dilīpoṃśumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ || 28 ||
bhagīrathātkakutsthastu kākutsthā yena viśrutāḥ |
kakutsthasya ca putro'bhūdraghuryena ca rāghavāḥ || 29 ||
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ |
kalmāṣapāda ssaudāsa ityevaṃ prathito bhuvi || 30 ||
kalmāṣapādaputro'bhūcchaṅkhaṇastviti viśrutaḥ |
yastu tadvīryamāsādya sahasainyo vyanīnaśat || 31 ||
śaṅkhaṇasya ca putro'bhūcchūra śrīmānsudarśanaḥ |
sudarśanasyāgnivarṇaḥ agnivarṇasya śīghragaḥ || 32 ||
śīghragasya maruḥ putro maroḥ putraḥ praśuśruvaḥ |
praśuśruvasya putrobhūdambarīṣo mahādyutiḥ || 33 ||
ambarīṣasya putrobhūnnahuṣaḥ satyavikramaḥ |
nahuṣasya ca nābhāgaḥ putraḥ paramadhārmikaḥ || 34 ||
ajaśca suvrataścaiva nābhāgasya sutāvubhau |
ajasyaiva ca dharmātmā rājā daśarathassutaḥ || 35 ||
tasya jyeṣṭho'si dāyādo rāma ityabhiviśrutaḥ |
tadgṛhāṇa svakaṃ rājyamavekṣasva janaṃ nṛpa || 36 ||
ikṣvākūṇāṃ hi sarveṣāṃ rājā bhavati pūrvajaḥ |
pūrvaje nāparaḥ putro jyeṣṭho rājye'bhiṣicyate || 37 ||
sa rāghavāṇāṃ kuladharmamātmanaḥ sanātanaṃ nādya vihantumarhasi |
prabhūtaratnāmanuśādhi medinīṃ prabhūtarāṣṭrāṃ pitṛvanmahāyaśaḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe daśādhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.