ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਃ ਕਮੁਦषਣ੍ਡਾਭੋ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਨਿਰ੍ਮਲੋਦਯਃ ।
ਪ੍ਰਜਗਾਮ ਨਭਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਂਸੋ ਨੀਲਮਿਵੋਦਕਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸਾਚਿਵ੍ਯਮਿਵ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸ ਪ੍ਰਭਯਾ ਨਿਰ੍ਮਲਪ੍ਰਭਃ ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਸ਼੍ਸ਼ੀਤੈਸ੍ਸਿषੇਵੇ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 2 ॥
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤਃ ਸੀਤਾਂ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਾਮ੍ ।
ਸ਼ੋਕਭਾਰੈਰਿਵ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਂ ਭਾਰੈਰ੍ਨਾਵਮਿਵਾਮ੍ਭਸਿ ॥ 3 ॥
ਦਿਦृਕ੍षਮਾਣੋ ਵੈਦੇਹੀਂ ਹਨੁਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਵਿਦੂਰਸ੍ਥਾ ਰਾਕ੍षਸੀਰ੍ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ॥ 4 ॥
ਏਕਾਕ੍षੀਮੇਕਕਰ੍ਣਾਂ ਚ ਕਰ੍ਣਪ੍ਰਾਵਰਣਾਂ ਤਥਾ ।
ਅਕਰ੍ਣਾਂ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਾਂ ਚ ਮਸ੍ਤਕੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਾਸਿਕਾਮ੍ ॥ 5 ॥
ਅਤਿਕਾਯੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੀਂ ਚ ਤਨੁਦੀਰ੍ਘਸ਼ਿਰੋਧਰਾਮ੍ ।
ਧ੍ਵਸ੍ਤਕੇਸ਼ੀਂ ਤਥਾऽਕੇਸ਼ੀਂ ਕੇਸ਼ਕਮ੍ਬਲਧਾਰਿਣੀਮ੍ ॥ 6 ॥
ਲਮ੍ਬਕਰ੍ਣਲਲਾਟਾਂ ਚ ਲਮ੍ਬੋਦਰਪਯੋਧਰਾਮ੍ ।
ਲਮ੍ਬੋष੍ਠੀਂ ਚੁਬੁਕੋष੍ਠੀਂ ਚ ਲਮ੍ਬਾਸ੍ਯਾਂ ਲਮ੍ਬਜਾਨੁਕਾਮ੍ ॥ 7 ॥
ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਂ ਦੀਰ੍ਘਾਂ ਤਥਾ ਕੁਬ੍ਜਾਂ ਵਿਕਟਾਂ ਵਾਮਨਾਂ ਤਥਾ ।
ਕਰਾਲਾਂ ਭੁਗ੍ਨਵਕ੍ਤ੍ਰਾਂ ਚ ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍षੀਂ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਮ੍ ॥ 8 ॥
ਵਿਕृਤਾਃ ਪਿਙ੍ਗਲਾਃ ਕਾਲੀਃ ਕ੍ਰੋਧਨਾਃ ਕਲਹਪ੍ਰਿਯਾਃ ।
ਕਾਲਾਯਸਮਹਾਸ਼ੂਲਕੂਟਮੁਦ੍ਗਰਧਾਰਿਣੀਃ ॥ 9 ॥
ਵਰਾਹਮृਗਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਮਹਿषਾਜਸ਼ਿਵਾਮੁਖੀਃ ।
ਗਜੋष੍ਟ੍ਰਹਯਪਾਦੀਸ਼੍ਚ ਨਿਖਾਤਸ਼ਿਰਸੋऽਪਰਾਃ ॥ 10 ॥
ਏਕਹਸ੍ਤੈਕਪਾਦਾਸ਼੍ਚ ਖਰਕਰ੍ਣ੍ਯਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਿਕਾਃ ।
ਗੋਕਰ੍ਣੀਰ੍ਹਸ੍ਤਿਕਰ੍ਣੀਸ਼੍ਚ ਹਰਿਕਰ੍ਣੀਸ੍ਤਥਾਪਰਾਃ ॥ 11 ॥
ਅਨਾਸਾ ਅਤਿਨਾਸਾਸ਼੍ਚ ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਨਾਸਾ ਵਿਨਾਸਿਕਾਃ ।
ਗਜਸਨ੍ਨਿਭਨਾਸਾਸ਼੍ਚ ਲਲਾਟੋਚ੍ਛਵਾਸਨਾਸਿਕਾਃ ॥ 12 ॥
ਹਸ੍ਤਿਪਾਦਾ ਮਹਾਪਾਦਾ ਗੋਪਾਦਾਃ ਪਾਦਚੂਲਿਕਾਃ ।
ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਾ ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਕੁਚੋਦਰੀਃ ॥ 13 ॥
ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਯਨੇਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਘਜਿਹ੍ਵਾਨਖਾਸ੍ਤਥਾ ।
ਅਜਾਮੁਖੀਰ੍ਹਸ੍ਤਿਮੁਖੀਰ੍ਗੋਮੁਖੀਸ੍ਸੂਕਰੀਮੁਖੀਃ ॥ 14 ॥
ਹਯੋष੍ਟ੍ਰਖਰਵਕ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍षਸੀਰ੍ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ।
ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਗਰਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੋਧਨਾਃ ਕਲਹਪ੍ਰਿਯਾਃ ॥ 15 ॥
ਕਰਾਲਾ ਧੂਮ੍ਰਕੇਸ਼ੀਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍षਸੀਰ੍ਵਿਕृਤਾਨਨਾਃ ।
ਪਿਬਨ੍ਤੀਃ ਸਤਤਂ ਪਾਨਂ ਸਦਾ ਮਾਂਸਸੁਰਾਪ੍ਰਿਯਾਃ ॥ 16 ॥
ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗੀਰ੍ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਭੋਜਨਾਃ ।
ਤਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕਪਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਰੋਮਹਰ੍षਣਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ॥ 17 ॥
ਸ੍ਕਨ੍ਧਵਨ੍ਤਮੁਪਾਸੀਨਾਃ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਵਨਸ੍ਪਤਿਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯਾਧਸ੍ਤਾਚ੍ਚ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ ॥ 18 ॥
ਲਕ੍षਯਾਮਾਸ ਲਕ੍ष੍ਮੀਵਾਨ੍ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ।
ਨਿष੍ਪ੍ਰਭਾਂ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਂ ਮਲਸਙ੍ਕੁਲਮੂਰ੍ਧਜਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਕ੍षੀਣਪੁਣ੍ਯਾਂ ਚ੍ਯੁਤਾਂ ਭੂਮੌ ਤਾਰਾਂ ਨਿਪਤਿਤਾਮਿਵ ।
ਚਾਰਿਤ੍ਰਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਢ੍ਯਾਂ ਭਰ੍ਤृਦਰ੍ਸ਼ਨਦੁਰ੍ਗਤਾਮ੍ ॥ 20 ॥
ਭੂषਣੈਰੁਤ੍ਤਮੈਰ੍ਹੀਨਾਂ ਭਰ੍ਤृਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਭੂषਣਾਮ੍ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਸਂਰੁਦ੍ਧਾਂ ਬਨ੍ਧੁਭਿਸ਼੍ਚ ਵਿਨਾ ਕृਤਾਮ੍ ॥ 21 ॥
ਵਿਯੂਥਾਂ ਸਿਂਹਸਂਰੁਦ੍ਧਾਂ ਬਦ੍ਧਾਂ ਗਜਵਧੂਮਿਵ ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਰੇਖਾਂ ਪਯੋਦਾਨ੍ਤੇ ਸ਼ਾਰਦਾਭ੍ਰੈਰਿਵਾਵृਤਾਮ੍ ॥ 22 ॥
ਕ੍ਲਿष੍ਟਰੂਪਾਮਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਯੁਕ੍ਤਾਮਿਵ ਵਲ੍ਲਕੀਮ੍ ।
ਸੀਤਾਂ ਭਰ੍ਤृਵਸ਼ੇ ਯੁਕ੍ਤਾਮਯੁਕ੍ਤਾਂ ਰਾਕ੍षਸੀਵਸ਼ੇ ॥ 23 ॥
ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਮਥ੍ਯੇ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰਮਾਪ੍ਲੁਤਾਮ੍ ।
ਤਾਭਿਃ ਪਰਿਵृਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਗ੍ਰਹਾਮਿਵ ਰੋਹਿਣੀਮ੍ ॥ 24 ॥
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਦੇਵੀਂ ਲਤਾਮਕੁਸੁਮਾਮਿਵ ।
ਸਾ ਮਲੇਨ ਚ ਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗੀ ਵਪੁषਾ ਚਾਪ੍ਯਲਙ੍ਕृਤਾ ॥ 25 ॥
ਮृਣਾਲੀ ਪਙ੍ਕਦਿਗ੍ਧੇਵ ਵਿਭਾਤਿ ਨ ਵਿਭਾਤਿ ਚ ।
ਮਲਿਨੇਨ ਤੁ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਰਿਕ੍ਲਿष੍ਟੇਨ ਭਾਮਿਨੀਮ੍ ॥ 26 ॥
ਸਂਵृਤਾਂ ਮृਗਸ਼ਾਬਾਕ੍षੀਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਕਪਿਃ ।
ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਦੀਨਵਦਨਾਮਦੀਨਾਂ ਭਰ੍ਤृਤੇਜਸਾ ॥ 27 ॥
ਰਕ੍षਿਤਾਂ ਸ੍ਵੇਨ ਸ਼ੀਲੇਨ ਸੀਤਾਮਸਿਤਲੋਚਨਾਮ੍ ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਸੀਤਾਂ ਮृਗਸ਼ਾਬਨਿਭੇਕ੍षਣਾਮ੍ ।
ਮृਗਕਨ੍ਯਾਮਿਵ ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਵੀਕ੍षਮਾਣਾਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ 28 ॥
ਦਹਨ੍ਤੀਮਿਵ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸੈਰ੍ਵृਕ੍षਾਨ੍ ਪਲ੍ਲਵਧਾਰਿਣਃ ।
ਸਙ੍ਘਾਤਮਿਵ ਸ਼ੋਕਾਨਾਂ ਦੁਃਖਸ੍ਯੋਰ੍ਮਿਮਿਵੋਤ੍ਥਿਤਾਮ੍ ॥ 29 ॥
ਤਾਂ ਕ੍षਮਾਂ ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਾਙ੍ਗੀ ਵਿਨਾਭਰਣਸ਼ੋਭਿਨੀਮ੍ ॥ 30 ॥
ਪ੍ਰਹਰ੍षਮਤੁਲਂ ਲੇਭੇ ਮਾਰੁਤਿਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਹਰ੍षਜਾਨਿ ਚ ਸੋऽਸ਼੍ਰੂਣਿ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਦਿਰੇਕ੍षਣਾਮ੍ ।
ਮੁਮੁਚੇ ਹਨੁਮਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਚ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 31 ॥
ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਰਾਮਾਯ ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਯ ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਸੀਤਾਦਰ੍ਸ਼ਨਸਂਹृष੍ਟੋ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਸਂਵृਤੋऽਭਵਤ੍ ॥ 32 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptadaśassargaḥ |
tataḥ kamudaṣaṇḍābho nirmalaṃ nirmalodayaḥ |
prajagāma nabhaścandro haṃso nīlamivodakam || 1 ||
sācivyamiva kurvan sa prabhayā nirmalaprabhaḥ |
candramā raśmibhiśśītaissiṣeve pavanātmajam || 2 ||
sa dadarśa tataḥ sītāṃ pūrṇacandranibhānanām |
śokabhārairiva nyastāṃ bhārairnāvamivāmbhasi || 3 ||
didṛkṣamāṇo vaidehīṃ hanumānmārutātmajaḥ |
sa dadarśāvidūrasthā rākṣasīrghoradarśanāḥ || 4 ||
ekākṣīmekakarṇāṃ ca karṇaprāvaraṇāṃ tathā |
akarṇāṃ śaṅkukarṇāṃ ca mastakocchvāsanāsikām || 5 ||
atikāyottamāṅgīṃ ca tanudīrghaśirodharām |
dhvastakeśīṃ tathā'keśīṃ keśakambaladhāriṇīm || 6 ||
lambakarṇalalāṭāṃ ca lambodarapayodharām |
lamboṣṭhīṃ cubukoṣṭhīṃ ca lambāsyāṃ lambajānukām || 7 ||
hrasvāṃ dīrghāṃ tathā kubjāṃ vikaṭāṃ vāmanāṃ tathā |
karālāṃ bhugnavaktrāṃ ca piṅgākṣīṃ vikṛtānanām || 8 ||
vikṛtāḥ piṅgalāḥ kālīḥ krodhanāḥ kalahapriyāḥ |
kālāyasamahāśūlakūṭamudgaradhāriṇīḥ || 9 ||
varāhamṛgaśārdūlamahiṣājaśivāmukhīḥ |
gajoṣṭrahayapādīśca nikhātaśiraso'parāḥ || 10 ||
ekahastaikapādāśca kharakarṇyaśvakarṇikāḥ |
gokarṇīrhastikarṇīśca harikarṇīstathāparāḥ || 11 ||
anāsā atināsāśca tiryaṅnāsā vināsikāḥ |
gajasannibhanāsāśca lalāṭocchavāsanāsikāḥ || 12 ||
hastipādā mahāpādā gopādāḥ pādacūlikāḥ |
atimātraśirogrīvā atimātrakucodarīḥ || 13 ||
atimātrāsyanetrāśca dīrghajihvānakhāstathā |
ajāmukhīrhastimukhīrgomukhīssūkarīmukhīḥ || 14 ||
hayoṣṭrakharavaktrāśca rākṣasīrghoradarśanāḥ |
śūlamudgarahastāśca krodhanāḥ kalahapriyāḥ || 15 ||
karālā dhūmrakeśīśca rākṣasīrvikṛtānanāḥ |
pibantīḥ satataṃ pānaṃ sadā māṃsasurāpriyāḥ || 16 ||
māṃsaśoṇitadigdhāṅgīrmāṃsaśoṇitabhojanāḥ |
tā dadarśa kapiśreṣṭho romaharṣaṇadarśanāḥ || 17 ||
skandhavantamupāsīnāḥ parivārya vanaspatim |
tasyādhastācca tāṃ devīṃ rājaputrīmaninditām || 18 ||
lakṣayāmāsa lakṣmīvān hanumān janakātmajām |
niṣprabhāṃ śokasantaptāṃ malasaṅkulamūrdhajām || 19 ||
kṣīṇapuṇyāṃ cyutāṃ bhūmau tārāṃ nipatitāmiva |
cāritravyapadeśāḍhyāṃ bhartṛdarśanadurgatām || 20 ||
bhūṣaṇairuttamairhīnāṃ bhartṛvātsalyabhūṣaṇām |
rākṣasādhipasaṃruddhāṃ bandhubhiśca vinā kṛtām || 21 ||
viyūthāṃ siṃhasaṃruddhāṃ baddhāṃ gajavadhūmiva |
candrarekhāṃ payodānte śāradābhrairivāvṛtām || 22 ||
kliṣṭarūpāmasaṃsparśādayuktāmiva vallakīm |
sītāṃ bhartṛvaśe yuktāmayuktāṃ rākṣasīvaśe || 23 ||
aśokavanikāmathye śokasāgaramāplutām |
tābhiḥ parivṛtāṃ tatra sagrahāmiva rohiṇīm || 24 ||
dadarśa hanumān devīṃ latāmakusumāmiva |
sā malena ca digdhāṅgī vapuṣā cāpyalaṅkṛtā || 25 ||
mṛṇālī paṅkadigdheva vibhāti na vibhāti ca |
malinena tu vastreṇa parikliṣṭena bhāminīm || 26 ||
saṃvṛtāṃ mṛgaśābākṣīṃ dadarśa hanumān kapiḥ |
tāṃ devīṃ dīnavadanāmadīnāṃ bhartṛtejasā || 27 ||
rakṣitāṃ svena śīlena sītāmasitalocanām |
tāṃ dṛṣṭvā hanumān sītāṃ mṛgaśābanibhekṣaṇām |
mṛgakanyāmiva trastāṃ vīkṣamāṇāṃ samantataḥ || 28 ||
dahantīmiva niḥśvāsairvṛkṣān pallavadhāriṇaḥ |
saṅghātamiva śokānāṃ duḥkhasyormimivotthitām || 29 ||
tāṃ kṣamāṃ suvibhaktāṅgī vinābharaṇaśobhinīm || 30 ||
praharṣamatulaṃ lebhe mārutiḥ prekṣya maithilīm |
harṣajāni ca so'śrūṇi tāṃ dṛṣṭvā madirekṣaṇām |
mumuce hanumāṃstatra namaścakre ca rāghavam || 31 ||
namaskṛtvā ca rāmāya lakṣmaṇāya ca vīryavān |
sītādarśanasaṃhṛṣṭo hanumān saṃvṛto'bhavat || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptadaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ सप्तदशस्सर्गः ।
ततः कमुदषण्डाभो निर्मलं निर्मलोदयः ।
प्रजगाम नभश्चन्द्रो हंसो नीलमिवोदकम् ॥ 1 ॥
साचिव्यमिव कुर्वन् स प्रभया निर्मलप्रभः ।
चन्द्रमा रश्मिभिश्शीतैस्सिषेवे पवनात्मजम् ॥ 2 ॥
स ददर्श ततः सीतां पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
शोकभारैरिव न्यस्तां भारैर्नावमिवाम्भसि ॥ 3 ॥
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः ।
स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः ॥ 4 ॥
एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा ।
अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम् ॥ 5 ॥
अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम् ।
ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम् ॥ 6 ॥
लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम् ।
लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम् ॥ 7 ॥
ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा ।
करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम् ॥ 8 ॥
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः ।
कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः ॥ 9 ॥
वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः ।
गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः ॥ 10 ॥
एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः ।
गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः ॥ 11 ॥
अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः ।
गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः ॥ 12 ॥
हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः ।
अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः ॥ 13 ॥
अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा ।
अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः ॥ 14 ॥
हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः ।
शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः ॥ 15 ॥
कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः ।
पिबन्तीः सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः ॥ 16 ॥
मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः ।
ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः ॥ 17 ॥
स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम् ।
तस्याधस्ताच्च तां देवीं राजपुत्रीमनिन्दिताम् ॥ 18 ॥
लक्षयामास लक्ष्मीवान् हनुमान् जनकात्मजाम् ।
निष्प्रभां शोकसन्तप्तां मलसङ्कुलमूर्धजाम् ॥ 19 ॥
क्षीणपुण्यां च्युतां भूमौ तारां निपतितामिव ।
चारित्रव्यपदेशाढ्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम् ॥ 20 ॥
भूषणैरुत्तमैर्हीनां भर्तृवात्सल्यभूषणाम् ।
राक्षसाधिपसंरुद्धां बन्धुभिश्च विना कृताम् ॥ 21 ॥
वियूथां सिंहसंरुद्धां बद्धां गजवधूमिव ।
चन्द्ररेखां पयोदान्ते शारदाभ्रैरिवावृताम् ॥ 22 ॥
क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम् ।
सीतां भर्तृवशे युक्तामयुक्तां राक्षसीवशे ॥ 23 ॥
अशोकवनिकामथ्ये शोकसागरमाप्लुताम् ।
ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम् ॥ 24 ॥
ददर्श हनुमान् देवीं लतामकुसुमामिव ।
सा मलेन च दिग्धाङ्गी वपुषा चाप्यलङ्कृता ॥ 25 ॥
मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति न विभाति च ।
मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम् ॥ 26 ॥
संवृतां मृगशाबाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः ।
तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा ॥ 27 ॥
रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम् ।
तां दृष्ट्वा हनुमान् सीतां मृगशाबनिभेक्षणाम् ।
मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः ॥ 28 ॥
दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः ।
सङ्घातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम् ॥ 29 ॥
तां क्षमां सुविभक्ताङ्गी विनाभरणशोभिनीम् ॥ 30 ॥
प्रहर्षमतुलं लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम् ।
हर्षजानि च सोऽश्रूणि तां दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम् ।
मुमुचे हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम् ॥ 31 ॥
नमस्कृत्वा च रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान् ।
सीतादर्शनसंहृष्टो हनुमान् संवृतोऽभवत् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे सप्तदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptadaśassargaḥ |
tataḥ kamudaṣaṇḍābho nirmalaṃ nirmalodayaḥ |
prajagāma nabhaścandro haṃso nīlamivodakam || 1 ||
sācivyamiva kurvan sa prabhayā nirmalaprabhaḥ |
candramā raśmibhiśśītaissiṣeve pavanātmajam || 2 ||
sa dadarśa tataḥ sītāṃ pūrṇacandranibhānanām |
śokabhārairiva nyastāṃ bhārairnāvamivāmbhasi || 3 ||
didṛkṣamāṇo vaidehīṃ hanumānmārutātmajaḥ |
sa dadarśāvidūrasthā rākṣasīrghoradarśanāḥ || 4 ||
ekākṣīmekakarṇāṃ ca karṇaprāvaraṇāṃ tathā |
akarṇāṃ śaṅkukarṇāṃ ca mastakocchvāsanāsikām || 5 ||
atikāyottamāṅgīṃ ca tanudīrghaśirodharām |
dhvastakeśīṃ tathā'keśīṃ keśakambaladhāriṇīm || 6 ||
lambakarṇalalāṭāṃ ca lambodarapayodharām |
lamboṣṭhīṃ cubukoṣṭhīṃ ca lambāsyāṃ lambajānukām || 7 ||
hrasvāṃ dīrghāṃ tathā kubjāṃ vikaṭāṃ vāmanāṃ tathā |
karālāṃ bhugnavaktrāṃ ca piṅgākṣīṃ vikṛtānanām || 8 ||
vikṛtāḥ piṅgalāḥ kālīḥ krodhanāḥ kalahapriyāḥ |
kālāyasamahāśūlakūṭamudgaradhāriṇīḥ || 9 ||
varāhamṛgaśārdūlamahiṣājaśivāmukhīḥ |
gajoṣṭrahayapādīśca nikhātaśiraso'parāḥ || 10 ||
ekahastaikapādāśca kharakarṇyaśvakarṇikāḥ |
gokarṇīrhastikarṇīśca harikarṇīstathāparāḥ || 11 ||
anāsā atināsāśca tiryaṅnāsā vināsikāḥ |
gajasannibhanāsāśca lalāṭocchavāsanāsikāḥ || 12 ||
hastipādā mahāpādā gopādāḥ pādacūlikāḥ |
atimātraśirogrīvā atimātrakucodarīḥ || 13 ||
atimātrāsyanetrāśca dīrghajihvānakhāstathā |
ajāmukhīrhastimukhīrgomukhīssūkarīmukhīḥ || 14 ||
hayoṣṭrakharavaktrāśca rākṣasīrghoradarśanāḥ |
śūlamudgarahastāśca krodhanāḥ kalahapriyāḥ || 15 ||
karālā dhūmrakeśīśca rākṣasīrvikṛtānanāḥ |
pibantīḥ satataṃ pānaṃ sadā māṃsasurāpriyāḥ || 16 ||
māṃsaśoṇitadigdhāṅgīrmāṃsaśoṇitabhojanāḥ |
tā dadarśa kapiśreṣṭho romaharṣaṇadarśanāḥ || 17 ||
skandhavantamupāsīnāḥ parivārya vanaspatim |
tasyādhastācca tāṃ devīṃ rājaputrīmaninditām || 18 ||
lakṣayāmāsa lakṣmīvān hanumān janakātmajām |
niṣprabhāṃ śokasantaptāṃ malasaṅkulamūrdhajām || 19 ||
kṣīṇapuṇyāṃ cyutāṃ bhūmau tārāṃ nipatitāmiva |
cāritravyapadeśāḍhyāṃ bhartṛdarśanadurgatām || 20 ||
bhūṣaṇairuttamairhīnāṃ bhartṛvātsalyabhūṣaṇām |
rākṣasādhipasaṃruddhāṃ bandhubhiśca vinā kṛtām || 21 ||
viyūthāṃ siṃhasaṃruddhāṃ baddhāṃ gajavadhūmiva |
candrarekhāṃ payodānte śāradābhrairivāvṛtām || 22 ||
kliṣṭarūpāmasaṃsparśādayuktāmiva vallakīm |
sītāṃ bhartṛvaśe yuktāmayuktāṃ rākṣasīvaśe || 23 ||
aśokavanikāmathye śokasāgaramāplutām |
tābhiḥ parivṛtāṃ tatra sagrahāmiva rohiṇīm || 24 ||
dadarśa hanumān devīṃ latāmakusumāmiva |
sā malena ca digdhāṅgī vapuṣā cāpyalaṅkṛtā || 25 ||
mṛṇālī paṅkadigdheva vibhāti na vibhāti ca |
malinena tu vastreṇa parikliṣṭena bhāminīm || 26 ||
saṃvṛtāṃ mṛgaśābākṣīṃ dadarśa hanumān kapiḥ |
tāṃ devīṃ dīnavadanāmadīnāṃ bhartṛtejasā || 27 ||
rakṣitāṃ svena śīlena sītāmasitalocanām |
tāṃ dṛṣṭvā hanumān sītāṃ mṛgaśābanibhekṣaṇām |
mṛgakanyāmiva trastāṃ vīkṣamāṇāṃ samantataḥ || 28 ||
dahantīmiva niḥśvāsairvṛkṣān pallavadhāriṇaḥ |
saṅghātamiva śokānāṃ duḥkhasyormimivotthitām || 29 ||
tāṃ kṣamāṃ suvibhaktāṅgī vinābharaṇaśobhinīm || 30 ||
praharṣamatulaṃ lebhe mārutiḥ prekṣya maithilīm |
harṣajāni ca so'śrūṇi tāṃ dṛṣṭvā madirekṣaṇām |
mumuce hanumāṃstatra namaścakre ca rāghavam || 31 ||
namaskṛtvā ca rāmāya lakṣmaṇāya ca vīryavān |
sītādarśanasaṃhṛṣṭo hanumān saṃvṛto'bhavat || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptadaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.