Valmiki Ramayana Sundara Kanda Sarga 18 — Bengali Script

Meaning —

শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে সুন্দরকাণ্ডম্ ।

অথ অষ্টাদশস্সর্গঃ ।

Shloka 1

তথা বিপ্রেক্ষ্যমাণস্য বনং পুষ্পিতপাদপম্ ।
বিচিন্বতশ্চ বৈদেহীং কিঞ্চিচ্ছেষা নিশাঽভবত্ ॥ 1 ॥

tathā viprekṣyamāṇasya vanaṃ puṣpitapādapam |
vicinvataśca vaidehīṃ kiñciccheṣā niśā'bhavat || 1 ||

Shloka 2

ষডঙ্গবেদবিদুষাং ক্রতুপ্রবরযাজিনাম্ ।
শুশ্রাব ব্রহ্মঘোষাংশ্চ স বিরাত্রে ব্রহ্মরক্ষসাম্ ॥ 2 ॥

ṣaḍaṅgavedaviduṣāṃ kratupravarayājinām |
śuśrāva brahmaghoṣāṃśca sa virātre brahmarakṣasām || 2 ||

Shloka 3

অথ মঙ্গলবাদিত্রশব্দৈঃ শ্রুতিমনোহরৈঃ ।
প্রাবুধ্যত মহাবাহুর্দশগ্রীবো মহাবলঃ ॥ 3 ॥

atha maṅgalavāditraśabdaiḥ śrutimanoharaiḥ |
prābudhyata mahābāhurdaśagrīvo mahābalaḥ || 3 ||

Shloka 4

বিবুধ্যতু যথাকালং রাক্ষসেন্দ্রঃ প্রতাপবান্ ।
স্রস্তমাল্যাম্বরধরো বৈদেহীমন্বচিন্তযত্ ॥ 4 ॥

vibudhyatu yathākālaṃ rākṣasendraḥ pratāpavān |
srastamālyāmbaradharo vaidehīmanvacintayat || 4 ||

Shloka 5

ভৃশং নিযুক্তস্তস্যাং চ মদনেন মদোত্কটঃ ।
ন স তং রাক্ষসঃ কামং শশাকাত্মনি গূহিতুম্ ॥ 5 ॥

bhṛśaṃ niyuktastasyāṃ ca madanena madotkaṭaḥ |
na sa taṃ rākṣasaḥ kāmaṃ śaśākātmani gūhitum || 5 ||

Shloka 6

স সর্বাভরণৈর্যুক্তো বিভ্রচ্ছ্রিযমনুত্তমাম্ ।
তাং নগৈর্বহুভির্জুষ্টাং সর্বপুষ্পফলোপগৈঃ ॥ 6 ॥

sa sarvābharaṇairyukto bibhracchriyamanuttamām |
tāṃ nagairbahubhirjuṣṭāṃ sarvapuṣpaphalopagaiḥ || 6 ||

Shloka 7

বৃতাং পুষ্করিণীভিশ্চ নানাপুষ্পোপশোভিতাম্ ।
সদা মদৈশ্চ বিহগৈর্বিচিত্রাং পরমাদ্ভুতাম্ ॥ 7 ॥

vṛtāṃ puṣkariṇībhiśca nānāpuṣpopaśobhitām |
sadā madaiśca vihagairvicitrāṃ paramādbhutām || 7 ||

Shloka 8

ঈহামৃগৈশ্চ বিবিধৈর্জুষ্টাং দৃষ্টিমনোহরৈঃ ।
বীধীঃ সম্প্রেক্ষমাণশ্চ মণিকাঞ্চনতোরণাঃ ॥ 8 ॥

īhāmṛgaiśca vividhairjuṣṭāṃ dṛṣṭimanoharaiḥ |
vīdhīḥ samprekṣamāṇaśca maṇikāñcanatoraṇāḥ || 8 ||

Shloka 9

নানামৃগগণাকীর্ণাং ফলৈঃ প্রপতিতৈর্বৃতাম্ ।
অশোকবনিকামেব প্রাবিশত্সন্ততদ্রুমাম্ ॥ 9 ॥

nānāmṛgagaṇākīrṇāṃ phalaiḥ prapatitairvṛtām |
aśokavanikāmeva prāviśatsantatadrumām || 9 ||

Shloka 10

অঙ্গনাশতমাত্রং তু তং ব্রজন্তমনুব্রজত্ ।
মহেন্দ্রমিব পৌলস্ত্যং দেবগন্ধর্বযোষিতঃ ॥ 10 ॥

aṅganāśatamātraṃ tu taṃ vrajantamanuvrajat |
mahendramiva paulastyaṃ devagandharvayoṣitaḥ || 10 ||

Shloka 11

দীপিকাঃ কাঞ্চনীঃ কাশ্চিজ্জগৃহুস্তত্র যোষিতঃ ।
বালব্যজনহস্তাশ্চ তালবৃন্তানি চাপরাঃ ॥ 11 ॥

dīpikāḥ kāñcanīḥ kāścijjagṛhustatra yoṣitaḥ |
vālavyajanahastāśca tālavṛntāni cāparāḥ || 11 ||

Shloka 12

কাঞ্চনৈরপি ভৃঙ্গারৈর্জহ্রুঃ সলিলমগ্রতঃ ।
মণ্ডলাগ্রান্ বৃসীশ্চাপি গৃহ্যান্যাঃ পৃষ্ঠতো যযুঃ ॥ 12 ॥

kāñcanairapi bhṛṅgārairjahruḥ salilamagrataḥ |
maṇḍalāgrān bṛsīścāpi gṛhyānyāḥ pṛṣṭhato yayuḥ || 12 ||

Shloka 13

কাচিদ্রত্নমযীং স্থালীং পূর্ণাং পানস্য ভামিনী ।
দক্ষিণা দক্ষিণেনৈব তদা জগ্রাহ পাণিনা ॥ 13 ॥

kācidratnamayīṃ sthālīṃ pūrṇāṃ pānasya bhāminī |
dakṣiṇā dakṣiṇenaiva tadā jagrāha pāṇinā || 13 ||

Shloka 14

রাজহংসপ্রতীকাশং ছত্রং পূর্ণশশিপ্রভম্ ।
সৌবর্ণদণ্ডমপরা গৃহীত্বা পৃষ্ঠতো যযৌ ॥ 14 ॥

rājahaṃsapratīkāśaṃ chatraṃ pūrṇaśaśiprabham |
sauvarṇadaṇḍamaparā gṛhītvā pṛṣṭhato yayau || 14 ||

Shloka 15

নিদ্রামদপরীতাক্ষ্যো রাবণস্যোত্তমাঃ স্ত্রিযঃ ।
অনুজগ্মুঃ পতিং বীরং ঘনং বিদ্যুল্লতা ইব ॥ 15 ॥

nidrāmadaparītākṣyo rāvaṇasyottamāḥ striyaḥ |
anujagmuḥ patiṃ vīraṃ ghanaṃ vidyullatā iva || 15 ||

Shloka 16

ব্যাবিদ্ধহারকেযূরাঃ সমামৃদিতবর্ণকাঃ ।
সমাগলিতকেশান্তাঃ সস্বেদবদনাস্তথা ॥ 16 ॥

vyāviddhahārakeyūrāḥ samāmṛditavarṇakāḥ |
samāgalitakeśāntāḥ sasvedavadanāstathā || 16 ||

Shloka 17

ঘূর্ণন্ত্যো মদশেষেণ নিদ্রযা চ শুভাননাঃ ।
স্বেদক্লিষ্টাঙ্গকুসুমাস্সুমাল্যাকুলমূর্ধজাঃ ॥ 17 ॥

ghūrṇantyo madaśeṣeṇa nidrayā ca śubhānanāḥ |
svedakliṣṭāṅgakusumāssumālyākulamūrdhajāḥ || 17 ||

Shloka 18

প্রযান্তং নৈঋতপতিং নার্যো মদিরলোচনাঃ ।
বহুমানাচ্চ কামাচ্চ প্রিযা ভার্যাস্তমন্বযুঃ ॥ 18 ॥

prayāntaṃ naiṛtapatiṃ nāryo madiralocanāḥ |
bahumānācca kāmācca priyā bhāryāstamanvayuḥ || 18 ||

Shloka 19

স চ কামপরাধীনঃ পতিস্তাসাং মহাবলঃ ।
সীতাসক্তমনা মন্দো মন্দাঞ্চিতগতির্বভৌ ॥ 19 ॥

sa ca kāmaparādhīnaḥ patistāsāṃ mahābalaḥ |
sītāsaktamanā mando mandāñcitagatirbabhau || 19 ||

Shloka 20

ততঃ কাঞ্চীনিনাদং চ নূপুরাণাং চ নিস্বনম্ ।
শুশ্রাব পরমস্ত্রীণাং স কপির্মারুতাত্মজঃ ॥ 20 ॥

tataḥ kāñcīninādaṃ ca nūpurāṇāṃ ca nisvanam |
śuśrāva paramastrīṇāṃ sa kapirmārutātmajaḥ || 20 ||

Shloka 21

তং চাপ্রতিমকর্মাণমচিন্ত্যবলপৌরুষম্ ।
দ্বারদেশমনুপ্রাপ্তং দদর্শ হনুমান্ কপিঃ ॥ 21 ॥

taṃ cāpratimakarmāṇamacintyabalapauruṣam |
dvāradeśamanuprāptaṃ dadarśa hanumān kapiḥ || 21 ||

Shloka 22

দীপিকাভিরনেকাভিঃ সমন্তাদবভাসিতম্ ।
গন্ধতৈলাবসিক্তাভির্ধ্রিযমাণাভিরগ্রতঃ ॥ 22 ॥

dīpikābhiranekābhiḥ samantādavabhāsitam |
gandhatailāvasiktābhirdhriyamāṇābhiragrataḥ || 22 ||

Shloka 23

কামদর্পমদৈর্যুক্তং জিহ্মতাম্রাযতেক্ষণম্ ।
সমক্ষমিব কন্দর্পমপবিদ্ধশরাসনম্ ॥ 23 ॥

kāmadarpamadairyuktaṃ jihmatāmrāyatekṣaṇam |
samakṣamiva kandarpamapaviddhaśarāsanam || 23 ||

Shloka 24

মথিতামৃতফেনাভমরজোবস্ত্রমুত্তমম্ ।
সলীলমনুকর্ষন্তং বিমুক্তং সক্তমঙ্গদে ॥ 24 ॥

mathitāmṛtaphenābhamarajovastramuttamam |
salīlamanukarṣantaṃ vimuktaṃ saktamaṅgade || 24 ||

Shloka 25

তং পত্রবিটপে লীনঃ পত্রপুষ্পঘনাবৃতঃ ।
সমীপমিব সঙ্ক্রান্তং নিধ্যাতুমুপচক্রমে ॥ 25 ॥

taṃ patraviṭape līnaḥ patrapuṣpaghanāvṛtaḥ |
samīpamiva saṅkrāntaṃ nidhyātumupacakrame || 25 ||

Shloka 26

অবেক্ষমাণস্তু ততো দদর্শ কপিকুঞ্জরঃ ।
রূপযৌবনসম্পন্না রাবণস্য বরস্ত্রিযঃ ॥ 26 ॥

avekṣamāṇastu tato dadarśa kapikuñjaraḥ |
rūpayauvanasampannā rāvaṇasya varastriyaḥ || 26 ||

Shloka 27

তাভিঃ পরিবৃতো রাজা সুরূপাভির্মহাযশাঃ ।
তন্মৃগদ্বিজসঙ্ঘুষ্টং প্রবিষ্টঃ প্রমদাবনম্ ॥ 27 ॥

tābhiḥ parivṛto rājā surūpābhirmahāyaśāḥ |
tanmṛgadvijasaṅghuṣṭaṃ praviṣṭaḥ pramadāvanam || 27 ||

Shloka 28

ক্ষীবো বিচিত্রাভরণঃ শঙ্কুকর্ণো মহাবলঃ ।
তেন বিশ্রবসঃ পুত্রঃ স দৃষ্টো রাক্ষসাধিপঃ ॥ 28 ॥

kṣībo vicitrābharaṇaḥ śaṅkukarṇo mahābalaḥ |
tena viśravasaḥ putraḥ sa dṛṣṭo rākṣasādhipaḥ || 28 ||

Shloka 29

বৃতঃ পরমনারীভিস্তারাভিরিব চন্দ্রমাঃ ।
তং দদর্শ মহাতেজাস্তেজোবন্তং মহাকপিঃ ॥ 29 ॥

vṛtaḥ paramanārībhistārābhiriva candramāḥ |
taṃ dadarśa mahātejāstejovantaṃ mahākapiḥ || 29 ||

Shloka 30

রাবণোঽযং মহাবাহুরিতি সঞ্চিন্ত্য বানরঃ ।
অবপ্লুতো মহাতেজা হনুমান্মারুতাত্মজঃ ॥ 30 ॥

rāvaṇo'yaṃ mahābāhuriti sañcintya vānaraḥ |
avapluto mahātejā hanumānmārutātmajaḥ || 30 ||

Shloka 31

স তথাপ্যুগ্রতেজাঃ সন্নির্ধূতস্তস্য তেজসা ।
পত্রগুহ্যান্তরে সক্তো হনুমান্ সংবৃতোঽভবত্ ॥ 31 ॥

sa tathāpyugratejāḥ sannirdhūtastasya tejasā |
patraguhyāntare sakto hanumān saṃvṛto'bhavat || 31 ||

Shloka 32

স তামসিতকেশান্তাং সুশ্রোণীং সংহতস্ত্নীম্ ।
দিদৃক্ষুরসিতাপাঙ্গামুপাবর্তত রাবণঃ ॥ 32 ॥

sa tāmasitakeśāntāṃ suśroṇīṃ saṃhatastnīm |
didṛkṣurasitāpāṅgāmupāvartata rāvaṇaḥ || 32 ||

ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে অষ্টাদশস্সর্গঃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।

अथ अष्टादशस्सर्गः ।

तथा विप्रेक्ष्यमाणस्य वनं पुष्पितपादपम् ।

विचिन्वतश्च वैदेहीं किञ्चिच्छेषा निशाऽभवत् ॥ 1 ॥

षडङ्गवेदविदुषां क्रतुप्रवरयाजिनाम् ।

शुश्राव ब्रह्मघोषांश्च स विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम् ॥ 2 ॥

अथ मङ्गलवादित्रशब्दैः श्रुतिमनोहरैः ।

प्राबुध्यत महाबाहुर्दशग्रीवो महाबलः ॥ 3 ॥

विबुध्यतु यथाकालं राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।

स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीमन्वचिन्तयत् ॥ 4 ॥

भृशं नियुक्तस्तस्यां च मदनेन मदोत्कटः ।

न स तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम् ॥ 5 ॥

स सर्वाभरणैर्युक्तो बिभ्रच्छ्रियमनुत्तमाम् ।

तां नगैर्बहुभिर्जुष्टां सर्वपुष्पफलोपगैः ॥ 6 ॥

वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम् ।

सदा मदैश्च विहगैर्विचित्रां परमाद्भुताम् ॥ 7 ॥

ईहामृगैश्च विविधैर्जुष्टां दृष्टिमनोहरैः ।

वीधीः सम्प्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाः ॥ 8 ॥

नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर्वृताम् ।

अशोकवनिकामेव प्राविशत्सन्ततद्रुमाम् ॥ 9 ॥

अङ्गनाशतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजत् ।

महेन्द्रमिव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः ॥ 10 ॥

दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज्जगृहुस्तत्र योषितः ।

वालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः ॥ 11 ॥

काञ्चनैरपि भृङ्गारैर्जह्रुः सलिलमग्रतः ।

मण्डलाग्रान् बृसीश्चापि गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः ॥ 12 ॥

काचिद्रत्नमयीं स्थालीं पूर्णां पानस्य भामिनी ।

दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना ॥ 13 ॥

राजहंसप्रतीकाशं छत्रं पूर्णशशिप्रभम् ।

सौवर्णदण्डमपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ ॥ 14 ॥

निद्रामदपरीताक्ष्यो रावणस्योत्तमाः स्त्रियः ।

अनुजग्मुः पतिं वीरं घनं विद्युल्लता इव ॥ 15 ॥

व्याविद्धहारकेयूराः समामृदितवर्णकाः ।

समागलितकेशान्ताः सस्वेदवदनास्तथा ॥ 16 ॥

घूर्णन्त्यो मदशेषेण निद्रया च शुभाननाः ।

स्वेदक्लिष्टाङ्गकुसुमास्सुमाल्याकुलमूर्धजाः ॥ 17 ॥

प्रयान्तं नैऋतपतिं नार्यो मदिरलोचनाः ।

बहुमानाच्च कामाच्च प्रिया भार्यास्तमन्वयुः ॥ 18 ॥

स च कामपराधीनः पतिस्तासां महाबलः ।

सीतासक्तमना मन्दो मन्दाञ्चितगतिर्बभौ ॥ 19 ॥

ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणां च निस्वनम् ।

शुश्राव परमस्त्रीणां स कपिर्मारुतात्मजः ॥ 20 ॥

तं चाप्रतिमकर्माणमचिन्त्यबलपौरुषम् ।

द्वारदेशमनुप्राप्तं ददर्श हनुमान् कपिः ॥ 21 ॥

दीपिकाभिरनेकाभिः समन्तादवभासितम् ।

गन्धतैलावसिक्ताभिर्ध्रियमाणाभिरग्रतः ॥ 22 ॥

कामदर्पमदैर्युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम् ।

समक्षमिव कन्दर्पमपविद्धशरासनम् ॥ 23 ॥

मथितामृतफेनाभमरजोवस्त्रमुत्तमम् ।

सलीलमनुकर्षन्तं विमुक्तं सक्तमङ्गदे ॥ 24 ॥

तं पत्रविटपे लीनः पत्रपुष्पघनावृतः ।

समीपमिव सङ्क्रान्तं निध्यातुमुपचक्रमे ॥ 25 ॥

अवेक्षमाणस्तु ततो ददर्श कपिकुञ्जरः ।

रूपयौवनसम्पन्ना रावणस्य वरस्त्रियः ॥ 26 ॥

ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर्महायशाः ।

तन्मृगद्विजसङ्घुष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम् ॥ 27 ॥

क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः ।

तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः ॥ 28 ॥

वृतः परमनारीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमाः ।

तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः ॥ 29 ॥

रावणोऽयं महाबाहुरिति सञ्चिन्त्य वानरः ।

अवप्लुतो महातेजा हनुमान्मारुतात्मजः ॥ 30 ॥

स तथाप्युग्रतेजाः सन्निर्धूतस्तस्य तेजसा ।

पत्रगुह्यान्तरे सक्तो हनुमान् संवृतोऽभवत् ॥ 31 ॥

स तामसितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्त्नीम् ।

दिदृक्षुरसितापाङ्गामुपावर्तत रावणः ॥ 32 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टादशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

5.18 সুন্দরকাণ্ড - অষ্টাদশ সর্গঃ