Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।
અથ સપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।
Shloka 1
ભરતે બ્રુવતિ સ્વપ્નં દૂતાસ્તે ક્લાન્તવાહનાઃ ।
પ્રવિશ્યાસહ્યપરિખં રમ્યં રાજગૃહં પુરમ્ ॥ 1 ॥
પ્રવિશ્યાસહ્યપરિખં રમ્યં રાજગૃહં પુરમ્ ॥ 1 ॥
bharate bruvati svapnaṃ dūtāste klāntavāhanāḥ |
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 1 ||
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 1 ||
Shloka 2
સમાગમ્ય તુ રાજ્ઞા ચ રાજપુત્રેણ ચાર્ચિતાઃ રાજ્ઞઃ પાદૌ ગૃહીત્વા તુ તમૂચુર્ભરતં વચઃ ॥ 2 ॥
samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tamūcurbharataṃ vacaḥ || 2 ||
Shloka 3
ભરતે બ્રુવતિ સ્વપ્નં દૂતાસ્તે ક્લાન્તવાહનાઃ ।
પ્રવિશ્યાસહ્યપરિખં રમ્યં રાજગૃહં પુરમ્ ॥ 3 ॥
પ્રવિશ્યાસહ્યપરિખં રમ્યં રાજગૃહં પુરમ્ ॥ 3 ॥
bharate bruvati svapnaṃ dūtāste klāntavāhanāḥ |
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 3 ||
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 3 ||
Shloka 4
સમાગમ્ય તુ રાજ્ઞા ચ રાજપુત્રેણ ચાર્ચિતાઃ રાજ્ઞઃ પાદૌ ગૃહીત્વા તુ તમૂચુર્ભરતં વચઃ ॥ 4 ॥
samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tamūcurbharataṃ vacaḥ || 4 ||
Shloka 5
પુરોહિતસ્ત્વાં કુશલં પ્રાહ સર્વે ચ મન્ત્રિણઃ ।
ત્વરમાણશ્ચ નિર્યાહિ કૃત્યમાત્યયિકં ત્વયા ॥ 5 ॥
ત્વરમાણશ્ચ નિર્યાહિ કૃત્યમાત્યયિકં ત્વયા ॥ 5 ॥
purohitastvāṃ kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ |
tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 5 ||
tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 5 ||
Shloka 6
ઇમાનિ ચ મહાર્હાણિ વસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ ।
પ્રતિગૃહ્ય વિશાલક્ષ માતુલસ્ય ચ દાપય ॥ 6 ॥
પ્રતિગૃહ્ય વિશાલક્ષ માતુલસ્ય ચ દાપય ॥ 6 ॥
imāni ca mahārhāṇi vastrāṇyābharaṇāni ca |
pratigṛhya viśālakṣa mātulasya ca dāpaya || 6 ||
pratigṛhya viśālakṣa mātulasya ca dāpaya || 6 ||
Shloka 7
અત્ર વિશન્તિકોટ્યસ્તુ નૃપતેર્માતુલસ્ય તે ।
દશકોટ્યસ્તુ સમ્પૂર્ણાસ્તથૈવ ચ નૃપાત્મજ ॥ 7 ॥
દશકોટ્યસ્તુ સમ્પૂર્ણાસ્તથૈવ ચ નૃપાત્મજ ॥ 7 ॥
atra viśantikoṭyastu nṛpatermātulasya te |
daśakoṭyastu sampūrṇāstathaiva ca nṛpātmaja || 7 ||
daśakoṭyastu sampūrṇāstathaiva ca nṛpātmaja || 7 ||
Shloka 8
પ્રતિગૃહ્ય તુ તત્સર્વં સ્વનુરક્ત સ્સુહૃજ્જને ।
દૂતાનુવાચ ભરતઃ કામૈસ્સમ્પ્રતિપૂજ્ય તાન્ ॥ 8 ॥
દૂતાનુવાચ ભરતઃ કામૈસ્સમ્પ્રતિપૂજ્ય તાન્ ॥ 8 ॥
pratigṛhya tu tatsarvaṃ svanurakta ssuhṛjjane |
dūtānuvāca bharataḥ kāmaissampratipūjya tān || 8 ||
dūtānuvāca bharataḥ kāmaissampratipūjya tān || 8 ||
Shloka 9
કચ્ચિત્સુકુશલી રાજા પિતા દશરથો મમ ।
કચ્ચિચ્ચારોગતા રામે લક્ષ્મણે ચ મહાત્મનિ ॥ 9 ॥
કચ્ચિચ્ચારોગતા રામે લક્ષ્મણે ચ મહાત્મનિ ॥ 9 ॥
kaccitsukuśalī rājā pitā daśaratho mama |
kacciccārogatā rāme lakṣmaṇe ca mahātmani || 9 ||
kacciccārogatā rāme lakṣmaṇe ca mahātmani || 9 ||
Shloka 10
આર્યા ચ ધર્મનિરતા ધર્મજ્ઞા ધર્મદર્શિની ।
અરોગા ચાપિ કૌસલ્યા માતા રામસ્ય ધીમતઃ ॥ 10 ॥
અરોગા ચાપિ કૌસલ્યા માતા રામસ્ય ધીમતઃ ॥ 10 ॥
āryā ca dharmaniratā dharmajñā dharmadarśinī |
arogā cāpi kausalyā mātā rāmasya dhīmataḥ || 10 ||
arogā cāpi kausalyā mātā rāmasya dhīmataḥ || 10 ||
Shloka 11
કચ્ચિત્સુમિત્રા ધર્મજ્ઞા જનની લક્ષ્મણસ્ય યા ।
શત્રુઘ્નસ્ય ચ વીરસ્ય સાઽરોગા ચાપિ મધ્યમા ॥ 11 ॥
શત્રુઘ્નસ્ય ચ વીરસ્ય સાઽરોગા ચાપિ મધ્યમા ॥ 11 ॥
kaccitsumitrā dharmajñā jananī lakṣmaṇasya yā |
śatrughnasya ca vīrasya sā'rogā cāpi madhyamā || 11 ||
śatrughnasya ca vīrasya sā'rogā cāpi madhyamā || 11 ||
Shloka 12
આત્મકામા સદા ચણ્ડી ક્રોધના પ્રાજ્ઞમાનિની ।
અરોગા ચાપિ મે માતા કૈકેયી કિમુવાચ હ ॥ 12 ॥
અરોગા ચાપિ મે માતા કૈકેયી કિમુવાચ હ ॥ 12 ॥
ātmakāmā sadā caṇḍī krodhanā prājñamāninī |
arogā cāpi me mātā kaikeyī kimuvāca ha || 12 ||
arogā cāpi me mātā kaikeyī kimuvāca ha || 12 ||
Shloka 13
એવમુક્તાસ્તુ તે દૂતાઃ ભરતેન મહાત્મના ।
ઊચુસ્સપ્રશ્રયં વાક્યમિદં તં ભરતં તદા ॥ 13 ॥
ઊચુસ્સપ્રશ્રયં વાક્યમિદં તં ભરતં તદા ॥ 13 ॥
evamuktāstu te dūtāḥ bharatena mahātmanā |
ūcussapraśrayaṃ vākyamidaṃ taṃ bharataṃ tadā || 13 ||
ūcussapraśrayaṃ vākyamidaṃ taṃ bharataṃ tadā || 13 ||
Shloka 14
કુશલાસ્તે નરવ્યાઘ્ર યેષાં કુશલમિચ્છસિ ।
શ્રીશ્ચ ત્વાં વૃણુતે પદ્મા યુજ્યતાં ચાપિ તે રથઃ ॥ 14 ॥
શ્રીશ્ચ ત્વાં વૃણુતે પદ્મા યુજ્યતાં ચાપિ તે રથઃ ॥ 14 ॥
kuśalāste naravyāghra yeṣāṃ kuśalamicchasi |
śrīśca tvāṃ vṛṇute padmā yujyatāṃ cāpi te rathaḥ || 14 ||
śrīśca tvāṃ vṛṇute padmā yujyatāṃ cāpi te rathaḥ || 14 ||
Shloka 15
ભરતશ્ચાપિ તાન્ દૂતાનેવમુક્તોઽભ્યભાષત ।
આપૃચ્ચેઽહં મહારાજં દૂતાસ્સન્ત્વરયન્તિ મામ્ ॥ 15 ॥
આપૃચ્ચેઽહં મહારાજં દૂતાસ્સન્ત્વરયન્તિ મામ્ ॥ 15 ॥
bharataścāpi tān dūtānevamukto'bhyabhāṣata |
āpṛcce'haṃ mahārājaṃ dūtāssantvarayanti mām || 15 ||
āpṛcce'haṃ mahārājaṃ dūtāssantvarayanti mām || 15 ||
Shloka 16
એવમુક્ત્વા તુ તાન્ દૂતાન્ભરતઃ પાર્થિવાત્મજઃ ।
દૂતૈ સ્સઞ્ચોદિતો વાક્યં માતામહમુવાચ હ ॥ 16 ॥
દૂતૈ સ્સઞ્ચોદિતો વાક્યં માતામહમુવાચ હ ॥ 16 ॥
evamuktvā tu tān dūtānbharataḥ pārthivātmajaḥ |
dūtai ssañcodito vākyaṃ mātāmahamuvāca ha || 16 ||
dūtai ssañcodito vākyaṃ mātāmahamuvāca ha || 16 ||
Shloka 17
રાજન્ પિતુર્ગમિષ્યામિ સકાશં દૂતચોદિતઃ ।
પુનરપ્યહમેષ્યામિ યદા મે ત્વં સ્મરિષ્યસિ ॥ 17 ॥
પુનરપ્યહમેષ્યામિ યદા મે ત્વં સ્મરિષ્યસિ ॥ 17 ॥
rājan piturgamiṣyāmi sakāśaṃ dūtacoditaḥ |
punarapyahameṣyāmi yadā me tvaṃ smariṣyasi || 17 ||
punarapyahameṣyāmi yadā me tvaṃ smariṣyasi || 17 ||
Shloka 18
ભરતેનૈવમુક્તસ્તુ નૃપો માતામહસ્તદા ।
તમુવાચ શુભં વાક્યં શિરસ્યાઘ્રાય રાઘવમ્ ॥ 18 ॥
તમુવાચ શુભં વાક્યં શિરસ્યાઘ્રાય રાઘવમ્ ॥ 18 ॥
bharatenaivamuktastu nṛpo mātāmahastadā |
tamuvāca śubhaṃ vākyaṃ śirasyāghrāya rāghavam || 18 ||
tamuvāca śubhaṃ vākyaṃ śirasyāghrāya rāghavam || 18 ||
Shloka 19
ગચ્છ તાતાનુજાને ત્વાં કૈકેયીસુપ્રજાસ્ત્વયા ।
માતરં કુશલં બ્રૂયાઃ પિતરં ચ પરન્તપ ॥ 19 ॥
માતરં કુશલં બ્રૂયાઃ પિતરં ચ પરન્તપ ॥ 19 ॥
gaccha tātānujāne tvāṃ kaikeyīsuprajāstvayā |
mātaraṃ kuśalaṃ brūyāḥ pitaraṃ ca parantapa || 19 ||
mātaraṃ kuśalaṃ brūyāḥ pitaraṃ ca parantapa || 19 ||
Shloka 20
પુરોહિતં ચ કુશલં યે ચાન્યે દ્વિજસત્તમાઃ ।
તૌ ચ તાત મહેષ્વાસૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ॥ 20 ॥
તૌ ચ તાત મહેષ્વાસૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ॥ 20 ॥
purohitaṃ ca kuśalaṃ ye cānye dvijasattamāḥ |
tau ca tāta maheṣvāsau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 20 ||
tau ca tāta maheṣvāsau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 20 ||
Shloka 21
તસ્મૈ હસ્ત્યુત્તમાંશ્ચિત્રાન્કમ્બલાનજિનાનિ ચ ।
અભિસત્કૃત્ય કૈકેયો ભરતાય ધનં દદૌ ॥ 21 ॥
અભિસત્કૃત્ય કૈકેયો ભરતાય ધનં દદૌ ॥ 21 ॥
tasmai hastyuttamāṃścitrānkambalānajināni ca |
abhisatkṛtya kaikeyo bharatāya dhanaṃ dadau || 21 ||
abhisatkṛtya kaikeyo bharatāya dhanaṃ dadau || 21 ||
Shloka 22
રુક્મનિષ્કસહસ્રે દ્વે ષોડશાશ્વશતાનિ ચ ।
સત્કૃત્ય કૈકયીપુત્રં કેકયો ધનમાદિશત્ ॥ 22 ॥
સત્કૃત્ય કૈકયીપુત્રં કેકયો ધનમાદિશત્ ॥ 22 ॥
rukmaniṣkasahasre dve ṣoḍaśāśvaśatāni ca |
satkṛtya kaikayīputraṃ kekayo dhanamādiśat || 22 ||
satkṛtya kaikayīputraṃ kekayo dhanamādiśat || 22 ||
Shloka 23
તથાઽમાત્યાનભિપ્રેતાન્વિશ્વાસ્યાંશ્ચ ગુણાન્વિતાન્ ।
દદાવશ્વપતિઃ ક્ષિપ્રં ભરતાયાનુયાયિનઃ ॥ 23 ॥
દદાવશ્વપતિઃ ક્ષિપ્રં ભરતાયાનુયાયિનઃ ॥ 23 ॥
tathā'mātyānabhipretānviśvāsyāṃśca guṇānvitān |
dadāvaśvapatiḥ kṣipraṃ bharatāyānuyāyinaḥ || 23 ||
dadāvaśvapatiḥ kṣipraṃ bharatāyānuyāyinaḥ || 23 ||
Shloka 24
ઐરાવતાનૈન્દ્રશિરાન્નાગાન્વૈ પ્રિયદર્શનાન્ ।
ખરાન્ શ્રીઘ્રાન્સુસંયુક્તાન્માતુલોઽસ્મૈ ધનં દદૌ ॥ 24 ॥
ખરાન્ શ્રીઘ્રાન્સુસંયુક્તાન્માતુલોઽસ્મૈ ધનં દદૌ ॥ 24 ॥
airāvatānaindraśirānnāgānvai priyadarśanān |
kharān śrīghrānsusaṃyuktānmātulo'smai dhanaṃ dadau || 24 ||
kharān śrīghrānsusaṃyuktānmātulo'smai dhanaṃ dadau || 24 ||
Shloka 25
અન્તઃપુરેઽતિ સંવૃદ્ધાન્ વ્યાઘ્રવીર્યબલાન્વિતાન્ ।
દંષ્ટ્રાઽઽયુધાન્મહાકાયાન્ શુનશ્ચોપાયનં દદૌ ॥ 25 ॥
દંષ્ટ્રાઽઽયુધાન્મહાકાયાન્ શુનશ્ચોપાયનં દદૌ ॥ 25 ॥
antaḥpure'ti saṃvṛddhān vyāghravīryabalānvitān |
daṃṣṭrā''yudhānmahākāyān śunaścopāyanaṃ dadau || 25 ||
daṃṣṭrā''yudhānmahākāyān śunaścopāyanaṃ dadau || 25 ||
Shloka 26
સ દત્તં કેકયેન્દ્રેણ ધનં તન્નાભ્યનન્દત ।
ભરતઃ કૈકયીપુત્રો ગમનત્વરયા તદા ॥ 26 ॥
ભરતઃ કૈકયીપુત્રો ગમનત્વરયા તદા ॥ 26 ॥
sa dattaṃ kekayendreṇa dhanaṃ tannābhyanandata |
bharataḥ kaikayīputro gamanatvarayā tadā || 26 ||
bharataḥ kaikayīputro gamanatvarayā tadā || 26 ||
Shloka 27
બભૂવ હ્યસ્ય હૃદયે ચિન્તા સુમહતી તદા ।
ત્વરયા ચાપિ દૂતાનાં સ્વપ્નસ્યાપિ ચ દર્શનાત્ ॥ 27 ॥
ત્વરયા ચાપિ દૂતાનાં સ્વપ્નસ્યાપિ ચ દર્શનાત્ ॥ 27 ॥
babhūva hyasya hṛdaye cintā sumahatī tadā |
tvarayā cāpi dūtānāṃ svapnasyāpi ca darśanāt || 27 ||
tvarayā cāpi dūtānāṃ svapnasyāpi ca darśanāt || 27 ||
Shloka 28
સ સ્વવેશ્માભ્યતિક્રમ્ય નરનાગાશ્વસંવૃતમ્ ।
પ્રપેદે સુમહચ્છ્રીમાન્રાજમાર્ગમનુત્તમમ્ ॥ 28 ॥
પ્રપેદે સુમહચ્છ્રીમાન્રાજમાર્ગમનુત્તમમ્ ॥ 28 ॥
sa svaveśmābhyatikramya naranāgāśvasaṃvṛtam |
prapede sumahacchrīmānrājamārgamanuttamam || 28 ||
prapede sumahacchrīmānrājamārgamanuttamam || 28 ||
Shloka 29
અભ્યતીત્ય તતોઽપશ્યદન્તઃપુરમુદારધીઃ ।
તતસ્તદ્ભરતશ્શ્રીમાનાવિવેશાનિવારિતઃ ॥ 29 ॥
તતસ્તદ્ભરતશ્શ્રીમાનાવિવેશાનિવારિતઃ ॥ 29 ॥
abhyatītya tato'paśyadantaḥpuramudāradhīḥ |
tatastadbharataśśrīmānāviveśānivāritaḥ || 29 ||
tatastadbharataśśrīmānāviveśānivāritaḥ || 29 ||
Shloka 30
સ માતામહમાપૃચ્છ્ય માતુલં ચ યુધાજિતમ્ ।
રથમારુહ્ય ભરતશ્શત્રુઘ્નસહિતો યયૌ ॥ 30 ॥
રથમારુહ્ય ભરતશ્શત્રુઘ્નસહિતો યયૌ ॥ 30 ॥
sa mātāmahamāpṛcchya mātulaṃ ca yudhājitam |
rathamāruhya bharataśśatrughnasahito yayau || 30 ||
rathamāruhya bharataśśatrughnasahito yayau || 30 ||
Shloka 31
રથાન્મણ્ડલ ચક્રાંશ્ચ યોજયિત્વા પરશ્શતમ્ ।
ઉષ્ટ્ર ગોઽશ્વબલૈર્ભૃત્યા ભરતં યાન્તમન્વયુઃ ॥ 31 ॥
ઉષ્ટ્ર ગોઽશ્વબલૈર્ભૃત્યા ભરતં યાન્તમન્વયુઃ ॥ 31 ॥
rathānmaṇḍala cakrāṃśca yojayitvā paraśśatam |
uṣṭra go'śvabalairbhṛtyā bharataṃ yāntamanvayuḥ || 31 ||
uṣṭra go'śvabalairbhṛtyā bharataṃ yāntamanvayuḥ || 31 ||
Shloka 32
બલેન ગુપ્તો ભરતો મહાત્મા સહાર્યકસ્યાઽત્મસમૈરમાત્યૈઃ ।
આદાય શત્રુઘ્નમપેતશત્રુર્ગૃહાદ્યયૌ સિદ્ધ ઇવેન્દ્રલોકાત્ ॥ 32 ॥
આદાય શત્રુઘ્નમપેતશત્રુર્ગૃહાદ્યયૌ સિદ્ધ ઇવેન્દ્રલોકાત્ ॥ 32 ॥
balena gupto bharato mahātmā sahāryakasyā'tmasamairamātyaiḥ |
ādāya śatrughnamapetaśatrurgṛhādyayau siddha ivendralokāt || 32 ||
ādāya śatrughnamapetaśatrurgṛhādyayau siddha ivendralokāt || 32 ||
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે સપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ सप्ततितमस्सर्गः ।
भरते ब्रुवति स्वप्नं दूतास्ते क्लान्तवाहनाः ।
प्रविश्यासह्यपरिखं रम्यं राजगृहं पुरम् ॥ 1 ॥
समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तमूचुर्भरतं वचः ॥ 2 ॥
भरते ब्रुवति स्वप्नं दूतास्ते क्लान्तवाहनाः ।
प्रविश्यासह्यपरिखं रम्यं राजगृहं पुरम् ॥ 3 ॥
समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तमूचुर्भरतं वचः ॥ 4 ॥
पुरोहितस्त्वां कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।
त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया ॥ 5 ॥
इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।
प्रतिगृह्य विशालक्ष मातुलस्य च दापय ॥ 6 ॥
अत्र विशन्तिकोट्यस्तु नृपतेर्मातुलस्य ते ।
दशकोट्यस्तु सम्पूर्णास्तथैव च नृपात्मज ॥ 7 ॥
प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं स्वनुरक्त स्सुहृज्जने ।
दूतानुवाच भरतः कामैस्सम्प्रतिपूज्य तान् ॥ 8 ॥
कच्चित्सुकुशली राजा पिता दशरथो मम ।
कच्चिच्चारोगता रामे लक्ष्मणे च महात्मनि ॥ 9 ॥
आर्या च धर्मनिरता धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी ।
अरोगा चापि कौसल्या माता रामस्य धीमतः ॥ 10 ॥
कच्चित्सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।
शत्रुघ्नस्य च वीरस्य साऽरोगा चापि मध्यमा ॥ 11 ॥
आत्मकामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञमानिनी ।
अरोगा चापि मे माता कैकेयी किमुवाच ह ॥ 12 ॥
एवमुक्तास्तु ते दूताः भरतेन महात्मना ।
ऊचुस्सप्रश्रयं वाक्यमिदं तं भरतं तदा ॥ 13 ॥
कुशलास्ते नरव्याघ्र येषां कुशलमिच्छसि ।
श्रीश्च त्वां वृणुते पद्मा युज्यतां चापि ते रथः ॥ 14 ॥
भरतश्चापि तान् दूतानेवमुक्तोऽभ्यभाषत ।
आपृच्चेऽहं महाराजं दूतास्सन्त्वरयन्ति माम् ॥ 15 ॥
एवमुक्त्वा तु तान् दूतान्भरतः पार्थिवात्मजः ।
दूतै स्सञ्चोदितो वाक्यं मातामहमुवाच ह ॥ 16 ॥
राजन् पितुर्गमिष्यामि सकाशं दूतचोदितः ।
पुनरप्यहमेष्यामि यदा मे त्वं स्मरिष्यसि ॥ 17 ॥
भरतेनैवमुक्तस्तु नृपो मातामहस्तदा ।
तमुवाच शुभं वाक्यं शिरस्याघ्राय राघवम् ॥ 18 ॥
गच्छ तातानुजाने त्वां कैकेयीसुप्रजास्त्वया ।
मातरं कुशलं ब्रूयाः पितरं च परन्तप ॥ 19 ॥
पुरोहितं च कुशलं ये चान्ये द्विजसत्तमाः ।
तौ च तात महेष्वासौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ 20 ॥
तस्मै हस्त्युत्तमांश्चित्रान्कम्बलानजिनानि च ।
अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनं ददौ ॥ 21 ॥
रुक्मनिष्कसहस्रे द्वे षोडशाश्वशतानि च ।
सत्कृत्य कैकयीपुत्रं केकयो धनमादिशत् ॥ 22 ॥
तथाऽमात्यानभिप्रेतान्विश्वास्यांश्च गुणान्वितान् ।
ददावश्वपतिः क्षिप्रं भरतायानुयायिनः ॥ 23 ॥
ऐरावतानैन्द्रशिरान्नागान्वै प्रियदर्शनान् ।
खरान् श्रीघ्रान्सुसंयुक्तान्मातुलोऽस्मै धनं ददौ ॥ 24 ॥
अन्तःपुरेऽति संवृद्धान् व्याघ्रवीर्यबलान्वितान् ।
दंष्ट्राऽऽयुधान्महाकायान् शुनश्चोपायनं ददौ ॥ 25 ॥
स दत्तं केकयेन्द्रेण धनं तन्नाभ्यनन्दत ।
भरतः कैकयीपुत्रो गमनत्वरया तदा ॥ 26 ॥
बभूव ह्यस्य हृदये चिन्ता सुमहती तदा ।
त्वरया चापि दूतानां स्वप्नस्यापि च दर्शनात् ॥ 27 ॥
स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागाश्वसंवृतम् ।
प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान्राजमार्गमनुत्तमम् ॥ 28 ॥
अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तःपुरमुदारधीः ।
ततस्तद्भरतश्श्रीमानाविवेशानिवारितः ॥ 29 ॥
स मातामहमापृच्छ्य मातुलं च युधाजितम् ।
रथमारुह्य भरतश्शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ 30 ॥
रथान्मण्डल चक्रांश्च योजयित्वा परश्शतम् ।
उष्ट्र गोऽश्वबलैर्भृत्या भरतं यान्तमन्वयुः ॥ 31 ॥
बलेन गुप्तो भरतो महात्मा सहार्यकस्याऽत्मसमैरमात्यैः ।
आदाय शत्रुघ्नमपेतशत्रुर्गृहाद्ययौ सिद्ध इवेन्द्रलोकात् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे सप्ततितमस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.