శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ త్రయోదశస్సర్గః ।
విమానాత్తు సుసమ్క్రమ్య ప్రాకారం హరియూథపః ।
హనుమాన్వేగవానాసీద్యథా విద్యుద్ఘనాన్తరే ॥ 1 ॥
సమ్పరిక్రమ్య హనుమాన్రావణస్య నివేశనాత్ ।
అదృష్ట్వా జానకీం సీతామబ్రవీద్వచనం కపిః ॥ 2 ॥
భూయిష్ఠం లోలితా లఙ్కా రామస్య చరతా ప్రియమ్ ।
న హి పశ్యామి వైదేహీం సీతాం సర్వాఙ్గశోభనామ్ ॥ 3 ॥
పల్వలాని తటాకాని సరాంసి సరితస్తథా ।
నద్యోఽనూపవనాన్తాశ్చ దుర్గాశ్చ ధరణీధరాః ॥ 4 ॥
లోలితా వసుధా సర్వా న తు పశ్యామి జానకీమ్ ।
ఇహ సమ్పాతినా సీతా రావణస్య నివేశనే ॥ 5 ॥
ఆఖ్యాతా గృధ్రరాజేన న చ పశ్యామి తామహమ్ ।
కిం ను సీతాఽథ వైదేహీ మైథిలీ జనకాత్మజా ॥ 6 ॥
ఉపతిష్ఠేత వివశా రావణం దుష్టచారిణమ్ ।
క్షిప్రముత్పతతో మన్యే సీతామాదాయ రక్షసః ॥ 7 ॥
బిభ్యతో రామబాణానామన్తరా పతితా భవేత్ ।
అథవా హ్రియమాణాయాః పథి సిద్ధనిషేవితే ॥ 8 ॥
మన్యే పతితమార్యాయా హృదయం ప్రేక్ష్య సాగరమ్ ।
రావణస్యోరువేగేన భుజాభ్యాం పీడితేన చ ॥ 9 ॥
తయా మన్యే విశాలాక్ష్యా త్యక్తం జీవితమార్యయా ।
ఉపర్యుపరి వా నూనం సాగరం క్రమతస్తదా ॥ 10 ॥
వివేష్టమానా పతితా సాగరే జనకాత్మజా ।
అహో క్షుద్రేణ వాఽనేన రక్షన్తీ శీలమాత్మనః ॥ 11 ॥
అబన్ధుర్భక్షితా సీతా రావణేన తపస్వినీ ।
అథవా రాక్షసేన్ద్రస్య పత్నీభిరసితేక్షణా ॥ 12 ॥
అదుష్టా దుష్టభావాభిర్భక్షితా సా భవిష్యతి ।
సమ్పూర్ణచన్ద్రప్రతిమం పద్మపత్రనిభేక్షణమ్ ॥ 13 ॥
రామస్య ధ్యాయతీ వక్త్రం పఞ్చత్వం కృపణా గతా ।
హా రామ లక్ష్మణేత్యేవం హాఽయోధ్యే చేతి మైథిలీ ॥ 14 ॥
విలప్య బహు వైదేహీ న్యస్తదేహా భవిష్యతి ।
అథవా నిహితా మన్యే రావణస్య నివేశనే ॥ 15 ॥
నూనం లాలప్యతే సీతా పఞ్జరస్థేవ శారికా ।
జనకస్య సుతా సీతా రామపత్నీ సుమధ్యమా ॥ 16 ॥
కథముత్పలపత్రాక్షీ రావణస్య వశం వ్రజేత్ ।
వినష్టా వా ప్రణష్టా వా మృతా వా జనకాత్మజా ॥ 17 ॥
రామస్య ప్రియభార్యస్య న నివేదయితుం క్షమమ్ ।
నివేద్యమానే దోషస్స్యాద్దోషస్స్యాదనివేదనే ॥ 18 ॥
కథం ను ఖలు కర్తవ్యం విషమం ప్రతిభాతి మే ।
అస్మిన్నేవఙ్గతే కార్యే ప్రాప్తకాలం క్షమం చ కిమ్ ॥ 19 ॥
భవేదితి మతం భూయో హనుమాన్ప్రవిచారయత్ ।
యది సీతామదృష్ట్వాఽహం వానరేన్ద్రపురీమితః ॥ 20 ॥
గమిష్యామి తతః కో మే పురుషార్థో భవిష్యతి ।
మమేదం లఙ్ఘనం వ్యర్థం సాగరస్య భవిష్యతి ॥ 21 ॥
ప్రవేశశ్చైవ లఙ్కాయాః రాక్షసానాం చ దర్శనమ్ ।
కిం మాం వక్ష్యతి సుగ్రీవో హరయో వా సమాగతాః ॥ 22 ॥
కిష్కిన్ధాం సమనుప్రాప్తం తౌ వా దశరథాత్మజౌ ।
గత్వా తు యది కాకుత్స్థం వక్ష్యామి పరమప్రియమ్ ॥ 23 ॥
న దృష్టేతి మయా సీతా తతస్తక్ష్యతి జీవితమ్ ।
పరుషం దారుణం క్రూరం తీక్ష్ణమిన్ద్రియతాపనమ్ ॥ 24 ॥
సీతానిమిత్తం దుర్వాక్యం శ్రుత్వా స న భవిష్యతి ।
తం తు కృచ్ఛ్రగతం దృష్ట్వా పఞ్చత్వగతమానసమ్ ॥ 25 ॥
భృశానురక్తో మేధావీ న భవిష్యతి లక్ష్మణః ।
వినష్టౌ భ్రాతరౌ శ్రుత్వా భరతోఽపి మరిష్యతి ॥ 26 ॥
భరతం చ మృతం దృష్ట్వా శత్రుఘ్నో న భవిష్యతి ।
పుత్రాన్మృతాన్సమీక్ష్యాథ న భవిష్యన్తి మాతరః ॥ 27 ॥
కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ కైకేయీ చ న సంశయః ।
కృతజ్ఞస్సత్యసన్ధశ్చ సుగ్రీవః ప్లవగాధిపః ॥ 28 ॥
రామం తథా గతం దృష్ట్వా తతస్త్యక్ష్యతి జీవితమ్ ।
దుర్మనా వ్యథితా దీనా నిరానన్దా తపస్వినీ ॥ 29 ॥
పీడితా భర్తృశోకేన రుమా త్యక్ష్యతి జీవితమ్ ।
వాలిజేన తు దుఃఖేన పీడితా శోకకర్శితా ॥ 30 ॥
పఞ్చత్వం చ గతే రాజ్ఞి తారాఽపి న భవిష్యతి ।
మాతాపిత్రోర్వినాశేన సుగ్రీవవ్యసనేన చ ॥ 31 ॥
కుమారోఽప్యఙ్గదః కస్మాద్ధారయిష్యతి జీవితమ్ ।
భర్తృజేన తు దుఃఖేన హ్యభిభూతా వనౌకసః ॥ 32 ॥
శిరాంస్యభిహనిష్యన్తి తలైర్ముష్టిభిరేవ చ ।
సాన్త్వేనానుప్రదానేన మానేన చ యశస్వినా ॥ 33 ॥
లాలితాః కపిరాజేన ప్రాణాంస్త్యక్ష్యన్తి వానరాః ।
న వనేషు న శైలేషు న నిరోధేషు వా పునః ॥ 34 ॥
క్రీడామనుభవిష్యన్తి సమేత్య కపికుఞ్జరాః ।
సపుత్రదారాస్సామాత్యా భర్తృవ్యసనపీడితాః ॥ 35 ॥
శైలాగ్రేభ్యః పతిష్యన్తి సమేషు విషమేషు చ ।
విషముద్బన్ధనం వాపి ప్రవేశం జ్వలనస్య వా ॥ 36 ॥
ఉపవాసమథో శస్త్రం ప్రచరిష్యన్తి వానరాః ।
ఘోరమారోదనం మన్యే గతే మయి భవిష్యతి ॥ 37 ॥
ఇక్ష్వాకుకులనాశశ్చ నాశశ్చైవ వనౌకసామ్ ।
సోఽహం నైవ గమిష్యామి కిష్కిన్ధాం నగరీమితః ॥ 38 ॥
న చ శక్ష్యామ్యహం ద్రష్టుం సుగ్రీవం మైథిలీం వినా ।
మయ్యగచ్ఛతి చేహస్థే ధర్మాత్మానౌ మహారథౌ ॥ 39 ॥
ఆశయా తౌ ధరిష్యేతే వానరాశ్చ మనస్వినః ।
హస్తాదానో ముఖాదానో నియతో వృక్షమూలికః ॥ 40 ॥
వానప్రస్థో భవిష్యామి హ్యదృష్ట్వా జనకాత్మజామ్ ।
సాగరానూపజే దేశే బహుమూలఫలోదకే ॥ 41 ॥
చితాం కృత్వా ప్రవేక్ష్యామి సమిద్ధమరణీసుతమ్ ।
ఉపవిష్టస్య వా సమ్యగ్లిఙ్గినీం సాధయిష్యతః ॥ 42 ॥
శరీరం భక్షయిష్యన్తి వాయసాః శ్వాపదాని చ ।
ఇదం మహర్షిభిర్దృష్టం నిర్యాణమితి మే మతిః ॥ 43 ॥
సమ్యగాపః ప్రవేక్ష్యామి న చేత్పశ్యామి జానకీమ్ ।
సుజాతమూలా సుభగా కీర్తిమాలా యశస్వినీ ॥ 44 ॥
ప్రభగ్నా చిరరాత్రీయం మమ సీతామపశ్యతః ।
తాపసో వా భవిష్యామి నియతో వృక్షమూలికః ॥ 45 ॥
నేతః ప్రతిగమిష్యామి తామదృష్ట్వాసితేక్షణామ్ ।
యదీతః ప్రతిగచ్ఛామి సీతామనధిగమ్య తామ్ ॥ 46 ॥
అఙ్గదస్సహ తైస్సర్వైర్వానరైర్న భవిష్యతి ।
వినాశే బహవో దోషా జీవన్ భద్రాణి పశ్యతి ॥ 47 ॥
తస్మాత్ప్రాణాన్ ధరిష్యామి ధ్రువో జీవితసఙ్గమః ।
ఏవం బహువిధం దుఃఖం మనసా ధరాయన్ముహుః ॥ 48 ॥
నాధ్యగచ్ఛత్తదా పారం శోకస్య కపికుఞ్చరః ।
రావణం వా వధిష్యామి దశగ్రీవం మహాబలమ్ ॥ 49 ॥
కామమస్తు హృతా సీతా ప్రత్యాచీర్ణం భవిష్యతి ।
అథవైనం సముత్క్షిప్య ఉపర్యుపరి సాగరమ్ ॥ 50 ॥
రామాయోపహరిష్యామి పశుం పశుపతేరివ ।
ఇతి చిన్తాం సమాపన్నః సీతామనధిగమ్య తామ్ ॥ 51 ॥
ధ్యానశోకపరీతాత్మా చిన్తయామాస వానరః ।
యావత్సీతాం హి పశ్యామి రామపత్నీం యశస్వినీమ్ ॥ 52 ॥
తావదేతాం పురీం లఙ్కాం విచినోమి పునః పునః ।
సమ్పాతివచనాచ్చాపి రామం యద్యానయామ్యహమ్ ॥ 53 ॥
అపశ్యన్ రాఘవో భార్యాం నిర్ధహేత్సర్వవానరాన్ ।
ఇహైవ నియతాహారో వత్స్యామి నియతేన్ద్రియః ॥ 54 ॥
న మత్కృతే వినశ్యేయుః సర్వే తే నరవానరాః ।
అశోకవనికా చేయం దృశ్యతే యా మహాద్రుమా ॥ 55 ॥
ఇమామధిగమిష్యామి న హీయం విచితా మయా ।
వసూన్రుద్రాంస్తథాఽదిత్యానశ్వినౌ మరుతోఽపి చ ॥ 56 ॥
నమస్కృత్వా గమిష్యామి రక్షసాం శోకవర్ధనః ।
జిత్వా తు రాక్షసాన్ సర్వానిక్ష్వాకుకులనన్దినీమ్ ॥ 57 ॥
సమ్ప్రదాస్యామి రామాయ యథా సిద్ధిం తపస్వినే ।
సః ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా చిన్తావగ్రథితేన్ద్రియః ॥ 58 ॥
ఉదతిష్ఠన్మహాతేజా హనుమాన్ మారుతాత్మజః ।
నమోఽస్తు రామాయ సలక్ష్మణాయ దేవ్యై చ తస్యై జనకాత్మజాయై ।
నమోఽస్తు రుద్రేన్ద్రయమానిలేభ్యో నమోఽస్తు చన్ద్రార్కమరుద్గణేభ్యః ॥ 59 ॥
స తేభ్యస్తు నమస్కృత్య సుగ్రీవాయ చ మారుతిః ।
దిశస్సర్వాస్సమాలోక్య హ్యశోకవనికాం ప్రతి ॥ 60 ॥
స గత్వా మనసా పూర్వమశోకవనికాం శుభామ్ ।
ఉత్తరం చిన్తయామాస వానరో మారుతాత్మజః ॥ 61 ॥
ధ్రువం తు రక్షోబహులా భవిష్యతి వనాకులా ।
అశోకవనికా పుణ్యా సర్వసంస్కారసంస్కృతా ॥ 62 ॥
రక్షిణశ్చాత్ర విహితా నూనం రక్షన్తి పాదపాన్ ।
భగవానపి సర్వాత్మా నాతిక్షోభం ప్రవాతి వై ॥ 63 ॥
సఙ్క్షిప్తోఽయం మయాఽత్మా చ రామార్థే రావణస్య చ ।
సిద్ధిం మే సంవిధాస్యన్తి దేవాః సర్షిగణాస్త్విహ ॥ 64 ॥
బ్రహ్మా స్వయమ్భూర్భగవాన్ దేవాశ్చైవ దిశన్తు మే ।
సిద్ధిమగ్నిశ్చ వాయుశ్చ పురుహూతశ్చ వజ్రభృత్ ॥ 65 ॥
వరుణః పాశహస్తశ్చ సోమాదిత్యౌ తథైవ చ ।
అశ్వినౌ చ మహాత్మానౌ మరుతః శర్వ ఏవ చ ॥ 66 ॥
సిద్ధిం సర్వాణి భూతాని భూతానాం చైవ యః ప్రభుః ।
దాస్యన్తి మమ యే చాన్యే హ్యదృష్టాః పథి గోచరాః ॥ 67 ॥
తదున్నసం పాణ్డురదన్తమవ్రణం శుచిస్మితం పద్మపలాశలోచనమ్ ।
ద్రక్ష్యే తదార్యావదనం కదాన్వహం ప్రసన్నతారాధిపతుల్యదర్శనమ్ ॥ 68 ॥
క్షుద్రేణ పాపేన నృశంసకర్మణా సుదారుణాలఙ్కృతవేషధారిణా ।
బలాభిభూతా హ్యబలా తపస్వినీ కథం ను మే దృష్టిపథేఽద్య సా భవేత్ ॥ 69 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే త్రయోదశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
vimānāttu susamkramya prākāraṃ hariyūthapaḥ |
hanumānvegavānāsīdyathā vidyudghanāntare || 1 ||
samparikramya hanumānrāvaṇasya niveśanāt |
adṛṣṭvā jānakīṃ sītāmabravīdvacanaṃ kapiḥ || 2 ||
bhūyiṣṭhaṃ lolitā laṅkā rāmasya caratā priyam |
na hi paśyāmi vaidehīṃ sītāṃ sarvāṅgaśobhanām || 3 ||
palvalāni taṭākāni sarāṃsi saritastathā |
nadyo'nūpavanāntāśca durgāśca dharaṇīdharāḥ || 4 ||
lolitā vasudhā sarvā na tu paśyāmi jānakīm |
iha sampātinā sītā rāvaṇasya niveśane || 5 ||
ākhyātā gṛdhrarājena na ca paśyāmi tāmaham |
kiṃ nu sītā'tha vaidehī maithilī janakātmajā || 6 ||
upatiṣṭheta vivaśā rāvaṇaṃ duṣṭacāriṇam |
kṣipramutpatato manye sītāmādāya rakṣasaḥ || 7 ||
bibhyato rāmabāṇānāmantarā patitā bhavet |
athavā hriyamāṇāyāḥ pathi siddhaniṣevite || 8 ||
manye patitamāryāyā hṛdayaṃ prekṣya sāgaram |
rāvaṇasyoruvegena bhujābhyāṃ pīḍitena ca || 9 ||
tayā manye viśālākṣyā tyaktaṃ jīvitamāryayā |
uparyupari vā nūnaṃ sāgaraṃ kramatastadā || 10 ||
viveṣṭamānā patitā sāgare janakātmajā |
aho kṣudreṇa vā'nena rakṣantī śīlamātmanaḥ || 11 ||
abandhurbhakṣitā sītā rāvaṇena tapasvinī |
athavā rākṣasendrasya patnībhirasitekṣaṇā || 12 ||
aduṣṭā duṣṭabhāvābhirbhakṣitā sā bhaviṣyati |
sampūrṇacandrapratimaṃ padmapatranibhekṣaṇam || 13 ||
rāmasya dhyāyatī vaktraṃ pañcatvaṃ kṛpaṇā gatā |
hā rāma lakṣmaṇetyevaṃ hā'yodhye ceti maithilī || 14 ||
vilapya bahu vaidehī nyastadehā bhaviṣyati |
athavā nihitā manye rāvaṇasya niveśane || 15 ||
nūnaṃ lālapyate sītā pañjarastheva śārikā |
janakasya sutā sītā rāmapatnī sumadhyamā || 16 ||
kathamutpalapatrākṣī rāvaṇasya vaśaṃ vrajet |
vinaṣṭā vā praṇaṣṭā vā mṛtā vā janakātmajā || 17 ||
rāmasya priyabhāryasya na nivedayituṃ kṣamam |
nivedyamāne doṣassyāddoṣassyādanivedane || 18 ||
kathaṃ nu khalu kartavyaṃ viṣamaṃ pratibhāti me |
asminnevaṅgate kārye prāptakālaṃ kṣamaṃ ca kim || 19 ||
bhavediti mataṃ bhūyo hanumānpravicārayat |
yadi sītāmadṛṣṭvā'haṃ vānarendrapurīmitaḥ || 20 ||
gamiṣyāmi tataḥ ko me puruṣārtho bhaviṣyati |
mamedaṃ laṅghanaṃ vyarthaṃ sāgarasya bhaviṣyati || 21 ||
praveśaścaiva laṅkāyāḥ rākṣasānāṃ ca darśanam |
kiṃ māṃ vakṣyati sugrīvo harayo vā samāgatāḥ || 22 ||
kiṣkindhāṃ samanuprāptaṃ tau vā daśarathātmajau |
gatvā tu yadi kākutsthaṃ vakṣyāmi paramapriyam || 23 ||
na dṛṣṭeti mayā sītā tatastakṣyati jīvitam |
paruṣaṃ dāruṇaṃ krūraṃ tīkṣṇamindriyatāpanam || 24 ||
sītānimittaṃ durvākyaṃ śrutvā sa na bhaviṣyati |
taṃ tu kṛcchragataṃ dṛṣṭvā pañcatvagatamānasam || 25 ||
bhṛśānurakto medhāvī na bhaviṣyati lakṣmaṇaḥ |
vinaṣṭau bhrātarau śrutvā bharato'pi mariṣyati || 26 ||
bharataṃ ca mṛtaṃ dṛṣṭvā śatrughno na bhaviṣyati |
putrānmṛtānsamīkṣyātha na bhaviṣyanti mātaraḥ || 27 ||
kausalyā ca sumitrā ca kaikeyī ca na saṃśayaḥ |
kṛtajñassatyasandhaśca sugrīvaḥ plavagādhipaḥ || 28 ||
rāmaṃ tathā gataṃ dṛṣṭvā tatastyakṣyati jīvitam |
durmanā vyathitā dīnā nirānandā tapasvinī || 29 ||
pīḍitā bhartṛśokena rumā tyakṣyati jīvitam |
vālijena tu duḥkhena pīḍitā śokakarśitā || 30 ||
pañcatvaṃ ca gate rājñi tārā'pi na bhaviṣyati |
mātāpitrorvināśena sugrīvavyasanena ca || 31 ||
kumāro'pyaṅgadaḥ kasmāddhārayiṣyati jīvitam |
bhartṛjena tu duḥkhena hyabhibhūtā vanaukasaḥ || 32 ||
śirāṃsyabhihaniṣyanti talairmuṣṭibhireva ca |
sāntvenānupradānena mānena ca yaśasvinā || 33 ||
lālitāḥ kapirājena prāṇāṃstyakṣyanti vānarāḥ |
na vaneṣu na śaileṣu na nirodheṣu vā punaḥ || 34 ||
krīḍāmanubhaviṣyanti sametya kapikuñjarāḥ |
saputradārāssāmātyā bhartṛvyasanapīḍitāḥ || 35 ||
śailāgrebhyaḥ patiṣyanti sameṣu viṣameṣu ca |
viṣamudbandhanaṃ vāpi praveśaṃ jvalanasya vā || 36 ||
upavāsamatho śastraṃ pracariṣyanti vānarāḥ |
ghoramārodanaṃ manye gate mayi bhaviṣyati || 37 ||
ikṣvākukulanāśaśca nāśaścaiva vanaukasām |
so'haṃ naiva gamiṣyāmi kiṣkindhāṃ nagarīmitaḥ || 38 ||
na ca śakṣyāmyahaṃ draṣṭuṃ sugrīvaṃ maithilīṃ vinā |
mayyagacchati cehasthe dharmātmānau mahārathau || 39 ||
āśayā tau dhariṣyete vānarāśca manasvinaḥ |
hastādāno mukhādāno niyato vṛkṣamūlikaḥ || 40 ||
vānaprastho bhaviṣyāmi hyadṛṣṭvā janakātmajām |
sāgarānūpaje deśe bahumūlaphalodake || 41 ||
citāṃ kṛtvā pravekṣyāmi samiddhamaraṇīsutam |
upaviṣṭasya vā samyagliṅginīṃ sādhayiṣyataḥ || 42 ||
śarīraṃ bhakṣayiṣyanti vāyasāḥ śvāpadāni ca |
idaṃ maharṣibhirdṛṣṭaṃ niryāṇamiti me matiḥ || 43 ||
samyagāpaḥ pravekṣyāmi na cetpaśyāmi jānakīm |
sujātamūlā subhagā kīrtimālā yaśasvinī || 44 ||
prabhagnā cirarātrīyaṃ mama sītāmapaśyataḥ |
tāpaso vā bhaviṣyāmi niyato vṛkṣamūlikaḥ || 45 ||
netaḥ pratigamiṣyāmi tāmadṛṣṭvāsitekṣaṇām |
yadītaḥ pratigacchāmi sītāmanadhigamya tām || 46 ||
aṅgadassaha taissarvairvānarairna bhaviṣyati |
vināśe bahavo doṣā jīvan bhadrāṇi paśyati || 47 ||
tasmātprāṇān dhariṣyāmi dhruvo jīvitasaṅgamaḥ |
evaṃ bahuvidhaṃ duḥkhaṃ manasā dharāyanmuhuḥ || 48 ||
nādhyagacchattadā pāraṃ śokasya kapikuñcaraḥ |
rāvaṇaṃ vā vadhiṣyāmi daśagrīvaṃ mahābalam || 49 ||
kāmamastu hṛtā sītā pratyācīrṇaṃ bhaviṣyati |
athavainaṃ samutkṣipya uparyupari sāgaram || 50 ||
rāmāyopahariṣyāmi paśuṃ paśupateriva |
iti cintāṃ samāpannaḥ sītāmanadhigamya tām || 51 ||
dhyānaśokaparītātmā cintayāmāsa vānaraḥ |
yāvatsītāṃ hi paśyāmi rāmapatnīṃ yaśasvinīm || 52 ||
tāvadetāṃ purīṃ laṅkāṃ vicinomi punaḥ punaḥ |
sampātivacanāccāpi rāmaṃ yadyānayāmyaham || 53 ||
apaśyan rāghavo bhāryāṃ nirdhahetsarvavānarān |
ihaiva niyatāhāro vatsyāmi niyatendriyaḥ || 54 ||
na matkṛte vinaśyeyuḥ sarve te naravānarāḥ |
aśokavanikā ceyaṃ dṛśyate yā mahādrumā || 55 ||
imāmadhigamiṣyāmi na hīyaṃ vicitā mayā |
vasūnrudrāṃstathā'dityānaśvinau maruto'pi ca || 56 ||
namaskṛtvā gamiṣyāmi rakṣasāṃ śokavardhanaḥ |
jitvā tu rākṣasān sarvānikṣvākukulanandinīm || 57 ||
sampradāsyāmi rāmāya yathā siddhiṃ tapasvine |
saḥ muhūrtamiva dhyātvā cintāvagrathitendriyaḥ || 58 ||
udatiṣṭhanmahātejā hanumān mārutātmajaḥ |
namo'stu rāmāya salakṣmaṇāya devyai ca tasyai janakātmajāyai |
namo'stu rudrendrayamānilebhyo namo'stu candrārkamarudgaṇebhyaḥ || 59 ||
sa tebhyastu namaskṛtya sugrīvāya ca mārutiḥ |
diśassarvāssamālokya hyaśokavanikāṃ prati || 60 ||
sa gatvā manasā pūrvamaśokavanikāṃ śubhām |
uttaraṃ cintayāmāsa vānaro mārutātmajaḥ || 61 ||
dhruvaṃ tu rakṣobahulā bhaviṣyati vanākulā |
aśokavanikā puṇyā sarvasaṃskārasaṃskṛtā || 62 ||
rakṣiṇaścātra vihitā nūnaṃ rakṣanti pādapān |
bhagavānapi sarvātmā nātikṣobhaṃ pravāti vai || 63 ||
saṅkṣipto'yaṃ mayā'tmā ca rāmārthe rāvaṇasya ca |
siddhiṃ me saṃvidhāsyanti devāḥ sarṣigaṇāstviha || 64 ||
brahmā svayambhūrbhagavān devāścaiva diśantu me |
siddhimagniśca vāyuśca puruhūtaśca vajrabhṛt || 65 ||
varuṇaḥ pāśahastaśca somādityau tathaiva ca |
aśvinau ca mahātmānau marutaḥ śarva eva ca || 66 ||
siddhiṃ sarvāṇi bhūtāni bhūtānāṃ caiva yaḥ prabhuḥ |
dāsyanti mama ye cānye hyadṛṣṭāḥ pathi gocarāḥ || 67 ||
tadunnasaṃ pāṇḍuradantamavraṇaṃ śucismitaṃ padmapalāśalocanam |
drakṣye tadāryāvadanaṃ kadānvahaṃ prasannatārādhipatulyadarśanam || 68 ||
kṣudreṇa pāpena nṛśaṃsakarmaṇā sudāruṇālaṅkṛtaveṣadhāriṇā |
balābhibhūtā hyabalā tapasvinī kathaṃ nu me dṛṣṭipathe'dya sā bhavet || 69 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ त्रयोदशस्सर्गः ।
विमानात्तु सुसम्क्रम्य प्राकारं हरियूथपः ।
हनुमान्वेगवानासीद्यथा विद्युद्घनान्तरे ॥ 1 ॥
सम्परिक्रम्य हनुमान्रावणस्य निवेशनात् ।
अदृष्ट्वा जानकीं सीतामब्रवीद्वचनं कपिः ॥ 2 ॥
भूयिष्ठं लोलिता लङ्का रामस्य चरता प्रियम् ।
न हि पश्यामि वैदेहीं सीतां सर्वाङ्गशोभनाम् ॥ 3 ॥
पल्वलानि तटाकानि सरांसि सरितस्तथा ।
नद्योऽनूपवनान्ताश्च दुर्गाश्च धरणीधराः ॥ 4 ॥
लोलिता वसुधा सर्वा न तु पश्यामि जानकीम् ।
इह सम्पातिना सीता रावणस्य निवेशने ॥ 5 ॥
आख्याता गृध्रराजेन न च पश्यामि तामहम् ।
किं नु सीताऽथ वैदेही मैथिली जनकात्मजा ॥ 6 ॥
उपतिष्ठेत विवशा रावणं दुष्टचारिणम् ।
क्षिप्रमुत्पततो मन्ये सीतामादाय रक्षसः ॥ 7 ॥
बिभ्यतो रामबाणानामन्तरा पतिता भवेत् ।
अथवा ह्रियमाणायाः पथि सिद्धनिषेविते ॥ 8 ॥
मन्ये पतितमार्याया हृदयं प्रेक्ष्य सागरम् ।
रावणस्योरुवेगेन भुजाभ्यां पीडितेन च ॥ 9 ॥
तया मन्ये विशालाक्ष्या त्यक्तं जीवितमार्यया ।
उपर्युपरि वा नूनं सागरं क्रमतस्तदा ॥ 10 ॥
विवेष्टमाना पतिता सागरे जनकात्मजा ।
अहो क्षुद्रेण वाऽनेन रक्षन्ती शीलमात्मनः ॥ 11 ॥
अबन्धुर्भक्षिता सीता रावणेन तपस्विनी ।
अथवा राक्षसेन्द्रस्य पत्नीभिरसितेक्षणा ॥ 12 ॥
अदुष्टा दुष्टभावाभिर्भक्षिता सा भविष्यति ।
सम्पूर्णचन्द्रप्रतिमं पद्मपत्रनिभेक्षणम् ॥ 13 ॥
रामस्य ध्यायती वक्त्रं पञ्चत्वं कृपणा गता ।
हा राम लक्ष्मणेत्येवं हाऽयोध्ये चेति मैथिली ॥ 14 ॥
विलप्य बहु वैदेही न्यस्तदेहा भविष्यति ।
अथवा निहिता मन्ये रावणस्य निवेशने ॥ 15 ॥
नूनं लालप्यते सीता पञ्जरस्थेव शारिका ।
जनकस्य सुता सीता रामपत्नी सुमध्यमा ॥ 16 ॥
कथमुत्पलपत्राक्षी रावणस्य वशं व्रजेत् ।
विनष्टा वा प्रणष्टा वा मृता वा जनकात्मजा ॥ 17 ॥
रामस्य प्रियभार्यस्य न निवेदयितुं क्षमम् ।
निवेद्यमाने दोषस्स्याद्दोषस्स्यादनिवेदने ॥ 18 ॥
कथं नु खलु कर्तव्यं विषमं प्रतिभाति मे ।
अस्मिन्नेवङ्गते कार्ये प्राप्तकालं क्षमं च किम् ॥ 19 ॥
भवेदिति मतं भूयो हनुमान्प्रविचारयत् ।
यदि सीतामदृष्ट्वाऽहं वानरेन्द्रपुरीमितः ॥ 20 ॥
गमिष्यामि ततः को मे पुरुषार्थो भविष्यति ।
ममेदं लङ्घनं व्यर्थं सागरस्य भविष्यति ॥ 21 ॥
प्रवेशश्चैव लङ्कायाः राक्षसानां च दर्शनम् ।
किं मां वक्ष्यति सुग्रीवो हरयो वा समागताः ॥ 22 ॥
किष्किन्धां समनुप्राप्तं तौ वा दशरथात्मजौ ।
गत्वा तु यदि काकुत्स्थं वक्ष्यामि परमप्रियम् ॥ 23 ॥
न दृष्टेति मया सीता ततस्तक्ष्यति जीवितम् ।
परुषं दारुणं क्रूरं तीक्ष्णमिन्द्रियतापनम् ॥ 24 ॥
सीतानिमित्तं दुर्वाक्यं श्रुत्वा स न भविष्यति ।
तं तु कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा पञ्चत्वगतमानसम् ॥ 25 ॥
भृशानुरक्तो मेधावी न भविष्यति लक्ष्मणः ।
विनष्टौ भ्रातरौ श्रुत्वा भरतोऽपि मरिष्यति ॥ 26 ॥
भरतं च मृतं दृष्ट्वा शत्रुघ्नो न भविष्यति ।
पुत्रान्मृतान्समीक्ष्याथ न भविष्यन्ति मातरः ॥ 27 ॥
कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च न संशयः ।
कृतज्ञस्सत्यसन्धश्च सुग्रीवः प्लवगाधिपः ॥ 28 ॥
रामं तथा गतं दृष्ट्वा ततस्त्यक्ष्यति जीवितम् ।
दुर्मना व्यथिता दीना निरानन्दा तपस्विनी ॥ 29 ॥
पीडिता भर्तृशोकेन रुमा त्यक्ष्यति जीवितम् ।
वालिजेन तु दुःखेन पीडिता शोककर्शिता ॥ 30 ॥
पञ्चत्वं च गते राज्ञि ताराऽपि न भविष्यति ।
मातापित्रोर्विनाशेन सुग्रीवव्यसनेन च ॥ 31 ॥
कुमारोऽप्यङ्गदः कस्माद्धारयिष्यति जीवितम् ।
भर्तृजेन तु दुःखेन ह्यभिभूता वनौकसः ॥ 32 ॥
शिरांस्यभिहनिष्यन्ति तलैर्मुष्टिभिरेव च ।
सान्त्वेनानुप्रदानेन मानेन च यशस्विना ॥ 33 ॥
लालिताः कपिराजेन प्राणांस्त्यक्ष्यन्ति वानराः ।
न वनेषु न शैलेषु न निरोधेषु वा पुनः ॥ 34 ॥
क्रीडामनुभविष्यन्ति समेत्य कपिकुञ्जराः ।
सपुत्रदारास्सामात्या भर्तृव्यसनपीडिताः ॥ 35 ॥
शैलाग्रेभ्यः पतिष्यन्ति समेषु विषमेषु च ।
विषमुद्बन्धनं वापि प्रवेशं ज्वलनस्य वा ॥ 36 ॥
उपवासमथो शस्त्रं प्रचरिष्यन्ति वानराः ।
घोरमारोदनं मन्ये गते मयि भविष्यति ॥ 37 ॥
इक्ष्वाकुकुलनाशश्च नाशश्चैव वनौकसाम् ।
सोऽहं नैव गमिष्यामि किष्किन्धां नगरीमितः ॥ 38 ॥
न च शक्ष्याम्यहं द्रष्टुं सुग्रीवं मैथिलीं विना ।
मय्यगच्छति चेहस्थे धर्मात्मानौ महारथौ ॥ 39 ॥
आशया तौ धरिष्येते वानराश्च मनस्विनः ।
हस्तादानो मुखादानो नियतो वृक्षमूलिकः ॥ 40 ॥
वानप्रस्थो भविष्यामि ह्यदृष्ट्वा जनकात्मजाम् ।
सागरानूपजे देशे बहुमूलफलोदके ॥ 41 ॥
चितां कृत्वा प्रवेक्ष्यामि समिद्धमरणीसुतम् ।
उपविष्टस्य वा सम्यग्लिङ्गिनीं साधयिष्यतः ॥ 42 ॥
शरीरं भक्षयिष्यन्ति वायसाः श्वापदानि च ।
इदं महर्षिभिर्दृष्टं निर्याणमिति मे मतिः ॥ 43 ॥
सम्यगापः प्रवेक्ष्यामि न चेत्पश्यामि जानकीम् ।
सुजातमूला सुभगा कीर्तिमाला यशस्विनी ॥ 44 ॥
प्रभग्ना चिररात्रीयं मम सीतामपश्यतः ।
तापसो वा भविष्यामि नियतो वृक्षमूलिकः ॥ 45 ॥
नेतः प्रतिगमिष्यामि तामदृष्ट्वासितेक्षणाम् ।
यदीतः प्रतिगच्छामि सीतामनधिगम्य ताम् ॥ 46 ॥
अङ्गदस्सह तैस्सर्वैर्वानरैर्न भविष्यति ।
विनाशे बहवो दोषा जीवन् भद्राणि पश्यति ॥ 47 ॥
तस्मात्प्राणान् धरिष्यामि ध्रुवो जीवितसङ्गमः ।
एवं बहुविधं दुःखं मनसा धरायन्मुहुः ॥ 48 ॥
नाध्यगच्छत्तदा पारं शोकस्य कपिकुञ्चरः ।
रावणं वा वधिष्यामि दशग्रीवं महाबलम् ॥ 49 ॥
काममस्तु हृता सीता प्रत्याचीर्णं भविष्यति ।
अथवैनं समुत्क्षिप्य उपर्युपरि सागरम् ॥ 50 ॥
रामायोपहरिष्यामि पशुं पशुपतेरिव ।
इति चिन्तां समापन्नः सीतामनधिगम्य ताम् ॥ 51 ॥
ध्यानशोकपरीतात्मा चिन्तयामास वानरः ।
यावत्सीतां हि पश्यामि रामपत्नीं यशस्विनीम् ॥ 52 ॥
तावदेतां पुरीं लङ्कां विचिनोमि पुनः पुनः ।
सम्पातिवचनाच्चापि रामं यद्यानयाम्यहम् ॥ 53 ॥
अपश्यन् राघवो भार्यां निर्धहेत्सर्ववानरान् ।
इहैव नियताहारो वत्स्यामि नियतेन्द्रियः ॥ 54 ॥
न मत्कृते विनश्येयुः सर्वे ते नरवानराः ।
अशोकवनिका चेयं दृश्यते या महाद्रुमा ॥ 55 ॥
इमामधिगमिष्यामि न हीयं विचिता मया ।
वसून्रुद्रांस्तथाऽदित्यानश्विनौ मरुतोऽपि च ॥ 56 ॥
नमस्कृत्वा गमिष्यामि रक्षसां शोकवर्धनः ।
जित्वा तु राक्षसान् सर्वानिक्ष्वाकुकुलनन्दिनीम् ॥ 57 ॥
सम्प्रदास्यामि रामाय यथा सिद्धिं तपस्विने ।
सः मुहूर्तमिव ध्यात्वा चिन्तावग्रथितेन्द्रियः ॥ 58 ॥
उदतिष्ठन्महातेजा हनुमान् मारुतात्मजः ।
नमोऽस्तु रामाय सलक्ष्मणाय देव्यै च तस्यै जनकात्मजायै ।
नमोऽस्तु रुद्रेन्द्रयमानिलेभ्यो नमोऽस्तु चन्द्रार्कमरुद्गणेभ्यः ॥ 59 ॥
स तेभ्यस्तु नमस्कृत्य सुग्रीवाय च मारुतिः ।
दिशस्सर्वास्समालोक्य ह्यशोकवनिकां प्रति ॥ 60 ॥
स गत्वा मनसा पूर्वमशोकवनिकां शुभाम् ।
उत्तरं चिन्तयामास वानरो मारुतात्मजः ॥ 61 ॥
ध्रुवं तु रक्षोबहुला भविष्यति वनाकुला ।
अशोकवनिका पुण्या सर्वसंस्कारसंस्कृता ॥ 62 ॥
रक्षिणश्चात्र विहिता नूनं रक्षन्ति पादपान् ।
भगवानपि सर्वात्मा नातिक्षोभं प्रवाति वै ॥ 63 ॥
सङ्क्षिप्तोऽयं मयाऽत्मा च रामार्थे रावणस्य च ।
सिद्धिं मे संविधास्यन्ति देवाः सर्षिगणास्त्विह ॥ 64 ॥
ब्रह्मा स्वयम्भूर्भगवान् देवाश्चैव दिशन्तु मे ।
सिद्धिमग्निश्च वायुश्च पुरुहूतश्च वज्रभृत् ॥ 65 ॥
वरुणः पाशहस्तश्च सोमादित्यौ तथैव च ।
अश्विनौ च महात्मानौ मरुतः शर्व एव च ॥ 66 ॥
सिद्धिं सर्वाणि भूतानि भूतानां चैव यः प्रभुः ।
दास्यन्ति मम ये चान्ये ह्यदृष्टाः पथि गोचराः ॥ 67 ॥
तदुन्नसं पाण्डुरदन्तमव्रणं शुचिस्मितं पद्मपलाशलोचनम् ।
द्रक्ष्ये तदार्यावदनं कदान्वहं प्रसन्नताराधिपतुल्यदर्शनम् ॥ 68 ॥
क्षुद्रेण पापेन नृशंसकर्मणा सुदारुणालङ्कृतवेषधारिणा ।
बलाभिभूता ह्यबला तपस्विनी कथं नु मे दृष्टिपथेऽद्य सा भवेत् ॥ 69 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रयोदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
vimānāttu susamkramya prākāraṃ hariyūthapaḥ |
hanumānvegavānāsīdyathā vidyudghanāntare || 1 ||
samparikramya hanumānrāvaṇasya niveśanāt |
adṛṣṭvā jānakīṃ sītāmabravīdvacanaṃ kapiḥ || 2 ||
bhūyiṣṭhaṃ lolitā laṅkā rāmasya caratā priyam |
na hi paśyāmi vaidehīṃ sītāṃ sarvāṅgaśobhanām || 3 ||
palvalāni taṭākāni sarāṃsi saritastathā |
nadyo'nūpavanāntāśca durgāśca dharaṇīdharāḥ || 4 ||
lolitā vasudhā sarvā na tu paśyāmi jānakīm |
iha sampātinā sītā rāvaṇasya niveśane || 5 ||
ākhyātā gṛdhrarājena na ca paśyāmi tāmaham |
kiṃ nu sītā'tha vaidehī maithilī janakātmajā || 6 ||
upatiṣṭheta vivaśā rāvaṇaṃ duṣṭacāriṇam |
kṣipramutpatato manye sītāmādāya rakṣasaḥ || 7 ||
bibhyato rāmabāṇānāmantarā patitā bhavet |
athavā hriyamāṇāyāḥ pathi siddhaniṣevite || 8 ||
manye patitamāryāyā hṛdayaṃ prekṣya sāgaram |
rāvaṇasyoruvegena bhujābhyāṃ pīḍitena ca || 9 ||
tayā manye viśālākṣyā tyaktaṃ jīvitamāryayā |
uparyupari vā nūnaṃ sāgaraṃ kramatastadā || 10 ||
viveṣṭamānā patitā sāgare janakātmajā |
aho kṣudreṇa vā'nena rakṣantī śīlamātmanaḥ || 11 ||
abandhurbhakṣitā sītā rāvaṇena tapasvinī |
athavā rākṣasendrasya patnībhirasitekṣaṇā || 12 ||
aduṣṭā duṣṭabhāvābhirbhakṣitā sā bhaviṣyati |
sampūrṇacandrapratimaṃ padmapatranibhekṣaṇam || 13 ||
rāmasya dhyāyatī vaktraṃ pañcatvaṃ kṛpaṇā gatā |
hā rāma lakṣmaṇetyevaṃ hā'yodhye ceti maithilī || 14 ||
vilapya bahu vaidehī nyastadehā bhaviṣyati |
athavā nihitā manye rāvaṇasya niveśane || 15 ||
nūnaṃ lālapyate sītā pañjarastheva śārikā |
janakasya sutā sītā rāmapatnī sumadhyamā || 16 ||
kathamutpalapatrākṣī rāvaṇasya vaśaṃ vrajet |
vinaṣṭā vā praṇaṣṭā vā mṛtā vā janakātmajā || 17 ||
rāmasya priyabhāryasya na nivedayituṃ kṣamam |
nivedyamāne doṣassyāddoṣassyādanivedane || 18 ||
kathaṃ nu khalu kartavyaṃ viṣamaṃ pratibhāti me |
asminnevaṅgate kārye prāptakālaṃ kṣamaṃ ca kim || 19 ||
bhavediti mataṃ bhūyo hanumānpravicārayat |
yadi sītāmadṛṣṭvā'haṃ vānarendrapurīmitaḥ || 20 ||
gamiṣyāmi tataḥ ko me puruṣārtho bhaviṣyati |
mamedaṃ laṅghanaṃ vyarthaṃ sāgarasya bhaviṣyati || 21 ||
praveśaścaiva laṅkāyāḥ rākṣasānāṃ ca darśanam |
kiṃ māṃ vakṣyati sugrīvo harayo vā samāgatāḥ || 22 ||
kiṣkindhāṃ samanuprāptaṃ tau vā daśarathātmajau |
gatvā tu yadi kākutsthaṃ vakṣyāmi paramapriyam || 23 ||
na dṛṣṭeti mayā sītā tatastakṣyati jīvitam |
paruṣaṃ dāruṇaṃ krūraṃ tīkṣṇamindriyatāpanam || 24 ||
sītānimittaṃ durvākyaṃ śrutvā sa na bhaviṣyati |
taṃ tu kṛcchragataṃ dṛṣṭvā pañcatvagatamānasam || 25 ||
bhṛśānurakto medhāvī na bhaviṣyati lakṣmaṇaḥ |
vinaṣṭau bhrātarau śrutvā bharato'pi mariṣyati || 26 ||
bharataṃ ca mṛtaṃ dṛṣṭvā śatrughno na bhaviṣyati |
putrānmṛtānsamīkṣyātha na bhaviṣyanti mātaraḥ || 27 ||
kausalyā ca sumitrā ca kaikeyī ca na saṃśayaḥ |
kṛtajñassatyasandhaśca sugrīvaḥ plavagādhipaḥ || 28 ||
rāmaṃ tathā gataṃ dṛṣṭvā tatastyakṣyati jīvitam |
durmanā vyathitā dīnā nirānandā tapasvinī || 29 ||
pīḍitā bhartṛśokena rumā tyakṣyati jīvitam |
vālijena tu duḥkhena pīḍitā śokakarśitā || 30 ||
pañcatvaṃ ca gate rājñi tārā'pi na bhaviṣyati |
mātāpitrorvināśena sugrīvavyasanena ca || 31 ||
kumāro'pyaṅgadaḥ kasmāddhārayiṣyati jīvitam |
bhartṛjena tu duḥkhena hyabhibhūtā vanaukasaḥ || 32 ||
śirāṃsyabhihaniṣyanti talairmuṣṭibhireva ca |
sāntvenānupradānena mānena ca yaśasvinā || 33 ||
lālitāḥ kapirājena prāṇāṃstyakṣyanti vānarāḥ |
na vaneṣu na śaileṣu na nirodheṣu vā punaḥ || 34 ||
krīḍāmanubhaviṣyanti sametya kapikuñjarāḥ |
saputradārāssāmātyā bhartṛvyasanapīḍitāḥ || 35 ||
śailāgrebhyaḥ patiṣyanti sameṣu viṣameṣu ca |
viṣamudbandhanaṃ vāpi praveśaṃ jvalanasya vā || 36 ||
upavāsamatho śastraṃ pracariṣyanti vānarāḥ |
ghoramārodanaṃ manye gate mayi bhaviṣyati || 37 ||
ikṣvākukulanāśaśca nāśaścaiva vanaukasām |
so'haṃ naiva gamiṣyāmi kiṣkindhāṃ nagarīmitaḥ || 38 ||
na ca śakṣyāmyahaṃ draṣṭuṃ sugrīvaṃ maithilīṃ vinā |
mayyagacchati cehasthe dharmātmānau mahārathau || 39 ||
āśayā tau dhariṣyete vānarāśca manasvinaḥ |
hastādāno mukhādāno niyato vṛkṣamūlikaḥ || 40 ||
vānaprastho bhaviṣyāmi hyadṛṣṭvā janakātmajām |
sāgarānūpaje deśe bahumūlaphalodake || 41 ||
citāṃ kṛtvā pravekṣyāmi samiddhamaraṇīsutam |
upaviṣṭasya vā samyagliṅginīṃ sādhayiṣyataḥ || 42 ||
śarīraṃ bhakṣayiṣyanti vāyasāḥ śvāpadāni ca |
idaṃ maharṣibhirdṛṣṭaṃ niryāṇamiti me matiḥ || 43 ||
samyagāpaḥ pravekṣyāmi na cetpaśyāmi jānakīm |
sujātamūlā subhagā kīrtimālā yaśasvinī || 44 ||
prabhagnā cirarātrīyaṃ mama sītāmapaśyataḥ |
tāpaso vā bhaviṣyāmi niyato vṛkṣamūlikaḥ || 45 ||
netaḥ pratigamiṣyāmi tāmadṛṣṭvāsitekṣaṇām |
yadītaḥ pratigacchāmi sītāmanadhigamya tām || 46 ||
aṅgadassaha taissarvairvānarairna bhaviṣyati |
vināśe bahavo doṣā jīvan bhadrāṇi paśyati || 47 ||
tasmātprāṇān dhariṣyāmi dhruvo jīvitasaṅgamaḥ |
evaṃ bahuvidhaṃ duḥkhaṃ manasā dharāyanmuhuḥ || 48 ||
nādhyagacchattadā pāraṃ śokasya kapikuñcaraḥ |
rāvaṇaṃ vā vadhiṣyāmi daśagrīvaṃ mahābalam || 49 ||
kāmamastu hṛtā sītā pratyācīrṇaṃ bhaviṣyati |
athavainaṃ samutkṣipya uparyupari sāgaram || 50 ||
rāmāyopahariṣyāmi paśuṃ paśupateriva |
iti cintāṃ samāpannaḥ sītāmanadhigamya tām || 51 ||
dhyānaśokaparītātmā cintayāmāsa vānaraḥ |
yāvatsītāṃ hi paśyāmi rāmapatnīṃ yaśasvinīm || 52 ||
tāvadetāṃ purīṃ laṅkāṃ vicinomi punaḥ punaḥ |
sampātivacanāccāpi rāmaṃ yadyānayāmyaham || 53 ||
apaśyan rāghavo bhāryāṃ nirdhahetsarvavānarān |
ihaiva niyatāhāro vatsyāmi niyatendriyaḥ || 54 ||
na matkṛte vinaśyeyuḥ sarve te naravānarāḥ |
aśokavanikā ceyaṃ dṛśyate yā mahādrumā || 55 ||
imāmadhigamiṣyāmi na hīyaṃ vicitā mayā |
vasūnrudrāṃstathā'dityānaśvinau maruto'pi ca || 56 ||
namaskṛtvā gamiṣyāmi rakṣasāṃ śokavardhanaḥ |
jitvā tu rākṣasān sarvānikṣvākukulanandinīm || 57 ||
sampradāsyāmi rāmāya yathā siddhiṃ tapasvine |
saḥ muhūrtamiva dhyātvā cintāvagrathitendriyaḥ || 58 ||
udatiṣṭhanmahātejā hanumān mārutātmajaḥ |
namo'stu rāmāya salakṣmaṇāya devyai ca tasyai janakātmajāyai |
namo'stu rudrendrayamānilebhyo namo'stu candrārkamarudgaṇebhyaḥ || 59 ||
sa tebhyastu namaskṛtya sugrīvāya ca mārutiḥ |
diśassarvāssamālokya hyaśokavanikāṃ prati || 60 ||
sa gatvā manasā pūrvamaśokavanikāṃ śubhām |
uttaraṃ cintayāmāsa vānaro mārutātmajaḥ || 61 ||
dhruvaṃ tu rakṣobahulā bhaviṣyati vanākulā |
aśokavanikā puṇyā sarvasaṃskārasaṃskṛtā || 62 ||
rakṣiṇaścātra vihitā nūnaṃ rakṣanti pādapān |
bhagavānapi sarvātmā nātikṣobhaṃ pravāti vai || 63 ||
saṅkṣipto'yaṃ mayā'tmā ca rāmārthe rāvaṇasya ca |
siddhiṃ me saṃvidhāsyanti devāḥ sarṣigaṇāstviha || 64 ||
brahmā svayambhūrbhagavān devāścaiva diśantu me |
siddhimagniśca vāyuśca puruhūtaśca vajrabhṛt || 65 ||
varuṇaḥ pāśahastaśca somādityau tathaiva ca |
aśvinau ca mahātmānau marutaḥ śarva eva ca || 66 ||
siddhiṃ sarvāṇi bhūtāni bhūtānāṃ caiva yaḥ prabhuḥ |
dāsyanti mama ye cānye hyadṛṣṭāḥ pathi gocarāḥ || 67 ||
tadunnasaṃ pāṇḍuradantamavraṇaṃ śucismitaṃ padmapalāśalocanam |
drakṣye tadāryāvadanaṃ kadānvahaṃ prasannatārādhipatulyadarśanam || 68 ||
kṣudreṇa pāpena nṛśaṃsakarmaṇā sudāruṇālaṅkṛtaveṣadhāriṇā |
balābhibhūtā hyabalā tapasvinī kathaṃ nu me dṛṣṭipathe'dya sā bhavet || 69 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.