ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସ ତାଂ ପରିଵୃତାଂ ଦୀନାଂ ନିରାନନ୍ଦାଂ ତପସ୍ଵିନୀମ୍ ।
ସାକାରୈର୍ମଧୁରୈର୍ଵାକ୍ଯୈର୍ନ୍ଯଦର୍ଶଯତ ରାଵଣଃ ॥ 1 ॥
ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାଗନାସୋରୁ ଗୂହମାନା ସ୍ତନୋଦରମ୍ ।
ଅଦର୍ଶନମିଵାତ୍ମାନଂ ଭଯାନ୍ନେତୁଂ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି ॥ 2 ॥
କାମଯେ ତ୍ଵାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ବହୁମନ୍ଯସ୍ଵ ମାଂ ପ୍ରିଯେ ।
ସର୍ଵାଙ୍ଗଗୁଣସମ୍ପନ୍ନେ ସର୍ଵଲୋକମନୋହରେ ॥ 3 ॥
ନେହ କେଚିନ୍ମନୁଷ୍ଯା ଵା ରାକ୍ଷସାଃ କାମରୂପିଣଃ ।
ଵ୍ଯପସର୍ପତୁ ତେ ସୀତେ ଭଯଂ ମତ୍ତଃ ସମୁତ୍ଥିତମ୍ ॥ 4 ॥
ସ୍ଵଧର୍ମୋ ରକ୍ଷସାଂ ଭୀରୁ ସର୍ଵଥୈଵ ନ ସଂଶଯଃ ।
ଗମନଂ ଵା ପରସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ହରଣଂ ସମ୍ପ୍ରମଥ୍ଯ ଵା ॥ 5 ॥
ଏଵଂ ଚୈତଦକାମାଂ ତୁ ନ ତ୍ଵାଂ ସ୍ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ମୈଥିଲି ।
କାମଂ କାମଃ ଶରୀରେ ମେ ଯଥାକାମଂ ପ୍ରଵର୍ତତାମ୍ ॥ 6 ॥
ଦେଵି ନେହ ଭଯଂ କାର୍ଯଂ ମଯି ଵିଶ୍ଵସି ହି ପ୍ରିଯେ ।
ପ୍ରଣଯସ୍ଵ ଚ ତତ୍ତ୍ଵେନ ମୈଵଂ ଭୂଃ ଶୋକଲାଲସା ॥ 7 ॥
ଏକଵେଣୀ ଧରାଶଯ୍ଯା ଧ୍ଯାନଂ ମଲିନମମ୍ବରମ୍ ।
ଅସ୍ଥାନେଽପ୍ଯୁପଵାସଶ୍ଚ ନୈତାନ୍ଯୌପଯିକାନି ତେ ॥ 8 ॥
ଵିଚିତ୍ରାଣି ଚ ମାଲ୍ଯାନି ଚନ୍ଦନାନ୍ଯଗରୂଣି ଚ ।
ଵିଵିଧାନି ଚ ଵାସାଂସି ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ ॥ 9 ॥
ମହାର୍ହାଣି ଚ ପାନାନି ଶଯନାନ୍ଯାସନାନି ଚ ।
ଗୀତଂ ନୃତ୍ତଂ ଚ ଵାଦ୍ଯଂ ଚ ଲଭ ମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୈଥିଲି ॥ 10 ॥
ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନମସି ମୈଵଂ ଭୂଃ କୁରୁ ଗାତ୍ରେଷୁ ଭୂଷଣମ୍ ।
ମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ହି କଥଂ ନୁ ସ୍ଵାସ୍ତ୍ଵମନର୍ହା ସୁଵିଗ୍ରହେ ॥ 11 ॥
ଇଦଂ ତେ ଚାରୁ ସଞ୍ଜାତଂ ଯୌଵନଂ ଵ୍ଯତିଵର୍ତତେ ।
ଯଦତୀତଂ ପୁନର୍ନୈତି ସ୍ରୋତଃ ଶୀଘ୍ରମପାମିଵ ॥ 12 ॥
ତ୍ଵାଂ କୃତ୍ଵୋପରତୋ ମନ୍ଯେ ରୂପକର୍ତା ସ ଵିଶ୍ଵସୃକ୍ ।
ନ ହି ରୂପୋପମା ତ୍ଵନ୍ଯା ତଵାସ୍ତି ଶୁଭଦର୍ଶନେ ॥ 13 ॥
ତ୍ଵାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵୈଦେହି ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀମ୍ ।
କଃ ପୁମାନତିଵର୍ତେତ ସାକ୍ଷାଦପି ପିତାମହଃ ॥ 14 ॥
ଯଦ୍ଯତ୍ପଶ୍ଯାମି ତେ ଗାତ୍ରଂ ଶୀତାଂଶୁସଦୃଶାନନେ ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପୃଥୁଶ୍ରୋଣି ଚକ୍ଷୁର୍ମମ ନିବଧ୍ଯତେ ॥ 15 ॥
ଭଵ ମୈଥିଲି ଭାର୍ଯା ମେ ମୋହମେନଂ ଵିସର୍ଜଯ ।
ବହ୍ଵୀନାମୁତ୍ତମସ୍ତ୍ରୀଣାମାହୃତାନାମିତସ୍ତତଃ ॥ 16 ॥
ସର୍ଵାସାମେଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମମାଗ୍ରମହିଷୀ ଭଵ ।
ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଯାନି ରତ୍ନାନି ସମ୍ପ୍ରମଥ୍ଯାହୃତାନି ଵୈ ॥ 17 ॥
ତାନି ମେ ଭୀରୁ ସର୍ଵାଣି ରାଜ୍ଯଂ ଚୈତଦହଂ ଚ ତେ ।
ଵିଜିତ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାଂ ନାନାନଗରମାଲିନୀମ୍ ॥ 18 ॥
ଜନକାଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ତଵ ହେତୋର୍ଵିଲାସିନି ।
ନେହ ପଶ୍ଯାମି ଲୋକେଽନ୍ଯଂ ଯୋ ମେ ପ୍ରତିବଲୋ ଭଵେତ୍ ।
ପଶ୍ଯ ମେ ସୁମହଦ୍ଵୀର୍ଯମପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵମାହଵେ ॥ 19 ॥
ଅସକୃତ୍ସଂଯୁଗେ ଭଗ୍ନା ମଯା ଵିମୃଦିତଧ୍ଵଜାଃ ॥ 20 ॥
ଅଶକ୍ତାଃ ପ୍ରତ୍ଯନୀକେଷୁ ସ୍ଥାତୁଂ ମମ ସୁରାସୁରାଃ ।
ଇଚ୍ଛ ମାଂ କ୍ରିଯତାମଦ୍ଯ ପ୍ରତିକର୍ମ ତଵୋତ୍ତମମ୍ ॥ 21 ॥
ସପ୍ରଭାଣ୍ଯଵସଜ୍ଯନ୍ତାଂ ତଵାଙ୍ଗେ ଭୂଷଣାନି ଚ ।
ସାଧୁ ପଶ୍ଯାମି ତେ ରୂପଂ ସଂଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରତିକର୍ମଣା ॥ 22 ॥
ପ୍ରତିକର୍ମାଭିସଂଯୁକ୍ତା ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯେନ ଵରାନନେ ।
ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ଯଥାକାମଂ ପିବ ଭୀରୁ ରମସ୍ଵ ଚ ॥ 23 ॥
ଯଥେଷ୍ଟଂ ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ପୃଥିଵୀଂ ଵା ଧନାନି ଚ ।
ଲଲସ୍ଵ ମଯି ଵିସ୍ରବ୍ଧା ଧୃଷ୍ଟମାଜ୍ଞାପଯସ୍ଵ ଚ ॥ 24 ॥
ମତ୍ପ୍ରସାଦାଲ୍ଲଲନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ଲଲନ୍ତାଂ ବାନ୍ଧଵାସ୍ତଵ ।
ଋଦ୍ଧିଂ ମମାନୁପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଶ୍ରିଯଂ ଭଦ୍ରେ ଯଶଶ୍ଚ ମେ ॥ 25 ॥
କିଂ କରିଷ୍ଯସି ରାମେଣ ସୁଭଗେ ଚୀରଵାସସା ।
ନିକ୍ଷିପ୍ତଵିଜଯୋ ରାମୋ ଗତଶ୍ରୀର୍ଵନଗୋଚରଃ ॥ 26 ॥
ଵ୍ରତୀ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଶାଯୀ ଚ ଶଙ୍କେ ଜୀଵତି ଵା ନ ଵା ।
ନ ହି ଵୈଦେହି ରାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵା ପ୍ଯୁପଲପ୍ସ୍ଯତେ ।
ପୁରୋବଲାକୈରସିତୈର୍ମେଘୈର୍ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାମିଵାଵୃତାମ୍ ॥ 27 ॥
ନ ଚାପି ମମ ହସ୍ତାତ୍ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମର୍ହତି ରାଘଵଃ ॥ 28 ॥
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ କୀର୍ତିମିନ୍ଦ୍ରହସ୍ତଗତାମିଵ ।
ଚାରୁସ୍ମିତେ ଚାରୁଦତି ଚାରୁନେତ୍ରେ ଵିଲାସିନି ॥ 29 ॥
ମନୋ ହରସି ମେ ଭୀରୁ ସୁପର୍ଣଃ ପନ୍ନଗଂ ଯଥା ।
କ୍ଲିଷ୍ଟକୌଶେଯଵସନାଂ ତନ୍ଵୀମପ୍ଯନଲଙ୍କୃତାମ୍ ॥ 30 ॥
ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵେଷୁ ଦାରେଷୁ ରତିଂ ନୋପଲଭାମ୍ଯହମ୍ ।
ଅନ୍ତଃପୁରନିଵାସିନ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ ॥ 31 ॥
ଯାଵନ୍ତ୍ଯୋ ମମ ସର୍ଵାସାମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କୁରୁ ଜାନକି ।
ମମ ହ୍ଯସିତକେଶାନ୍ତେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପ୍ରଵରାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ 32 ॥
ତାସ୍ତ୍ଵାଂ ପରିଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଶ୍ରିଯମପ୍ସରସୋ ଯଥା ।
ଯାନି ଵୈଶ୍ରଵଣେ ସୁଭ୍ରୁ ରତ୍ନାନି ଚ ଧନାନି ଚ ॥ 33 ॥
ତାନି ଲୋକାଂଶ୍ଚ ସୁଶ୍ରୋଣି ମାଂ ଚ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍ ।
ନ ରାମସ୍ତପସା ଦେଵି ନ ବଲେନ ନ ଵିକ୍ରମୈଃ ॥ 34 ॥
ନ ଧନେନ ମଯା ତୁଲ୍ଯସ୍ତେଜସା ଯଶସାପି ଵା ।
ପିବ ଵିହର ରମସ୍ଵ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ ଧନନିଚଯଂ ପ୍ରଦିଶାମି ମେଦିନୀଂ ଚ ।
ମଯି ଲଲ ଲଲନେ ଯଥାସୁଖଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଯି ଚ ସମେତ୍ଯ ଲଲନ୍ତୁ ବାନ୍ଧଵାସ୍ତେ ॥ 35 ॥
କୁସୁମିତତରୁଜାଲସନ୍ତତାନି ଭ୍ରମରଯୁତାନି ସମୁଦ୍ରତୀରଜାନି ।
କନକଵିମଲହାରଭୂଷିତାଙ୍ଗୀ ଵିହର ମଯା ସହ ଭୀରୁ କାନନାନି ॥ 36 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
sa tāṃ parivṛtāṃ dīnāṃ nirānandāṃ tapasvinīm |
sākārairmadhurairvākyairnyadarśayata rāvaṇaḥ || 1 ||
māṃ dṛṣṭvā nāganāsoru gūhamānā stanodaram |
adarśanamivātmānaṃ bhayānnetuṃ tvamicchasi || 2 ||
kāmaye tvāṃ viśālākṣi bahumanyasva māṃ priye |
sarvāṅgaguṇasampanne sarvalokamanohare || 3 ||
neha kecinmanuṣyā vā rākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥ |
vyapasarpatu te sīte bhayaṃ mattaḥ samutthitam || 4 ||
svadharmo rakṣasāṃ bhīru sarvathaiva na saṃśayaḥ |
gamanaṃ vā parastrīṇāṃ haraṇaṃ sampramathya vā || 5 ||
evaṃ caitadakāmāṃ tu na tvāṃ sprakṣyāmi maithili |
kāmaṃ kāmaḥ śarīre me yathākāmaṃ pravartatām || 6 ||
devi neha bhayaṃ kāryaṃ mayi viśvasi hi priye |
praṇayasva ca tattvena maivaṃ bhūḥ śokalālasā || 7 ||
ekaveṇī dharāśayyā dhyānaṃ malinamambaram |
asthāne'pyupavāsaśca naitānyaupayikāni te || 8 ||
vicitrāṇi ca mālyāni candanānyagarūṇi ca |
vividhāni ca vāsāṃsi divyānyābharaṇāni ca || 9 ||
mahārhāṇi ca pānāni śayanānyāsanāni ca |
gītaṃ nṛttaṃ ca vādyaṃ ca labha māṃ prāpya maithili || 10 ||
strīratnamasi maivaṃ bhūḥ kuru gātreṣu bhūṣaṇam |
māṃ prāpya hi kathaṃ nu svāstvamanarhā suvigrahe || 11 ||
idaṃ te cāru sañjātaṃ yauvanaṃ vyativartate |
yadatītaṃ punarnaiti srotaḥ śīghramapāmiva || 12 ||
tvāṃ kṛtvoparato manye rūpakartā sa viśvasṛk |
na hi rūpopamā tvanyā tavāsti śubhadarśane || 13 ||
tvāṃ samāsādya vaidehi rūpayauvanaśālinīm |
kaḥ pumānativarteta sākṣādapi pitāmahaḥ || 14 ||
yadyatpaśyāmi te gātraṃ śītāṃśusadṛśānane |
tasmiṃstasmin pṛthuśroṇi cakṣurmama nibadhyate || 15 ||
bhava maithili bhāryā me mohamenaṃ visarjaya |
bahvīnāmuttamastrīṇāmāhṛtānāmitastataḥ || 16 ||
sarvāsāmeva bhadraṃ te mamāgramahiṣī bhava |
lokebhyo yāni ratnāni sampramathyāhṛtāni vai || 17 ||
tāni me bhīru sarvāṇi rājyaṃ caitadahaṃ ca te |
vijitya pṛthivīṃ sarvāṃ nānānagaramālinīm || 18 ||
janakāya pradāsyāmi tava hetorvilāsini |
neha paśyāmi loke'nyaṃ yo me pratibalo bhavet |
paśya me sumahadvīryamapratidvandvamāhave || 19 ||
asakṛtsaṃyuge bhagnā mayā vimṛditadhvajāḥ || 20 ||
aśaktāḥ pratyanīkeṣu sthātuṃ mama surāsurāḥ |
iccha māṃ kriyatāmadya pratikarma tavottamam || 21 ||
saprabhāṇyavasajyantāṃ tavāṅge bhūṣaṇāni ca |
sādhu paśyāmi te rūpaṃ saṃyuktaṃ pratikarmaṇā || 22 ||
pratikarmābhisaṃyuktā dākṣiṇyena varānane |
bhuṅkṣva bhogānyathākāmaṃ piba bhīru ramasva ca || 23 ||
yatheṣṭaṃ ca prayaccha tvaṃ pṛthivīṃ vā dhanāni ca |
lalasva mayi visrabdhā dhṛṣṭamājñāpayasva ca || 24 ||
matprasādāllalantyāśca lalantāṃ bāndhavāstava |
ṛddhiṃ mamānupaśya tvaṃ śriyaṃ bhadre yaśaśca me || 25 ||
kiṃ kariṣyasi rāmeṇa subhage cīravāsasā |
nikṣiptavijayo rāmo gataśrīrvanagocaraḥ || 26 ||
vratī sthaṇḍilaśāyī ca śaṅke jīvati vā na vā |
na hi vaidehi rāmastvāṃ draṣṭuṃ vā pyupalapsyate |
purobalākairasitairmeghairjyotsnāmivāvṛtām || 27 ||
na cāpi mama hastāttvāṃ prāptumarhati rāghavaḥ || 28 ||
hiraṇyakaśipuḥ kīrtimindrahastagatāmiva |
cārusmite cārudati cārunetre vilāsini || 29 ||
mano harasi me bhīru suparṇaḥ pannagaṃ yathā |
kliṣṭakauśeyavasanāṃ tanvīmapyanalaṅkṛtām || 30 ||
tvāṃ dṛṣṭvā sveṣu dāreṣu ratiṃ nopalabhāmyaham |
antaḥpuranivāsinyaḥ striyaḥ sarvaguṇānvitāḥ || 31 ||
yāvantyo mama sarvāsāmaiśvaryaṃ kuru jānaki |
mama hyasitakeśānte trailokyapravarāḥ striyaḥ || 32 ||
tāstvāṃ paricariṣyanti śriyamapsaraso yathā |
yāni vaiśravaṇe subhru ratnāni ca dhanāni ca || 33 ||
tāni lokāṃśca suśroṇi māṃ ca bhuṅkṣva yathāsukham |
na rāmastapasā devi na balena na vikramaiḥ || 34 ||
na dhanena mayā tulyastejasā yaśasāpi vā |
piba vihara ramasva bhuṅkṣva bhogān dhananicayaṃ pradiśāmi medinīṃ ca |
mayi lala lalane yathāsukhaṃ tvaṃ tvayi ca sametya lalantu bāndhavāste || 35 ||
kusumitatarujālasantatāni bhramarayutāni samudratīrajāni |
kanakavimalahārabhūṣitāṅgī vihara mayā saha bhīru kānanāni || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe viṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ विंशस्सर्गः ।
स तां परिवृतां दीनां निरानन्दां तपस्विनीम् ।
साकारैर्मधुरैर्वाक्यैर्न्यदर्शयत रावणः ॥ 1 ॥
मां दृष्ट्वा नागनासोरु गूहमाना स्तनोदरम् ।
अदर्शनमिवात्मानं भयान्नेतुं त्वमिच्छसि ॥ 2 ॥
कामये त्वां विशालाक्षि बहुमन्यस्व मां प्रिये ।
सर्वाङ्गगुणसम्पन्ने सर्वलोकमनोहरे ॥ 3 ॥
नेह केचिन्मनुष्या वा राक्षसाः कामरूपिणः ।
व्यपसर्पतु ते सीते भयं मत्तः समुत्थितम् ॥ 4 ॥
स्वधर्मो रक्षसां भीरु सर्वथैव न संशयः ।
गमनं वा परस्त्रीणां हरणं सम्प्रमथ्य वा ॥ 5 ॥
एवं चैतदकामां तु न त्वां स्प्रक्ष्यामि मैथिलि ।
कामं कामः शरीरे मे यथाकामं प्रवर्तताम् ॥ 6 ॥
देवि नेह भयं कार्यं मयि विश्वसि हि प्रिये ।
प्रणयस्व च तत्त्वेन मैवं भूः शोकलालसा ॥ 7 ॥
एकवेणी धराशय्या ध्यानं मलिनमम्बरम् ।
अस्थानेऽप्युपवासश्च नैतान्यौपयिकानि ते ॥ 8 ॥
विचित्राणि च माल्यानि चन्दनान्यगरूणि च ।
विविधानि च वासांसि दिव्यान्याभरणानि च ॥ 9 ॥
महार्हाणि च पानानि शयनान्यासनानि च ।
गीतं नृत्तं च वाद्यं च लभ मां प्राप्य मैथिलि ॥ 10 ॥
स्त्रीरत्नमसि मैवं भूः कुरु गात्रेषु भूषणम् ।
मां प्राप्य हि कथं नु स्वास्त्वमनर्हा सुविग्रहे ॥ 11 ॥
इदं ते चारु सञ्जातं यौवनं व्यतिवर्तते ।
यदतीतं पुनर्नैति स्रोतः शीघ्रमपामिव ॥ 12 ॥
त्वां कृत्वोपरतो मन्ये रूपकर्ता स विश्वसृक् ।
न हि रूपोपमा त्वन्या तवास्ति शुभदर्शने ॥ 13 ॥
त्वां समासाद्य वैदेहि रूपयौवनशालिनीम् ।
कः पुमानतिवर्तेत साक्षादपि पितामहः ॥ 14 ॥
यद्यत्पश्यामि ते गात्रं शीतांशुसदृशानने ।
तस्मिंस्तस्मिन् पृथुश्रोणि चक्षुर्मम निबध्यते ॥ 15 ॥
भव मैथिलि भार्या मे मोहमेनं विसर्जय ।
बह्वीनामुत्तमस्त्रीणामाहृतानामितस्ततः ॥ 16 ॥
सर्वासामेव भद्रं ते ममाग्रमहिषी भव ।
लोकेभ्यो यानि रत्नानि सम्प्रमथ्याहृतानि वै ॥ 17 ॥
तानि मे भीरु सर्वाणि राज्यं चैतदहं च ते ।
विजित्य पृथिवीं सर्वां नानानगरमालिनीम् ॥ 18 ॥
जनकाय प्रदास्यामि तव हेतोर्विलासिनि ।
नेह पश्यामि लोकेऽन्यं यो मे प्रतिबलो भवेत् ।
पश्य मे सुमहद्वीर्यमप्रतिद्वन्द्वमाहवे ॥ 19 ॥
असकृत्संयुगे भग्ना मया विमृदितध्वजाः ॥ 20 ॥
अशक्ताः प्रत्यनीकेषु स्थातुं मम सुरासुराः ।
इच्छ मां क्रियतामद्य प्रतिकर्म तवोत्तमम् ॥ 21 ॥
सप्रभाण्यवसज्यन्तां तवाङ्गे भूषणानि च ।
साधु पश्यामि ते रूपं संयुक्तं प्रतिकर्मणा ॥ 22 ॥
प्रतिकर्माभिसंयुक्ता दाक्षिण्येन वरानने ।
भुङ्क्ष्व भोगान्यथाकामं पिब भीरु रमस्व च ॥ 23 ॥
यथेष्टं च प्रयच्छ त्वं पृथिवीं वा धनानि च ।
ललस्व मयि विस्रब्धा धृष्टमाज्ञापयस्व च ॥ 24 ॥
मत्प्रसादाल्ललन्त्याश्च ललन्तां बान्धवास्तव ।
ऋद्धिं ममानुपश्य त्वं श्रियं भद्रे यशश्च मे ॥ 25 ॥
किं करिष्यसि रामेण सुभगे चीरवाससा ।
निक्षिप्तविजयो रामो गतश्रीर्वनगोचरः ॥ 26 ॥
व्रती स्थण्डिलशायी च शङ्के जीवति वा न वा ।
न हि वैदेहि रामस्त्वां द्रष्टुं वा प्युपलप्स्यते ।
पुरोबलाकैरसितैर्मेघैर्ज्योत्स्नामिवावृताम् ॥ 27 ॥
न चापि मम हस्तात्त्वां प्राप्तुमर्हति राघवः ॥ 28 ॥
हिरण्यकशिपुः कीर्तिमिन्द्रहस्तगतामिव ।
चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि ॥ 29 ॥
मनो हरसि मे भीरु सुपर्णः पन्नगं यथा ।
क्लिष्टकौशेयवसनां तन्वीमप्यनलङ्कृताम् ॥ 30 ॥
त्वां दृष्ट्वा स्वेषु दारेषु रतिं नोपलभाम्यहम् ।
अन्तःपुरनिवासिन्यः स्त्रियः सर्वगुणान्विताः ॥ 31 ॥
यावन्त्यो मम सर्वासामैश्वर्यं कुरु जानकि ।
मम ह्यसितकेशान्ते त्रैलोक्यप्रवराः स्त्रियः ॥ 32 ॥
तास्त्वां परिचरिष्यन्ति श्रियमप्सरसो यथा ।
यानि वैश्रवणे सुभ्रु रत्नानि च धनानि च ॥ 33 ॥
तानि लोकांश्च सुश्रोणि मां च भुङ्क्ष्व यथासुखम् ।
न रामस्तपसा देवि न बलेन न विक्रमैः ॥ 34 ॥
न धनेन मया तुल्यस्तेजसा यशसापि वा ।
पिब विहर रमस्व भुङ्क्ष्व भोगान् धननिचयं प्रदिशामि मेदिनीं च ।
मयि लल ललने यथासुखं त्वं त्वयि च समेत्य ललन्तु बान्धवास्ते ॥ 35 ॥
कुसुमिततरुजालसन्ततानि भ्रमरयुतानि समुद्रतीरजानि ।
कनकविमलहारभूषिताङ्गी विहर मया सह भीरु काननानि ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे विंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
sa tāṃ parivṛtāṃ dīnāṃ nirānandāṃ tapasvinīm |
sākārairmadhurairvākyairnyadarśayata rāvaṇaḥ || 1 ||
māṃ dṛṣṭvā nāganāsoru gūhamānā stanodaram |
adarśanamivātmānaṃ bhayānnetuṃ tvamicchasi || 2 ||
kāmaye tvāṃ viśālākṣi bahumanyasva māṃ priye |
sarvāṅgaguṇasampanne sarvalokamanohare || 3 ||
neha kecinmanuṣyā vā rākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥ |
vyapasarpatu te sīte bhayaṃ mattaḥ samutthitam || 4 ||
svadharmo rakṣasāṃ bhīru sarvathaiva na saṃśayaḥ |
gamanaṃ vā parastrīṇāṃ haraṇaṃ sampramathya vā || 5 ||
evaṃ caitadakāmāṃ tu na tvāṃ sprakṣyāmi maithili |
kāmaṃ kāmaḥ śarīre me yathākāmaṃ pravartatām || 6 ||
devi neha bhayaṃ kāryaṃ mayi viśvasi hi priye |
praṇayasva ca tattvena maivaṃ bhūḥ śokalālasā || 7 ||
ekaveṇī dharāśayyā dhyānaṃ malinamambaram |
asthāne'pyupavāsaśca naitānyaupayikāni te || 8 ||
vicitrāṇi ca mālyāni candanānyagarūṇi ca |
vividhāni ca vāsāṃsi divyānyābharaṇāni ca || 9 ||
mahārhāṇi ca pānāni śayanānyāsanāni ca |
gītaṃ nṛttaṃ ca vādyaṃ ca labha māṃ prāpya maithili || 10 ||
strīratnamasi maivaṃ bhūḥ kuru gātreṣu bhūṣaṇam |
māṃ prāpya hi kathaṃ nu svāstvamanarhā suvigrahe || 11 ||
idaṃ te cāru sañjātaṃ yauvanaṃ vyativartate |
yadatītaṃ punarnaiti srotaḥ śīghramapāmiva || 12 ||
tvāṃ kṛtvoparato manye rūpakartā sa viśvasṛk |
na hi rūpopamā tvanyā tavāsti śubhadarśane || 13 ||
tvāṃ samāsādya vaidehi rūpayauvanaśālinīm |
kaḥ pumānativarteta sākṣādapi pitāmahaḥ || 14 ||
yadyatpaśyāmi te gātraṃ śītāṃśusadṛśānane |
tasmiṃstasmin pṛthuśroṇi cakṣurmama nibadhyate || 15 ||
bhava maithili bhāryā me mohamenaṃ visarjaya |
bahvīnāmuttamastrīṇāmāhṛtānāmitastataḥ || 16 ||
sarvāsāmeva bhadraṃ te mamāgramahiṣī bhava |
lokebhyo yāni ratnāni sampramathyāhṛtāni vai || 17 ||
tāni me bhīru sarvāṇi rājyaṃ caitadahaṃ ca te |
vijitya pṛthivīṃ sarvāṃ nānānagaramālinīm || 18 ||
janakāya pradāsyāmi tava hetorvilāsini |
neha paśyāmi loke'nyaṃ yo me pratibalo bhavet |
paśya me sumahadvīryamapratidvandvamāhave || 19 ||
asakṛtsaṃyuge bhagnā mayā vimṛditadhvajāḥ || 20 ||
aśaktāḥ pratyanīkeṣu sthātuṃ mama surāsurāḥ |
iccha māṃ kriyatāmadya pratikarma tavottamam || 21 ||
saprabhāṇyavasajyantāṃ tavāṅge bhūṣaṇāni ca |
sādhu paśyāmi te rūpaṃ saṃyuktaṃ pratikarmaṇā || 22 ||
pratikarmābhisaṃyuktā dākṣiṇyena varānane |
bhuṅkṣva bhogānyathākāmaṃ piba bhīru ramasva ca || 23 ||
yatheṣṭaṃ ca prayaccha tvaṃ pṛthivīṃ vā dhanāni ca |
lalasva mayi visrabdhā dhṛṣṭamājñāpayasva ca || 24 ||
matprasādāllalantyāśca lalantāṃ bāndhavāstava |
ṛddhiṃ mamānupaśya tvaṃ śriyaṃ bhadre yaśaśca me || 25 ||
kiṃ kariṣyasi rāmeṇa subhage cīravāsasā |
nikṣiptavijayo rāmo gataśrīrvanagocaraḥ || 26 ||
vratī sthaṇḍilaśāyī ca śaṅke jīvati vā na vā |
na hi vaidehi rāmastvāṃ draṣṭuṃ vā pyupalapsyate |
purobalākairasitairmeghairjyotsnāmivāvṛtām || 27 ||
na cāpi mama hastāttvāṃ prāptumarhati rāghavaḥ || 28 ||
hiraṇyakaśipuḥ kīrtimindrahastagatāmiva |
cārusmite cārudati cārunetre vilāsini || 29 ||
mano harasi me bhīru suparṇaḥ pannagaṃ yathā |
kliṣṭakauśeyavasanāṃ tanvīmapyanalaṅkṛtām || 30 ||
tvāṃ dṛṣṭvā sveṣu dāreṣu ratiṃ nopalabhāmyaham |
antaḥpuranivāsinyaḥ striyaḥ sarvaguṇānvitāḥ || 31 ||
yāvantyo mama sarvāsāmaiśvaryaṃ kuru jānaki |
mama hyasitakeśānte trailokyapravarāḥ striyaḥ || 32 ||
tāstvāṃ paricariṣyanti śriyamapsaraso yathā |
yāni vaiśravaṇe subhru ratnāni ca dhanāni ca || 33 ||
tāni lokāṃśca suśroṇi māṃ ca bhuṅkṣva yathāsukham |
na rāmastapasā devi na balena na vikramaiḥ || 34 ||
na dhanena mayā tulyastejasā yaśasāpi vā |
piba vihara ramasva bhuṅkṣva bhogān dhananicayaṃ pradiśāmi medinīṃ ca |
mayi lala lalane yathāsukhaṃ tvaṃ tvayi ca sametya lalantu bāndhavāste || 35 ||
kusumitatarujālasantatāni bhramarayutāni samudratīrajāni |
kanakavimalahārabhūṣitāṅgī vihara mayā saha bhīru kānanāni || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe viṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.