ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਸ੍ਸ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਹਨੁਮਾਨ੍ਰੋषਤਾਮ੍ਰਾਕ੍षੋ ਰਕ੍षੋਧਿਪਮਵੈਕ੍षਤ ॥ 1 ॥
ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਂ ਮਹਾਰ੍ਹੇਣ ਕਾਞ੍ਚਨੇਨ ਵਿਰਾਜਤਾ ।
ਮੁਕ੍ਤਾਜਾਲਾਵृਤੇਨਾਥ ਮਕੁਟੇਨ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਮ੍ ॥ 2 ॥
ਵਜ੍ਰਸਂਯੋਗਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਮਹਾਰ੍ਹਮਣਿਵਿਗ੍ਰਹੈਃ ।
ਹੈਮੈਰਾਭਰਣੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਮਨਸੇਵ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤੈਃ ॥ 3 ॥
ਮਹਾਰ੍ਹਕ੍षੌਮਸਂਵੀਤਂ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਰੂषਿਤਮ੍ ।
ਸ੍ਵਾਨੁਲਿਪ੍ਤਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧਾਭਿਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਿਭਿਃ ॥ 4 ॥
ਵਿਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯੈਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਤਾਕ੍षੈਰ੍ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ ।
ਦੀਪ੍ਤਤੀਕ੍ष੍ਣਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਦਸ਼ਨਚ੍ਛਦੈਃ ॥ 5 ॥
ਸ਼ਿਰੋਭਿਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਵੀਰਂ ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਂ ਮਹੌਜਸਮ੍ ।
ਨਾਨਾਵ੍ਯਾਲਸਮਾਕੀਰ੍ਣੈਸ਼੍ਸ਼ਿਖਰੈਰਿਵ ਮਨ੍ਦਰਮ੍ ॥ 6 ॥
ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਚਯਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਹਾਰੇਣੋਰਸਿ ਰਾਜਤਾ ।
ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਬਲਾਕਮਿਵਾਮ੍ਬੁਦਮ੍ ॥ 7 ॥
ਬਾਹੁਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਕੇਯੂਰੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਤਮਰੂषਿਤੈਃ ।
ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਾਙ੍ਗਦੈਃ ਪੀਨੈਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ੀਰ੍षੈਰਿਵੋਰਗੈਃ ॥ 8 ॥
ਮਹਤਿਸ੍ਫਾਟਿਕੇ ਚਿਤ੍ਰੇ ਰਤ੍ਨਸਂਯੋਗਸਂਸ੍ਕृਤੇ ।
ਉਤ੍ਤਮਾਸ੍ਤਰਣਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਸੂਪਵਿष੍ਟਂ ਵਰਾਸਨੇ ॥ 9 ॥
ਅਲਙ੍ਕृਤਾਭਿਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਮਦਾਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।
ਵਾਲਵ੍ਯਜਨਹਸ੍ਤਾਭਿਰਾਰਾਤ੍ਸਮੁਪਸੇਵਿਤਮ੍ ॥ 10 ॥
ਦੁਰ੍ਧਰੇਣ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤੇਨ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ ਰਕ੍षਸਾ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੈਰ੍ਨਿਕੁਮ੍ਭੇਨ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾ ॥ 11 ॥
ਸੁਖੋਪਵਿष੍ਟਂ ਰਕ੍षੋਭਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਬਲਦਰ੍ਪਿਤੈਃ ।
ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਪਰਿਵृਤਂ ਲੋਕਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰਿਵ ਸਾਗਰੈਃ ॥ 12 ॥
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਭਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ ।
ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਯਮਾਨਂ ਰਕ੍षੋਭਿਃ ਸੁਰੈਰਿਵ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 13 ॥
ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ਰਾਕ੍षਸਪਤਿਂ ਹਨੁਮਾਨਤਿਤੇਜਸਮ੍ ।
ਵਿष੍ਠਿਤਂ ਮੇਰੁਸ਼ਿਖਰੇ ਸਤੋਯਮਿਵ ਤੋਯਦਮ੍ ॥ 14 ॥
ਸ ਤੈਸ੍ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਰਕ੍षੋਭਿਰ੍ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮੈਃ ।
ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤ੍ਵਾ ਰਕ੍षੋਧਿਪਮਵੈਕ੍षਤ ॥ 15 ॥
ਭ੍ਰਾਜਮਾਨਂ ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਨੁਮਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।
ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤੇਜਸਾ ਤਸ੍ਯ ਮੋਹਿਤਃ ॥ 16 ॥
ਅਹੋ ਰੂਪਮਹੋ ਧੈਰ੍ਯਮਹੋ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਹੋ ਦ੍ਯੁਤਿਃ ।
ਅਹੋ ਰਾਕ੍षਸਰਾਜਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਲਕ੍षਣਯੁਕ੍ਤਤਾ ॥ 17 ॥
ਯਦ੍ਯਧਰ੍ਮੋ ਨ ਬਲਵਾਨ੍ ਸ੍ਯਾਦਯਂ ਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਸ੍ਯਾਦਯਂ ਸੁਰਲੋਕਸ੍ਯ ਸਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਰਕ੍षਿਤਾ ॥ 18 ॥
ਅਸ੍ਯ ਕ੍ਰੂਰੈਰ੍ਨृਸ਼ਂਸੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਲੋਕਕੁਤ੍ਸਿਤੈਃ ।
ਸਰ੍ਵੇ ਬਿਭ੍ਯਤਿ ਖਲ੍ਵਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕਾਸ੍ਸਾਮਰਦਾਨਵਾਃ ॥ 19 ॥
ਅਯਂ ਹ੍ਯੁਤ੍ਸਹਤੇ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕਰ੍ਤੁਮੇਕਾਰ੍ਣਵਂ ਜਗਤ੍ ।
ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਬਹੁਵਿਧਾਮਕਰੋਨ੍ਮਤਿਮਾਨ੍ ਹਰਿਃ ॥ 20 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
tatassa karmaṇā tasya vismito bhīmavikramaḥ |
hanumānroṣatāmrākṣo rakṣodhipamavaikṣata || 1 ||
bhrājamānaṃ mahārheṇa kāñcanena virājatā |
muktājālāvṛtenātha makuṭena mahādyutim || 2 ||
vajrasaṃyogasaṃyuktairmahārhamaṇivigrahaiḥ |
haimairābharaṇaiścitrairmanaseva prakalpitaiḥ || 3 ||
mahārhakṣaumasaṃvītaṃ raktacandanarūṣitam |
svānuliptaṃ vicitrābhirvividhābhiśca bhaktibhiḥ || 4 ||
vicitrairdarśanīyaiśca raktākṣairbhīmadarśanaiḥ |
dīptatīkṣṇamahādaṃṣṭraiḥ pralambadaśanacchadaiḥ || 5 ||
śirobhirdaśabhirvīraṃ bhrājamānaṃ mahaujasam |
nānāvyālasamākīrṇaiśśikharairiva mandaram || 6 ||
nīlāñjanacayaprakhyaṃ hāreṇorasi rājatā |
pūrṇacandrābhavaktreṇa sabalākamivāmbudam || 7 ||
bāhubhirbaddhakeyūraiścandanottamarūṣitaiḥ |
bhrājamānāṅgadaiḥ pīnaiḥ pañcaśīrṣairivoragaiḥ || 8 ||
mahatisphāṭike citre ratnasaṃyogasaṃskṛte |
uttamāstaraṇāstīrṇe sūpaviṣṭaṃ varāsane || 9 ||
alaṅkṛtābhiratyarthaṃ pramadābhiḥ samantataḥ |
vālavyajanahastābhirārātsamupasevitam || 10 ||
durdhareṇa prahastena mahāpārśvena rakṣasā |
mantribhirmantratattvajñairnikumbhena ca mantriṇā || 11 ||
sukhopaviṣṭaṃ rakṣobhiścaturbhirbaladarpitaiḥ |
kṛtsnaṃ parivṛtaṃ lokaṃ caturbhiriva sāgaraiḥ || 12 ||
mantribhirmantratattvajñairanyaiśca śubhabuddhibhiḥ |
anvāsyamānaṃ rakṣobhiḥ surairiva sureśvaram || 13 ||
apaśyadrākṣasapatiṃ hanumānatitejasam |
viṣṭhitaṃ meruśikhare satoyamiva toyadam || 14 ||
sa taissampīḍyamāno'pi rakṣobhirbhīmavikramaiḥ |
vismayaṃ paramaṃ gatvā rakṣodhipamavaikṣata || 15 ||
bhrājamānaṃ tato dṛṣṭvā hanumānrākṣaseśvaram |
manasā cintayāmāsa tejasā tasya mohitaḥ || 16 ||
aho rūpamaho dhairyamaho sattvamaho dyutiḥ |
aho rākṣasarājasya sarvalakṣaṇayuktatā || 17 ||
yadyadharmo na balavān syādayaṃ rākṣaseśvaraḥ |
syādayaṃ suralokasya saśakrasyāpi rakṣitā || 18 ||
asya krūrairnṛśaṃsaiśca karmabhirlokakutsitaiḥ |
sarve bibhyati khalvasmāllokāssāmaradānavāḥ || 19 ||
ayaṃ hyutsahate kruddhaḥ kartumekārṇavaṃ jagat |
iti cintāṃ bahuvidhāmakaronmatimān hariḥ || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ एकोनपञ्चाशस्सर्गः ।
ततस्स कर्मणा तस्य विस्मितो भीमविक्रमः ।
हनुमान्रोषताम्राक्षो रक्षोधिपमवैक्षत ॥ 1 ॥
भ्राजमानं महार्हेण काञ्चनेन विराजता ।
मुक्ताजालावृतेनाथ मकुटेन महाद्युतिम् ॥ 2 ॥
वज्रसंयोगसंयुक्तैर्महार्हमणिविग्रहैः ।
हैमैराभरणैश्चित्रैर्मनसेव प्रकल्पितैः ॥ 3 ॥
महार्हक्षौमसंवीतं रक्तचन्दनरूषितम् ।
स्वानुलिप्तं विचित्राभिर्विविधाभिश्च भक्तिभिः ॥ 4 ॥
विचित्रैर्दर्शनीयैश्च रक्ताक्षैर्भीमदर्शनैः ।
दीप्ततीक्ष्णमहादंष्ट्रैः प्रलम्बदशनच्छदैः ॥ 5 ॥
शिरोभिर्दशभिर्वीरं भ्राजमानं महौजसम् ।
नानाव्यालसमाकीर्णैश्शिखरैरिव मन्दरम् ॥ 6 ॥
नीलाञ्जनचयप्रख्यं हारेणोरसि राजता ।
पूर्णचन्द्राभवक्त्रेण सबलाकमिवाम्बुदम् ॥ 7 ॥
बाहुभिर्बद्धकेयूरैश्चन्दनोत्तमरूषितैः ।
भ्राजमानाङ्गदैः पीनैः पञ्चशीर्षैरिवोरगैः ॥ 8 ॥
महतिस्फाटिके चित्रे रत्नसंयोगसंस्कृते ।
उत्तमास्तरणास्तीर्णे सूपविष्टं वरासने ॥ 9 ॥
अलङ्कृताभिरत्यर्थं प्रमदाभिः समन्ततः ।
वालव्यजनहस्ताभिरारात्समुपसेवितम् ॥ 10 ॥
दुर्धरेण प्रहस्तेन महापार्श्वेन रक्षसा ।
मन्त्रिभिर्मन्त्रतत्त्वज्ञैर्निकुम्भेन च मन्त्रिणा ॥ 11 ॥
सुखोपविष्टं रक्षोभिश्चतुर्भिर्बलदर्पितैः ।
कृत्स्नं परिवृतं लोकं चतुर्भिरिव सागरैः ॥ 12 ॥
मन्त्रिभिर्मन्त्रतत्त्वज्ञैरन्यैश्च शुभबुद्धिभिः ।
अन्वास्यमानं रक्षोभिः सुरैरिव सुरेश्वरम् ॥ 13 ॥
अपश्यद्राक्षसपतिं हनुमानतितेजसम् ।
विष्ठितं मेरुशिखरे सतोयमिव तोयदम् ॥ 14 ॥
स तैस्सम्पीड्यमानोऽपि रक्षोभिर्भीमविक्रमैः ।
विस्मयं परमं गत्वा रक्षोधिपमवैक्षत ॥ 15 ॥
भ्राजमानं ततो दृष्ट्वा हनुमान्राक्षसेश्वरम् ।
मनसा चिन्तयामास तेजसा तस्य मोहितः ॥ 16 ॥
अहो रूपमहो धैर्यमहो सत्त्वमहो द्युतिः ।
अहो राक्षसराजस्य सर्वलक्षणयुक्तता ॥ 17 ॥
यद्यधर्मो न बलवान् स्यादयं राक्षसेश्वरः ।
स्यादयं सुरलोकस्य सशक्रस्यापि रक्षिता ॥ 18 ॥
अस्य क्रूरैर्नृशंसैश्च कर्मभिर्लोककुत्सितैः ।
सर्वे बिभ्यति खल्वस्माल्लोकास्सामरदानवाः ॥ 19 ॥
अयं ह्युत्सहते क्रुद्धः कर्तुमेकार्णवं जगत् ।
इति चिन्तां बहुविधामकरोन्मतिमान् हरिः ॥ 20 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकोनपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
tatassa karmaṇā tasya vismito bhīmavikramaḥ |
hanumānroṣatāmrākṣo rakṣodhipamavaikṣata || 1 ||
bhrājamānaṃ mahārheṇa kāñcanena virājatā |
muktājālāvṛtenātha makuṭena mahādyutim || 2 ||
vajrasaṃyogasaṃyuktairmahārhamaṇivigrahaiḥ |
haimairābharaṇaiścitrairmanaseva prakalpitaiḥ || 3 ||
mahārhakṣaumasaṃvītaṃ raktacandanarūṣitam |
svānuliptaṃ vicitrābhirvividhābhiśca bhaktibhiḥ || 4 ||
vicitrairdarśanīyaiśca raktākṣairbhīmadarśanaiḥ |
dīptatīkṣṇamahādaṃṣṭraiḥ pralambadaśanacchadaiḥ || 5 ||
śirobhirdaśabhirvīraṃ bhrājamānaṃ mahaujasam |
nānāvyālasamākīrṇaiśśikharairiva mandaram || 6 ||
nīlāñjanacayaprakhyaṃ hāreṇorasi rājatā |
pūrṇacandrābhavaktreṇa sabalākamivāmbudam || 7 ||
bāhubhirbaddhakeyūraiścandanottamarūṣitaiḥ |
bhrājamānāṅgadaiḥ pīnaiḥ pañcaśīrṣairivoragaiḥ || 8 ||
mahatisphāṭike citre ratnasaṃyogasaṃskṛte |
uttamāstaraṇāstīrṇe sūpaviṣṭaṃ varāsane || 9 ||
alaṅkṛtābhiratyarthaṃ pramadābhiḥ samantataḥ |
vālavyajanahastābhirārātsamupasevitam || 10 ||
durdhareṇa prahastena mahāpārśvena rakṣasā |
mantribhirmantratattvajñairnikumbhena ca mantriṇā || 11 ||
sukhopaviṣṭaṃ rakṣobhiścaturbhirbaladarpitaiḥ |
kṛtsnaṃ parivṛtaṃ lokaṃ caturbhiriva sāgaraiḥ || 12 ||
mantribhirmantratattvajñairanyaiśca śubhabuddhibhiḥ |
anvāsyamānaṃ rakṣobhiḥ surairiva sureśvaram || 13 ||
apaśyadrākṣasapatiṃ hanumānatitejasam |
viṣṭhitaṃ meruśikhare satoyamiva toyadam || 14 ||
sa taissampīḍyamāno'pi rakṣobhirbhīmavikramaiḥ |
vismayaṃ paramaṃ gatvā rakṣodhipamavaikṣata || 15 ||
bhrājamānaṃ tato dṛṣṭvā hanumānrākṣaseśvaram |
manasā cintayāmāsa tejasā tasya mohitaḥ || 16 ||
aho rūpamaho dhairyamaho sattvamaho dyutiḥ |
aho rākṣasarājasya sarvalakṣaṇayuktatā || 17 ||
yadyadharmo na balavān syādayaṃ rākṣaseśvaraḥ |
syādayaṃ suralokasya saśakrasyāpi rakṣitā || 18 ||
asya krūrairnṛśaṃsaiśca karmabhirlokakutsitaiḥ |
sarve bibhyati khalvasmāllokāssāmaradānavāḥ || 19 ||
ayaṃ hyutsahate kruddhaḥ kartumekārṇavaṃ jagat |
iti cintāṃ bahuvidhāmakaronmatimān hariḥ || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.