𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌸𑍁𑌨𑍍𑌦𑌰𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌷𑌟𑍍𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌹𑌨𑍁𑌮𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ।
𑌤𑌂 𑌮𑌣𑌿𑌂 𑌹𑍃𑌦𑌯𑍇 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌰𑍁𑌰𑍋𑌦 𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌃 ॥ 1 ॥
𑌤𑌂 𑌤𑍁 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌣𑌿𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌰𑌾𑌘𑌵 𑌶𑍍𑌶𑍋𑌕𑌕𑌰𑍍𑌶𑌿𑌤𑌃 ।
𑌨𑍇𑌤𑍍𑌰𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌮𑌶𑍍𑌰𑍁𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 2 ॥
𑌯𑌥𑍈𑌵 𑌧𑍇𑌨𑍁 𑌸𑍍𑌸𑍍𑌰𑌵𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌾𑌦𑍍𑌵𑌤𑍍𑌸𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌤𑍍𑌸𑌲𑌾 ।
𑌤𑌥𑌾 𑌮𑌮𑌾𑌪𑌿 𑌹𑍃𑌦𑌯𑌂 𑌮𑌣𑌿𑌰𑌤𑍍𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾𑌤𑍍 ॥ 3 ॥
𑌮𑌣𑌿𑌰𑌤𑍍𑌨𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌶𑍍𑌵𑌶𑍁𑌰𑍇𑌣 𑌮𑍇 ।
𑌵𑌧𑍂𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌯𑌥𑌾𑌬𑌦𑍍𑌧𑌮𑌧𑌿𑌕𑌂 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌧𑍍𑌨𑌿 𑌶𑍋𑌭𑌤𑍇 ॥ 4 ॥
𑌅𑌯𑌂 𑌹𑌿 𑌜𑌲𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌤𑍋 𑌮𑌣𑌿𑌸𑍍𑌸𑌜𑍍𑌜𑌨𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌃 ।
𑌯𑌜𑍍𑌞𑍇 𑌪𑌰𑌮𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑍇𑌨 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌶𑍍𑌶𑌕𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌧𑍀𑌮𑌤𑌾 ॥ 5 ॥
𑌇𑌮𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌣𑌿𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌤𑌾𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ।
𑌅𑌦𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌮𑍍𑌯𑌵𑌗𑌤𑌸𑍍𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌿𑌭𑍋𑌃 ॥ 6 ॥
𑌅𑌯𑌂 𑌹𑌿 𑌶𑍋𑌭𑌤𑍇 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌯𑌾 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌧𑍍𑌨𑌿 𑌮𑍇 𑌮𑌣𑌿𑌃 ।
𑌅𑌸𑍍𑌯𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑍇 𑌨𑌾𑌹𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑍇 ॥ 7 ॥
𑌕𑌿𑌮𑌾𑌹 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀 𑌬𑍍𑌰𑍂𑌹𑌿 𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌨𑌃 ।
𑌪𑌿𑌪𑌾𑌸𑍁𑌮𑌿𑌵 𑌤𑍋𑌯𑍇𑌨 𑌸𑌿𑌞𑍍𑌚𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌵𑌾𑌰𑌿𑌣𑌾 ॥ 8 ॥
𑌇𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌕𑌿𑌂 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌤𑌰𑌂 𑌯𑌦𑌿𑌮𑌂 𑌵𑌾𑌰𑌿𑌸𑌮𑍍𑌭𑌵𑌮𑍍 ।
𑌮𑌣𑌿𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌮𑌾𑌗𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌨𑌾 ॥ 9 ॥
𑌚𑌿𑌰𑌂 𑌜𑍀𑌵𑌤𑌿 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀 𑌯𑌦𑌿 𑌮𑌾𑌸𑌂 𑌧𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌕𑍍𑌷𑌣𑌂 𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌨 𑌜𑍀𑌵𑍇𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌤𑌾𑌮𑌸𑌿𑌤𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌨𑌯 𑌮𑌾𑌮𑌪𑌿 𑌤𑌂 𑌦𑍇𑌶𑌂 𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌮𑌮 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 ।
𑌨 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑍇𑌯𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌣𑌮𑌪𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌮𑍁𑌪𑌲𑌭𑍍𑌯 𑌚 ॥ 11 ॥
𑌕𑌥𑌂 𑌸𑌾 𑌮𑌮 𑌸𑍁𑌶𑍍𑌰𑍋𑌣𑍀 𑌭𑍀𑌰𑍁𑌭𑍀𑌰𑍁 𑌸𑍍𑌸𑌤𑍀 𑌸𑌦𑌾 ।
𑌭𑌯𑌾𑌵𑌹𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌶𑌾𑌰𑌦 𑌸𑍍𑌤𑌿𑌮𑌿𑌰𑍋𑌨𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌨𑍂𑌨𑌂 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌇𑌵𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌧𑍈𑌃 ।
𑌆𑌵𑍃𑌤𑌂 𑌵𑌦𑌨𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌨 𑌵𑌿𑌰𑌾𑌜𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌃 ॥ 13 ॥
𑌕𑌿𑌮𑌾𑌹 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌹𑌨𑍁𑌮𑌂𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌤𑌃 𑌕𑌥𑌯𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌮𑍇 ।
𑌏𑌤𑍇𑌨 𑌖𑌲𑍁 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑍇 𑌭𑍇𑌷𑌜𑍇𑌨𑌾𑌤𑍁𑌰𑍋 𑌯𑌥𑌾 ॥ 14 ॥
𑌮𑌧𑍁𑌰𑌾 𑌮𑌧𑍁𑌰𑌾𑌲𑌾𑌪𑌾 𑌕𑌿𑌮𑌾𑌹 𑌮𑌮 𑌭𑌾𑌮𑌿𑌨𑍀 ।
𑌮𑌦𑍍𑌵𑌿𑌹𑍀𑌨𑌾 𑌵𑌰𑌾𑌰𑍋𑌹𑌾 𑌹𑌨𑍁𑌮𑌨𑍍 𑌕𑌥𑌯𑌸𑍍𑌵 𑌮𑍇 ॥ 15 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍁𑌨𑍍𑌦𑌰𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌷𑌟𑍍𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
evamukto hanumatā rāmo daśarathātmajaḥ |
taṃ maṇiṃ hṛdaye kṛtvā praruroda salakṣmaṇaḥ || 1 ||
taṃ tu dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ rāghava śśokakarśitaḥ |
netrābhyāmaśrupūrṇābhyāṃ sugrīvamidamabravīt || 2 ||
yathaiva dhenu ssravati snehādvatsasya vatsalā |
tathā mamāpi hṛdayaṃ maṇiratnasya darśanāt || 3 ||
maṇiratnamidaṃ dattaṃ vaidehyāśśvaśureṇa me |
vadhūkāle yathābaddhamadhikaṃ mūrdhni śobhate || 4 ||
ayaṃ hi jalasambhūto maṇissajjanapūjitaḥ |
yajñe paramatuṣṭena dattaśśakreṇa dhīmatā || 5 ||
imaṃ dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ yathā tātasya darśanam |
adyāsmyavagatassaumya vaidehasya tathā vibhoḥ || 6 ||
ayaṃ hi śobhate tasyāḥ priyāyā mūrdhni me maṇiḥ |
asyādya darśane nāhaṃ prāptāṃ tāmiva cintaye || 7 ||
kimāha sītā vaidehī brūhi saumya punaḥ punaḥ |
pipāsumiva toyena siñcantī vākyavāriṇā || 8 ||
itastu kiṃ duḥkhataraṃ yadimaṃ vārisambhavam |
maṇiṃ paśyāmi saumitre vaidehīmāgatāṃ vinā || 9 ||
ciraṃ jīvati vaidehī yadi māsaṃ dhariṣyati |
kṣaṇaṃ saumya na jīveyaṃ vinā tāmasitekṣaṇām || 10 ||
naya māmapi taṃ deśaṃ yatra dṛṣṭā mama priyā |
na tiṣṭheyaṃ kṣaṇamapi pravṛttimupalabhya ca || 11 ||
kathaṃ sā mama suśroṇī bhīrubhīru ssatī sadā |
bhayāvahānāṃ ghorāṇāṃ madhye tiṣṭhati rakṣasām || 12 ||
śārada stimironmukto nūnaṃ candraṃ ivāmbudhaiḥ |
āvṛtaṃ vadanaṃ tasyā na virājati rākṣasaiḥ || 13 ||
kimāha sītā hanumaṃstattvataḥ kathayādya me |
etena khalu jīviṣye bheṣajenāturo yathā || 14 ||
madhurā madhurālāpā kimāha mama bhāminī |
madvihīnā varārohā hanuman kathayasva me || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ षट्षष्टितमस्सर्गः ।
एवमुक्तो हनुमता रामो दशरथात्मजः ।
तं मणिं हृदये कृत्वा प्ररुरोद सलक्ष्मणः ॥ 1 ॥
तं तु दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं राघव श्शोककर्शितः ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ 2 ॥
यथैव धेनु स्स्रवति स्नेहाद्वत्सस्य वत्सला ।
तथा ममापि हृदयं मणिरत्नस्य दर्शनात् ॥ 3 ॥
मणिरत्नमिदं दत्तं वैदेह्याश्श्वशुरेण मे ।
वधूकाले यथाबद्धमधिकं मूर्ध्नि शोभते ॥ 4 ॥
अयं हि जलसम्भूतो मणिस्सज्जनपूजितः ।
यज्ञे परमतुष्टेन दत्तश्शक्रेण धीमता ॥ 5 ॥
इमं दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं यथा तातस्य दर्शनम् ।
अद्यास्म्यवगतस्सौम्य वैदेहस्य तथा विभोः ॥ 6 ॥
अयं हि शोभते तस्याः प्रियाया मूर्ध्नि मे मणिः ।
अस्याद्य दर्शने नाहं प्राप्तां तामिव चिन्तये ॥ 7 ॥
किमाह सीता वैदेही ब्रूहि सौम्य पुनः पुनः ।
पिपासुमिव तोयेन सिञ्चन्ती वाक्यवारिणा ॥ 8 ॥
इतस्तु किं दुःखतरं यदिमं वारिसम्भवम् ।
मणिं पश्यामि सौमित्रे वैदेहीमागतां विना ॥ 9 ॥
चिरं जीवति वैदेही यदि मासं धरिष्यति ।
क्षणं सौम्य न जीवेयं विना तामसितेक्षणाम् ॥ 10 ॥
नय मामपि तं देशं यत्र दृष्टा मम प्रिया ।
न तिष्ठेयं क्षणमपि प्रवृत्तिमुपलभ्य च ॥ 11 ॥
कथं सा मम सुश्रोणी भीरुभीरु स्सती सदा ।
भयावहानां घोराणां मध्ये तिष्ठति रक्षसाम् ॥ 12 ॥
शारद स्तिमिरोन्मुक्तो नूनं चन्द्रं इवाम्बुधैः ।
आवृतं वदनं तस्या न विराजति राक्षसैः ॥ 13 ॥
किमाह सीता हनुमंस्तत्त्वतः कथयाद्य मे ।
एतेन खलु जीविष्ये भेषजेनातुरो यथा ॥ 14 ॥
मधुरा मधुरालापा किमाह मम भामिनी ।
मद्विहीना वरारोहा हनुमन् कथयस्व मे ॥ 15 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे षट्षष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
evamukto hanumatā rāmo daśarathātmajaḥ |
taṃ maṇiṃ hṛdaye kṛtvā praruroda salakṣmaṇaḥ || 1 ||
taṃ tu dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ rāghava śśokakarśitaḥ |
netrābhyāmaśrupūrṇābhyāṃ sugrīvamidamabravīt || 2 ||
yathaiva dhenu ssravati snehādvatsasya vatsalā |
tathā mamāpi hṛdayaṃ maṇiratnasya darśanāt || 3 ||
maṇiratnamidaṃ dattaṃ vaidehyāśśvaśureṇa me |
vadhūkāle yathābaddhamadhikaṃ mūrdhni śobhate || 4 ||
ayaṃ hi jalasambhūto maṇissajjanapūjitaḥ |
yajñe paramatuṣṭena dattaśśakreṇa dhīmatā || 5 ||
imaṃ dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ yathā tātasya darśanam |
adyāsmyavagatassaumya vaidehasya tathā vibhoḥ || 6 ||
ayaṃ hi śobhate tasyāḥ priyāyā mūrdhni me maṇiḥ |
asyādya darśane nāhaṃ prāptāṃ tāmiva cintaye || 7 ||
kimāha sītā vaidehī brūhi saumya punaḥ punaḥ |
pipāsumiva toyena siñcantī vākyavāriṇā || 8 ||
itastu kiṃ duḥkhataraṃ yadimaṃ vārisambhavam |
maṇiṃ paśyāmi saumitre vaidehīmāgatāṃ vinā || 9 ||
ciraṃ jīvati vaidehī yadi māsaṃ dhariṣyati |
kṣaṇaṃ saumya na jīveyaṃ vinā tāmasitekṣaṇām || 10 ||
naya māmapi taṃ deśaṃ yatra dṛṣṭā mama priyā |
na tiṣṭheyaṃ kṣaṇamapi pravṛttimupalabhya ca || 11 ||
kathaṃ sā mama suśroṇī bhīrubhīru ssatī sadā |
bhayāvahānāṃ ghorāṇāṃ madhye tiṣṭhati rakṣasām || 12 ||
śārada stimironmukto nūnaṃ candraṃ ivāmbudhaiḥ |
āvṛtaṃ vadanaṃ tasyā na virājati rākṣasaiḥ || 13 ||
kimāha sītā hanumaṃstattvataḥ kathayādya me |
etena khalu jīviṣye bheṣajenāturo yathā || 14 ||
madhurā madhurālāpā kimāha mama bhāminī |
madvihīnā varārohā hanuman kathayasva me || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.