Valmiki Ramayana Sundara Kanda Sarga 18 — Telugu Script

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।

అథ అష్టాదశస్సర్గః ।

Shloka 1

తథా విప్రేక్ష్యమాణస్య వనం పుష్పితపాదపమ్ ।
విచిన్వతశ్చ వైదేహీం కిఞ్చిచ్ఛేషా నిశాఽభవత్ ॥ 1 ॥

tathā viprekṣyamāṇasya vanaṃ puṣpitapādapam |
vicinvataśca vaidehīṃ kiñciccheṣā niśā'bhavat || 1 ||

Shloka 2

షడఙ్గవేదవిదుషాం క్రతుప్రవరయాజినామ్ ।
శుశ్రావ బ్రహ్మఘోషాంశ్చ స విరాత్రే బ్రహ్మరక్షసామ్ ॥ 2 ॥

ṣaḍaṅgavedaviduṣāṃ kratupravarayājinām |
śuśrāva brahmaghoṣāṃśca sa virātre brahmarakṣasām || 2 ||

Shloka 3

అథ మఙ్గలవాదిత్రశబ్దైః శ్రుతిమనోహరైః ।
ప్రాబుధ్యత మహాబాహుర్దశగ్రీవో మహాబలః ॥ 3 ॥

atha maṅgalavāditraśabdaiḥ śrutimanoharaiḥ |
prābudhyata mahābāhurdaśagrīvo mahābalaḥ || 3 ||

Shloka 4

విబుధ్యతు యథాకాలం రాక్షసేన్ద్రః ప్రతాపవాన్ ।
స్రస్తమాల్యామ్బరధరో వైదేహీమన్వచిన్తయత్ ॥ 4 ॥

vibudhyatu yathākālaṃ rākṣasendraḥ pratāpavān |
srastamālyāmbaradharo vaidehīmanvacintayat || 4 ||

Shloka 5

భృశం నియుక్తస్తస్యాం చ మదనేన మదోత్కటః ।
న స తం రాక్షసః కామం శశాకాత్మని గూహితుమ్ ॥ 5 ॥

bhṛśaṃ niyuktastasyāṃ ca madanena madotkaṭaḥ |
na sa taṃ rākṣasaḥ kāmaṃ śaśākātmani gūhitum || 5 ||

Shloka 6

స సర్వాభరణైర్యుక్తో బిభ్రచ్ఛ్రియమనుత్తమామ్ ।
తాం నగైర్బహుభిర్జుష్టాం సర్వపుష్పఫలోపగైః ॥ 6 ॥

sa sarvābharaṇairyukto bibhracchriyamanuttamām |
tāṃ nagairbahubhirjuṣṭāṃ sarvapuṣpaphalopagaiḥ || 6 ||

Shloka 7

వృతాం పుష్కరిణీభిశ్చ నానాపుష్పోపశోభితామ్ ।
సదా మదైశ్చ విహగైర్విచిత్రాం పరమాద్భుతామ్ ॥ 7 ॥

vṛtāṃ puṣkariṇībhiśca nānāpuṣpopaśobhitām |
sadā madaiśca vihagairvicitrāṃ paramādbhutām || 7 ||

Shloka 8

ఈహామృగైశ్చ వివిధైర్జుష్టాం దృష్టిమనోహరైః ।
వీధీః సమ్ప్రేక్షమాణశ్చ మణికాఞ్చనతోరణాః ॥ 8 ॥

īhāmṛgaiśca vividhairjuṣṭāṃ dṛṣṭimanoharaiḥ |
vīdhīḥ samprekṣamāṇaśca maṇikāñcanatoraṇāḥ || 8 ||

Shloka 9

నానామృగగణాకీర్ణాం ఫలైః ప్రపతితైర్వృతామ్ ।
అశోకవనికామేవ ప్రావిశత్సన్తతద్రుమామ్ ॥ 9 ॥

nānāmṛgagaṇākīrṇāṃ phalaiḥ prapatitairvṛtām |
aśokavanikāmeva prāviśatsantatadrumām || 9 ||

Shloka 10

అఙ్గనాశతమాత్రం తు తం వ్రజన్తమనువ్రజత్ ।
మహేన్ద్రమివ పౌలస్త్యం దేవగన్ధర్వయోషితః ॥ 10 ॥

aṅganāśatamātraṃ tu taṃ vrajantamanuvrajat |
mahendramiva paulastyaṃ devagandharvayoṣitaḥ || 10 ||

Shloka 11

దీపికాః కాఞ్చనీః కాశ్చిజ్జగృహుస్తత్ర యోషితః ।
వాలవ్యజనహస్తాశ్చ తాలవృన్తాని చాపరాః ॥ 11 ॥

dīpikāḥ kāñcanīḥ kāścijjagṛhustatra yoṣitaḥ |
vālavyajanahastāśca tālavṛntāni cāparāḥ || 11 ||

Shloka 12

కాఞ్చనైరపి భృఙ్గారైర్జహ్రుః సలిలమగ్రతః ।
మణ్డలాగ్రాన్ బృసీశ్చాపి గృహ్యాన్యాః పృష్ఠతో యయుః ॥ 12 ॥

kāñcanairapi bhṛṅgārairjahruḥ salilamagrataḥ |
maṇḍalāgrān bṛsīścāpi gṛhyānyāḥ pṛṣṭhato yayuḥ || 12 ||

Shloka 13

కాచిద్రత్నమయీం స్థాలీం పూర్ణాం పానస్య భామినీ ।
దక్షిణా దక్షిణేనైవ తదా జగ్రాహ పాణినా ॥ 13 ॥

kācidratnamayīṃ sthālīṃ pūrṇāṃ pānasya bhāminī |
dakṣiṇā dakṣiṇenaiva tadā jagrāha pāṇinā || 13 ||

Shloka 14

రాజహంసప్రతీకాశం ఛత్రం పూర్ణశశిప్రభమ్ ।
సౌవర్ణదణ్డమపరా గృహీత్వా పృష్ఠతో యయౌ ॥ 14 ॥

rājahaṃsapratīkāśaṃ chatraṃ pūrṇaśaśiprabham |
sauvarṇadaṇḍamaparā gṛhītvā pṛṣṭhato yayau || 14 ||

Shloka 15

నిద్రామదపరీతాక్ష్యో రావణస్యోత్తమాః స్త్రియః ।
అనుజగ్ముః పతిం వీరం ఘనం విద్యుల్లతా ఇవ ॥ 15 ॥

nidrāmadaparītākṣyo rāvaṇasyottamāḥ striyaḥ |
anujagmuḥ patiṃ vīraṃ ghanaṃ vidyullatā iva || 15 ||

Shloka 16

వ్యావిద్ధహారకేయూరాః సమామృదితవర్ణకాః ।
సమాగలితకేశాన్తాః సస్వేదవదనాస్తథా ॥ 16 ॥

vyāviddhahārakeyūrāḥ samāmṛditavarṇakāḥ |
samāgalitakeśāntāḥ sasvedavadanāstathā || 16 ||

Shloka 17

ఘూర్ణన్త్యో మదశేషేణ నిద్రయా చ శుభాననాః ।
స్వేదక్లిష్టాఙ్గకుసుమాస్సుమాల్యాకులమూర్ధజాః ॥ 17 ॥

ghūrṇantyo madaśeṣeṇa nidrayā ca śubhānanāḥ |
svedakliṣṭāṅgakusumāssumālyākulamūrdhajāḥ || 17 ||

Shloka 18

ప్రయాన్తం నైఋతపతిం నార్యో మదిరలోచనాః ।
బహుమానాచ్చ కామాచ్చ ప్రియా భార్యాస్తమన్వయుః ॥ 18 ॥

prayāntaṃ naiṛtapatiṃ nāryo madiralocanāḥ |
bahumānācca kāmācca priyā bhāryāstamanvayuḥ || 18 ||

Shloka 19

స చ కామపరాధీనః పతిస్తాసాం మహాబలః ।
సీతాసక్తమనా మన్దో మన్దాఞ్చితగతిర్బభౌ ॥ 19 ॥

sa ca kāmaparādhīnaḥ patistāsāṃ mahābalaḥ |
sītāsaktamanā mando mandāñcitagatirbabhau || 19 ||

Shloka 20

తతః కాఞ్చీనినాదం చ నూపురాణాం చ నిస్వనమ్ ।
శుశ్రావ పరమస్త్రీణాం స కపిర్మారుతాత్మజః ॥ 20 ॥

tataḥ kāñcīninādaṃ ca nūpurāṇāṃ ca nisvanam |
śuśrāva paramastrīṇāṃ sa kapirmārutātmajaḥ || 20 ||

Shloka 21

తం చాప్రతిమకర్మాణమచిన్త్యబలపౌరుషమ్ ।
ద్వారదేశమనుప్రాప్తం దదర్శ హనుమాన్ కపిః ॥ 21 ॥

taṃ cāpratimakarmāṇamacintyabalapauruṣam |
dvāradeśamanuprāptaṃ dadarśa hanumān kapiḥ || 21 ||

Shloka 22

దీపికాభిరనేకాభిః సమన్తాదవభాసితమ్ ।
గన్ధతైలావసిక్తాభిర్ధ్రియమాణాభిరగ్రతః ॥ 22 ॥

dīpikābhiranekābhiḥ samantādavabhāsitam |
gandhatailāvasiktābhirdhriyamāṇābhiragrataḥ || 22 ||

Shloka 23

కామదర్పమదైర్యుక్తం జిహ్మతామ్రాయతేక్షణమ్ ।
సమక్షమివ కన్దర్పమపవిద్ధశరాసనమ్ ॥ 23 ॥

kāmadarpamadairyuktaṃ jihmatāmrāyatekṣaṇam |
samakṣamiva kandarpamapaviddhaśarāsanam || 23 ||

Shloka 24

మథితామృతఫేనాభమరజోవస్త్రముత్తమమ్ ।
సలీలమనుకర్షన్తం విముక్తం సక్తమఙ్గదే ॥ 24 ॥

mathitāmṛtaphenābhamarajovastramuttamam |
salīlamanukarṣantaṃ vimuktaṃ saktamaṅgade || 24 ||

Shloka 25

తం పత్రవిటపే లీనః పత్రపుష్పఘనావృతః ।
సమీపమివ సఙ్క్రాన్తం నిధ్యాతుముపచక్రమే ॥ 25 ॥

taṃ patraviṭape līnaḥ patrapuṣpaghanāvṛtaḥ |
samīpamiva saṅkrāntaṃ nidhyātumupacakrame || 25 ||

Shloka 26

అవేక్షమాణస్తు తతో దదర్శ కపికుఞ్జరః ।
రూపయౌవనసమ్పన్నా రావణస్య వరస్త్రియః ॥ 26 ॥

avekṣamāṇastu tato dadarśa kapikuñjaraḥ |
rūpayauvanasampannā rāvaṇasya varastriyaḥ || 26 ||

Shloka 27

తాభిః పరివృతో రాజా సురూపాభిర్మహాయశాః ।
తన్మృగద్విజసఙ్ఘుష్టం ప్రవిష్టః ప్రమదావనమ్ ॥ 27 ॥

tābhiḥ parivṛto rājā surūpābhirmahāyaśāḥ |
tanmṛgadvijasaṅghuṣṭaṃ praviṣṭaḥ pramadāvanam || 27 ||

Shloka 28

క్షీబో విచిత్రాభరణః శఙ్కుకర్ణో మహాబలః ।
తేన విశ్రవసః పుత్రః స దృష్టో రాక్షసాధిపః ॥ 28 ॥

kṣībo vicitrābharaṇaḥ śaṅkukarṇo mahābalaḥ |
tena viśravasaḥ putraḥ sa dṛṣṭo rākṣasādhipaḥ || 28 ||

Shloka 29

వృతః పరమనారీభిస్తారాభిరివ చన్ద్రమాః ।
తం దదర్శ మహాతేజాస్తేజోవన్తం మహాకపిః ॥ 29 ॥

vṛtaḥ paramanārībhistārābhiriva candramāḥ |
taṃ dadarśa mahātejāstejovantaṃ mahākapiḥ || 29 ||

Shloka 30

రావణోఽయం మహాబాహురితి సఞ్చిన్త్య వానరః ।
అవప్లుతో మహాతేజా హనుమాన్మారుతాత్మజః ॥ 30 ॥

rāvaṇo'yaṃ mahābāhuriti sañcintya vānaraḥ |
avapluto mahātejā hanumānmārutātmajaḥ || 30 ||

Shloka 31

స తథాప్యుగ్రతేజాః సన్నిర్ధూతస్తస్య తేజసా ।
పత్రగుహ్యాన్తరే సక్తో హనుమాన్ సంవృతోఽభవత్ ॥ 31 ॥

sa tathāpyugratejāḥ sannirdhūtastasya tejasā |
patraguhyāntare sakto hanumān saṃvṛto'bhavat || 31 ||

Shloka 32

స తామసితకేశాన్తాం సుశ్రోణీం సంహతస్త్నీమ్ ।
దిదృక్షురసితాపాఙ్గాముపావర్తత రావణః ॥ 32 ॥

sa tāmasitakeśāntāṃ suśroṇīṃ saṃhatastnīm |
didṛkṣurasitāpāṅgāmupāvartata rāvaṇaḥ || 32 ||

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే అష్టాదశస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।

अथ अष्टादशस्सर्गः ।

तथा विप्रेक्ष्यमाणस्य वनं पुष्पितपादपम् ।

विचिन्वतश्च वैदेहीं किञ्चिच्छेषा निशाऽभवत् ॥ 1 ॥

षडङ्गवेदविदुषां क्रतुप्रवरयाजिनाम् ।

शुश्राव ब्रह्मघोषांश्च स विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम् ॥ 2 ॥

अथ मङ्गलवादित्रशब्दैः श्रुतिमनोहरैः ।

प्राबुध्यत महाबाहुर्दशग्रीवो महाबलः ॥ 3 ॥

विबुध्यतु यथाकालं राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।

स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीमन्वचिन्तयत् ॥ 4 ॥

भृशं नियुक्तस्तस्यां च मदनेन मदोत्कटः ।

न स तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम् ॥ 5 ॥

स सर्वाभरणैर्युक्तो बिभ्रच्छ्रियमनुत्तमाम् ।

तां नगैर्बहुभिर्जुष्टां सर्वपुष्पफलोपगैः ॥ 6 ॥

वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम् ।

सदा मदैश्च विहगैर्विचित्रां परमाद्भुताम् ॥ 7 ॥

ईहामृगैश्च विविधैर्जुष्टां दृष्टिमनोहरैः ।

वीधीः सम्प्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाः ॥ 8 ॥

नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर्वृताम् ।

अशोकवनिकामेव प्राविशत्सन्ततद्रुमाम् ॥ 9 ॥

अङ्गनाशतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजत् ।

महेन्द्रमिव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः ॥ 10 ॥

दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज्जगृहुस्तत्र योषितः ।

वालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः ॥ 11 ॥

काञ्चनैरपि भृङ्गारैर्जह्रुः सलिलमग्रतः ।

मण्डलाग्रान् बृसीश्चापि गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः ॥ 12 ॥

काचिद्रत्नमयीं स्थालीं पूर्णां पानस्य भामिनी ।

दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना ॥ 13 ॥

राजहंसप्रतीकाशं छत्रं पूर्णशशिप्रभम् ।

सौवर्णदण्डमपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ ॥ 14 ॥

निद्रामदपरीताक्ष्यो रावणस्योत्तमाः स्त्रियः ।

अनुजग्मुः पतिं वीरं घनं विद्युल्लता इव ॥ 15 ॥

व्याविद्धहारकेयूराः समामृदितवर्णकाः ।

समागलितकेशान्ताः सस्वेदवदनास्तथा ॥ 16 ॥

घूर्णन्त्यो मदशेषेण निद्रया च शुभाननाः ।

स्वेदक्लिष्टाङ्गकुसुमास्सुमाल्याकुलमूर्धजाः ॥ 17 ॥

प्रयान्तं नैऋतपतिं नार्यो मदिरलोचनाः ।

बहुमानाच्च कामाच्च प्रिया भार्यास्तमन्वयुः ॥ 18 ॥

स च कामपराधीनः पतिस्तासां महाबलः ।

सीतासक्तमना मन्दो मन्दाञ्चितगतिर्बभौ ॥ 19 ॥

ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणां च निस्वनम् ।

शुश्राव परमस्त्रीणां स कपिर्मारुतात्मजः ॥ 20 ॥

तं चाप्रतिमकर्माणमचिन्त्यबलपौरुषम् ।

द्वारदेशमनुप्राप्तं ददर्श हनुमान् कपिः ॥ 21 ॥

दीपिकाभिरनेकाभिः समन्तादवभासितम् ।

गन्धतैलावसिक्ताभिर्ध्रियमाणाभिरग्रतः ॥ 22 ॥

कामदर्पमदैर्युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम् ।

समक्षमिव कन्दर्पमपविद्धशरासनम् ॥ 23 ॥

मथितामृतफेनाभमरजोवस्त्रमुत्तमम् ।

सलीलमनुकर्षन्तं विमुक्तं सक्तमङ्गदे ॥ 24 ॥

तं पत्रविटपे लीनः पत्रपुष्पघनावृतः ।

समीपमिव सङ्क्रान्तं निध्यातुमुपचक्रमे ॥ 25 ॥

अवेक्षमाणस्तु ततो ददर्श कपिकुञ्जरः ।

रूपयौवनसम्पन्ना रावणस्य वरस्त्रियः ॥ 26 ॥

ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर्महायशाः ।

तन्मृगद्विजसङ्घुष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम् ॥ 27 ॥

क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः ।

तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः ॥ 28 ॥

वृतः परमनारीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमाः ।

तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः ॥ 29 ॥

रावणोऽयं महाबाहुरिति सञ्चिन्त्य वानरः ।

अवप्लुतो महातेजा हनुमान्मारुतात्मजः ॥ 30 ॥

स तथाप्युग्रतेजाः सन्निर्धूतस्तस्य तेजसा ।

पत्रगुह्यान्तरे सक्तो हनुमान् संवृतोऽभवत् ॥ 31 ॥

स तामसितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्त्नीम् ।

दिदृक्षुरसितापाङ्गामुपावर्तत रावणः ॥ 32 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टादशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

5.18 సున్దరకాణ్డ - అష్టాదశ సర్గః