Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వితీయస్సర్గః ।
Shloka 1
స సాగరమనాదృష్యమతిక్రమ్య మహాబలః ।
త్రికూటశిఖరే లఙ్కాం స్థితాం స్వస్థో దదర్శ హ ॥ 1 ॥
త్రికూటశిఖరే లఙ్కాం స్థితాం స్వస్థో దదర్శ హ ॥ 1 ॥
sa sāgaramanādṛṣyamatikramya mahābalaḥ |
trikūṭaśikhare laṅkāṃ sthitāṃ svastho dadarśa ha || 1 ||
trikūṭaśikhare laṅkāṃ sthitāṃ svastho dadarśa ha || 1 ||
Shloka 2
తతః పాదపముక్తేన పుష్పవర్షేణ వీర్యవాన్ ।
అభివృష్టః స్థితస్తత్ర బభౌ పుష్పమయో యథా ॥ 2 ॥
అభివృష్టః స్థితస్తత్ర బభౌ పుష్పమయో యథా ॥ 2 ॥
tataḥ pādapamuktena puṣpavarṣeṇa vīryavān |
abhivṛṣṭaḥ sthitastatra babhau puṣpamayo yathā || 2 ||
abhivṛṣṭaḥ sthitastatra babhau puṣpamayo yathā || 2 ||
Shloka 3
యోజనానాం శతం శ్రీమాంస్తీర్త్వాప్యుత్తమవిక్రమః ।
అనిఃశ్వసన్ కపిస్తత్ర న గ్లానిమధిగచ్ఛతి ॥ 3 ॥
అనిఃశ్వసన్ కపిస్తత్ర న గ్లానిమధిగచ్ఛతి ॥ 3 ॥
yojanānāṃ śataṃ śrīmāṃstīrtvāpyuttamavikramaḥ |
aniḥśvasan kapistatra na glānimadhigacchati || 3 ||
aniḥśvasan kapistatra na glānimadhigacchati || 3 ||
Shloka 4
శతాన్యహం యోజనానాం క్రమేయం సుబహూన్యపి ।
కిం పునః సాగరస్యాన్తం సఙ్ఖ్యాతం శతయోజనమ్ ॥ 4 ॥
కిం పునః సాగరస్యాన్తం సఙ్ఖ్యాతం శతయోజనమ్ ॥ 4 ॥
śatānyahaṃ yojanānāṃ krameyaṃ subahūnyapi |
kiṃ punaḥ sāgarasyāntaṃ saṅkhyātaṃ śatayojanam || 4 ||
kiṃ punaḥ sāgarasyāntaṃ saṅkhyātaṃ śatayojanam || 4 ||
Shloka 5
స తు వీర్యవతాం శ్రేష్ఠః ప్లవతామపి చోత్తమః ।
జగామ వేగవాన్ లఙ్కాం లఙ్ఘయిత్వా మహోదధిమ్ ॥ 5 ॥
జగామ వేగవాన్ లఙ్కాం లఙ్ఘయిత్వా మహోదధిమ్ ॥ 5 ॥
sa tu vīryavatāṃ śreṣṭhaḥ plavatāmapi cottamaḥ |
jagāma vegavān laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 5 ||
jagāma vegavān laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 5 ||
Shloka 6
శాద్వలాని చ నీలాని గన్ధవన్తి వనాని చ ।
గణ్డవన్తి చ మధ్యేన జగామ నగవన్తి చ ॥ 6 ॥
గణ్డవన్తి చ మధ్యేన జగామ నగవన్తి చ ॥ 6 ॥
śādvalāni ca nīlāni gandhavanti vanāni ca |
gaṇḍavanti ca madhyena jagāma nagavanti ca || 6 ||
gaṇḍavanti ca madhyena jagāma nagavanti ca || 6 ||
Shloka 7
శైలాంశ్చ తరుసఞ్ఛన్నాన్ వనారాజీశ్చ పుష్పితాః ।
అభిచక్రామ తేజస్వీ హనుమాన్ ప్లవగర్షభః ॥ 7 ॥
అభిచక్రామ తేజస్వీ హనుమాన్ ప్లవగర్షభః ॥ 7 ॥
śailāṃśca tarusañchannān vanārājīśca puṣpitāḥ |
abhicakrāma tejasvī hanumān plavagarṣabhaḥ || 7 ||
abhicakrāma tejasvī hanumān plavagarṣabhaḥ || 7 ||
Shloka 8
స తస్మిన్నచలే తిష్ఠన్వనాన్యుపవనాని చ ।
స నగాగ్రే చ తాం లఙ్కాం దదర్శ పవనాత్మజః ॥ 8 ॥
స నగాగ్రే చ తాం లఙ్కాం దదర్శ పవనాత్మజః ॥ 8 ॥
sa tasminnacale tiṣṭhanvanānyupavanāni ca |
sa nagāgre ca tāṃ laṅkāṃ dadarśa pavanātmajaḥ || 8 ||
sa nagāgre ca tāṃ laṅkāṃ dadarśa pavanātmajaḥ || 8 ||
Shloka 9
సరలాన్ కర్ణికారాంశ్చ ఖర్జూరాంశ్చ సుపుష్పితాన్ ।
ప్రియాలూన్ముచులిన్దాంశ్చ కుటజాన్ కేతకానపి ॥ 9 ॥
ప్రియాలూన్ముచులిన్దాంశ్చ కుటజాన్ కేతకానపి ॥ 9 ॥
saralān karṇikārāṃśca kharjūrāṃśca supuṣpitān |
priyālūnmuculindāṃśca kuṭajān ketakānapi || 9 ||
priyālūnmuculindāṃśca kuṭajān ketakānapi || 9 ||
Shloka 10
ప్రియంఙ్గూన్ గన్ధపూర్ణాంశ్చ నీపాన్ సప్తచ్ఛదాంస్తథా ।
ఆసనాన్ కోవిదారాంశ్చ కరవీరాంశ్చ పుష్పితాన్ ॥ 10 ॥
ఆసనాన్ కోవిదారాంశ్చ కరవీరాంశ్చ పుష్పితాన్ ॥ 10 ॥
priyaṃṅgūn gandhapūrṇāṃśca nīpān saptacchadāṃstathā |
āsanān kovidārāṃśca karavīrāṃśca puṣpitān || 10 ||
āsanān kovidārāṃśca karavīrāṃśca puṣpitān || 10 ||
Shloka 11
పుష్పభారనిబద్ధాంశ్చ తథా ముకులితానపి ।
పాదపాన్ విహగాకీర్ణాన్ పవనాధూతమస్తకాన్ ॥ 11 ॥
పాదపాన్ విహగాకీర్ణాన్ పవనాధూతమస్తకాన్ ॥ 11 ॥
puṣpabhāranibaddhāṃśca tathā mukulitānapi |
pādapān vihagākīrṇān pavanādhūtamastakān || 11 ||
pādapān vihagākīrṇān pavanādhūtamastakān || 11 ||
Shloka 12
హంసకారణ్డవాకీర్ణా వాపీః పద్మోత్మలాయుతాః ।
ఆక్రీడాన్ వివిధాన్ రమ్యావన్ వివిధాంశ్చ జలాశయాన్ ॥ 12 ॥
ఆక్రీడాన్ వివిధాన్ రమ్యావన్ వివిధాంశ్చ జలాశయాన్ ॥ 12 ॥
haṃsakāraṇḍavākīrṇā vāpīḥ padmotmalāyutāḥ |
ākrīḍān vividhān ramyāvan vividhāṃśca jalāśayān || 12 ||
ākrīḍān vividhān ramyāvan vividhāṃśca jalāśayān || 12 ||
Shloka 13
సన్తతాన్ వివిధైర్వృక్షైః సర్వర్తుఫలపుష్పితైః ।
ఉద్యానాని చ రమ్యాణి దదర్శ కపికుఞ్జరః ॥ 13 ॥
ఉద్యానాని చ రమ్యాణి దదర్శ కపికుఞ్జరః ॥ 13 ॥
santatān vividhairvṛkṣaiḥ sarvartuphalapuṣpitaiḥ |
udyānāni ca ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ || 13 ||
udyānāni ca ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ || 13 ||
Shloka 14
సమాసాద్య చ లక్ష్మీవాన్ లఙ్కాం రావణపాలితామ్ ।
పరిఖాభిః సపద్మాభిః సోత్పలాభిరలఙ్కృతామ్ ॥ 14 ॥
పరిఖాభిః సపద్మాభిః సోత్పలాభిరలఙ్కృతామ్ ॥ 14 ॥
samāsādya ca lakṣmīvān laṅkāṃ rāvaṇapālitām |
parikhābhiḥ sapadmābhiḥ sotpalābhiralaṅkṛtām || 14 ||
parikhābhiḥ sapadmābhiḥ sotpalābhiralaṅkṛtām || 14 ||
Shloka 15
సీతాపహరణార్థేన రావణేన సురక్షితామ్ ।
సమన్తాద్విచరద్భిశ్చ రాక్షసైరుగ్రధన్విభిః ॥ 15 ॥
సమన్తాద్విచరద్భిశ్చ రాక్షసైరుగ్రధన్విభిః ॥ 15 ॥
sītāpaharaṇārthena rāvaṇena surakṣitām |
samantādvicaradbhiśca rākṣasairugradhanvibhiḥ || 15 ||
samantādvicaradbhiśca rākṣasairugradhanvibhiḥ || 15 ||
Shloka 16
కాఞ్చనేనావృతాం రమ్యాం ప్రాకారేణ మహాపురీమ్ ।
గృహైశ్చ గ్రహసఙ్కాశైః శారదామ్బుదసన్నిభైః ॥ 16 ॥
గృహైశ్చ గ్రహసఙ్కాశైః శారదామ్బుదసన్నిభైః ॥ 16 ॥
kāñcanenāvṛtāṃ ramyāṃ prākāreṇa mahāpurīm |
gṛhaiśca grahasaṅkāśaiḥ śāradāmbudasannibhaiḥ || 16 ||
gṛhaiśca grahasaṅkāśaiḥ śāradāmbudasannibhaiḥ || 16 ||
Shloka 17
పాణ్డురాభిః ప్రతోలీభిరుచ్చాభిరభిసంవృతామ్ ।
అట్టాలకశతాకీర్ణాం పతాకాధ్వజమాలినీమ్ ॥ 17 ॥
అట్టాలకశతాకీర్ణాం పతాకాధ్వజమాలినీమ్ ॥ 17 ॥
pāṇḍurābhiḥ pratolībhiruccābhirabhisaṃvṛtām |
aṭṭālakaśatākīrṇāṃ patākādhvajamālinīm || 17 ||
aṭṭālakaśatākīrṇāṃ patākādhvajamālinīm || 17 ||
Shloka 18
తోరణైః కాఞ్చనైర్దివ్యైర్లతాపఙ్త్కివిచిత్రితైః ।
దదర్శ హనుమాన్ లఙ్కాం దివి దేవపురీం యథా ॥ 18 ॥
దదర్శ హనుమాన్ లఙ్కాం దివి దేవపురీం యథా ॥ 18 ॥
toraṇaiḥ kāñcanairdivyairlatāpaṅtkivicitritaiḥ |
dadarśa hanumān laṅkāṃ divi devapurīṃ yathā || 18 ||
dadarśa hanumān laṅkāṃ divi devapurīṃ yathā || 18 ||
Shloka 19
గిరిమూర్ధ్నిం స్థితాం లఙ్కాం పాణ్డురైర్భవనైః శుభైః ।
దదర్శ స కపిశ్రేష్ఠః పురమాకాశగం యథా ॥ 19 ॥
దదర్శ స కపిశ్రేష్ఠః పురమాకాశగం యథా ॥ 19 ॥
girimūrdhniṃ sthitāṃ laṅkāṃ pāṇḍurairbhavanaiḥ śubhaiḥ |
dadarśa sa kapiśreṣṭhaḥ puramākāśagaṃ yathā || 19 ||
dadarśa sa kapiśreṣṭhaḥ puramākāśagaṃ yathā || 19 ||
Shloka 20
పాలితాం రాక్షసేన్ద్రేణ నిర్మితాం విశ్వకర్మణా ।
ప్లవమానమివాకాశే దదర్శ హనుమాన్ పురీమ్ ॥ 20 ॥
ప్లవమానమివాకాశే దదర్శ హనుమాన్ పురీమ్ ॥ 20 ॥
pālitāṃ rākṣasendreṇa nirmitāṃ viśvakarmaṇā |
plavamānamivākāśe dadarśa hanumān purīm || 20 ||
plavamānamivākāśe dadarśa hanumān purīm || 20 ||
Shloka 21
వప్రప్రాకారజఘనాం విపులామ్బునవామ్బరామ్ ।
శతఘ్నీశూలకేశాన్తామట్టాలకవతంసకామ్ ॥ 21 ॥
శతఘ్నీశూలకేశాన్తామట్టాలకవతంసకామ్ ॥ 21 ॥
vapraprākārajaghanāṃ vipulāmbunavāmbarām |
śataghnīśūlakeśāntāmaṭṭālakavataṃsakām || 21 ||
śataghnīśūlakeśāntāmaṭṭālakavataṃsakām || 21 ||
Shloka 22
మనసేవ కృతాం లఙ్కాం నిర్మితాం విశ్వకర్మణా ।
ద్వారముత్తరమాసాద్య చిన్తయామాస వానరః ॥ 22 ॥
ద్వారముత్తరమాసాద్య చిన్తయామాస వానరః ॥ 22 ॥
manaseva kṛtāṃ laṅkāṃ nirmitāṃ viśvakarmaṇā |
dvāramuttaramāsādya cintayāmāsa vānaraḥ || 22 ||
dvāramuttaramāsādya cintayāmāsa vānaraḥ || 22 ||
Shloka 23
కైలాసశిఖరప్రఖ్యామాలిఖన్తీమివామ్బరమ్ ।
డీయమానామివాకాశముచ్ఛ్రితైర్భవనోత్తమైః ॥ 23 ॥
డీయమానామివాకాశముచ్ఛ్రితైర్భవనోత్తమైః ॥ 23 ॥
kailāsaśikharaprakhyāmālikhantīmivāmbaram |
ḍīyamānāmivākāśamucchritairbhavanottamaiḥ || 23 ||
ḍīyamānāmivākāśamucchritairbhavanottamaiḥ || 23 ||
Shloka 24
సమ్పూర్ణాం రాక్షసైర్ఘోరైర్నాగైర్భోగవతీమివ ।
అచిన్త్యాం సుకృతాం స్పష్టాం కుబేరాధ్యుషితాం పురా ॥ 24 ॥
అచిన్త్యాం సుకృతాం స్పష్టాం కుబేరాధ్యుషితాం పురా ॥ 24 ॥
sampūrṇāṃ rākṣasairghorairnāgairbhogavatīmiva |
acintyāṃ sukṛtāṃ spaṣṭāṃ kuberādhyuṣitāṃ purā || 24 ||
acintyāṃ sukṛtāṃ spaṣṭāṃ kuberādhyuṣitāṃ purā || 24 ||
Shloka 25
దంష్ట్రిభిర్బహుభిః శూరైః శూలపట్టసపాణిభిః ।
రక్షితాం రాక్షసైర్ఘోరైర్గుహామాశీవిషైరివ ॥ 25 ॥
రక్షితాం రాక్షసైర్ఘోరైర్గుహామాశీవిషైరివ ॥ 25 ॥
daṃṣṭribhirbahubhiḥ śūraiḥ śūlapaṭṭasapāṇibhiḥ |
rakṣitāṃ rākṣasairghorairguhāmāśīviṣairiva || 25 ||
rakṣitāṃ rākṣasairghorairguhāmāśīviṣairiva || 25 ||
Shloka 26
తస్యాశ్చ మహతీం గుప్తిం సాగరం చ నిరీక్ష్య సః ।
రావణం చ రిపుం ఘోరం చిన్తయామాస వానరః ॥ 26 ॥
రావణం చ రిపుం ఘోరం చిన్తయామాస వానరః ॥ 26 ॥
tasyāśca mahatīṃ guptiṃ sāgaraṃ ca nirīkṣya saḥ |
rāvaṇaṃ ca ripuṃ ghoraṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 26 ||
rāvaṇaṃ ca ripuṃ ghoraṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 26 ||
Shloka 27
ఆగత్యాపీహ హరయో భవిష్యన్తి నిరర్థకాః ।
న హి యుద్ధేన వై లఙ్కా శక్యా జేతుం సురైరపి ॥ 27 ॥
న హి యుద్ధేన వై లఙ్కా శక్యా జేతుం సురైరపి ॥ 27 ॥
āgatyāpīha harayo bhaviṣyanti nirarthakāḥ |
na hi yuddhena vai laṅkā śakyā jetuṃ surairapi || 27 ||
na hi yuddhena vai laṅkā śakyā jetuṃ surairapi || 27 ||
Shloka 28
ఇమాం తు విషమాం దుర్గాం లఙ్కాం రావణపాలితామ్ ।
ప్రాప్యాపి స మహాబాహుః కిం కరిష్యతి రాఘవః ॥ 28 ॥
ప్రాప్యాపి స మహాబాహుః కిం కరిష్యతి రాఘవః ॥ 28 ॥
imāṃ tu viṣamāṃ durgāṃ laṅkāṃ rāvaṇapālitām |
prāpyāpi sa mahābāhuḥ kiṃ kariṣyati rāghavaḥ || 28 ||
prāpyāpi sa mahābāhuḥ kiṃ kariṣyati rāghavaḥ || 28 ||
Shloka 29
అవకాశో నసాన్త్వస్య రాక్షసేష్వభిగమ్యతే ।
న దానస్య న భేదస్య నైవ యుద్ధస్య దృశ్యతే ॥ 29 ॥
న దానస్య న భేదస్య నైవ యుద్ధస్య దృశ్యతే ॥ 29 ॥
avakāśo nasāntvasya rākṣaseṣvabhigamyate |
na dānasya na bhedasya naiva yuddhasya dṛśyate || 29 ||
na dānasya na bhedasya naiva yuddhasya dṛśyate || 29 ||
Shloka 30
చతుర్ణామేవ హి గతిర్వానరాణాం మహాత్మనామ్ ।
వాలిపుత్రస్య నీలస్య మమ రాజ్ఞశ్చ ధీమతః ॥ 30 ॥
వాలిపుత్రస్య నీలస్య మమ రాజ్ఞశ్చ ధీమతః ॥ 30 ॥
caturṇāmeva hi gatirvānarāṇāṃ mahātmanām |
vāliputrasya nīlasya mama rājñaśca dhīmataḥ || 30 ||
vāliputrasya nīlasya mama rājñaśca dhīmataḥ || 30 ||
Shloka 31
యావజ్జానామి వైదేహీం యది జీవతి వా న వా ।
తత్రైవ చిన్తయిష్యామి దృష్ట్వా తాం జనకాత్మజామ్ ॥ 31 ॥
తత్రైవ చిన్తయిష్యామి దృష్ట్వా తాం జనకాత్మజామ్ ॥ 31 ॥
yāvajjānāmi vaidehīṃ yadi jīvati vā na vā |
tatraiva cintayiṣyāmi dṛṣṭvā tāṃ janakātmajām || 31 ||
tatraiva cintayiṣyāmi dṛṣṭvā tāṃ janakātmajām || 31 ||
Shloka 32
తతః స చిన్తయామాస ముహూర్తం కపికుఞ్జరః ।
గిరిశృఙ్గే స్థితస్తస్మిన్ రామస్యాభ్యుదయే రతః ॥ 32 ॥
గిరిశృఙ్గే స్థితస్తస్మిన్ రామస్యాభ్యుదయే రతః ॥ 32 ॥
tataḥ sa cintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ |
giriśṛṅge sthitastasmin rāmasyābhyudaye rataḥ || 32 ||
giriśṛṅge sthitastasmin rāmasyābhyudaye rataḥ || 32 ||
Shloka 33
అనేన రూపేణ మయా న శక్యా రక్షసాం పురీ ।
ప్రవేష్టుం రాక్షసైర్గుప్తా క్రూరైర్బలసమన్వితైః ॥ 33 ॥
ప్రవేష్టుం రాక్షసైర్గుప్తా క్రూరైర్బలసమన్వితైః ॥ 33 ॥
anena rūpeṇa mayā na śakyā rakṣasāṃ purī |
praveṣṭuṃ rākṣasairguptā krūrairbalasamanvitaiḥ || 33 ||
praveṣṭuṃ rākṣasairguptā krūrairbalasamanvitaiḥ || 33 ||
Shloka 34
ఉగ్రౌజసో మహావీర్యా బలవన్తశ్చ రాక్షసాః ।
వఞ్చనీయా మయా సర్వే జానకీం పరిమార్గతా ॥ 34 ॥
వఞ్చనీయా మయా సర్వే జానకీం పరిమార్గతా ॥ 34 ॥
ugraujaso mahāvīryā balavantaśca rākṣasāḥ |
vañcanīyā mayā sarve jānakīṃ parimārgatā || 34 ||
vañcanīyā mayā sarve jānakīṃ parimārgatā || 34 ||
Shloka 35
లక్ష్యాలక్ష్యేణ రూపేణ రాత్రౌ లఙ్కా పురీ మయా ।
ప్రవేష్టుం ప్రాప్తకాలం మే కృత్యం సాధయితుం మహత్ ॥ 35 ॥
ప్రవేష్టుం ప్రాప్తకాలం మే కృత్యం సాధయితుం మహత్ ॥ 35 ॥
lakṣyālakṣyeṇa rūpeṇa rātrau laṅkā purī mayā |
praveṣṭuṃ prāptakālaṃ me kṛtyaṃ sādhayituṃ mahat || 35 ||
praveṣṭuṃ prāptakālaṃ me kṛtyaṃ sādhayituṃ mahat || 35 ||
Shloka 36
తాం పురీం తాదృశీం దృష్ట్వా దురాధర్షాం సురాసురైః ।
హనుమాన్ చిన్తయామాస వినిశ్చిత్య ముహుర్ముహుః ॥ 36 ॥
హనుమాన్ చిన్తయామాస వినిశ్చిత్య ముహుర్ముహుః ॥ 36 ॥
tāṃ purīṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā durādharṣāṃ surāsuraiḥ |
hanumān cintayāmāsa viniścitya muhurmuhuḥ || 36 ||
hanumān cintayāmāsa viniścitya muhurmuhuḥ || 36 ||
Shloka 37
కేనోపాయేన పశ్యేయం మైథిలీం జనకాత్మజామ్ ।
అదృష్టో రాక్షసేన్ద్రేణ రావణేన దురాత్మనా ॥ 37 ॥
అదృష్టో రాక్షసేన్ద్రేణ రావణేన దురాత్మనా ॥ 37 ॥
kenopāyena paśyeyaṃ maithilīṃ janakātmajām |
adṛṣṭo rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā || 37 ||
adṛṣṭo rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā || 37 ||
Shloka 38
న వినశ్యేత్కథం కార్యం రామస్య విదితాత్మనః ।
ఏకామేకశ్చ వశ్యేయం రహితే జనకాత్మజామ్ ॥ 38 ॥
ఏకామేకశ్చ వశ్యేయం రహితే జనకాత్మజామ్ ॥ 38 ॥
na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ rāmasya viditātmanaḥ |
ekāmekaśca vaśyeyaṃ rahite janakātmajām || 38 ||
ekāmekaśca vaśyeyaṃ rahite janakātmajām || 38 ||
Shloka 39
భూతాశ్చార్థా విపద్యన్తే దేశకాలవిరోధితాః ।
విక్లబం దూతమాసాద్య తమః సూర్యోదయే యథా ॥ 39 ॥
విక్లబం దూతమాసాద్య తమః సూర్యోదయే యథా ॥ 39 ॥
bhūtāścārthā vipadyante deśakālavirodhitāḥ |
viklabaṃ dūtamāsādya tamaḥ sūryodaye yathā || 39 ||
viklabaṃ dūtamāsādya tamaḥ sūryodaye yathā || 39 ||
Shloka 40
అర్థానర్థాన్తరే బుద్ధిర్నిశ్చితాపి న శోభతే ।
ఘాతయన్తి హి కార్యాణి దూతాః పణ్డితమానినః ॥ 40 ॥
ఘాతయన్తి హి కార్యాణి దూతాః పణ్డితమానినః ॥ 40 ॥
arthānarthāntare buddhirniścitāpi na śobhate |
ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ || 40 ||
ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ || 40 ||
Shloka 41
న వినశ్యేత్కథం కార్యం వైక్లబ్యం న కథం భవేత్ ।
లఙ్ఘనం చ సముద్రస్య కథం ను న వృథా భవేత్ ॥ 41 ॥
లఙ్ఘనం చ సముద్రస్య కథం ను న వృథా భవేత్ ॥ 41 ॥
na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ vaiklabyaṃ na kathaṃ bhavet |
laṅghanaṃ ca samudrasya kathaṃ nu na vṛthā bhavet || 41 ||
laṅghanaṃ ca samudrasya kathaṃ nu na vṛthā bhavet || 41 ||
Shloka 42
మయి దృష్టే తు రక్షోభీ రామస్య విదితాత్మనః ।
భవేద్వ్యర్థమిదం కార్యం రావణానర్థమిచ్ఛతః ॥ 42 ॥
భవేద్వ్యర్థమిదం కార్యం రావణానర్థమిచ్ఛతః ॥ 42 ॥
mayi dṛṣṭe tu rakṣobhī rāmasya viditātmanaḥ |
bhavedvyarthamidaṃ kāryaṃ rāvaṇānarthamicchataḥ || 42 ||
bhavedvyarthamidaṃ kāryaṃ rāvaṇānarthamicchataḥ || 42 ||
Shloka 43
న హి శక్యం క్వచిత్ స్థాతుమవిజ్ఞాతేన రాక్షసైః ।
అపి రాక్షసరూపేణ కిముతాన్యేన కేనచిత్ ॥ 43 ॥
అపి రాక్షసరూపేణ కిముతాన్యేన కేనచిత్ ॥ 43 ॥
na hi śakyaṃ kvacit sthātumavijñātena rākṣasaiḥ |
api rākṣasarūpeṇa kimutānyena kenacit || 43 ||
api rākṣasarūpeṇa kimutānyena kenacit || 43 ||
Shloka 44
వాయురప్యత్ర నాజ్ఞాతశ్చరేదితి మతిర్మమ ।
న హ్య స్త్యవిదితం కిఞ్చిద్రాక్షసానాం బలీయసామ్ ॥ 44 ॥
న హ్య స్త్యవిదితం కిఞ్చిద్రాక్షసానాం బలీయసామ్ ॥ 44 ॥
vāyurapyatra nājñātaścarediti matirmama |
na hya styaviditaṃ kiñcidrākṣasānāṃ balīyasām || 44 ||
na hya styaviditaṃ kiñcidrākṣasānāṃ balīyasām || 44 ||
Shloka 45
ఇహాహం యది తిష్ఠామి స్వేన రూపేణ సంవృతః ।
వినాశముపయాస్యామి భర్తురర్థశ్చ హీయతే ॥ 45 ॥
వినాశముపయాస్యామి భర్తురర్థశ్చ హీయతే ॥ 45 ॥
ihāhaṃ yadi tiṣṭhāmi svena rūpeṇa saṃvṛtaḥ |
vināśamupayāsyāmi bharturarthaśca hīyate || 45 ||
vināśamupayāsyāmi bharturarthaśca hīyate || 45 ||
Shloka 46
తదహం స్వేన రూపేణ రజన్యాం హ్రస్వతాం గతః ।
లఙ్కామభిపతిష్యామి రాఘవస్యార్థసిద్ధయే ॥ 46 ॥
లఙ్కామభిపతిష్యామి రాఘవస్యార్థసిద్ధయే ॥ 46 ॥
tadahaṃ svena rūpeṇa rajanyāṃ hrasvatāṃ gataḥ |
laṅkāmabhipatiṣyāmi rāghavasyārthasiddhaye || 46 ||
laṅkāmabhipatiṣyāmi rāghavasyārthasiddhaye || 46 ||
Shloka 47
రావణస్య పురీం రాత్రౌ ప్రవిశ్య సుదురాసదామ్ ।
విచిన్వన్ భవనం సర్వం ద్రక్ష్యామి జనకాత్మజామ్ ॥ 47 ॥
విచిన్వన్ భవనం సర్వం ద్రక్ష్యామి జనకాత్మజామ్ ॥ 47 ॥
rāvaṇasya purīṃ rātrau praviśya sudurāsadām |
vicinvan bhavanaṃ sarvaṃ drakṣyāmi janakātmajām || 47 ||
vicinvan bhavanaṃ sarvaṃ drakṣyāmi janakātmajām || 47 ||
ఇతి సఞ్చిన్త్య హనుమాన్ సూర్యస్యాస్తమయం కపిః ।
ఆచకాఙ్క్షే తదా వీరో వైదేహ్యా దర్శనోత్సుకః ॥ 48 ॥
ఆచకాఙ్క్షే తదా వీరో వైదేహ్యా దర్శనోత్సుకః ॥ 48 ॥
Shloka 49
సూర్యే చాస్తం గతే రాత్రౌ దేహం సఙ్క్షిప్య మారుతిః ।
పృషదంశకమాత్రః సన్ బభూవాద్భుతదర్శనః ॥ 49 ॥
పృషదంశకమాత్రః సన్ బభూవాద్భుతదర్శనః ॥ 49 ॥
sūrye cāstaṃ gate rātrau dehaṃ saṅkṣipya mārutiḥ |
pṛṣadaṃśakamātraḥ san babhūvādbhutadarśanaḥ || 49 ||
pṛṣadaṃśakamātraḥ san babhūvādbhutadarśanaḥ || 49 ||
Shloka 50
ప్రదోషకాలే హనుమాంస్తూర్ణముత్ప్లుత్య వీర్యవాన్ ।
ప్రవివేశ పురీం రమ్యాం సువిభక్తమహాపథామ్ ॥ 50 ॥
ప్రవివేశ పురీం రమ్యాం సువిభక్తమహాపథామ్ ॥ 50 ॥
pradoṣakāle hanumāṃstūrṇamutplutya vīryavān |
praviveśa purīṃ ramyāṃ suvibhaktamahāpathām || 50 ||
praviveśa purīṃ ramyāṃ suvibhaktamahāpathām || 50 ||
Shloka 51
ప్రాసాదమాలావితతాం స్తమ్భైః కాఞ్చనరాజతైః ।
శాతకుమ్భమయైర్జాలైర్గన్థర్వనగరోపమామ్ ॥ 51 ॥
శాతకుమ్భమయైర్జాలైర్గన్థర్వనగరోపమామ్ ॥ 51 ॥
prāsādamālāvitatāṃ stambhaiḥ kāñcanarājataiḥ |
śātakumbhamayairjālairgantharvanagaropamām || 51 ||
śātakumbhamayairjālairgantharvanagaropamām || 51 ||
Shloka 52
సప్తభౌమాష్టభౌమైశ్చ స దదర్శ మహాపురీమ్ ।
తలైః స్ఫాటికసఙ్కీర్ణైః కార్తస్వరవిభూషితైః ॥ 52 ॥
తలైః స్ఫాటికసఙ్కీర్ణైః కార్తస్వరవిభూషితైః ॥ 52 ॥
saptabhaumāṣṭabhaumaiśca sa dadarśa mahāpurīm |
talaiḥ sphāṭikasaṅkīrṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ || 52 ||
talaiḥ sphāṭikasaṅkīrṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ || 52 ||
Shloka 53
వైడూర్యమణిచిత్రైశ్చ ముక్తాజాలవిభూషితైః ।
తలైః శుశుభిరే తాని భవనాన్యత్ర రక్షసామ్ ॥ 53 ॥
తలైః శుశుభిరే తాని భవనాన్యత్ర రక్షసామ్ ॥ 53 ॥
vaiḍūryamaṇicitraiśca muktājālavibhūṣitaiḥ |
talaiḥ śuśubhire tāni bhavanānyatra rakṣasām || 53 ||
talaiḥ śuśubhire tāni bhavanānyatra rakṣasām || 53 ||
Shloka 54
కాఞ్చనాని చ చిత్రాణి తోరణాని చ రక్షసామ్ ।
లఙ్కాముద్యోతయామాసుః సర్వతః సమలఙ్కృతామ్ ॥ 54 ॥
లఙ్కాముద్యోతయామాసుః సర్వతః సమలఙ్కృతామ్ ॥ 54 ॥
kāñcanāni ca citrāṇi toraṇāni ca rakṣasām |
laṅkāmudyotayāmāsuḥ sarvataḥ samalaṅkṛtām || 54 ||
laṅkāmudyotayāmāsuḥ sarvataḥ samalaṅkṛtām || 54 ||
Shloka 55
అచిన్త్యామద్భుతాకారాం దృష్టవా లఙ్కాం మహాకపిః ।
ఆసీద్విషణ్ణో హృష్టశ్చ వైదేహ్యా దర్శనోత్సుకః ॥ 55 ॥
ఆసీద్విషణ్ణో హృష్టశ్చ వైదేహ్యా దర్శనోత్సుకః ॥ 55 ॥
acintyāmadbhutākārāṃ dṛṣṭavā laṅkāṃ mahākapiḥ |
āsīdviṣaṇṇo hṛṣṭaśca vaidehyā darśanotsukaḥ || 55 ||
āsīdviṣaṇṇo hṛṣṭaśca vaidehyā darśanotsukaḥ || 55 ||
Shloka 56
స పాణ్డురావిద్ధవిమానమాలినీం మహార్హజామ్బూనదజాలతోరణామ్ ।
యశస్వినీం రావణబాహుపాలితాం క్షపాచరైర్భీమబలైః సమావృతామ్ ॥ 56 ॥
యశస్వినీం రావణబాహుపాలితాం క్షపాచరైర్భీమబలైః సమావృతామ్ ॥ 56 ॥
sa pāṇḍurāviddhavimānamālinīṃ mahārhajāmbūnadajālatoraṇām |
yaśasvinīṃ rāvaṇabāhupālitāṃ kṣapācarairbhīmabalaiḥ samāvṛtām || 56 ||
yaśasvinīṃ rāvaṇabāhupālitāṃ kṣapācarairbhīmabalaiḥ samāvṛtām || 56 ||
Shloka 57
చన్ద్రోఽపి సాచివ్యమివాస్య కుర్వంస్తారాగణైర్మధ్యగతో విరాజన్ ।
జ్యోత్స్నావితానేన వితత్య లోక ముత్తిష్ఠతే నైకసహస్రరశ్మిః ॥ 57 ॥
జ్యోత్స్నావితానేన వితత్య లోక ముత్తిష్ఠతే నైకసహస్రరశ్మిః ॥ 57 ॥
candro'pi sācivyamivāsya kurvaṃstārāgaṇairmadhyagato virājan |
jyotsnāvitānena vitatya loka muttiṣṭhate naikasahasraraśmiḥ || 57 ||
jyotsnāvitānena vitatya loka muttiṣṭhate naikasahasraraśmiḥ || 57 ||
Shloka 58
శఙ్ఖప్రభం క్షీరమృణాలవర్ణ ముద్గచ్ఛమానం వ్యవభాసమానమ్ ।
దదర్శ చన్ద్రం స హరిప్రవీరః పోప్లూయమానం సరసీవ హంసమ్ ॥ 58 ॥
దదర్శ చన్ద్రం స హరిప్రవీరః పోప్లూయమానం సరసీవ హంసమ్ ॥ 58 ॥
śaṅkhaprabhaṃ kṣīramṛṇālavarṇa mudgacchamānaṃ vyavabhāsamānam |
dadarśa candraṃ sa haripravīraḥ poplūyamānaṃ sarasīva haṃsam || 58 ||
dadarśa candraṃ sa haripravīraḥ poplūyamānaṃ sarasīva haṃsam || 58 ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ద్వితీయస్సర్గః ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ द्वितीयस्सर्गः ।
स सागरमनादृष्यमतिक्रम्य महाबलः ।
त्रिकूटशिखरे लङ्कां स्थितां स्वस्थो ददर्श ह ॥ 1 ॥
ततः पादपमुक्तेन पुष्पवर्षेण वीर्यवान् ।
अभिवृष्टः स्थितस्तत्र बभौ पुष्पमयो यथा ॥ 2 ॥
योजनानां शतं श्रीमांस्तीर्त्वाप्युत्तमविक्रमः ।
अनिःश्वसन् कपिस्तत्र न ग्लानिमधिगच्छति ॥ 3 ॥
शतान्यहं योजनानां क्रमेयं सुबहून्यपि ।
किं पुनः सागरस्यान्तं सङ्ख्यातं शतयोजनम् ॥ 4 ॥
स तु वीर्यवतां श्रेष्ठः प्लवतामपि चोत्तमः ।
जगाम वेगवान् लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम् ॥ 5 ॥
शाद्वलानि च नीलानि गन्धवन्ति वनानि च ।
गण्डवन्ति च मध्येन जगाम नगवन्ति च ॥ 6 ॥
शैलांश्च तरुसञ्छन्नान् वनाराजीश्च पुष्पिताः ।
अभिचक्राम तेजस्वी हनुमान् प्लवगर्षभः ॥ 7 ॥
स तस्मिन्नचले तिष्ठन्वनान्युपवनानि च ।
स नगाग्रे च तां लङ्कां ददर्श पवनात्मजः ॥ 8 ॥
सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान् ।
प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि ॥ 9 ॥
प्रियंङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा ।
आसनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान् ॥ 10 ॥
पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि ।
पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान् ॥ 11 ॥
हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्मलायुताः ।
आक्रीडान् विविधान् रम्यावन् विविधांश्च जलाशयान् ॥ 12 ॥
सन्ततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः ।
उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः ॥ 13 ॥
समासाद्य च लक्ष्मीवान् लङ्कां रावणपालिताम् ।
परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलङ्कृताम् ॥ 14 ॥
सीतापहरणार्थेन रावणेन सुरक्षिताम् ।
समन्ताद्विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्विभिः ॥ 15 ॥
काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम् ।
गृहैश्च ग्रहसङ्काशैः शारदाम्बुदसन्निभैः ॥ 16 ॥
पाण्डुराभिः प्रतोलीभिरुच्चाभिरभिसंवृताम् ।
अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजमालिनीम् ॥ 17 ॥
तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्त्किविचित्रितैः ।
ददर्श हनुमान् लङ्कां दिवि देवपुरीं यथा ॥ 18 ॥
गिरिमूर्ध्निं स्थितां लङ्कां पाण्डुरैर्भवनैः शुभैः ।
ददर्श स कपिश्रेष्ठः पुरमाकाशगं यथा ॥ 19 ॥
पालितां राक्षसेन्द्रेण निर्मितां विश्वकर्मणा ।
प्लवमानमिवाकाशे ददर्श हनुमान् पुरीम् ॥ 20 ॥
वप्रप्राकारजघनां विपुलाम्बुनवाम्बराम् ।
शतघ्नीशूलकेशान्तामट्टालकवतंसकाम् ॥ 21 ॥
मनसेव कृतां लङ्कां निर्मितां विश्वकर्मणा ।
द्वारमुत्तरमासाद्य चिन्तयामास वानरः ॥ 22 ॥
कैलासशिखरप्रख्यामालिखन्तीमिवाम्बरम् ।
डीयमानामिवाकाशमुच्छ्रितैर्भवनोत्तमैः ॥ 23 ॥
सम्पूर्णां राक्षसैर्घोरैर्नागैर्भोगवतीमिव ।
अचिन्त्यां सुकृतां स्पष्टां कुबेराध्युषितां पुरा ॥ 24 ॥
दंष्ट्रिभिर्बहुभिः शूरैः शूलपट्टसपाणिभिः ।
रक्षितां राक्षसैर्घोरैर्गुहामाशीविषैरिव ॥ 25 ॥
तस्याश्च महतीं गुप्तिं सागरं च निरीक्ष्य सः ।
रावणं च रिपुं घोरं चिन्तयामास वानरः ॥ 26 ॥
आगत्यापीह हरयो भविष्यन्ति निरर्थकाः ।
न हि युद्धेन वै लङ्का शक्या जेतुं सुरैरपि ॥ 27 ॥
इमां तु विषमां दुर्गां लङ्कां रावणपालिताम् ।
प्राप्यापि स महाबाहुः किं करिष्यति राघवः ॥ 28 ॥
अवकाशो नसान्त्वस्य राक्षसेष्वभिगम्यते ।
न दानस्य न भेदस्य नैव युद्धस्य दृश्यते ॥ 29 ॥
चतुर्णामेव हि गतिर्वानराणां महात्मनाम् ।
वालिपुत्रस्य नीलस्य मम राज्ञश्च धीमतः ॥ 30 ॥
यावज्जानामि वैदेहीं यदि जीवति वा न वा ।
तत्रैव चिन्तयिष्यामि दृष्ट्वा तां जनकात्मजाम् ॥ 31 ॥
ततः स चिन्तयामास मुहूर्तं कपिकुञ्जरः ।
गिरिशृङ्गे स्थितस्तस्मिन् रामस्याभ्युदये रतः ॥ 32 ॥
अनेन रूपेण मया न शक्या रक्षसां पुरी ।
प्रवेष्टुं राक्षसैर्गुप्ता क्रूरैर्बलसमन्वितैः ॥ 33 ॥
उग्रौजसो महावीर्या बलवन्तश्च राक्षसाः ।
वञ्चनीया मया सर्वे जानकीं परिमार्गता ॥ 34 ॥
लक्ष्यालक्ष्येण रूपेण रात्रौ लङ्का पुरी मया ।
प्रवेष्टुं प्राप्तकालं मे कृत्यं साधयितुं महत् ॥ 35 ॥
तां पुरीं तादृशीं दृष्ट्वा दुराधर्षां सुरासुरैः ।
हनुमान् चिन्तयामास विनिश्चित्य मुहुर्मुहुः ॥ 36 ॥
केनोपायेन पश्येयं मैथिलीं जनकात्मजाम् ।
अदृष्टो राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना ॥ 37 ॥
न विनश्येत्कथं कार्यं रामस्य विदितात्मनः ।
एकामेकश्च वश्येयं रहिते जनकात्मजाम् ॥ 38 ॥
भूताश्चार्था विपद्यन्ते देशकालविरोधिताः ।
विक्लबं दूतमासाद्य तमः सूर्योदये यथा ॥ 39 ॥
अर्थानर्थान्तरे बुद्धिर्निश्चितापि न शोभते ।
घातयन्ति हि कार्याणि दूताः पण्डितमानिनः ॥ 40 ॥
न विनश्येत्कथं कार्यं वैक्लब्यं न कथं भवेत् ।
लङ्घनं च समुद्रस्य कथं नु न वृथा भवेत् ॥ 41 ॥
मयि दृष्टे तु रक्षोभी रामस्य विदितात्मनः ।
भवेद्व्यर्थमिदं कार्यं रावणानर्थमिच्छतः ॥ 42 ॥
न हि शक्यं क्वचित् स्थातुमविज्ञातेन राक्षसैः ।
अपि राक्षसरूपेण किमुतान्येन केनचित् ॥ 43 ॥
वायुरप्यत्र नाज्ञातश्चरेदिति मतिर्मम ।
न ह्य स्त्यविदितं किञ्चिद्राक्षसानां बलीयसाम् ॥ 44 ॥
इहाहं यदि तिष्ठामि स्वेन रूपेण संवृतः ।
विनाशमुपयास्यामि भर्तुरर्थश्च हीयते ॥ 45 ॥
तदहं स्वेन रूपेण रजन्यां ह्रस्वतां गतः ।
लङ्कामभिपतिष्यामि राघवस्यार्थसिद्धये ॥ 46 ॥
रावणस्य पुरीं रात्रौ प्रविश्य सुदुरासदाम् ।
विचिन्वन् भवनं सर्वं द्रक्ष्यामि जनकात्मजाम् ॥ 47 ॥
इति सञ्चिन्त्य हनुमान् सूर्यस्यास्तमयं कपिः ।
आचकाङ्क्षे तदा वीरो वैदेह्या दर्शनोत्सुकः ॥ 48 ॥
सूर्ये चास्तं गते रात्रौ देहं सङ्क्षिप्य मारुतिः ।
पृषदंशकमात्रः सन् बभूवाद्भुतदर्शनः ॥ 49 ॥
प्रदोषकाले हनुमांस्तूर्णमुत्प्लुत्य वीर्यवान् ।
प्रविवेश पुरीं रम्यां सुविभक्तमहापथाम् ॥ 50 ॥
प्रासादमालाविततां स्तम्भैः काञ्चनराजतैः ।
शातकुम्भमयैर्जालैर्गन्थर्वनगरोपमाम् ॥ 51 ॥
सप्तभौमाष्टभौमैश्च स ददर्श महापुरीम् ।
तलैः स्फाटिकसङ्कीर्णैः कार्तस्वरविभूषितैः ॥ 52 ॥
वैडूर्यमणिचित्रैश्च मुक्ताजालविभूषितैः ।
तलैः शुशुभिरे तानि भवनान्यत्र रक्षसाम् ॥ 53 ॥
काञ्चनानि च चित्राणि तोरणानि च रक्षसाम् ।
लङ्कामुद्योतयामासुः सर्वतः समलङ्कृताम् ॥ 54 ॥
अचिन्त्यामद्भुताकारां दृष्टवा लङ्कां महाकपिः ।
आसीद्विषण्णो हृष्टश्च वैदेह्या दर्शनोत्सुकः ॥ 55 ॥
स पाण्डुराविद्धविमानमालिनीं महार्हजाम्बूनदजालतोरणाम् ।
यशस्विनीं रावणबाहुपालितां क्षपाचरैर्भीमबलैः समावृताम् ॥ 56 ॥
चन्द्रोऽपि साचिव्यमिवास्य कुर्वंस्तारागणैर्मध्यगतो विराजन् ।
ज्योत्स्नावितानेन वितत्य लोक मुत्तिष्ठते नैकसहस्ररश्मिः ॥ 57 ॥
शङ्खप्रभं क्षीरमृणालवर्ण मुद्गच्छमानं व्यवभासमानम् ।
ददर्श चन्द्रं स हरिप्रवीरः पोप्लूयमानं सरसीव हंसम् ॥ 58 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे द्वितीयस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.