ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଃ କମୁଦଷଣ୍ଡାଭୋ ନିର୍ମଲଂ ନିର୍ମଲୋଦଯଃ ।
ପ୍ରଜଗାମ ନଭଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ହଂସୋ ନୀଲମିଵୋଦକମ୍ ॥ 1 ॥
ସାଚିଵ୍ଯମିଵ କୁର୍ଵନ୍ ସ ପ୍ରଭଯା ନିର୍ମଲପ୍ରଭଃ ।
ଚନ୍ଦ୍ରମା ରଶ୍ମିଭିଶ୍ଶୀତୈସ୍ସିଷେଵେ ପଵନାତ୍ମଜମ୍ ॥ 2 ॥
ସ ଦଦର୍ଶ ତତଃ ସୀତାଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାମ୍ ।
ଶୋକଭାରୈରିଵ ନ୍ଯସ୍ତାଂ ଭାରୈର୍ନାଵମିଵାମ୍ଭସି ॥ 3 ॥
ଦିଦୃକ୍ଷମାଣୋ ଵୈଦେହୀଂ ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ସ ଦଦର୍ଶାଵିଦୂରସ୍ଥା ରାକ୍ଷସୀର୍ଘୋରଦର୍ଶନାଃ ॥ 4 ॥
ଏକାକ୍ଷୀମେକକର୍ଣାଂ ଚ କର୍ଣପ୍ରାଵରଣାଂ ତଥା ।
ଅକର୍ଣାଂ ଶଙ୍କୁକର୍ଣାଂ ଚ ମସ୍ତକୋଚ୍ଛ୍ଵାସନାସିକାମ୍ ॥ 5 ॥
ଅତିକାଯୋତ୍ତମାଙ୍ଗୀଂ ଚ ତନୁଦୀର୍ଘଶିରୋଧରାମ୍ ।
ଧ୍ଵସ୍ତକେଶୀଂ ତଥାଽକେଶୀଂ କେଶକମ୍ବଲଧାରିଣୀମ୍ ॥ 6 ॥
ଲମ୍ବକର୍ଣଲଲାଟାଂ ଚ ଲମ୍ବୋଦରପଯୋଧରାମ୍ ।
ଲମ୍ବୋଷ୍ଠୀଂ ଚୁବୁକୋଷ୍ଠୀଂ ଚ ଲମ୍ବାସ୍ଯାଂ ଲମ୍ବଜାନୁକାମ୍ ॥ 7 ॥
ହ୍ରସ୍ଵାଂ ଦୀର୍ଘାଂ ତଥା କୁବ୍ଜାଂ ଵିକଟାଂ ଵାମନାଂ ତଥା ।
କରାଲାଂ ଭୁଗ୍ନଵକ୍ତ୍ରାଂ ଚ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷୀଂ ଵିକୃତାନନାମ୍ ॥ 8 ॥
ଵିକୃତାଃ ପିଙ୍ଗଲାଃ କାଲୀଃ କ୍ରୋଧନାଃ କଲହପ୍ରିଯାଃ ।
କାଲାଯସମହାଶୂଲକୂଟମୁଦ୍ଗରଧାରିଣୀଃ ॥ 9 ॥
ଵରାହମୃଗଶାର୍ଦୂଲମହିଷାଜଶିଵାମୁଖୀଃ ।
ଗଜୋଷ୍ଟ୍ରହଯପାଦୀଶ୍ଚ ନିଖାତଶିରସୋଽପରାଃ ॥ 10 ॥
ଏକହସ୍ତୈକପାଦାଶ୍ଚ ଖରକର୍ଣ୍ଯଶ୍ଵକର୍ଣିକାଃ ।
ଗୋକର୍ଣୀର୍ହସ୍ତିକର୍ଣୀଶ୍ଚ ହରିକର୍ଣୀସ୍ତଥାପରାଃ ॥ 11 ॥
ଅନାସା ଅତିନାସାଶ୍ଚ ତିର୍ଯଙ୍ନାସା ଵିନାସିକାଃ ।
ଗଜସନ୍ନିଭନାସାଶ୍ଚ ଲଲାଟୋଚ୍ଛଵାସନାସିକାଃ ॥ 12 ॥
ହସ୍ତିପାଦା ମହାପାଦା ଗୋପାଦାଃ ପାଦଚୂଲିକାଃ ।
ଅତିମାତ୍ରଶିରୋଗ୍ରୀଵା ଅତିମାତ୍ରକୁଚୋଦରୀଃ ॥ 13 ॥
ଅତିମାତ୍ରାସ୍ଯନେତ୍ରାଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘଜିହ୍ଵାନଖାସ୍ତଥା ।
ଅଜାମୁଖୀର୍ହସ୍ତିମୁଖୀର୍ଗୋମୁଖୀସ୍ସୂକରୀମୁଖୀଃ ॥ 14 ॥
ହଯୋଷ୍ଟ୍ରଖରଵକ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସୀର୍ଘୋରଦର୍ଶନାଃ ।
ଶୂଲମୁଦ୍ଗରହସ୍ତାଶ୍ଚ କ୍ରୋଧନାଃ କଲହପ୍ରିଯାଃ ॥ 15 ॥
କରାଲା ଧୂମ୍ରକେଶୀଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସୀର୍ଵିକୃତାନନାଃ ।
ପିବନ୍ତୀଃ ସତତଂ ପାନଂ ସଦା ମାଂସସୁରାପ୍ରିଯାଃ ॥ 16 ॥
ମାଂସଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୀର୍ମାଂସଶୋଣିତଭୋଜନାଃ ।
ତା ଦଦର୍ଶ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରୋମହର୍ଷଣଦର୍ଶନାଃ ॥ 17 ॥
ସ୍କନ୍ଧଵନ୍ତମୁପାସୀନାଃ ପରିଵାର୍ଯ ଵନସ୍ପତିମ୍ ।
ତସ୍ଯାଧସ୍ତାଚ୍ଚ ତାଂ ଦେଵୀଂ ରାଜପୁତ୍ରୀମନିନ୍ଦିତାମ୍ ॥ 18 ॥
ଲକ୍ଷଯାମାସ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ହନୁମାନ୍ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ।
ନିଷ୍ପ୍ରଭାଂ ଶୋକସନ୍ତପ୍ତାଂ ମଲସଙ୍କୁଲମୂର୍ଧଜାମ୍ ॥ 19 ॥
କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯାଂ ଚ୍ଯୁତାଂ ଭୂମୌ ତାରାଂ ନିପତିତାମିଵ ।
ଚାରିତ୍ରଵ୍ଯପଦେଶାଢ୍ଯାଂ ଭର୍ତୃଦର୍ଶନଦୁର୍ଗତାମ୍ ॥ 20 ॥
ଭୂଷଣୈରୁତ୍ତମୈର୍ହୀନାଂ ଭର୍ତୃଵାତ୍ସଲ୍ଯଭୂଷଣାମ୍ ।
ରାକ୍ଷସାଧିପସଂରୁଦ୍ଧାଂ ବନ୍ଧୁଭିଶ୍ଚ ଵିନା କୃତାମ୍ ॥ 21 ॥
ଵିଯୂଥାଂ ସିଂହସଂରୁଦ୍ଧାଂ ବଦ୍ଧାଂ ଗଜଵଧୂମିଵ ।
ଚନ୍ଦ୍ରରେଖାଂ ପଯୋଦାନ୍ତେ ଶାରଦାଭ୍ରୈରିଵାଵୃତାମ୍ ॥ 22 ॥
କ୍ଲିଷ୍ଟରୂପାମସଂସ୍ପର୍ଶାଦଯୁକ୍ତାମିଵ ଵଲ୍ଲକୀମ୍ ।
ସୀତାଂ ଭର୍ତୃଵଶେ ଯୁକ୍ତାମଯୁକ୍ତାଂ ରାକ୍ଷସୀଵଶେ ॥ 23 ॥
ଅଶୋକଵନିକାମଥ୍ଯେ ଶୋକସାଗରମାପ୍ଲୁତାମ୍ ।
ତାଭିଃ ପରିଵୃତାଂ ତତ୍ର ସଗ୍ରହାମିଵ ରୋହିଣୀମ୍ ॥ 24 ॥
ଦଦର୍ଶ ହନୁମାନ୍ ଦେଵୀଂ ଲତାମକୁସୁମାମିଵ ।
ସା ମଲେନ ଚ ଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୀ ଵପୁଷା ଚାପ୍ଯଲଙ୍କୃତା ॥ 25 ॥
ମୃଣାଲୀ ପଙ୍କଦିଗ୍ଧେଵ ଵିଭାତି ନ ଵିଭାତି ଚ ।
ମଲିନେନ ତୁ ଵସ୍ତ୍ରେଣ ପରିକ୍ଲିଷ୍ଟେନ ଭାମିନୀମ୍ ॥ 26 ॥
ସଂଵୃତାଂ ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀଂ ଦଦର୍ଶ ହନୁମାନ୍ କପିଃ ।
ତାଂ ଦେଵୀଂ ଦୀନଵଦନାମଦୀନାଂ ଭର୍ତୃତେଜସା ॥ 27 ॥
ରକ୍ଷିତାଂ ସ୍ଵେନ ଶୀଲେନ ସୀତାମସିତଲୋଚନାମ୍ ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହନୁମାନ୍ ସୀତାଂ ମୃଗଶାବନିଭେକ୍ଷଣାମ୍ ।
ମୃଗକନ୍ଯାମିଵ ତ୍ରସ୍ତାଂ ଵୀକ୍ଷମାଣାଂ ସମନ୍ତତଃ ॥ 28 ॥
ଦହନ୍ତୀମିଵ ନିଃଶ୍ଵାସୈର୍ଵୃକ୍ଷାନ୍ ପଲ୍ଲଵଧାରିଣଃ ।
ସଙ୍ଘାତମିଵ ଶୋକାନାଂ ଦୁଃଖସ୍ଯୋର୍ମିମିଵୋତ୍ଥିତାମ୍ ॥ 29 ॥
ତାଂ କ୍ଷମାଂ ସୁଵିଭକ୍ତାଙ୍ଗୀ ଵିନାଭରଣଶୋଭିନୀମ୍ ॥ 30 ॥
ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ମାରୁତିଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ହର୍ଷଜାନି ଚ ସୋଽଶ୍ରୂଣି ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଦିରେକ୍ଷଣାମ୍ ।
ମୁମୁଚେ ହନୁମାଂସ୍ତତ୍ର ନମଶ୍ଚକ୍ରେ ଚ ରାଘଵମ୍ ॥ 31 ॥
ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଚ ରାମାଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।
ସୀତାଦର୍ଶନସଂହୃଷ୍ଟୋ ହନୁମାନ୍ ସଂଵୃତୋଽଭଵତ୍ ॥ 32 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptadaśassargaḥ |
tataḥ kamudaṣaṇḍābho nirmalaṃ nirmalodayaḥ |
prajagāma nabhaścandro haṃso nīlamivodakam || 1 ||
sācivyamiva kurvan sa prabhayā nirmalaprabhaḥ |
candramā raśmibhiśśītaissiṣeve pavanātmajam || 2 ||
sa dadarśa tataḥ sītāṃ pūrṇacandranibhānanām |
śokabhārairiva nyastāṃ bhārairnāvamivāmbhasi || 3 ||
didṛkṣamāṇo vaidehīṃ hanumānmārutātmajaḥ |
sa dadarśāvidūrasthā rākṣasīrghoradarśanāḥ || 4 ||
ekākṣīmekakarṇāṃ ca karṇaprāvaraṇāṃ tathā |
akarṇāṃ śaṅkukarṇāṃ ca mastakocchvāsanāsikām || 5 ||
atikāyottamāṅgīṃ ca tanudīrghaśirodharām |
dhvastakeśīṃ tathā'keśīṃ keśakambaladhāriṇīm || 6 ||
lambakarṇalalāṭāṃ ca lambodarapayodharām |
lamboṣṭhīṃ cubukoṣṭhīṃ ca lambāsyāṃ lambajānukām || 7 ||
hrasvāṃ dīrghāṃ tathā kubjāṃ vikaṭāṃ vāmanāṃ tathā |
karālāṃ bhugnavaktrāṃ ca piṅgākṣīṃ vikṛtānanām || 8 ||
vikṛtāḥ piṅgalāḥ kālīḥ krodhanāḥ kalahapriyāḥ |
kālāyasamahāśūlakūṭamudgaradhāriṇīḥ || 9 ||
varāhamṛgaśārdūlamahiṣājaśivāmukhīḥ |
gajoṣṭrahayapādīśca nikhātaśiraso'parāḥ || 10 ||
ekahastaikapādāśca kharakarṇyaśvakarṇikāḥ |
gokarṇīrhastikarṇīśca harikarṇīstathāparāḥ || 11 ||
anāsā atināsāśca tiryaṅnāsā vināsikāḥ |
gajasannibhanāsāśca lalāṭocchavāsanāsikāḥ || 12 ||
hastipādā mahāpādā gopādāḥ pādacūlikāḥ |
atimātraśirogrīvā atimātrakucodarīḥ || 13 ||
atimātrāsyanetrāśca dīrghajihvānakhāstathā |
ajāmukhīrhastimukhīrgomukhīssūkarīmukhīḥ || 14 ||
hayoṣṭrakharavaktrāśca rākṣasīrghoradarśanāḥ |
śūlamudgarahastāśca krodhanāḥ kalahapriyāḥ || 15 ||
karālā dhūmrakeśīśca rākṣasīrvikṛtānanāḥ |
pibantīḥ satataṃ pānaṃ sadā māṃsasurāpriyāḥ || 16 ||
māṃsaśoṇitadigdhāṅgīrmāṃsaśoṇitabhojanāḥ |
tā dadarśa kapiśreṣṭho romaharṣaṇadarśanāḥ || 17 ||
skandhavantamupāsīnāḥ parivārya vanaspatim |
tasyādhastācca tāṃ devīṃ rājaputrīmaninditām || 18 ||
lakṣayāmāsa lakṣmīvān hanumān janakātmajām |
niṣprabhāṃ śokasantaptāṃ malasaṅkulamūrdhajām || 19 ||
kṣīṇapuṇyāṃ cyutāṃ bhūmau tārāṃ nipatitāmiva |
cāritravyapadeśāḍhyāṃ bhartṛdarśanadurgatām || 20 ||
bhūṣaṇairuttamairhīnāṃ bhartṛvātsalyabhūṣaṇām |
rākṣasādhipasaṃruddhāṃ bandhubhiśca vinā kṛtām || 21 ||
viyūthāṃ siṃhasaṃruddhāṃ baddhāṃ gajavadhūmiva |
candrarekhāṃ payodānte śāradābhrairivāvṛtām || 22 ||
kliṣṭarūpāmasaṃsparśādayuktāmiva vallakīm |
sītāṃ bhartṛvaśe yuktāmayuktāṃ rākṣasīvaśe || 23 ||
aśokavanikāmathye śokasāgaramāplutām |
tābhiḥ parivṛtāṃ tatra sagrahāmiva rohiṇīm || 24 ||
dadarśa hanumān devīṃ latāmakusumāmiva |
sā malena ca digdhāṅgī vapuṣā cāpyalaṅkṛtā || 25 ||
mṛṇālī paṅkadigdheva vibhāti na vibhāti ca |
malinena tu vastreṇa parikliṣṭena bhāminīm || 26 ||
saṃvṛtāṃ mṛgaśābākṣīṃ dadarśa hanumān kapiḥ |
tāṃ devīṃ dīnavadanāmadīnāṃ bhartṛtejasā || 27 ||
rakṣitāṃ svena śīlena sītāmasitalocanām |
tāṃ dṛṣṭvā hanumān sītāṃ mṛgaśābanibhekṣaṇām |
mṛgakanyāmiva trastāṃ vīkṣamāṇāṃ samantataḥ || 28 ||
dahantīmiva niḥśvāsairvṛkṣān pallavadhāriṇaḥ |
saṅghātamiva śokānāṃ duḥkhasyormimivotthitām || 29 ||
tāṃ kṣamāṃ suvibhaktāṅgī vinābharaṇaśobhinīm || 30 ||
praharṣamatulaṃ lebhe mārutiḥ prekṣya maithilīm |
harṣajāni ca so'śrūṇi tāṃ dṛṣṭvā madirekṣaṇām |
mumuce hanumāṃstatra namaścakre ca rāghavam || 31 ||
namaskṛtvā ca rāmāya lakṣmaṇāya ca vīryavān |
sītādarśanasaṃhṛṣṭo hanumān saṃvṛto'bhavat || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptadaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ सप्तदशस्सर्गः ।
ततः कमुदषण्डाभो निर्मलं निर्मलोदयः ।
प्रजगाम नभश्चन्द्रो हंसो नीलमिवोदकम् ॥ 1 ॥
साचिव्यमिव कुर्वन् स प्रभया निर्मलप्रभः ।
चन्द्रमा रश्मिभिश्शीतैस्सिषेवे पवनात्मजम् ॥ 2 ॥
स ददर्श ततः सीतां पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
शोकभारैरिव न्यस्तां भारैर्नावमिवाम्भसि ॥ 3 ॥
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः ।
स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः ॥ 4 ॥
एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा ।
अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम् ॥ 5 ॥
अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम् ।
ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम् ॥ 6 ॥
लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम् ।
लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम् ॥ 7 ॥
ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा ।
करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम् ॥ 8 ॥
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः ।
कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः ॥ 9 ॥
वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः ।
गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः ॥ 10 ॥
एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः ।
गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः ॥ 11 ॥
अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः ।
गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः ॥ 12 ॥
हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः ।
अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः ॥ 13 ॥
अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा ।
अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः ॥ 14 ॥
हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः ।
शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः ॥ 15 ॥
कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः ।
पिबन्तीः सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः ॥ 16 ॥
मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः ।
ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः ॥ 17 ॥
स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम् ।
तस्याधस्ताच्च तां देवीं राजपुत्रीमनिन्दिताम् ॥ 18 ॥
लक्षयामास लक्ष्मीवान् हनुमान् जनकात्मजाम् ।
निष्प्रभां शोकसन्तप्तां मलसङ्कुलमूर्धजाम् ॥ 19 ॥
क्षीणपुण्यां च्युतां भूमौ तारां निपतितामिव ।
चारित्रव्यपदेशाढ्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम् ॥ 20 ॥
भूषणैरुत्तमैर्हीनां भर्तृवात्सल्यभूषणाम् ।
राक्षसाधिपसंरुद्धां बन्धुभिश्च विना कृताम् ॥ 21 ॥
वियूथां सिंहसंरुद्धां बद्धां गजवधूमिव ।
चन्द्ररेखां पयोदान्ते शारदाभ्रैरिवावृताम् ॥ 22 ॥
क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम् ।
सीतां भर्तृवशे युक्तामयुक्तां राक्षसीवशे ॥ 23 ॥
अशोकवनिकामथ्ये शोकसागरमाप्लुताम् ।
ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम् ॥ 24 ॥
ददर्श हनुमान् देवीं लतामकुसुमामिव ।
सा मलेन च दिग्धाङ्गी वपुषा चाप्यलङ्कृता ॥ 25 ॥
मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति न विभाति च ।
मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम् ॥ 26 ॥
संवृतां मृगशाबाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः ।
तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा ॥ 27 ॥
रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम् ।
तां दृष्ट्वा हनुमान् सीतां मृगशाबनिभेक्षणाम् ।
मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः ॥ 28 ॥
दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः ।
सङ्घातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम् ॥ 29 ॥
तां क्षमां सुविभक्ताङ्गी विनाभरणशोभिनीम् ॥ 30 ॥
प्रहर्षमतुलं लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम् ।
हर्षजानि च सोऽश्रूणि तां दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम् ।
मुमुचे हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम् ॥ 31 ॥
नमस्कृत्वा च रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान् ।
सीतादर्शनसंहृष्टो हनुमान् संवृतोऽभवत् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे सप्तदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptadaśassargaḥ |
tataḥ kamudaṣaṇḍābho nirmalaṃ nirmalodayaḥ |
prajagāma nabhaścandro haṃso nīlamivodakam || 1 ||
sācivyamiva kurvan sa prabhayā nirmalaprabhaḥ |
candramā raśmibhiśśītaissiṣeve pavanātmajam || 2 ||
sa dadarśa tataḥ sītāṃ pūrṇacandranibhānanām |
śokabhārairiva nyastāṃ bhārairnāvamivāmbhasi || 3 ||
didṛkṣamāṇo vaidehīṃ hanumānmārutātmajaḥ |
sa dadarśāvidūrasthā rākṣasīrghoradarśanāḥ || 4 ||
ekākṣīmekakarṇāṃ ca karṇaprāvaraṇāṃ tathā |
akarṇāṃ śaṅkukarṇāṃ ca mastakocchvāsanāsikām || 5 ||
atikāyottamāṅgīṃ ca tanudīrghaśirodharām |
dhvastakeśīṃ tathā'keśīṃ keśakambaladhāriṇīm || 6 ||
lambakarṇalalāṭāṃ ca lambodarapayodharām |
lamboṣṭhīṃ cubukoṣṭhīṃ ca lambāsyāṃ lambajānukām || 7 ||
hrasvāṃ dīrghāṃ tathā kubjāṃ vikaṭāṃ vāmanāṃ tathā |
karālāṃ bhugnavaktrāṃ ca piṅgākṣīṃ vikṛtānanām || 8 ||
vikṛtāḥ piṅgalāḥ kālīḥ krodhanāḥ kalahapriyāḥ |
kālāyasamahāśūlakūṭamudgaradhāriṇīḥ || 9 ||
varāhamṛgaśārdūlamahiṣājaśivāmukhīḥ |
gajoṣṭrahayapādīśca nikhātaśiraso'parāḥ || 10 ||
ekahastaikapādāśca kharakarṇyaśvakarṇikāḥ |
gokarṇīrhastikarṇīśca harikarṇīstathāparāḥ || 11 ||
anāsā atināsāśca tiryaṅnāsā vināsikāḥ |
gajasannibhanāsāśca lalāṭocchavāsanāsikāḥ || 12 ||
hastipādā mahāpādā gopādāḥ pādacūlikāḥ |
atimātraśirogrīvā atimātrakucodarīḥ || 13 ||
atimātrāsyanetrāśca dīrghajihvānakhāstathā |
ajāmukhīrhastimukhīrgomukhīssūkarīmukhīḥ || 14 ||
hayoṣṭrakharavaktrāśca rākṣasīrghoradarśanāḥ |
śūlamudgarahastāśca krodhanāḥ kalahapriyāḥ || 15 ||
karālā dhūmrakeśīśca rākṣasīrvikṛtānanāḥ |
pibantīḥ satataṃ pānaṃ sadā māṃsasurāpriyāḥ || 16 ||
māṃsaśoṇitadigdhāṅgīrmāṃsaśoṇitabhojanāḥ |
tā dadarśa kapiśreṣṭho romaharṣaṇadarśanāḥ || 17 ||
skandhavantamupāsīnāḥ parivārya vanaspatim |
tasyādhastācca tāṃ devīṃ rājaputrīmaninditām || 18 ||
lakṣayāmāsa lakṣmīvān hanumān janakātmajām |
niṣprabhāṃ śokasantaptāṃ malasaṅkulamūrdhajām || 19 ||
kṣīṇapuṇyāṃ cyutāṃ bhūmau tārāṃ nipatitāmiva |
cāritravyapadeśāḍhyāṃ bhartṛdarśanadurgatām || 20 ||
bhūṣaṇairuttamairhīnāṃ bhartṛvātsalyabhūṣaṇām |
rākṣasādhipasaṃruddhāṃ bandhubhiśca vinā kṛtām || 21 ||
viyūthāṃ siṃhasaṃruddhāṃ baddhāṃ gajavadhūmiva |
candrarekhāṃ payodānte śāradābhrairivāvṛtām || 22 ||
kliṣṭarūpāmasaṃsparśādayuktāmiva vallakīm |
sītāṃ bhartṛvaśe yuktāmayuktāṃ rākṣasīvaśe || 23 ||
aśokavanikāmathye śokasāgaramāplutām |
tābhiḥ parivṛtāṃ tatra sagrahāmiva rohiṇīm || 24 ||
dadarśa hanumān devīṃ latāmakusumāmiva |
sā malena ca digdhāṅgī vapuṣā cāpyalaṅkṛtā || 25 ||
mṛṇālī paṅkadigdheva vibhāti na vibhāti ca |
malinena tu vastreṇa parikliṣṭena bhāminīm || 26 ||
saṃvṛtāṃ mṛgaśābākṣīṃ dadarśa hanumān kapiḥ |
tāṃ devīṃ dīnavadanāmadīnāṃ bhartṛtejasā || 27 ||
rakṣitāṃ svena śīlena sītāmasitalocanām |
tāṃ dṛṣṭvā hanumān sītāṃ mṛgaśābanibhekṣaṇām |
mṛgakanyāmiva trastāṃ vīkṣamāṇāṃ samantataḥ || 28 ||
dahantīmiva niḥśvāsairvṛkṣān pallavadhāriṇaḥ |
saṅghātamiva śokānāṃ duḥkhasyormimivotthitām || 29 ||
tāṃ kṣamāṃ suvibhaktāṅgī vinābharaṇaśobhinīm || 30 ||
praharṣamatulaṃ lebhe mārutiḥ prekṣya maithilīm |
harṣajāni ca so'śrūṇi tāṃ dṛṣṭvā madirekṣaṇām |
mumuce hanumāṃstatra namaścakre ca rāghavam || 31 ||
namaskṛtvā ca rāmāya lakṣmaṇāya ca vīryavān |
sītādarśanasaṃhṛṣṭo hanumān saṃvṛto'bhavat || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptadaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.