𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌸𑍁𑌨𑍍𑌦𑌰𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌵𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌅𑌥 𑌤𑌾𑌸𑌾𑌂 𑌵𑌦𑌨𑍍𑌤𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌪𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌂 𑌬𑌹𑍁 ।
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌨𑌾𑌮𑌾𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌰𑍁𑌰𑍋𑌦 𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾 ॥ 1 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌤𑍁 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌭𑌿𑌰𑍍𑌮𑌨𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌪𑌰𑌮𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾 𑌭𑌾𑌷𑍍𑌪𑌗𑍍𑌦𑍍𑌗𑌦𑌯𑌾 𑌗𑌿𑌰𑌾 ॥ 2 ॥
𑌨 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑍀 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌭𑌵𑌿𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌤𑌿 ।
𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌖𑌾𑌦𑌤 𑌮𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌨 𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌵𑍋 𑌵𑌚𑌃 ॥ 3 ॥
𑌸𑌾 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌮𑌧𑍍𑌯𑌗𑌤𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌸𑍁𑌰𑌸𑍁𑌤𑍋𑌪𑌮𑌾 ।
𑌨 𑌶𑌰𑍍𑌮 𑌲𑍇𑌭𑍇 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌵𑌣𑍇𑌨 𑌚 𑌤𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾 ॥ 4 ॥
𑌵𑍇𑌪𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌮𑌾𑌧𑌿𑌕𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌶𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌵𑌾𑌙𑍍𑌗𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌵𑌨𑍇 𑌯𑍂𑌥𑌪𑌰𑌿𑌭𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌮𑍃𑌗𑍀 𑌕𑍋𑌕𑍈𑌰𑌿𑌵𑌾𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌾 ॥ 5 ॥
𑌸𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌶𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌾𑌂 𑌶𑌾𑌖𑌾𑌮𑌾𑌲𑌮𑍍𑌬𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌭𑌗𑍍𑌨𑌮𑌾𑌨𑌸𑌾 ॥ 6 ॥
𑌸𑌾 𑌸𑍍𑌨𑌾𑌪𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑍗 𑌸𑍍𑌤𑌨𑍗 𑌨𑍇𑌤𑍍𑌰𑌜𑌲𑌸𑍍𑌰𑌵𑍈𑌃 ।
𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌨 𑌶𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌦𑌾𑌨𑍍𑌤𑌮𑌧𑌿𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ॥ 7 ॥
𑌸𑌾 𑌵𑍇𑌪𑌮𑌾𑌨𑌾 𑌪𑌤𑌿𑌤𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌤𑍇 𑌕𑌦𑌲𑍀 𑌯𑌥𑌾 ।
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌭𑌯𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌵𑌰𑍍𑌣𑌵𑌦𑌨𑌾𑌭𑌵𑌤𑍍 ॥ 8 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌸𑌾 𑌦𑍀𑌰𑍍𑌘𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌾 𑌵𑍇𑌪𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌤𑌦𑌾 ।
𑌦𑌦𑍃𑌶𑍇 𑌕𑌮𑍍𑌪𑌿𑌨𑍀 𑌵𑍇𑌣𑍀 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌲𑍀𑌵 𑌪𑌰𑌿𑌸𑌰𑍍𑌪𑌤𑍀 ॥ 9 ॥
𑌸𑌾 𑌨𑌿𑌃𑌶𑍍𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌶𑍋𑌕𑍋𑌪𑌹𑌤𑌚𑍇𑌤𑌨𑌾 ।
𑌆𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌸𑍃𑌜𑌦𑌶𑍍𑌰𑍂𑌣𑌿 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀 𑌵𑌿𑌲𑌲𑌾𑌪 𑌚 ॥ 10 ॥
𑌹𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌤𑌿 𑌚 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌹𑌾 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌤𑌿 𑌚 ।
𑌹𑌾 𑌶𑍍𑌵𑌶𑍍𑌰𑍁 𑌮𑌮 𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑍇 𑌹𑌾 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇𑌤𑌿 𑌭𑌾𑌮𑌿𑌨𑍀 ॥ 11 ॥
𑌲𑍋𑌕𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌦𑌃 𑌸𑌤𑍍𑌯𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌪𑌣𑍍𑌡𑌿𑌤𑍈𑌃 𑌸𑌮𑍁𑌦𑌾𑌹𑍃𑌤𑌃 ।
𑌅𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌲𑌭𑍋 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌃 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 𑌵𑌾 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌾 ॥ 12 ॥
𑌯𑌦𑌹𑌮𑍇𑌵𑌂 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌾𑌭𑍀 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌭𑌿𑌰𑌿𑌹𑌾𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌾 ।
𑌜𑍀𑌵𑌾𑌮𑌿 𑌹𑍀𑌨𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌮𑌪𑌿 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌾 ॥ 13 ॥
𑌏𑌷𑌾𑌲𑍍𑌪𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌾 𑌕𑍃𑌪𑌣𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌯𑌨𑌾𑌥𑌵𑌤𑍍 ।
𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌨𑍗𑌃 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌵𑍇𑌗𑍈𑌰𑌿𑌵𑌾𑌹𑌤𑌾 ॥ 14 ॥
𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌤𑌮𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌵𑌶𑌮𑌾𑌗𑌤𑌾 ।
𑌸𑍀𑌦𑌾𑌮𑌿 𑌖𑌲𑍁 𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌕𑍂𑌲𑌂 𑌤𑍋𑌯𑌹𑌤𑌂 𑌯𑌥𑌾 ॥ 15 ॥
𑌤𑌂 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌦𑌲𑌪𑌤𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌸𑌿𑌂𑌹𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌗𑌾𑌮𑌿𑌨𑌮𑍍 ।
𑌧𑌨𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌨𑌾𑌥𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌜𑍍𑌞𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌥𑌾 𑌤𑍇𑌨 𑌹𑍀𑌨𑌾𑌯𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ।
𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌂 𑌵𑌿𑌷𑌮𑌿𑌵𑌾𑌸𑍍𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌲𑌭𑌂 𑌮𑌮 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌕𑍀𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌤𑍁 𑌮𑌹𑌾𑌪𑌾𑌪𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌜𑌨𑍍𑌮𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑍇 𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌯𑌨𑍇𑌦𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌸𑍁𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌂 𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌤𑌾 𑌵𑍃𑌤𑌾 ।
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌨𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌮𑌯𑌾 ॥ 19 ॥
𑌧𑌿𑌗𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌖𑌲𑍁 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑌂 𑌧𑌿𑌗𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌪𑌰𑌵𑌶𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨 𑌶𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌤𑍍𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍁𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌦𑍇𑌨 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍁𑌨𑍍𑌦𑌰𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌵𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha pañcaviṃśassargaḥ |
atha tāsāṃ vadantīnāṃ paruṣaṃ dāruṇaṃ bahu |
rākṣasīnāmāsaumyānāṃ ruroda janakātmajā || 1 ||
evamuktā tu vaidehī rākṣasībhirmanasvinī |
uvāca paramatrastā bhāṣpagdgadayā girā || 2 ||
na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati |
kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vo vacaḥ || 3 ||
sā rākṣasīmadhyagatā sītā surasutopamā |
na śarma lebhe duḥkhārtā rāvaṇena ca tarjitā || 4 ||
vepate smādhikaṃ sītā viśantī vāṅgamātmanaḥ |
vane yūthaparibhraṣṭā mṛgī kokairivārditā || 5 ||
sā tvaśokasya vipulāṃ śākhāmālambya puṣpitām |
cintayāmāsa śokena bhartāraṃ bhagnamānasā || 6 ||
sā snāpayantī vipulau stanau netrajalasravaiḥ |
cintayantī na śokasya tadāntamadhigacchati || 7 ||
sā vepamānā patitā pravāte kadalī yathā |
rākṣasīnāṃ bhayatrastā vivarṇavadanābhavat || 8 ||
tasyāḥ sā dīrghavipulā vepantyā sītayā tadā |
dadṛśe kampinī veṇī vyālīva parisarpatī || 9 ||
sā niḥśvasantī duḥkhārtā śokopahatacetanā |
ārtā vyasṛjadaśrūṇi maithilī vilalāpa ca || 10 ||
hā rāmeti ca duḥkhārtā hā punarlakṣmaṇeti ca |
hā śvaśru mama kausalye hā sumitreti bhāminī || 11 ||
lokapravādaḥ satyo'yaṃ paṇḍitaiḥ samudāhṛtaḥ |
akāle durlabho mṛtyuḥ striyā vā puruṣasya vā || 12 ||
yadahamevaṃ krūrābhī rākṣasībhirihārditā |
jīvāmi hīnā rāmeṇa muhūrtamapi duḥkhitā || 13 ||
eṣālpapuṇyā kṛpaṇā vinaśiṣyāmyanāthavat |
samudramadhye nauḥ pūrṇā vāyuvegairivāhatā || 14 ||
bhartāraṃ tamapaśyantī rākṣasīvaśamāgatā |
sīdāmi khalu śokena kūlaṃ toyahataṃ yathā || 15 ||
taṃ padmadalapatrākṣaṃ siṃhavikrāntagāminam |
dhanyāḥ paśyanti me nāthaṃ kṛtajñaṃ priyavādinam || 16 ||
sarvathā tena hīnāyā rāmeṇa viditātmanā |
tīkṣṇaṃ viṣamivāsvādya durlabhaṃ mama jīvitam || 17 ||
kīdṛśaṃ tu mahāpāpaṃ mayā janmāntare kṛtam |
yanedaṃ prāpyate duḥkhaṃ mayā ghoraṃ sudāruṇam || 18 ||
jīvitaṃ tyaktumicchāmi śokena mahatā vṛtā |
rākṣasībhiśca rakṣantyā rāmo nāsādyate mayā || 19 ||
dhigastu khalu mānuṣyaṃ dhigastu paravaśyatām |
na śakyaṃ yatparityaktumātmacchandena jīvitam || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ पञ्चविंशस्सर्गः ।
अथ तासां वदन्तीनां परुषं दारुणं बहु ।
राक्षसीनामासौम्यानां रुरोद जनकात्मजा ॥ 1 ॥
एवमुक्ता तु वैदेही राक्षसीभिर्मनस्विनी ।
उवाच परमत्रस्ता भाष्पग्द्गदया गिरा ॥ 2 ॥
न मानुषी राक्षसस्य भार्या भवितुमर्हति ।
कामं खादत मां सर्वा न करिष्यामि वो वचः ॥ 3 ॥
सा राक्षसीमध्यगता सीता सुरसुतोपमा ।
न शर्म लेभे दुःखार्ता रावणेन च तर्जिता ॥ 4 ॥
वेपते स्माधिकं सीता विशन्ती वाङ्गमात्मनः ।
वने यूथपरिभ्रष्टा मृगी कोकैरिवार्दिता ॥ 5 ॥
सा त्वशोकस्य विपुलां शाखामालम्ब्य पुष्पिताम् ।
चिन्तयामास शोकेन भर्तारं भग्नमानसा ॥ 6 ॥
सा स्नापयन्ती विपुलौ स्तनौ नेत्रजलस्रवैः ।
चिन्तयन्ती न शोकस्य तदान्तमधिगच्छति ॥ 7 ॥
सा वेपमाना पतिता प्रवाते कदली यथा ।
राक्षसीनां भयत्रस्ता विवर्णवदनाभवत् ॥ 8 ॥
तस्याः सा दीर्घविपुला वेपन्त्या सीतया तदा ।
ददृशे कम्पिनी वेणी व्यालीव परिसर्पती ॥ 9 ॥
सा निःश्वसन्ती दुःखार्ता शोकोपहतचेतना ।
आर्ता व्यसृजदश्रूणि मैथिली विललाप च ॥ 10 ॥
हा रामेति च दुःखार्ता हा पुनर्लक्ष्मणेति च ।
हा श्वश्रु मम कौसल्ये हा सुमित्रेति भामिनी ॥ 11 ॥
लोकप्रवादः सत्योऽयं पण्डितैः समुदाहृतः ।
अकाले दुर्लभो मृत्युः स्त्रिया वा पुरुषस्य वा ॥ 12 ॥
यदहमेवं क्रूराभी राक्षसीभिरिहार्दिता ।
जीवामि हीना रामेण मुहूर्तमपि दुःखिता ॥ 13 ॥
एषाल्पपुण्या कृपणा विनशिष्याम्यनाथवत् ।
समुद्रमध्ये नौः पूर्णा वायुवेगैरिवाहता ॥ 14 ॥
भर्तारं तमपश्यन्ती राक्षसीवशमागता ।
सीदामि खलु शोकेन कूलं तोयहतं यथा ॥ 15 ॥
तं पद्मदलपत्राक्षं सिंहविक्रान्तगामिनम् ।
धन्याः पश्यन्ति मे नाथं कृतज्ञं प्रियवादिनम् ॥ 16 ॥
सर्वथा तेन हीनाया रामेण विदितात्मना ।
तीक्ष्णं विषमिवास्वाद्य दुर्लभं मम जीवितम् ॥ 17 ॥
कीदृशं तु महापापं मया जन्मान्तरे कृतम् ।
यनेदं प्राप्यते दुःखं मया घोरं सुदारुणम् ॥ 18 ॥
जीवितं त्यक्तुमिच्छामि शोकेन महता वृता ।
राक्षसीभिश्च रक्षन्त्या रामो नासाद्यते मया ॥ 19 ॥
धिगस्तु खलु मानुष्यं धिगस्तु परवश्यताम् ।
न शक्यं यत्परित्यक्तुमात्मच्छन्देन जीवितम् ॥ 20 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे पञ्चविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha pañcaviṃśassargaḥ |
atha tāsāṃ vadantīnāṃ paruṣaṃ dāruṇaṃ bahu |
rākṣasīnāmāsaumyānāṃ ruroda janakātmajā || 1 ||
evamuktā tu vaidehī rākṣasībhirmanasvinī |
uvāca paramatrastā bhāṣpagdgadayā girā || 2 ||
na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati |
kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vo vacaḥ || 3 ||
sā rākṣasīmadhyagatā sītā surasutopamā |
na śarma lebhe duḥkhārtā rāvaṇena ca tarjitā || 4 ||
vepate smādhikaṃ sītā viśantī vāṅgamātmanaḥ |
vane yūthaparibhraṣṭā mṛgī kokairivārditā || 5 ||
sā tvaśokasya vipulāṃ śākhāmālambya puṣpitām |
cintayāmāsa śokena bhartāraṃ bhagnamānasā || 6 ||
sā snāpayantī vipulau stanau netrajalasravaiḥ |
cintayantī na śokasya tadāntamadhigacchati || 7 ||
sā vepamānā patitā pravāte kadalī yathā |
rākṣasīnāṃ bhayatrastā vivarṇavadanābhavat || 8 ||
tasyāḥ sā dīrghavipulā vepantyā sītayā tadā |
dadṛśe kampinī veṇī vyālīva parisarpatī || 9 ||
sā niḥśvasantī duḥkhārtā śokopahatacetanā |
ārtā vyasṛjadaśrūṇi maithilī vilalāpa ca || 10 ||
hā rāmeti ca duḥkhārtā hā punarlakṣmaṇeti ca |
hā śvaśru mama kausalye hā sumitreti bhāminī || 11 ||
lokapravādaḥ satyo'yaṃ paṇḍitaiḥ samudāhṛtaḥ |
akāle durlabho mṛtyuḥ striyā vā puruṣasya vā || 12 ||
yadahamevaṃ krūrābhī rākṣasībhirihārditā |
jīvāmi hīnā rāmeṇa muhūrtamapi duḥkhitā || 13 ||
eṣālpapuṇyā kṛpaṇā vinaśiṣyāmyanāthavat |
samudramadhye nauḥ pūrṇā vāyuvegairivāhatā || 14 ||
bhartāraṃ tamapaśyantī rākṣasīvaśamāgatā |
sīdāmi khalu śokena kūlaṃ toyahataṃ yathā || 15 ||
taṃ padmadalapatrākṣaṃ siṃhavikrāntagāminam |
dhanyāḥ paśyanti me nāthaṃ kṛtajñaṃ priyavādinam || 16 ||
sarvathā tena hīnāyā rāmeṇa viditātmanā |
tīkṣṇaṃ viṣamivāsvādya durlabhaṃ mama jīvitam || 17 ||
kīdṛśaṃ tu mahāpāpaṃ mayā janmāntare kṛtam |
yanedaṃ prāpyate duḥkhaṃ mayā ghoraṃ sudāruṇam || 18 ||
jīvitaṃ tyaktumicchāmi śokena mahatā vṛtā |
rākṣasībhiśca rakṣantyā rāmo nāsādyate mayā || 19 ||
dhigastu khalu mānuṣyaṃ dhigastu paravaśyatām |
na śakyaṃ yatparityaktumātmacchandena jīvitam || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.