ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଲଙ୍କାଂ ସମସ୍ତାଂ ସନ୍ଦୀପ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲାଗ୍ନିଂ ମହାବଲଃ ।
ନିର୍ଵାପଯାମାସ ତଦା ସମୁଦ୍ରେ ହରିସତ୍ତମଃ ।
ସନ୍ଦୀପ୍ଯମାନାଂ ଵିଧ୍ଵସ୍ତାଂ ତ୍ରସ୍ତରକ୍ଷୋଗଣାଂ ପୁରୀମ୍ ।
ଆଵେକ୍ଷ୍ଯ ହନୁମାନ୍ ଲଙ୍କାଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵାନରଃ ॥ 1 ॥
ତସ୍ଯାଭୂତ୍ସୁମହାଂସ୍ତ୍ରାସଃ କୁତ୍ସା ଚାତ୍ମନ୍ଯଜାଯତ ।
ଲଙ୍କାଂ ପ୍ରଦହତା କର୍ମ କିଂସ୍ଵିତ୍କୃତମିଦଂ ମଯା ॥ 2 ॥
ଧନ୍ଯାସ୍ତେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯେ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା କୋପମୁତ୍ଥିତମ୍ ।
ନିରୁନ୍ଧନ୍ତି ମହାତ୍ମାନୋ ଦୀପ୍ତମଗ୍ନିମିଵାମ୍ଭସା ॥ 3 ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାପଂ ନ କୁର୍ଯାତ୍କଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହନ୍ଯାଦ୍ଗୁରୂନପି ।
କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପରୁଷଯା ଵାଚା ନରସ୍ସାଧୂନଧିକ୍ଷିପେତ୍ ॥ 4 ॥
ଵାଚ୍ଯାଵାଚ୍ଯଂ ପ୍ରକୁପିତୋ ନ ଵିଜାନାତି କର୍ହିଚିତ୍ ।
ନାକାର୍ଯମସ୍ତି କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ନାଵାଚ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ 5 ॥
ଯସ୍ସମୁତ୍ପତିତଂ କ୍ରୋଧଂ କ୍ଷମଯୈଵ ନିରସ୍ଯତି ।
ଯଥୋରଗସ୍ତ୍ଵଚଂ ଜୀର୍ଣାଂ ସ ଵୈ ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ ॥ 6 ॥
ଧିଗସ୍ତୁ ମାଂ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଂ ନିର୍ଲଜ୍ଜଂ ପାପକୃତ୍ତମମ୍ ।
ଅଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତାଂ ସୀତାମଗ୍ନିଦଂ ସ୍ଵାମିଘାତୁକମ୍ ॥ 7 ॥
ଯଦି ଦଗ୍ଧା ତ୍ଵିଯଂ ଲଙ୍କା ନୂନମାର୍ଯାଽପି ଜାନକୀ ।
ଦଗ୍ଧା ତେନ ମଯା ଭର୍ତୁର୍ହିତଂ କାର୍ଯମଜାନତା ॥ 8 ॥
ଯଦର୍ଥମଯମାରମ୍ଭସ୍ତତ୍କାର୍ଯମଵସାଦିତମ୍ ।
ମଯା ହି ଦହତା ଲଙ୍କାଂ ନ ସୀତା ପରିରକ୍ଷିତା ॥ 9 ॥
ଈଷତ୍କାର୍ଯମିଦଂ କାର୍ଯଂ କୃତମାସୀନ୍ନ ସଂଶଯଃ ।
ତସ୍ଯ କ୍ରୋଧାଭିଭୂତେନ ମଯା ମୂଲକ୍ଷଯଃ କୃତଃ ॥ 10 ॥
ଵିନଷ୍ଟା ଜାନକୀ ନୂନଂ ନ ହ୍ଯଦଗ୍ଧଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ।
ଲଙ୍କାଯାଂ କଶ୍ଚିଦୁଦ୍ଧେଶସ୍ସର୍ଵା ଭସ୍ମୀକୃତା ପୁରୀ ॥ 11 ॥
ଯଦି ତଦ୍ଵିହତଂ କାର୍ଯଂ ମମ ପ୍ରଜ୍ଞାଵିପର୍ଯଯାତ୍ ।
ଇହୈଵ ପ୍ରାଣସନ୍ନ୍ଯାସୋ ମମାପି ହ୍ଯଦ୍ଯ ରୋଚତେ ॥ 12 ॥
କିମଗ୍ନୌ ନିପତାମ୍ଯଦ୍ଯ ଆହୋସ୍ଵିଦ୍ବଡବାମୁଖେ ।
ଶରୀରମାହୋ ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଦଦ୍ମି ସାଗରଵାସିନାମ୍ ॥ 13 ॥
କଥଂ ହି ଜୀଵତା ଶକ୍ଯୋ ମଯା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ହରୀଶ୍ଵରଃ ।
ତୌ ଵା ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲୌ କାର୍ଯସର୍ଵସ୍ଵଘାତିନା ॥ 14 ॥
ମଯା ଖଲୁ ତଦେଵେଦଂ ରୋଷଦୋଷାତ୍ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍ ।
ପ୍ରଥିତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କପିତ୍ଵମନଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ 15 ॥
ଧିଗସ୍ତୁ ରାଜସଂ ଭାଵମନୀଶମନଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ଈଶ୍ଵରେଣାପି ଯଦ୍ରାଗାନ୍ମଯା ସୀତା ନ ରକ୍ଷିତା ॥ 16 ॥
ଵିନଷ୍ଟାଯାଂ ତୁ ସୀତାଯାଂ ତାଵୁଭୌ ଵିନଶିଷ୍ଯତଃ ।
ତଯୋର୍ଵିନାଶେ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସବନ୍ଧୁର୍ଵିନଶିଷ୍ଯତି ॥ 17 ॥
ଏତଦେଵ ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭରତୋ ଭ୍ରାତୃଵତ୍ସଲଃ ।
ଧର୍ମାତ୍ମା ସହଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯତି ଜୀଵିତୁମ୍ ॥ 18 ॥
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶେ ଧର୍ମିଷ୍ଠେ ଗତେ ନାଶମସଂଶଯମ୍ ।
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଜାସ୍ସର୍ଵାଶ୍ଶୋକସନ୍ତାପପୀଡିତାଃ ॥ 19 ॥
ତଦହଂ ଭାଗ୍ଯରହିତୋ ଲୁପ୍ତଧର୍ମାର୍ଥସଙ୍ଗ୍ରହଃ ॥ 20 ॥
ରୋଷଦୋଷପରୀତାତ୍ମା ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଲୋକଵିନାଶନଃ ।
ଇତି ଚିନ୍ତଯତସ୍ତସ୍ଯ ନିମିତ୍ତାନ୍ଯୁପପେଦିରେ ।
ପୂର୍ଵମପ୍ଯୁପଲବ୍ଧାନି ସାକ୍ଷାତ୍ପୁନରଚିନ୍ତଯତ୍ ॥ 21 ॥
ଅଥଵା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀ ରକ୍ଷିତା ସ୍ଵେନ ତେଜସା ।
ନ ନଶିଷ୍ଯତି କଲ୍ଯାଣୀ ନାଗ୍ନିରଗ୍ନୌ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ 22 ॥
ନ ହି ଧର୍ମାତ୍ମନସ୍ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାମମିତତେଜସଃ ।
ସ୍ଵଚାରିତ୍ରାଭିଗୁପ୍ତାଂ ତାଂ ସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହତି ପାଵକଃ ॥ 23 ॥
ନୂନଂ ରାମପ୍ରଭାଵେଣ ଵୈଦେହ୍ଯାସ୍ସୁକୃତେନ ଚ ।
ଯନ୍ମାଂ ଦହନକର୍ମାଯଂ ନାଦହଦ୍ଧଵ୍ଯଵାହନଃ ॥ 24 ॥
ତ୍ରଯାଣାଂ ଭରତାଦୀନାଂ ଭ୍ରାତ୍ରୂଣାଂ ଦେଵତା ଚ ଯା ।
ରାମସ୍ଯ ଚ ମନଃ କାନ୍ତା ସା କଥଂ ଵିନଶିଷ୍ଯତି ॥ 25 ॥
ଯଦ୍ଵା ଦହନକର୍ମାଯଂ ସର୍ଵତ୍ର ପ୍ରଭୁରଵ୍ଯଯଃ ।
ନ ମେ ଦହତି ଲାଙ୍ଗୂଲଂ କଥମାର୍ଯାଂ ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି ॥ 26 ॥
ପୁନଶ୍ଚାଚିନ୍ତଯତ୍ତତ୍ର ହନୁମାନ୍ଵିସ୍ମିତସ୍ତଦା ।
ହିରଣ୍ଯନାଭସ୍ଯ ଗିରେର୍ଜଲମଧ୍ଯେ ପ୍ରଦର୍ଶନମ୍ ॥ 27 ॥
ତପସା ସତ୍ଯଵାକ୍ଯେନ ଅନନ୍ଯତ୍ଵାଚ୍ଚ ଭର୍ତରି ।
ଅପି ସା ନିର୍ଦହେଦଗ୍ନିଂ ନ ତାମଗ୍ନିଃ ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି ॥ 28 ॥
ସ ତଥା ଚିନ୍ତଯଂସ୍ତତ୍ର ଦେଵ୍ଯା ଧର୍ମପରିଗ୍ରହମ୍ ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ହନୁମାନ୍ଵାକ୍ଯଂ ଚାରଣାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ॥ 29 ॥
ଅହୋ ଖଲୁ କୃତଂ କର୍ମ ଦୁଷ୍କରଂ ହି ହନୂମତା ।
ଅଗ୍ନିଂ ଵିସୃଜତାଽଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଭୀମଂ ରାକ୍ଷସଵେଶ୍ମନି ॥ 30 ॥
ପ୍ରପଲାଯିତରକ୍ଷଃ ସ୍ତ୍ରୀବାଲଵୃଦ୍ଧସମାକୁଲା ।
ଜନକୋଲାହଲାଧ୍ମାତା କ୍ରନ୍ଦନ୍ତୀଵାଦ୍ରିକନ୍ଦରୈଃ ॥ 31 ॥
ଦଗ୍ଧେଯଂ ନଗରୀ ସର୍ଵା ସାଟ୍ଟପ୍ରାକାରତୋରଣା ।
ଜାନକୀ ନ ଚ ଦଗ୍ଧେତି ଵିସ୍ମଯୋଽଦ୍ଭୁତ ଏଵ ନଃ ॥ 32 ॥
ସ ନିମିତ୍ତୈଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟାର୍ଥୈଃ କାରଣୈଶ୍ଚ ମହାଗୁଣୈଃ ।
ଋଷିଵାକ୍ଯୈଶ୍ଚ ହନୁମାନଭଵତ୍ପ୍ରୀତମାନସଃ ॥ 33 ॥
ତତଃ କପିଃ ପ୍ରାପ୍ତମନୋରଥାର୍ଥସ୍ତାମକ୍ଷତାଂ ରାଜସୁତାଂ ଵିଦିତ୍ଵା ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତସ୍ତାଂ ପୁନରେଵ ଦୃଷ୍ଟଵା ପ୍ରତିପ୍ରଯାଣାଯ ମତିଂ ଚକାର ॥ 34 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
laṅkāṃ samastāṃ sandīpya lāṅgūlāgniṃ mahābalaḥ |
nirvāpayāmāsa tadā samudre harisattamaḥ |
sandīpyamānāṃ vidhvastāṃ trastarakṣogaṇāṃ purīm |
āvekṣya hanumān laṅkāṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 1 ||
tasyābhūtsumahāṃstrāsaḥ kutsā cātmanyajāyata |
laṅkāṃ pradahatā karma kiṃsvitkṛtamidaṃ mayā || 2 ||
dhanyāste puruṣaśreṣṭhā ye buddhyā kopamutthitam |
nirundhanti mahātmāno dīptamagnimivāmbhasā || 3 ||
kruddhaḥ pāpaṃ na kuryātkaḥ kruddho hanyādgurūnapi |
kruddhaḥ paruṣayā vācā narassādhūnadhikṣipet || 4 ||
vācyāvācyaṃ prakupito na vijānāti karhicit |
nākāryamasti kruddhasya nāvācyaṃ vidyate kvacit || 5 ||
yassamutpatitaṃ krodhaṃ kṣamayaiva nirasyati |
yathoragastvacaṃ jīrṇāṃ sa vai puruṣa ucyate || 6 ||
dhigastu māṃ sudurbuddhiṃ nirlajjaṃ pāpakṛttamam |
acintayitvā tāṃ sītāmagnidaṃ svāmighātukam || 7 ||
yadi dagdhā tviyaṃ laṅkā nūnamāryā'pi jānakī |
dagdhā tena mayā bharturhitaṃ kāryamajānatā || 8 ||
yadarthamayamārambhastatkāryamavasāditam |
mayā hi dahatā laṅkāṃ na sītā parirakṣitā || 9 ||
īṣatkāryamidaṃ kāryaṃ kṛtamāsīnna saṃśayaḥ |
tasya krodhābhibhūtena mayā mūlakṣayaḥ kṛtaḥ || 10 ||
vinaṣṭā jānakī nūnaṃ na hyadagdhaḥ pradṛśyate |
laṅkāyāṃ kaściduddheśassarvā bhasmīkṛtā purī || 11 ||
yadi tadvihataṃ kāryaṃ mama prajñāviparyayāt |
ihaiva prāṇasannyāso mamāpi hyadya rocate || 12 ||
kimagnau nipatāmyadya āhosvidbaḍabāmukhe |
śarīramāho sattvānāṃ dadmi sāgaravāsinām || 13 ||
kathaṃ hi jīvatā śakyo mayā draṣṭuṃ harīśvaraḥ |
tau vā puruṣaśārdūlau kāryasarvasvaghātinā || 14 ||
mayā khalu tadevedaṃ roṣadoṣātpradarśitam |
prathitaṃ triṣu lokeṣu kapitvamanavasthitam || 15 ||
dhigastu rājasaṃ bhāvamanīśamanavasthitam |
īśvareṇāpi yadrāgānmayā sītā na rakṣitā || 16 ||
vinaṣṭāyāṃ tu sītāyāṃ tāvubhau vinaśiṣyataḥ |
tayorvināśe sugrīvaḥ sabandhurvinaśiṣyati || 17 ||
etadeva vacaśśrutvā bharato bhrātṛvatsalaḥ |
dharmātmā sahaśatrughnaḥ kathaṃ śakṣyati jīvitum || 18 ||
ikṣvākuvaṃśe dharmiṣṭhe gate nāśamasaṃśayam |
bhaviṣyanti prajāssarvāśśokasantāpapīḍitāḥ || 19 ||
tadahaṃ bhāgyarahito luptadharmārthasaṅgrahaḥ || 20 ||
roṣadoṣaparītātmā vyaktaṃ lokavināśanaḥ |
iti cintayatastasya nimittānyupapedire |
pūrvamapyupalabdhāni sākṣātpunaracintayat || 21 ||
athavā cārusarvāṅgī rakṣitā svena tejasā |
na naśiṣyati kalyāṇī nāgniragnau pravartate || 22 ||
na hi dharmātmanastasya bhāryāmamitatejasaḥ |
svacāritrābhiguptāṃ tāṃ spraṣṭumarhati pāvakaḥ || 23 ||
nūnaṃ rāmaprabhāveṇa vaidehyāssukṛtena ca |
yanmāṃ dahanakarmāyaṃ nādahaddhavyavāhanaḥ || 24 ||
trayāṇāṃ bharatādīnāṃ bhrātrūṇāṃ devatā ca yā |
rāmasya ca manaḥ kāntā sā kathaṃ vinaśiṣyati || 25 ||
yadvā dahanakarmāyaṃ sarvatra prabhuravyayaḥ |
na me dahati lāṅgūlaṃ kathamāryāṃ pradhakṣyati || 26 ||
punaścācintayattatra hanumānvismitastadā |
hiraṇyanābhasya girerjalamadhye pradarśanam || 27 ||
tapasā satyavākyena ananyatvācca bhartari |
api sā nirdahedagniṃ na tāmagniḥ pradhakṣyati || 28 ||
sa tathā cintayaṃstatra devyā dharmaparigraham |
śuśrāva hanumānvākyaṃ cāraṇānāṃ mahātmanām || 29 ||
aho khalu kṛtaṃ karma duṣkaraṃ hi hanūmatā |
agniṃ visṛjatā'bhīkṣṇaṃ bhīmaṃ rākṣasaveśmani || 30 ||
prapalāyitarakṣaḥ strībālavṛddhasamākulā |
janakolāhalādhmātā krandantīvādrikandaraiḥ || 31 ||
dagdheyaṃ nagarī sarvā sāṭṭaprākāratoraṇā |
jānakī na ca dagdheti vismayo'dbhuta eva naḥ || 32 ||
sa nimittaiśca dṛṣṭārthaiḥ kāraṇaiśca mahāguṇaiḥ |
ṛṣivākyaiśca hanumānabhavatprītamānasaḥ || 33 ||
tataḥ kapiḥ prāptamanorathārthastāmakṣatāṃ rājasutāṃ viditvā |
pratyakṣatastāṃ punareva dṛṣṭavā pratiprayāṇāya matiṃ cakāra || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ।
लङ्कां समस्तां सन्दीप्य लाङ्गूलाग्निं महाबलः ।
निर्वापयामास तदा समुद्रे हरिसत्तमः ।
सन्दीप्यमानां विध्वस्तां त्रस्तरक्षोगणां पुरीम् ।
आवेक्ष्य हनुमान् लङ्कां चिन्तयामास वानरः ॥ 1 ॥
तस्याभूत्सुमहांस्त्रासः कुत्सा चात्मन्यजायत ।
लङ्कां प्रदहता कर्म किंस्वित्कृतमिदं मया ॥ 2 ॥
धन्यास्ते पुरुषश्रेष्ठा ये बुद्ध्या कोपमुत्थितम् ।
निरुन्धन्ति महात्मानो दीप्तमग्निमिवाम्भसा ॥ 3 ॥
क्रुद्धः पापं न कुर्यात्कः क्रुद्धो हन्याद्गुरूनपि ।
क्रुद्धः परुषया वाचा नरस्साधूनधिक्षिपेत् ॥ 4 ॥
वाच्यावाच्यं प्रकुपितो न विजानाति कर्हिचित् ।
नाकार्यमस्ति क्रुद्धस्य नावाच्यं विद्यते क्वचित् ॥ 5 ॥
यस्समुत्पतितं क्रोधं क्षमयैव निरस्यति ।
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ॥ 6 ॥
धिगस्तु मां सुदुर्बुद्धिं निर्लज्जं पापकृत्तमम् ।
अचिन्तयित्वा तां सीतामग्निदं स्वामिघातुकम् ॥ 7 ॥
यदि दग्धा त्वियं लङ्का नूनमार्याऽपि जानकी ।
दग्धा तेन मया भर्तुर्हितं कार्यमजानता ॥ 8 ॥
यदर्थमयमारम्भस्तत्कार्यमवसादितम् ।
मया हि दहता लङ्कां न सीता परिरक्षिता ॥ 9 ॥
ईषत्कार्यमिदं कार्यं कृतमासीन्न संशयः ।
तस्य क्रोधाभिभूतेन मया मूलक्षयः कृतः ॥ 10 ॥
विनष्टा जानकी नूनं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते ।
लङ्कायां कश्चिदुद्धेशस्सर्वा भस्मीकृता पुरी ॥ 11 ॥
यदि तद्विहतं कार्यं मम प्रज्ञाविपर्ययात् ।
इहैव प्राणसन्न्यासो ममापि ह्यद्य रोचते ॥ 12 ॥
किमग्नौ निपताम्यद्य आहोस्विद्बडबामुखे ।
शरीरमाहो सत्त्वानां दद्मि सागरवासिनाम् ॥ 13 ॥
कथं हि जीवता शक्यो मया द्रष्टुं हरीश्वरः ।
तौ वा पुरुषशार्दूलौ कार्यसर्वस्वघातिना ॥ 14 ॥
मया खलु तदेवेदं रोषदोषात्प्रदर्शितम् ।
प्रथितं त्रिषु लोकेषु कपित्वमनवस्थितम् ॥ 15 ॥
धिगस्तु राजसं भावमनीशमनवस्थितम् ।
ईश्वरेणापि यद्रागान्मया सीता न रक्षिता ॥ 16 ॥
विनष्टायां तु सीतायां तावुभौ विनशिष्यतः ।
तयोर्विनाशे सुग्रीवः सबन्धुर्विनशिष्यति ॥ 17 ॥
एतदेव वचश्श्रुत्वा भरतो भ्रातृवत्सलः ।
धर्मात्मा सहशत्रुघ्नः कथं शक्ष्यति जीवितुम् ॥ 18 ॥
इक्ष्वाकुवंशे धर्मिष्ठे गते नाशमसंशयम् ।
भविष्यन्ति प्रजास्सर्वाश्शोकसन्तापपीडिताः ॥ 19 ॥
तदहं भाग्यरहितो लुप्तधर्मार्थसङ्ग्रहः ॥ 20 ॥
रोषदोषपरीतात्मा व्यक्तं लोकविनाशनः ।
इति चिन्तयतस्तस्य निमित्तान्युपपेदिरे ।
पूर्वमप्युपलब्धानि साक्षात्पुनरचिन्तयत् ॥ 21 ॥
अथवा चारुसर्वाङ्गी रक्षिता स्वेन तेजसा ।
न नशिष्यति कल्याणी नाग्निरग्नौ प्रवर्तते ॥ 22 ॥
न हि धर्मात्मनस्तस्य भार्याममिततेजसः ।
स्वचारित्राभिगुप्तां तां स्प्रष्टुमर्हति पावकः ॥ 23 ॥
नूनं रामप्रभावेण वैदेह्यास्सुकृतेन च ।
यन्मां दहनकर्मायं नादहद्धव्यवाहनः ॥ 24 ॥
त्रयाणां भरतादीनां भ्रात्रूणां देवता च या ।
रामस्य च मनः कान्ता सा कथं विनशिष्यति ॥ 25 ॥
यद्वा दहनकर्मायं सर्वत्र प्रभुरव्ययः ।
न मे दहति लाङ्गूलं कथमार्यां प्रधक्ष्यति ॥ 26 ॥
पुनश्चाचिन्तयत्तत्र हनुमान्विस्मितस्तदा ।
हिरण्यनाभस्य गिरेर्जलमध्ये प्रदर्शनम् ॥ 27 ॥
तपसा सत्यवाक्येन अनन्यत्वाच्च भर्तरि ।
अपि सा निर्दहेदग्निं न तामग्निः प्रधक्ष्यति ॥ 28 ॥
स तथा चिन्तयंस्तत्र देव्या धर्मपरिग्रहम् ।
शुश्राव हनुमान्वाक्यं चारणानां महात्मनाम् ॥ 29 ॥
अहो खलु कृतं कर्म दुष्करं हि हनूमता ।
अग्निं विसृजताऽभीक्ष्णं भीमं राक्षसवेश्मनि ॥ 30 ॥
प्रपलायितरक्षः स्त्रीबालवृद्धसमाकुला ।
जनकोलाहलाध्माता क्रन्दन्तीवाद्रिकन्दरैः ॥ 31 ॥
दग्धेयं नगरी सर्वा साट्टप्राकारतोरणा ।
जानकी न च दग्धेति विस्मयोऽद्भुत एव नः ॥ 32 ॥
स निमित्तैश्च दृष्टार्थैः कारणैश्च महागुणैः ।
ऋषिवाक्यैश्च हनुमानभवत्प्रीतमानसः ॥ 33 ॥
ततः कपिः प्राप्तमनोरथार्थस्तामक्षतां राजसुतां विदित्वा ।
प्रत्यक्षतस्तां पुनरेव दृष्टवा प्रतिप्रयाणाय मतिं चकार ॥ 34 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha pañcapañcāśassargaḥ |
laṅkāṃ samastāṃ sandīpya lāṅgūlāgniṃ mahābalaḥ |
nirvāpayāmāsa tadā samudre harisattamaḥ |
sandīpyamānāṃ vidhvastāṃ trastarakṣogaṇāṃ purīm |
āvekṣya hanumān laṅkāṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 1 ||
tasyābhūtsumahāṃstrāsaḥ kutsā cātmanyajāyata |
laṅkāṃ pradahatā karma kiṃsvitkṛtamidaṃ mayā || 2 ||
dhanyāste puruṣaśreṣṭhā ye buddhyā kopamutthitam |
nirundhanti mahātmāno dīptamagnimivāmbhasā || 3 ||
kruddhaḥ pāpaṃ na kuryātkaḥ kruddho hanyādgurūnapi |
kruddhaḥ paruṣayā vācā narassādhūnadhikṣipet || 4 ||
vācyāvācyaṃ prakupito na vijānāti karhicit |
nākāryamasti kruddhasya nāvācyaṃ vidyate kvacit || 5 ||
yassamutpatitaṃ krodhaṃ kṣamayaiva nirasyati |
yathoragastvacaṃ jīrṇāṃ sa vai puruṣa ucyate || 6 ||
dhigastu māṃ sudurbuddhiṃ nirlajjaṃ pāpakṛttamam |
acintayitvā tāṃ sītāmagnidaṃ svāmighātukam || 7 ||
yadi dagdhā tviyaṃ laṅkā nūnamāryā'pi jānakī |
dagdhā tena mayā bharturhitaṃ kāryamajānatā || 8 ||
yadarthamayamārambhastatkāryamavasāditam |
mayā hi dahatā laṅkāṃ na sītā parirakṣitā || 9 ||
īṣatkāryamidaṃ kāryaṃ kṛtamāsīnna saṃśayaḥ |
tasya krodhābhibhūtena mayā mūlakṣayaḥ kṛtaḥ || 10 ||
vinaṣṭā jānakī nūnaṃ na hyadagdhaḥ pradṛśyate |
laṅkāyāṃ kaściduddheśassarvā bhasmīkṛtā purī || 11 ||
yadi tadvihataṃ kāryaṃ mama prajñāviparyayāt |
ihaiva prāṇasannyāso mamāpi hyadya rocate || 12 ||
kimagnau nipatāmyadya āhosvidbaḍabāmukhe |
śarīramāho sattvānāṃ dadmi sāgaravāsinām || 13 ||
kathaṃ hi jīvatā śakyo mayā draṣṭuṃ harīśvaraḥ |
tau vā puruṣaśārdūlau kāryasarvasvaghātinā || 14 ||
mayā khalu tadevedaṃ roṣadoṣātpradarśitam |
prathitaṃ triṣu lokeṣu kapitvamanavasthitam || 15 ||
dhigastu rājasaṃ bhāvamanīśamanavasthitam |
īśvareṇāpi yadrāgānmayā sītā na rakṣitā || 16 ||
vinaṣṭāyāṃ tu sītāyāṃ tāvubhau vinaśiṣyataḥ |
tayorvināśe sugrīvaḥ sabandhurvinaśiṣyati || 17 ||
etadeva vacaśśrutvā bharato bhrātṛvatsalaḥ |
dharmātmā sahaśatrughnaḥ kathaṃ śakṣyati jīvitum || 18 ||
ikṣvākuvaṃśe dharmiṣṭhe gate nāśamasaṃśayam |
bhaviṣyanti prajāssarvāśśokasantāpapīḍitāḥ || 19 ||
tadahaṃ bhāgyarahito luptadharmārthasaṅgrahaḥ || 20 ||
roṣadoṣaparītātmā vyaktaṃ lokavināśanaḥ |
iti cintayatastasya nimittānyupapedire |
pūrvamapyupalabdhāni sākṣātpunaracintayat || 21 ||
athavā cārusarvāṅgī rakṣitā svena tejasā |
na naśiṣyati kalyāṇī nāgniragnau pravartate || 22 ||
na hi dharmātmanastasya bhāryāmamitatejasaḥ |
svacāritrābhiguptāṃ tāṃ spraṣṭumarhati pāvakaḥ || 23 ||
nūnaṃ rāmaprabhāveṇa vaidehyāssukṛtena ca |
yanmāṃ dahanakarmāyaṃ nādahaddhavyavāhanaḥ || 24 ||
trayāṇāṃ bharatādīnāṃ bhrātrūṇāṃ devatā ca yā |
rāmasya ca manaḥ kāntā sā kathaṃ vinaśiṣyati || 25 ||
yadvā dahanakarmāyaṃ sarvatra prabhuravyayaḥ |
na me dahati lāṅgūlaṃ kathamāryāṃ pradhakṣyati || 26 ||
punaścācintayattatra hanumānvismitastadā |
hiraṇyanābhasya girerjalamadhye pradarśanam || 27 ||
tapasā satyavākyena ananyatvācca bhartari |
api sā nirdahedagniṃ na tāmagniḥ pradhakṣyati || 28 ||
sa tathā cintayaṃstatra devyā dharmaparigraham |
śuśrāva hanumānvākyaṃ cāraṇānāṃ mahātmanām || 29 ||
aho khalu kṛtaṃ karma duṣkaraṃ hi hanūmatā |
agniṃ visṛjatā'bhīkṣṇaṃ bhīmaṃ rākṣasaveśmani || 30 ||
prapalāyitarakṣaḥ strībālavṛddhasamākulā |
janakolāhalādhmātā krandantīvādrikandaraiḥ || 31 ||
dagdheyaṃ nagarī sarvā sāṭṭaprākāratoraṇā |
jānakī na ca dagdheti vismayo'dbhuta eva naḥ || 32 ||
sa nimittaiśca dṛṣṭārthaiḥ kāraṇaiśca mahāguṇaiḥ |
ṛṣivākyaiśca hanumānabhavatprītamānasaḥ || 33 ||
tataḥ kapiḥ prāptamanorathārthastāmakṣatāṃ rājasutāṃ viditvā |
pratyakṣatastāṃ punareva dṛṣṭavā pratiprayāṇāya matiṃ cakāra || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.