ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ମଣିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତତଃ ସୀତା ହନୂମନ୍ତମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅଭିଜ୍ଞାନମଭିଜ୍ଞାତମେତଦ୍ରାମସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ 1 ॥
ମଣିଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମୋ ଵୈ ତ୍ରଯାଣାଂ ସଂସ୍ମରିଷ୍ଯତି ।
ଵୀରୋ ଜନନ୍ଯା ମମ ଚ ରାଜ୍ଞୋ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ ॥ 2 ॥
ସ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଂ ସମୁତ୍ସାହେ ଚୋଦିତୋ ହରିସତ୍ତମ ।
ଅସ୍ମିନ୍କାର୍ଯସମାରମ୍ଭେ ପ୍ରଚିନ୍ତଯ ଯଦୁତ୍ତରମ୍ ॥ 3 ॥
ତ୍ଵମସ୍ମିନ୍କାର୍ଯନିର୍ଯୋଗେ ପ୍ରମାଣଂ ହରିସତ୍ତମ ।
ହନୁମନ୍ଯତ୍ନମାସ୍ଥାଯ ଦୁଃଖକ୍ଷଯକରୋ ଭଵ ॥ 4 ॥
ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯତୋ ଯତ୍ନୋ ଦୁଃଖକ୍ଷଯକରୋ ଭଵେତ୍ ।
ସ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ମାରୁତିର୍ଭୀମଵିକ୍ରମଃ ॥ 5 ॥
ଶିରସା ଵନ୍ଧ୍ଯ ଵୈଦେହୀଂ ଗମନାଯୋପଚକ୍ରମେ ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସମ୍ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ଦେଵୀ ଵାନରଂ ମାରୁତାତ୍ମଜମ୍ ॥ 6 ॥
ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଯା ଵାଚା ମୈଥିଲୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।
କୁଶଲଂ ହନୁମନ୍ବ୍ରୂଯାଃ ସହିତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ॥ 7 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ସହାମାତ୍ଯଂ ଵୃଦ୍ଧାନ୍ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚ ଵାନରାନ୍ ।
ବ୍ରୂଯାସ୍ତ୍ଵଂ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଶଲଂ ଧର୍ମସଂହିତମ୍ ॥ 8 ॥
ଯଥା ସ ଚ ମହାବାହୁର୍ମାଂ ତାରଯତି ରାଘଵଃ ।
ଅସ୍ମାଦ୍ଧୁଃଖାମ୍ବୁସଂରୋଧାତ୍ତ୍ଵଂ ସମାଧାତୁମର୍ହସି ॥ 9 ॥
ଜୀଵନ୍ତୀଂ ମାଂ ଯଥା ରାମଃ ସମ୍ଭାଵଯତି କୀର୍ତିମାନ୍ ।
ତତ୍ତଥା ହନୁମନ୍ଵାଚ୍ଯଂ ଵାଚା ଧର୍ମମଵାପ୍ନୁହି ॥ 10 ॥
ନିତ୍ଯମୁତ୍ସାହଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଵାଚଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵଯେରିତାଃ ।
ଵର୍ଧିଷ୍ଯତେ ଦାଶରଥେଃ ପୌରୁଷଂ ମଦଵାପ୍ତଯେ ॥ 11 ॥
ମତ୍ସନ୍ଦେଶଯୁତା ଵାଚସ୍ତ୍ଵତ୍ତଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ରାଘଵଃ ।
ପରାକ୍ରମଵିଧିଂ ଵୀରୋ ଵିଧିଵତ୍ସଂଵିଧାସ୍ଯତି ॥ 12 ॥
ସୀତାଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ଶିରସ୍ଯଞ୍ଜଲିମାଧାଯ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 13 ॥
କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ଯତି କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ହାର୍ଯୃକ୍ଷପ୍ରଵରୈର୍ଵୃତଃ ।
ଯସ୍ତେ ଯୁଧି ଵିଜିତ୍ଯାରୀନ୍ଶୋକଂ ଵ୍ଯପନଯିଷ୍ଯତି ॥ 14 ॥
ନ ହି ପଶ୍ଯାମି ମର୍ତ୍ଯେଷୁ ନାସୁରେଷୁ ସୁରେଷୁ ଵା ।
ଯସ୍ତସ୍ଯ କ୍ଷିପତୋ ବାଣାନ୍ସ୍ଥାତୁମୁତ୍ସହତେଽଗ୍ରତଃ ॥ 15 ॥
ଅପ୍ଯର୍କମପି ପର୍ଜନ୍ଯମପି ଵୈଵସ୍ଵତଂ ଯମମ୍ ।
ସ ହି ସୋଢୁଂ ରଣେ ଶକ୍ତସ୍ତଵ ହେତୋର୍ଵିଶେଷତଃ ॥ 16 ॥
ସ ହି ସାଗରପର୍ଯନ୍ତାଂ ମହୀଂ ଶାସିତୁମୀହତି ।
ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତୋ ହି ରାମସ୍ଯ ଜଯୋ ଜନକନନ୍ଦିନି ॥ 17 ॥
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମ୍ଯକ୍ସତ୍ଯଂ ସୁଭାଷିତମ୍ ।
ଜାନକୀ ବହୁମେନେଽଥ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 18 ॥
ତତସ୍ତଂ ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ସୀତା ଵୀକ୍ଷମାଣା ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ଭର୍ତୃସ୍ନେହାନ୍ଵିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସୌହାର୍ଦାଦନୁମାନଯତ୍ ॥ 19 ॥
ଯଦି ଵା ମନ୍ଯସେ ଵୀର ଵସୈକାହମରିନ୍ଦମ ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସଂଵୃତେ ଦେଶେ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଃଶ୍ଵୋ ଗମିଷ୍ଯସି ॥ 20 ॥
ମମ ଚେଦଲ୍ପଭାଗ୍ଯାଯା ସାନ୍ନିଧ୍ଯାତ୍ତଵ ଵାନର ।
ଅସ୍ଯ ଶୋକସ୍ଯ ମହତୋ ମୁହୂର୍ତଂ ମୋକ୍ଷଣଂ ଭଵେତ୍ ॥ 21 ॥
ଗତେ ହି ହରିଶାର୍ଦୂଲ ପୁନରାଗମନାଯ ତୁ ।
ପ୍ରାଣାନାମପି ସନ୍ଦେହୋ ମମ ସ୍ଯାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ 22 ॥
ତଵାଦର୍ଶନଜଃ ଶୋକୋ ଭୂଯୋ ମାଂ ପରିତାପଯେତ୍ ।
ଦୁଃଖାଦ୍ଧୁଃଖପରାମୃଷ୍ଟାଂ ଦୀପଯନ୍ନିଵ ଵାନର ॥ 23 ॥
ଅଯଂ ଚ ଵୀର ସନ୍ଦେହସ୍ତିଷ୍ଠତୀଵ ମମାଗ୍ରତଃ ।
ସୁମହାଂସ୍ତ୍ଵତ୍ସହାଯେଷୁ ହର୍ଯୃକ୍ଷେଷୁ ହରୀଶ୍ଵରଃ ॥ 24 ॥
କଥଂ ନୁ ଖଲୁ ଦୁଷ୍ପାରଂ ତରିଷ୍ଯନ୍ତି ମହୋଦଧିମ୍ ।
ତାନି ହର୍ଯୃକ୍ଷସୈନ୍ଯାନି ତୌ ଵା ନରଵରାତ୍ମଜୌ ॥ 25 ॥
ତ୍ରଯାଣାମେଵ ଭୂତାନାଂ ସାଗରସ୍ଯାସ୍ଯ ଲଙ୍ଘନେ ।
ଶକ୍ତିସ୍ସ୍ଯାଦ୍ଵୈନତେଯସ୍ଯ ତଵ ଵା ମାରୁତସ୍ଯ ଵା ॥ 26 ॥
ତଦସ୍ମିନ୍କାର୍ଯନିର୍ଯୋଗେ ଵୀରୈଵଂ ଦୁରତିକ୍ରମେ ।
କିଂ ପଶ୍ଯସି ସମାଧାନଂ ତ୍ଵଂ ହି କାର୍ଯଵିଦାଂ ଵରଃ ॥ 27 ॥
କାମମସ୍ଯ ତ୍ଵମେଵୈକଃ କାର୍ଯସ୍ଯ ପରିସାଧନେ ।
ପର୍ଯାପ୍ତଃ ପରଵୀରଘ୍ନ ଯଶସ୍ଯସ୍ତେ ଫଲୋଦଯଃ ॥ 28 ॥
ବଲୈସ୍ସମଗ୍ରୈର୍ଯଦି ମାଂ ରାଵଣଂ ଜିତ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ।
ଵିଜଯୀ ସ୍ଵପୁରଂ ଯାଯାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ ॥ 29 ॥
ଶରୈସ୍ତୁ ସଙ୍କୁଲାଂ କୃତ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ପରବଲାର୍ଦନଃ ।
ମାଂ ନଯେଦ୍ଯଦି କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ତତ୍ତସ୍ଯ ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ ॥ 30 ॥
ତଦ୍ଯଥା ତସ୍ଯ ଵିକ୍ରାନ୍ତମନୁରୂପଂ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଭଵେଦାହଵଶୂରସ୍ଯ ତଥା ତ୍ଵମୁପପାଦଯ ॥ 31 ॥
ତଦର୍ଥୋପହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ହେତୁସଂହିତମ୍ ।
ନିଶମ୍ଯ ହନୁମାନ୍ଶେଷଂ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 32 ॥
ଦେଵି ହର୍ଯୃକ୍ଷସୈନ୍ଯାନାମୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ଲଵତାଂ ଵରଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସତ୍ତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନସ୍ତଵାର୍ଥେ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ ॥ 33 ॥
ସ ଵାନରସହସ୍ରାଣାଂ କୋଟୀଭିରଭିସଂଵୃତଃ ।
କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ଯତି ଵୈଦେହି ରାକ୍ଷସାନାଂ ନିବର୍ହଣଃ ॥ 34 ॥
ତସ୍ଯ ଵିକ୍ରମସମ୍ପନ୍ନାସ୍ସତ୍ତ୍ଵଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ ।
ମନସ୍ସଙ୍କଲ୍ପସମ୍ପାତା ନିଦେଶେ ହରଯଃ ସ୍ଥିତାଃ ॥ 35 ॥
ଯେଷାଂ ନୋପରି ନାଧସ୍ତାନ୍ନ ତିର୍ଯକ୍ସଜ୍ଜତେ ଗତିଃ ।
ନ ଚ କର୍ମସୁ ସୀଦନ୍ତି ମହତ୍ସ୍ଵମିତତେଜସଃ ॥ 36 ॥
ଅସକୃତ୍ତୈର୍ମହୋତ୍ସାହୈସ୍ସସାଗରଧରାଧରା ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତା ଭୂମିର୍ଵାଯୁମାର୍ଗାନୁସାରିଭିଃ ॥ 37 ॥
ମଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ତୁଲ୍ଯାଶ୍ଚ ସନ୍ତି ତତ୍ର ଵନୌକସଃ ।
ମତ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯଵରଃ କଶ୍ଚିନ୍ନାସ୍ତି ସୁଗ୍ରୀଵସନ୍ନିଧୌ ॥ 38 ॥
ଅହଂ ତାଵଦିହ ପ୍ରାପ୍ତଃ କିଂ ପୁନସ୍ତେ ମହାବଲାଃ ।
ନ ହି ପ୍ରକୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରେଷ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରେଷ୍ଯନ୍ତେ ହୀତରେ ଜନାଃ ॥ 39 ॥
ତଦଲଂ ପରିତାପେନ ଦେଵି ଶୋକୋ ଵ୍ଯପୈତୁ ତେ ।
ଏକୋତ୍ପାତେନ ତେ ଲଙ୍କାମେଷ୍ଯନ୍ତି ହରିଯୂଥପାଃ ॥ 40 ॥
ମମ ପୃଷ୍ଠଗତୌ ତୌ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଵିଵୋଦିତୌ ।
ତ୍ଵତ୍ସକାଶଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵୌ ନୃସିଂହାଵାଗମିଷ୍ଯତଃ ॥ 41 ॥
ତତୋ ଵୀରୌ ନରଵରୌ ସହିତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ଆଗମ୍ଯ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ସାଯକୈର୍ଵିଧମିଷ୍ଯତଃ ॥ 42 ॥
ସଗଣଂ ରାଵଣଂ ହତ୍ତ୍ଵା ରାଘଵୋ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।
ତ୍ଵାମାଦାଯ ଵରାରୋହେ ସ୍ଵପୁରୀଂ ପ୍ରତିଯାସ୍ଯତି ॥ 43 ॥
ତଦାଶ୍ଵସିହି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭଵ ତ୍ଵଂ କାଲକାଙ୍କ୍ଷିଣୀ ।
ନଚିରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ରାମଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵାନଲମ୍ ॥ 44 ॥
ନିହତେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଽସ୍ମିନ୍ସପୁତ୍ରାମାତ୍ଯବାନ୍ଧଵେ ।
ତ୍ଵଂ ସମେଷ୍ଵସି ରାମେଣ ଶଶାଙ୍କେନେଵ ରୋହିଣୀ ॥ 45 ॥
କ୍ଷିପ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଦେଵି ଶୋକସ୍ଯ ପାରଂ ଯାସ୍ଯସି ମୈଥିଲି ।
ରାଵଣଂ ଚୈଵ ରାମେଣ ନିହତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେଽଚିରାତ୍ ॥ 46 ॥
ଏଵମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵୈଦେହୀଂ ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ଗମନାଯ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଵୈଦେହୀଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 47 ॥
ତମରିଘ୍ନଂ କୃତାତ୍ମାନଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ରାଘଵମ୍ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ଧନୁଷ୍ପାଣିଂ ଲଙ୍କାଦ୍ଵାରମୁପାଗତମ୍ ॥ 48 ॥
ନଖଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁଧାନ୍ଵୀରାନ୍ସିମ୍ହଶାର୍ଦୂଲଵିକ୍ରମାନ୍ ।
ଵାନରାନ୍ଵାରଣେନ୍ଦ୍ରାଭାନ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ସଙ୍ଗତାନ୍ ॥ 49 ॥
ଶୈଲାମ୍ବୁଦନିକାଶାନାଂ ଲଙ୍କାମଲଯସାନୁଷୁ ।
ନର୍ଦତାଂ କପିମୁଖ୍ଯାନାମାର୍ଯେ ଯୂଧାନ୍ଯନେକଶଃ ॥ 50 ॥
ସ ତୁ ମର୍ମଣି ଘୋରେଣ ତାଡିତୋ ମନ୍ମଥେଷୁଣା ।
ନ ଶର୍ମ ଲଭତେ ରାମସ୍ସିଂହାର୍ଧିତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ ॥ 51 ॥
ମା ରୁଦୋ ଦେଵି ଶୋକେନ ମାଭୂତ୍ତେ ମନସୋଽପ୍ରିଯମ୍ ।
ଶଚୀଵ ପତ୍ଯା ଶକ୍ରେଣ ଭର୍ତ୍ରା ନାଥଵତୀ ହ୍ଯସି ॥ 52 ॥
ରାମାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଃ କୋଽନ୍ଯୋଽସ୍ତି କଶ୍ଚିତ୍ସୌମିତ୍ରିଣା ସମଃ ।
ଅଗ୍ନିମାରୁତକଲ୍ପୌ ତୌ ଭ୍ରାତରୌ ତଵ ସଂଶ୍ରଯୌ ॥ 53 ॥
ନାସ୍ମିଂଶ୍ଚିରଂ ଵତ୍ସ୍ଯସି ଦେଵି ଦେଶେ ରକ୍ଷୋଗଣୈରଧ୍ଯୁଷିତେଽତିରୌଦ୍ରେ ।
ନ ତେ ଚିରାଦାମଗମନଂ ପ୍ରିଯସ୍ଯ କ୍ଷମସ୍ଵ ମତ୍ସଙ୍ଗମକାଲମାତ୍ରମ୍ ॥ 54 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekonacatvāriṃśassargaḥ |
maṇiṃ dattvā tataḥ sītā hanūmantamathābravīt |
abhijñānamabhijñātametadrāmasya tattvataḥ || 1 ||
maṇiṃ tu dṛṣṭvā rāmo vai trayāṇāṃ saṃsmariṣyati |
vīro jananyā mama ca rājño daśarathasya ca || 2 ||
sa bhūyastvaṃ samutsāhe codito harisattama |
asminkāryasamārambhe pracintaya yaduttaram || 3 ||
tvamasminkāryaniryoge pramāṇaṃ harisattama |
hanumanyatnamāsthāya duḥkhakṣayakaro bhava || 4 ||
tasya cintayato yatno duḥkhakṣayakaro bhavet |
sa tatheti pratijñāya mārutirbhīmavikramaḥ || 5 ||
śirasā vandhya vaidehīṃ gamanāyopacakrame |
jñātvā samprasthitaṃ devī vānaraṃ mārutātmajam || 6 ||
bāṣpagadgadayā vācā maithilī vākyamabravīt |
kuśalaṃ hanumanbrūyāḥ sahitau rāmalakṣmaṇau || 7 ||
sugrīvaṃ ca sahāmātyaṃ vṛddhān sarvāṃśca vānarān |
brūyāstvaṃ vānaraśreṣṭha kuśalaṃ dharmasaṃhitam || 8 ||
yathā sa ca mahābāhurmāṃ tārayati rāghavaḥ |
asmāddhuḥkhāmbusaṃrodhāttvaṃ samādhātumarhasi || 9 ||
jīvantīṃ māṃ yathā rāmaḥ sambhāvayati kīrtimān |
tattathā hanumanvācyaṃ vācā dharmamavāpnuhi || 10 ||
nityamutsāhayuktāśca vācaśrutvā tvayeritāḥ |
vardhiṣyate dāśaratheḥ pauruṣaṃ madavāptaye || 11 ||
matsandeśayutā vācastvattaśśrutvā ca rāghavaḥ |
parākramavidhiṃ vīro vidhivatsaṃvidhāsyati || 12 ||
sītāyā vacanaṃ śrutvā hanumānmārutātmajaḥ |
śirasyañjalimādhāya vākyamuttaramabravīt || 13 ||
kṣiprameṣyati kākutstho hāryṛkṣapravarairvṛtaḥ |
yaste yudhi vijityārīnśokaṃ vyapanayiṣyati || 14 ||
na hi paśyāmi martyeṣu nāsureṣu sureṣu vā |
yastasya kṣipato bāṇānsthātumutsahate'grataḥ || 15 ||
apyarkamapi parjanyamapi vaivasvataṃ yamam |
sa hi soḍhuṃ raṇe śaktastava hetorviśeṣataḥ || 16 ||
sa hi sāgaraparyantāṃ mahīṃ śāsitumīhati |
tvannimitto hi rāmasya jayo janakanandini || 17 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā samyaksatyaṃ subhāṣitam |
jānakī bahumene'tha vacanaṃ cedamabravīt || 18 ||
tatastaṃ prasthitaṃ sītā vīkṣamāṇā punaḥ punaḥ |
bhartṛsnehānvitaṃ vākyaṃ sauhārdādanumānayat || 19 ||
yadi vā manyase vīra vasaikāhamarindama |
kasmiṃścitsaṃvṛte deśe viśrāntaḥśvo gamiṣyasi || 20 ||
mama cedalpabhāgyāyā sānnidhyāttava vānara |
asya śokasya mahato muhūrtaṃ mokṣaṇaṃ bhavet || 21 ||
gate hi hariśārdūla punarāgamanāya tu |
prāṇānāmapi sandeho mama syānnātra saṃśayaḥ || 22 ||
tavādarśanajaḥ śoko bhūyo māṃ paritāpayet |
duḥkhāddhuḥkhaparāmṛṣṭāṃ dīpayanniva vānara || 23 ||
ayaṃ ca vīra sandehastiṣṭhatīva mamāgrataḥ |
sumahāṃstvatsahāyeṣu haryṛkṣeṣu harīśvaraḥ || 24 ||
kathaṃ nu khalu duṣpāraṃ tariṣyanti mahodadhim |
tāni haryṛkṣasainyāni tau vā naravarātmajau || 25 ||
trayāṇāmeva bhūtānāṃ sāgarasyāsya laṅghane |
śaktissyādvainateyasya tava vā mārutasya vā || 26 ||
tadasminkāryaniryoge vīraivaṃ duratikrame |
kiṃ paśyasi samādhānaṃ tvaṃ hi kāryavidāṃ varaḥ || 27 ||
kāmamasya tvamevaikaḥ kāryasya parisādhane |
paryāptaḥ paravīraghna yaśasyaste phalodayaḥ || 28 ||
balaissamagrairyadi māṃ rāvaṇaṃ jitya saṃyuge |
vijayī svapuraṃ yāyāttattasya sadṛśaṃ bhavet || 29 ||
śaraistu saṅkulāṃ kṛtvā laṅkāṃ parabalārdanaḥ |
māṃ nayedyadi kākutsthaḥ tattasya sadṛśaṃ bhavet || 30 ||
tadyathā tasya vikrāntamanurūpaṃ mahātmanaḥ |
bhavedāhavaśūrasya tathā tvamupapādaya || 31 ||
tadarthopahitaṃ vākyaṃ praśritaṃ hetusaṃhitam |
niśamya hanumānśeṣaṃ vākyamuttaramabravīt || 32 ||
devi haryṛkṣasainyānāmīśvaraḥ plavatāṃ varaḥ |
sugrīvassattvasampannastavārthe kṛtaniścayaḥ || 33 ||
sa vānarasahasrāṇāṃ koṭībhirabhisaṃvṛtaḥ |
kṣiprameṣyati vaidehi rākṣasānāṃ nibarhaṇaḥ || 34 ||
tasya vikramasampannāssattvavanto mahābalāḥ |
manassaṅkalpasampātā nideśe harayaḥ sthitāḥ || 35 ||
yeṣāṃ nopari nādhastānna tiryaksajjate gatiḥ |
na ca karmasu sīdanti mahatsvamitatejasaḥ || 36 ||
asakṛttairmahotsāhaissasāgaradharādharā |
pradakṣiṇīkṛtā bhūmirvāyumārgānusāribhiḥ || 37 ||
madviśiṣṭāśca tulyāśca santi tatra vanaukasaḥ |
mattaḥ pratyavaraḥ kaścinnāsti sugrīvasannidhau || 38 ||
ahaṃ tāvadiha prāptaḥ kiṃ punaste mahābalāḥ |
na hi prakṛṣṭāḥ preṣyante preṣyante hītare janāḥ || 39 ||
tadalaṃ paritāpena devi śoko vyapaitu te |
ekotpātena te laṅkāmeṣyanti hariyūthapāḥ || 40 ||
mama pṛṣṭhagatau tau ca candrasūryāvivoditau |
tvatsakāśaṃ mahāsattvau nṛsiṃhāvāgamiṣyataḥ || 41 ||
tato vīrau naravarau sahitau rāmalakṣmaṇau |
āgamya nagarīṃ laṅkāṃ sāyakairvidhamiṣyataḥ || 42 ||
sagaṇaṃ rāvaṇaṃ hattvā rāghavo raghunandanaḥ |
tvāmādāya varārohe svapurīṃ pratiyāsyati || 43 ||
tadāśvasihi bhadraṃ te bhava tvaṃ kālakāṅkṣiṇī |
nacirāddrakṣyase rāmaṃ prajvalantamivānalam || 44 ||
nihate rākṣasendre'sminsaputrāmātyabāndhave |
tvaṃ sameṣvasi rāmeṇa śaśāṅkeneva rohiṇī || 45 ||
kṣipraṃ tvaṃ devi śokasya pāraṃ yāsyasi maithili |
rāvaṇaṃ caiva rāmeṇa nihataṃ drakṣyase'cirāt || 46 ||
evamāśvāsya vaidehīṃ hanumānmārutātmajaḥ |
gamanāya matiṃ kṛtvā vaidehīṃ punarabravīt || 47 ||
tamarighnaṃ kṛtātmānaṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam |
lakṣmaṇaṃ ca dhanuṣpāṇiṃ laṅkādvāramupāgatam || 48 ||
nakhadaṃṣṭrāyudhānvīrānsimhaśārdūlavikramān |
vānarānvāraṇendrābhānkṣipraṃ drakṣyasi saṅgatān || 49 ||
śailāmbudanikāśānāṃ laṅkāmalayasānuṣu |
nardatāṃ kapimukhyānāmārye yūdhānyanekaśaḥ || 50 ||
sa tu marmaṇi ghoreṇa tāḍito manmatheṣuṇā |
na śarma labhate rāmassiṃhārdhita iva dvipaḥ || 51 ||
mā rudo devi śokena mābhūtte manaso'priyam |
śacīva patyā śakreṇa bhartrā nāthavatī hyasi || 52 ||
rāmādviśiṣṭaḥ ko'nyo'sti kaścitsaumitriṇā samaḥ |
agnimārutakalpau tau bhrātarau tava saṃśrayau || 53 ||
nāsmiṃściraṃ vatsyasi devi deśe rakṣogaṇairadhyuṣite'tiraudre |
na te cirādāmagamanaṃ priyasya kṣamasva matsaṅgamakālamātram || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekonacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ एकोनचत्वारिंशस्सर्गः ।
मणिं दत्त्वा ततः सीता हनूमन्तमथाब्रवीत् ।
अभिज्ञानमभिज्ञातमेतद्रामस्य तत्त्वतः ॥ 1 ॥
मणिं तु दृष्ट्वा रामो वै त्रयाणां संस्मरिष्यति ।
वीरो जनन्या मम च राज्ञो दशरथस्य च ॥ 2 ॥
स भूयस्त्वं समुत्साहे चोदितो हरिसत्तम ।
अस्मिन्कार्यसमारम्भे प्रचिन्तय यदुत्तरम् ॥ 3 ॥
त्वमस्मिन्कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तम ।
हनुमन्यत्नमास्थाय दुःखक्षयकरो भव ॥ 4 ॥
तस्य चिन्तयतो यत्नो दुःखक्षयकरो भवेत् ।
स तथेति प्रतिज्ञाय मारुतिर्भीमविक्रमः ॥ 5 ॥
शिरसा वन्ध्य वैदेहीं गमनायोपचक्रमे ।
ज्ञात्वा सम्प्रस्थितं देवी वानरं मारुतात्मजम् ॥ 6 ॥
बाष्पगद्गदया वाचा मैथिली वाक्यमब्रवीत् ।
कुशलं हनुमन्ब्रूयाः सहितौ रामलक्ष्मणौ ॥ 7 ॥
सुग्रीवं च सहामात्यं वृद्धान् सर्वांश्च वानरान् ।
ब्रूयास्त्वं वानरश्रेष्ठ कुशलं धर्मसंहितम् ॥ 8 ॥
यथा स च महाबाहुर्मां तारयति राघवः ।
अस्माद्धुःखाम्बुसंरोधात्त्वं समाधातुमर्हसि ॥ 9 ॥
जीवन्तीं मां यथा रामः सम्भावयति कीर्तिमान् ।
तत्तथा हनुमन्वाच्यं वाचा धर्ममवाप्नुहि ॥ 10 ॥
नित्यमुत्साहयुक्ताश्च वाचश्रुत्वा त्वयेरिताः ।
वर्धिष्यते दाशरथेः पौरुषं मदवाप्तये ॥ 11 ॥
मत्सन्देशयुता वाचस्त्वत्तश्श्रुत्वा च राघवः ।
पराक्रमविधिं वीरो विधिवत्संविधास्यति ॥ 12 ॥
सीताया वचनं श्रुत्वा हनुमान्मारुतात्मजः ।
शिरस्यञ्जलिमाधाय वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ 13 ॥
क्षिप्रमेष्यति काकुत्स्थो हार्यृक्षप्रवरैर्वृतः ।
यस्ते युधि विजित्यारीन्शोकं व्यपनयिष्यति ॥ 14 ॥
न हि पश्यामि मर्त्येषु नासुरेषु सुरेषु वा ।
यस्तस्य क्षिपतो बाणान्स्थातुमुत्सहतेऽग्रतः ॥ 15 ॥
अप्यर्कमपि पर्जन्यमपि वैवस्वतं यमम् ।
स हि सोढुं रणे शक्तस्तव हेतोर्विशेषतः ॥ 16 ॥
स हि सागरपर्यन्तां महीं शासितुमीहति ।
त्वन्निमित्तो हि रामस्य जयो जनकनन्दिनि ॥ 17 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सम्यक्सत्यं सुभाषितम् ।
जानकी बहुमेनेऽथ वचनं चेदमब्रवीत् ॥ 18 ॥
ततस्तं प्रस्थितं सीता वीक्षमाणा पुनः पुनः ।
भर्तृस्नेहान्वितं वाक्यं सौहार्दादनुमानयत् ॥ 19 ॥
यदि वा मन्यसे वीर वसैकाहमरिन्दम ।
कस्मिंश्चित्संवृते देशे विश्रान्तःश्वो गमिष्यसि ॥ 20 ॥
मम चेदल्पभाग्याया सान्निध्यात्तव वानर ।
अस्य शोकस्य महतो मुहूर्तं मोक्षणं भवेत् ॥ 21 ॥
गते हि हरिशार्दूल पुनरागमनाय तु ।
प्राणानामपि सन्देहो मम स्यान्नात्र संशयः ॥ 22 ॥
तवादर्शनजः शोको भूयो मां परितापयेत् ।
दुःखाद्धुःखपरामृष्टां दीपयन्निव वानर ॥ 23 ॥
अयं च वीर सन्देहस्तिष्ठतीव ममाग्रतः ।
सुमहांस्त्वत्सहायेषु हर्यृक्षेषु हरीश्वरः ॥ 24 ॥
कथं नु खलु दुष्पारं तरिष्यन्ति महोदधिम् ।
तानि हर्यृक्षसैन्यानि तौ वा नरवरात्मजौ ॥ 25 ॥
त्रयाणामेव भूतानां सागरस्यास्य लङ्घने ।
शक्तिस्स्याद्वैनतेयस्य तव वा मारुतस्य वा ॥ 26 ॥
तदस्मिन्कार्यनिर्योगे वीरैवं दुरतिक्रमे ।
किं पश्यसि समाधानं त्वं हि कार्यविदां वरः ॥ 27 ॥
काममस्य त्वमेवैकः कार्यस्य परिसाधने ।
पर्याप्तः परवीरघ्न यशस्यस्ते फलोदयः ॥ 28 ॥
बलैस्समग्रैर्यदि मां रावणं जित्य संयुगे ।
विजयी स्वपुरं यायात्तत्तस्य सदृशं भवेत् ॥ 29 ॥
शरैस्तु सङ्कुलां कृत्वा लङ्कां परबलार्दनः ।
मां नयेद्यदि काकुत्स्थः तत्तस्य सदृशं भवेत् ॥ 30 ॥
तद्यथा तस्य विक्रान्तमनुरूपं महात्मनः ।
भवेदाहवशूरस्य तथा त्वमुपपादय ॥ 31 ॥
तदर्थोपहितं वाक्यं प्रश्रितं हेतुसंहितम् ।
निशम्य हनुमान्शेषं वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ॥ 32 ॥
देवि हर्यृक्षसैन्यानामीश्वरः प्लवतां वरः ।
सुग्रीवस्सत्त्वसम्पन्नस्तवार्थे कृतनिश्चयः ॥ 33 ॥
स वानरसहस्राणां कोटीभिरभिसंवृतः ।
क्षिप्रमेष्यति वैदेहि राक्षसानां निबर्हणः ॥ 34 ॥
तस्य विक्रमसम्पन्नास्सत्त्ववन्तो महाबलाः ।
मनस्सङ्कल्पसम्पाता निदेशे हरयः स्थिताः ॥ 35 ॥
येषां नोपरि नाधस्तान्न तिर्यक्सज्जते गतिः ।
न च कर्मसु सीदन्ति महत्स्वमिततेजसः ॥ 36 ॥
असकृत्तैर्महोत्साहैस्ससागरधराधरा ।
प्रदक्षिणीकृता भूमिर्वायुमार्गानुसारिभिः ॥ 37 ॥
मद्विशिष्टाश्च तुल्याश्च सन्ति तत्र वनौकसः ।
मत्तः प्रत्यवरः कश्चिन्नास्ति सुग्रीवसन्निधौ ॥ 38 ॥
अहं तावदिह प्राप्तः किं पुनस्ते महाबलाः ।
न हि प्रकृष्टाः प्रेष्यन्ते प्रेष्यन्ते हीतरे जनाः ॥ 39 ॥
तदलं परितापेन देवि शोको व्यपैतु ते ।
एकोत्पातेन ते लङ्कामेष्यन्ति हरियूथपाः ॥ 40 ॥
मम पृष्ठगतौ तौ च चन्द्रसूर्याविवोदितौ ।
त्वत्सकाशं महासत्त्वौ नृसिंहावागमिष्यतः ॥ 41 ॥
ततो वीरौ नरवरौ सहितौ रामलक्ष्मणौ ।
आगम्य नगरीं लङ्कां सायकैर्विधमिष्यतः ॥ 42 ॥
सगणं रावणं हत्त्वा राघवो रघुनन्दनः ।
त्वामादाय वरारोहे स्वपुरीं प्रतियास्यति ॥ 43 ॥
तदाश्वसिहि भद्रं ते भव त्वं कालकाङ्क्षिणी ।
नचिराद्द्रक्ष्यसे रामं प्रज्वलन्तमिवानलम् ॥ 44 ॥
निहते राक्षसेन्द्रेऽस्मिन्सपुत्रामात्यबान्धवे ।
त्वं समेष्वसि रामेण शशाङ्केनेव रोहिणी ॥ 45 ॥
क्षिप्रं त्वं देवि शोकस्य पारं यास्यसि मैथिलि ।
रावणं चैव रामेण निहतं द्रक्ष्यसेऽचिरात् ॥ 46 ॥
एवमाश्वास्य वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः ।
गमनाय मतिं कृत्वा वैदेहीं पुनरब्रवीत् ॥ 47 ॥
तमरिघ्नं कृतात्मानं क्षिप्रं द्रक्ष्यसि राघवम् ।
लक्ष्मणं च धनुष्पाणिं लङ्काद्वारमुपागतम् ॥ 48 ॥
नखदंष्ट्रायुधान्वीरान्सिम्हशार्दूलविक्रमान् ।
वानरान्वारणेन्द्राभान्क्षिप्रं द्रक्ष्यसि सङ्गतान् ॥ 49 ॥
शैलाम्बुदनिकाशानां लङ्कामलयसानुषु ।
नर्दतां कपिमुख्यानामार्ये यूधान्यनेकशः ॥ 50 ॥
स तु मर्मणि घोरेण ताडितो मन्मथेषुणा ।
न शर्म लभते रामस्सिंहार्धित इव द्विपः ॥ 51 ॥
मा रुदो देवि शोकेन माभूत्ते मनसोऽप्रियम् ।
शचीव पत्या शक्रेण भर्त्रा नाथवती ह्यसि ॥ 52 ॥
रामाद्विशिष्टः कोऽन्योऽस्ति कश्चित्सौमित्रिणा समः ।
अग्निमारुतकल्पौ तौ भ्रातरौ तव संश्रयौ ॥ 53 ॥
नास्मिंश्चिरं वत्स्यसि देवि देशे रक्षोगणैरध्युषितेऽतिरौद्रे ।
न ते चिरादामगमनं प्रियस्य क्षमस्व मत्सङ्गमकालमात्रम् ॥ 54 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकोनचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekonacatvāriṃśassargaḥ |
maṇiṃ dattvā tataḥ sītā hanūmantamathābravīt |
abhijñānamabhijñātametadrāmasya tattvataḥ || 1 ||
maṇiṃ tu dṛṣṭvā rāmo vai trayāṇāṃ saṃsmariṣyati |
vīro jananyā mama ca rājño daśarathasya ca || 2 ||
sa bhūyastvaṃ samutsāhe codito harisattama |
asminkāryasamārambhe pracintaya yaduttaram || 3 ||
tvamasminkāryaniryoge pramāṇaṃ harisattama |
hanumanyatnamāsthāya duḥkhakṣayakaro bhava || 4 ||
tasya cintayato yatno duḥkhakṣayakaro bhavet |
sa tatheti pratijñāya mārutirbhīmavikramaḥ || 5 ||
śirasā vandhya vaidehīṃ gamanāyopacakrame |
jñātvā samprasthitaṃ devī vānaraṃ mārutātmajam || 6 ||
bāṣpagadgadayā vācā maithilī vākyamabravīt |
kuśalaṃ hanumanbrūyāḥ sahitau rāmalakṣmaṇau || 7 ||
sugrīvaṃ ca sahāmātyaṃ vṛddhān sarvāṃśca vānarān |
brūyāstvaṃ vānaraśreṣṭha kuśalaṃ dharmasaṃhitam || 8 ||
yathā sa ca mahābāhurmāṃ tārayati rāghavaḥ |
asmāddhuḥkhāmbusaṃrodhāttvaṃ samādhātumarhasi || 9 ||
jīvantīṃ māṃ yathā rāmaḥ sambhāvayati kīrtimān |
tattathā hanumanvācyaṃ vācā dharmamavāpnuhi || 10 ||
nityamutsāhayuktāśca vācaśrutvā tvayeritāḥ |
vardhiṣyate dāśaratheḥ pauruṣaṃ madavāptaye || 11 ||
matsandeśayutā vācastvattaśśrutvā ca rāghavaḥ |
parākramavidhiṃ vīro vidhivatsaṃvidhāsyati || 12 ||
sītāyā vacanaṃ śrutvā hanumānmārutātmajaḥ |
śirasyañjalimādhāya vākyamuttaramabravīt || 13 ||
kṣiprameṣyati kākutstho hāryṛkṣapravarairvṛtaḥ |
yaste yudhi vijityārīnśokaṃ vyapanayiṣyati || 14 ||
na hi paśyāmi martyeṣu nāsureṣu sureṣu vā |
yastasya kṣipato bāṇānsthātumutsahate'grataḥ || 15 ||
apyarkamapi parjanyamapi vaivasvataṃ yamam |
sa hi soḍhuṃ raṇe śaktastava hetorviśeṣataḥ || 16 ||
sa hi sāgaraparyantāṃ mahīṃ śāsitumīhati |
tvannimitto hi rāmasya jayo janakanandini || 17 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā samyaksatyaṃ subhāṣitam |
jānakī bahumene'tha vacanaṃ cedamabravīt || 18 ||
tatastaṃ prasthitaṃ sītā vīkṣamāṇā punaḥ punaḥ |
bhartṛsnehānvitaṃ vākyaṃ sauhārdādanumānayat || 19 ||
yadi vā manyase vīra vasaikāhamarindama |
kasmiṃścitsaṃvṛte deśe viśrāntaḥśvo gamiṣyasi || 20 ||
mama cedalpabhāgyāyā sānnidhyāttava vānara |
asya śokasya mahato muhūrtaṃ mokṣaṇaṃ bhavet || 21 ||
gate hi hariśārdūla punarāgamanāya tu |
prāṇānāmapi sandeho mama syānnātra saṃśayaḥ || 22 ||
tavādarśanajaḥ śoko bhūyo māṃ paritāpayet |
duḥkhāddhuḥkhaparāmṛṣṭāṃ dīpayanniva vānara || 23 ||
ayaṃ ca vīra sandehastiṣṭhatīva mamāgrataḥ |
sumahāṃstvatsahāyeṣu haryṛkṣeṣu harīśvaraḥ || 24 ||
kathaṃ nu khalu duṣpāraṃ tariṣyanti mahodadhim |
tāni haryṛkṣasainyāni tau vā naravarātmajau || 25 ||
trayāṇāmeva bhūtānāṃ sāgarasyāsya laṅghane |
śaktissyādvainateyasya tava vā mārutasya vā || 26 ||
tadasminkāryaniryoge vīraivaṃ duratikrame |
kiṃ paśyasi samādhānaṃ tvaṃ hi kāryavidāṃ varaḥ || 27 ||
kāmamasya tvamevaikaḥ kāryasya parisādhane |
paryāptaḥ paravīraghna yaśasyaste phalodayaḥ || 28 ||
balaissamagrairyadi māṃ rāvaṇaṃ jitya saṃyuge |
vijayī svapuraṃ yāyāttattasya sadṛśaṃ bhavet || 29 ||
śaraistu saṅkulāṃ kṛtvā laṅkāṃ parabalārdanaḥ |
māṃ nayedyadi kākutsthaḥ tattasya sadṛśaṃ bhavet || 30 ||
tadyathā tasya vikrāntamanurūpaṃ mahātmanaḥ |
bhavedāhavaśūrasya tathā tvamupapādaya || 31 ||
tadarthopahitaṃ vākyaṃ praśritaṃ hetusaṃhitam |
niśamya hanumānśeṣaṃ vākyamuttaramabravīt || 32 ||
devi haryṛkṣasainyānāmīśvaraḥ plavatāṃ varaḥ |
sugrīvassattvasampannastavārthe kṛtaniścayaḥ || 33 ||
sa vānarasahasrāṇāṃ koṭībhirabhisaṃvṛtaḥ |
kṣiprameṣyati vaidehi rākṣasānāṃ nibarhaṇaḥ || 34 ||
tasya vikramasampannāssattvavanto mahābalāḥ |
manassaṅkalpasampātā nideśe harayaḥ sthitāḥ || 35 ||
yeṣāṃ nopari nādhastānna tiryaksajjate gatiḥ |
na ca karmasu sīdanti mahatsvamitatejasaḥ || 36 ||
asakṛttairmahotsāhaissasāgaradharādharā |
pradakṣiṇīkṛtā bhūmirvāyumārgānusāribhiḥ || 37 ||
madviśiṣṭāśca tulyāśca santi tatra vanaukasaḥ |
mattaḥ pratyavaraḥ kaścinnāsti sugrīvasannidhau || 38 ||
ahaṃ tāvadiha prāptaḥ kiṃ punaste mahābalāḥ |
na hi prakṛṣṭāḥ preṣyante preṣyante hītare janāḥ || 39 ||
tadalaṃ paritāpena devi śoko vyapaitu te |
ekotpātena te laṅkāmeṣyanti hariyūthapāḥ || 40 ||
mama pṛṣṭhagatau tau ca candrasūryāvivoditau |
tvatsakāśaṃ mahāsattvau nṛsiṃhāvāgamiṣyataḥ || 41 ||
tato vīrau naravarau sahitau rāmalakṣmaṇau |
āgamya nagarīṃ laṅkāṃ sāyakairvidhamiṣyataḥ || 42 ||
sagaṇaṃ rāvaṇaṃ hattvā rāghavo raghunandanaḥ |
tvāmādāya varārohe svapurīṃ pratiyāsyati || 43 ||
tadāśvasihi bhadraṃ te bhava tvaṃ kālakāṅkṣiṇī |
nacirāddrakṣyase rāmaṃ prajvalantamivānalam || 44 ||
nihate rākṣasendre'sminsaputrāmātyabāndhave |
tvaṃ sameṣvasi rāmeṇa śaśāṅkeneva rohiṇī || 45 ||
kṣipraṃ tvaṃ devi śokasya pāraṃ yāsyasi maithili |
rāvaṇaṃ caiva rāmeṇa nihataṃ drakṣyase'cirāt || 46 ||
evamāśvāsya vaidehīṃ hanumānmārutātmajaḥ |
gamanāya matiṃ kṛtvā vaidehīṃ punarabravīt || 47 ||
tamarighnaṃ kṛtātmānaṃ kṣipraṃ drakṣyasi rāghavam |
lakṣmaṇaṃ ca dhanuṣpāṇiṃ laṅkādvāramupāgatam || 48 ||
nakhadaṃṣṭrāyudhānvīrānsimhaśārdūlavikramān |
vānarānvāraṇendrābhānkṣipraṃ drakṣyasi saṅgatān || 49 ||
śailāmbudanikāśānāṃ laṅkāmalayasānuṣu |
nardatāṃ kapimukhyānāmārye yūdhānyanekaśaḥ || 50 ||
sa tu marmaṇi ghoreṇa tāḍito manmatheṣuṇā |
na śarma labhate rāmassiṃhārdhita iva dvipaḥ || 51 ||
mā rudo devi śokena mābhūtte manaso'priyam |
śacīva patyā śakreṇa bhartrā nāthavatī hyasi || 52 ||
rāmādviśiṣṭaḥ ko'nyo'sti kaścitsaumitriṇā samaḥ |
agnimārutakalpau tau bhrātarau tava saṃśrayau || 53 ||
nāsmiṃściraṃ vatsyasi devi deśe rakṣogaṇairadhyuṣite'tiraudre |
na te cirādāmagamanaṃ priyasya kṣamasva matsaṅgamakālamātram || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekonacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.