శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ షట్షష్టితమస్సర్గః ।
ఏవముక్తో హనుమతా రామో దశరథాత్మజః ।
తం మణిం హృదయే కృత్వా ప్రరురోద సలక్ష్మణః ॥ 1 ॥
తం తు దృష్ట్వా మణిశ్రేష్ఠం రాఘవ శ్శోకకర్శితః ।
నేత్రాభ్యామశ్రుపూర్ణాభ్యాం సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
యథైవ ధేను స్స్రవతి స్నేహాద్వత్సస్య వత్సలా ।
తథా మమాపి హృదయం మణిరత్నస్య దర్శనాత్ ॥ 3 ॥
మణిరత్నమిదం దత్తం వైదేహ్యాశ్శ్వశురేణ మే ।
వధూకాలే యథాబద్ధమధికం మూర్ధ్ని శోభతే ॥ 4 ॥
అయం హి జలసమ్భూతో మణిస్సజ్జనపూజితః ।
యజ్ఞే పరమతుష్టేన దత్తశ్శక్రేణ ధీమతా ॥ 5 ॥
ఇమం దృష్ట్వా మణిశ్రేష్ఠం యథా తాతస్య దర్శనమ్ ।
అద్యాస్మ్యవగతస్సౌమ్య వైదేహస్య తథా విభోః ॥ 6 ॥
అయం హి శోభతే తస్యాః ప్రియాయా మూర్ధ్ని మే మణిః ।
అస్యాద్య దర్శనే నాహం ప్రాప్తాం తామివ చిన్తయే ॥ 7 ॥
కిమాహ సీతా వైదేహీ బ్రూహి సౌమ్య పునః పునః ।
పిపాసుమివ తోయేన సిఞ్చన్తీ వాక్యవారిణా ॥ 8 ॥
ఇతస్తు కిం దుఃఖతరం యదిమం వారిసమ్భవమ్ ।
మణిం పశ్యామి సౌమిత్రే వైదేహీమాగతాం వినా ॥ 9 ॥
చిరం జీవతి వైదేహీ యది మాసం ధరిష్యతి ।
క్షణం సౌమ్య న జీవేయం వినా తామసితేక్షణామ్ ॥ 10 ॥
నయ మామపి తం దేశం యత్ర దృష్టా మమ ప్రియా ।
న తిష్ఠేయం క్షణమపి ప్రవృత్తిముపలభ్య చ ॥ 11 ॥
కథం సా మమ సుశ్రోణీ భీరుభీరు స్సతీ సదా ।
భయావహానాం ఘోరాణాం మధ్యే తిష్ఠతి రక్షసామ్ ॥ 12 ॥
శారద స్తిమిరోన్ముక్తో నూనం చన్ద్రం ఇవామ్బుధైః ।
ఆవృతం వదనం తస్యా న విరాజతి రాక్షసైః ॥ 13 ॥
కిమాహ సీతా హనుమంస్తత్త్వతః కథయాద్య మే ।
ఏతేన ఖలు జీవిష్యే భేషజేనాతురో యథా ॥ 14 ॥
మధురా మధురాలాపా కిమాహ మమ భామినీ ।
మద్విహీనా వరారోహా హనుమన్ కథయస్వ మే ॥ 15 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే షట్షష్టితమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
evamukto hanumatā rāmo daśarathātmajaḥ |
taṃ maṇiṃ hṛdaye kṛtvā praruroda salakṣmaṇaḥ || 1 ||
taṃ tu dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ rāghava śśokakarśitaḥ |
netrābhyāmaśrupūrṇābhyāṃ sugrīvamidamabravīt || 2 ||
yathaiva dhenu ssravati snehādvatsasya vatsalā |
tathā mamāpi hṛdayaṃ maṇiratnasya darśanāt || 3 ||
maṇiratnamidaṃ dattaṃ vaidehyāśśvaśureṇa me |
vadhūkāle yathābaddhamadhikaṃ mūrdhni śobhate || 4 ||
ayaṃ hi jalasambhūto maṇissajjanapūjitaḥ |
yajñe paramatuṣṭena dattaśśakreṇa dhīmatā || 5 ||
imaṃ dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ yathā tātasya darśanam |
adyāsmyavagatassaumya vaidehasya tathā vibhoḥ || 6 ||
ayaṃ hi śobhate tasyāḥ priyāyā mūrdhni me maṇiḥ |
asyādya darśane nāhaṃ prāptāṃ tāmiva cintaye || 7 ||
kimāha sītā vaidehī brūhi saumya punaḥ punaḥ |
pipāsumiva toyena siñcantī vākyavāriṇā || 8 ||
itastu kiṃ duḥkhataraṃ yadimaṃ vārisambhavam |
maṇiṃ paśyāmi saumitre vaidehīmāgatāṃ vinā || 9 ||
ciraṃ jīvati vaidehī yadi māsaṃ dhariṣyati |
kṣaṇaṃ saumya na jīveyaṃ vinā tāmasitekṣaṇām || 10 ||
naya māmapi taṃ deśaṃ yatra dṛṣṭā mama priyā |
na tiṣṭheyaṃ kṣaṇamapi pravṛttimupalabhya ca || 11 ||
kathaṃ sā mama suśroṇī bhīrubhīru ssatī sadā |
bhayāvahānāṃ ghorāṇāṃ madhye tiṣṭhati rakṣasām || 12 ||
śārada stimironmukto nūnaṃ candraṃ ivāmbudhaiḥ |
āvṛtaṃ vadanaṃ tasyā na virājati rākṣasaiḥ || 13 ||
kimāha sītā hanumaṃstattvataḥ kathayādya me |
etena khalu jīviṣye bheṣajenāturo yathā || 14 ||
madhurā madhurālāpā kimāha mama bhāminī |
madvihīnā varārohā hanuman kathayasva me || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ षट्षष्टितमस्सर्गः ।
एवमुक्तो हनुमता रामो दशरथात्मजः ।
तं मणिं हृदये कृत्वा प्ररुरोद सलक्ष्मणः ॥ 1 ॥
तं तु दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं राघव श्शोककर्शितः ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ 2 ॥
यथैव धेनु स्स्रवति स्नेहाद्वत्सस्य वत्सला ।
तथा ममापि हृदयं मणिरत्नस्य दर्शनात् ॥ 3 ॥
मणिरत्नमिदं दत्तं वैदेह्याश्श्वशुरेण मे ।
वधूकाले यथाबद्धमधिकं मूर्ध्नि शोभते ॥ 4 ॥
अयं हि जलसम्भूतो मणिस्सज्जनपूजितः ।
यज्ञे परमतुष्टेन दत्तश्शक्रेण धीमता ॥ 5 ॥
इमं दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं यथा तातस्य दर्शनम् ।
अद्यास्म्यवगतस्सौम्य वैदेहस्य तथा विभोः ॥ 6 ॥
अयं हि शोभते तस्याः प्रियाया मूर्ध्नि मे मणिः ।
अस्याद्य दर्शने नाहं प्राप्तां तामिव चिन्तये ॥ 7 ॥
किमाह सीता वैदेही ब्रूहि सौम्य पुनः पुनः ।
पिपासुमिव तोयेन सिञ्चन्ती वाक्यवारिणा ॥ 8 ॥
इतस्तु किं दुःखतरं यदिमं वारिसम्भवम् ।
मणिं पश्यामि सौमित्रे वैदेहीमागतां विना ॥ 9 ॥
चिरं जीवति वैदेही यदि मासं धरिष्यति ।
क्षणं सौम्य न जीवेयं विना तामसितेक्षणाम् ॥ 10 ॥
नय मामपि तं देशं यत्र दृष्टा मम प्रिया ।
न तिष्ठेयं क्षणमपि प्रवृत्तिमुपलभ्य च ॥ 11 ॥
कथं सा मम सुश्रोणी भीरुभीरु स्सती सदा ।
भयावहानां घोराणां मध्ये तिष्ठति रक्षसाम् ॥ 12 ॥
शारद स्तिमिरोन्मुक्तो नूनं चन्द्रं इवाम्बुधैः ।
आवृतं वदनं तस्या न विराजति राक्षसैः ॥ 13 ॥
किमाह सीता हनुमंस्तत्त्वतः कथयाद्य मे ।
एतेन खलु जीविष्ये भेषजेनातुरो यथा ॥ 14 ॥
मधुरा मधुरालापा किमाह मम भामिनी ।
मद्विहीना वरारोहा हनुमन् कथयस्व मे ॥ 15 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे षट्षष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
evamukto hanumatā rāmo daśarathātmajaḥ |
taṃ maṇiṃ hṛdaye kṛtvā praruroda salakṣmaṇaḥ || 1 ||
taṃ tu dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ rāghava śśokakarśitaḥ |
netrābhyāmaśrupūrṇābhyāṃ sugrīvamidamabravīt || 2 ||
yathaiva dhenu ssravati snehādvatsasya vatsalā |
tathā mamāpi hṛdayaṃ maṇiratnasya darśanāt || 3 ||
maṇiratnamidaṃ dattaṃ vaidehyāśśvaśureṇa me |
vadhūkāle yathābaddhamadhikaṃ mūrdhni śobhate || 4 ||
ayaṃ hi jalasambhūto maṇissajjanapūjitaḥ |
yajñe paramatuṣṭena dattaśśakreṇa dhīmatā || 5 ||
imaṃ dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ yathā tātasya darśanam |
adyāsmyavagatassaumya vaidehasya tathā vibhoḥ || 6 ||
ayaṃ hi śobhate tasyāḥ priyāyā mūrdhni me maṇiḥ |
asyādya darśane nāhaṃ prāptāṃ tāmiva cintaye || 7 ||
kimāha sītā vaidehī brūhi saumya punaḥ punaḥ |
pipāsumiva toyena siñcantī vākyavāriṇā || 8 ||
itastu kiṃ duḥkhataraṃ yadimaṃ vārisambhavam |
maṇiṃ paśyāmi saumitre vaidehīmāgatāṃ vinā || 9 ||
ciraṃ jīvati vaidehī yadi māsaṃ dhariṣyati |
kṣaṇaṃ saumya na jīveyaṃ vinā tāmasitekṣaṇām || 10 ||
naya māmapi taṃ deśaṃ yatra dṛṣṭā mama priyā |
na tiṣṭheyaṃ kṣaṇamapi pravṛttimupalabhya ca || 11 ||
kathaṃ sā mama suśroṇī bhīrubhīru ssatī sadā |
bhayāvahānāṃ ghorāṇāṃ madhye tiṣṭhati rakṣasām || 12 ||
śārada stimironmukto nūnaṃ candraṃ ivāmbudhaiḥ |
āvṛtaṃ vadanaṃ tasyā na virājati rākṣasaiḥ || 13 ||
kimāha sītā hanumaṃstattvataḥ kathayādya me |
etena khalu jīviṣye bheṣajenāturo yathā || 14 ||
madhurā madhurālāpā kimāha mama bhāminī |
madvihīnā varārohā hanuman kathayasva me || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.