ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତତୋ ଲଙ୍କାଂ କପିଃ କୃତମନୋରଥଃ ॥ 1 ॥
ଵର୍ଧମାନସମୁତ୍ସାହଃ କାର୍ଯଶେଷମଚିନ୍ତଯତ୍ ।
କିନ୍ନୁ ଖଲ୍ଵଵଶିଷ୍ଟଂ ମେ କର୍ତଵ୍ଯମିହ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ ॥ 2 ॥
ଯଦେଷାଂ ରକ୍ଷସାଂ ଭୂଯଃ ସନ୍ତାପଜନନଂ ଭଵେତ୍ ।
ଵନଂ ତାଵତ୍ପ୍ରମଥିତଂ ପ୍ରକୃଷ୍ଟା ରାକ୍ଷସା ହତାଃ ॥ 3 ॥
ବଲୈକଦେଶଃ କ୍ଷପିତଶ୍ଶେଷଂ ଦୁର୍ଗଵିନାଶନମ୍ ।
ଦୁର୍ଗେ ଵିନାଶିତେ କର୍ମ ଭଵେତ୍ସୁଖପରିଶ୍ରମମ୍ ।
ଅଲ୍ପଯତ୍ନେନ କାର୍ଯେଽସ୍ମିନ୍ ମମ ସ୍ଯାତ୍ସଫଲଶ୍ଶ୍ରମଃ ॥ 4 ॥
ଯୋ ହ୍ଯଯଂ ମମ ଲାଙ୍ଗୂଲେ ଦୀପ୍ଯତେ ହଵ୍ଯଵାହନଃ ।
ଅସ୍ଯ ସନ୍ତର୍ପଣଂ ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ କର୍ତୁମେଭିର୍ଗୃହୋତ୍ତମୈଃ ॥ 5 ॥
ତତଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତଲାଙ୍ଗୂଲସ୍ସଵିଦ୍ଯୁଦିଵ ତୋଯଦଃ ।
ଭଵନାଗ୍ରେଷୁ ଲଙ୍କାଯା ଵିଚଚାର ମହାକପିଃ ॥ 6 ॥
ଗୃହାଦ୍ଗୃହଂ ରାକ୍ଷସାନାମୁଦ୍ଯାନାନି ଚ ଵାନରଃ ।
ଵୀକ୍ଷମାଣୋ ହ୍ଯସନ୍ତ୍ରସ୍ତଃ ପ୍ରାସାଦାଂଶ୍ଚ ଚଚାର ସଃ ॥ 7 ॥
ଅଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ମହାଵେଗଃ ପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍ ।
ଅଗ୍ନିଂ ତତ୍ର ସ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଶ୍ଵସନେନ ସମୋ ବଲୀ ॥ 8 ॥
ତତୋଽନ୍ଯତ୍ପୁପ୍ଲୁଵେ ଵେଶ୍ମ ମହାପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।
ମୁମୋଚ ହନୁମାନଗ୍ନିଂ କାଲାନଲଶିଖୋପମମ୍ ॥ 9 ॥
ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଚ ତଦା ପୁପ୍ଲୁଵେ ସ ମହାକପିଃ ।
ଶୁକସ୍ଯ ଚ ମହାତେଜାସ୍ସାରଣସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ ॥ 10 ॥
ତଥା ଚେନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ଵେଶ୍ମ ଦଦାହ ହରିଯୂଥପଃ ।
ଜମ୍ବୁମାଲେ ସ୍ସୁମାଲେଶ୍ଚ ଦଦାହ ଭଵନଂ ତତଃ ॥ 11 ॥
ରଶ୍ମିକେତୋଶ୍ଚ ଭଵନଂ ସୂର୍ଯଶତ୍ରୋସ୍ତଥୈଵ ଚ ।
ହ୍ରସ୍ଵକର୍ଣସ୍ଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ରୋମଶସ୍ଯ ଚ ରକ୍ଷସଃ ॥ 12 ॥
ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତସ୍ଯ ମତ୍ତସ୍ଯ ଧ୍ଵଜଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ।
ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵସ୍ଯ ଘୋରସ୍ଯ ତଥା ହସ୍ତିମୁଖସ୍ଯ ଚ ॥ 13 ॥
କରାଲସ୍ଯ ପିଶାଚସ୍ଯ ଶୋଣିତାକ୍ଷସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ଭଵନଂ ମକରାକ୍ଷସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ॥ 14 ॥
ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୋଶ୍ଚ ଭଵନଂ ବ୍ରହ୍ମଶତ୍ରୋସ୍ତଥୈଵ ଚ ।
ନରାନ୍ତକସ୍ଯ କୁମ୍ଭସ୍ଯ ନିକୁମ୍ଭସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ ॥ 15 ॥
ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ମହାତେଜା ଵିଭୀଷଣଗୃହଂ ପ୍ରତି ।
କ୍ରମମାଣଃ କ୍ରମେଣୈଵ ଦଦାହ ହରିପୁଙ୍ଗଵଃ ॥ 16 ॥
ତେଷୁ ତେଷୁ ମହାର୍ହେଷୁ ଭଵନେଷୁ ମହାଯଶାଃ ।
ଗୃହେଷ୍ଵୃଦ୍ଧିମତାମୃଦ୍ଧିଂ ଦଦାହ ସ ମହାକପିଃ ॥ 17 ॥
ସର୍ଵେଷାଂ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।
ଆସସାଦାଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ରାଵଣସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍ ॥ 18 ॥
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଗୃହେ ମୁଖ୍ଯେ ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତେ ।
ମେରୁମନ୍ଦରସଙ୍କାଶେ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲଶୋଭିତେ ॥ 19 ॥
ପ୍ରଦୀପ୍ତମଗ୍ନିମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲାଗ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ନନାଦ ହନୁମାନ୍ଵୀରୋ ଯୁଗାନ୍ତଜଲଦୋ ଯଥା ॥ 20 ॥
ଶ୍ଵସନେନ ଚ ସଂଯୋଗାଦତିଵେଗୋ ମହାବଲଃ ।
କାଲାଗ୍ନିରିଵ ଜଜ୍ଵାଲ ପ୍ରାଵର୍ଧତ ହୁତାଶନଃ ॥ 21 ॥
ପ୍ରଦୀପ୍ତମଗ୍ନିଂ ପଵନସ୍ତେଷୁ ଵେଶ୍ମସ୍ଵଚାରଯତ୍ ।
ଅଭୂଚ୍ଛ୍ଵସନସଂଯୋଗାଦତିଵେଗୋ ହୁତାଶନଃ ॥ 22 ॥
ତାନି କାଞ୍ଚନଜାଲାନି ମୁକ୍ତାମଣିମଯାନି ଚ ।
ଭଵନାନ୍ଯଵଶୀର୍ଯନ୍ତ ରତ୍ନଵନ୍ତି ମହାନ୍ତି ଚ ॥ 23 ॥
ସଞ୍ଜଜ୍ଞେ ତୁମୁଲଶ୍ଶବ୍ଦୋ ରାକ୍ଷସାନାଂ ପ୍ରଧାଵତାମ୍ ।
ସ୍ଵଗୃହସ୍ଯ ପରିତ୍ରାଣେ ଭଗ୍ନୋତ୍ସାହୋର୍ଜିତଶ୍ରିଯାମ୍ ॥ 24 ॥
ନୂନମେଷୋଽଗ୍ନିରାଯାତଃ କପିରୂପେଣ ହା ଇତି ।
କ୍ରନ୍ଦନ୍ତ୍ଯସ୍ସହସା ପେତୁଃ ସ୍ତନନ୍ଧଯଧରାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ 25 ॥
କାଶ୍ଚିଦଗ୍ନିପରୀତେଭ୍ଯୋ ହର୍ମେଭ୍ଯୋ ମୁକ୍ତମୂର୍ଧଜାଃ ।
ପତନ୍ତ୍ଯୋ ରେଜିରେଽଭ୍ରେଭ୍ଯସ୍ସୌଦାମନ୍ଯ ଇଵାମ୍ବରାତ୍ ॥ 26 ॥
ଵଜ୍ରଵିଦ୍ରୁମଵୈଦୂର୍ଯମୁକ୍ତାରଜତସଂହିତାନ୍ ।
ଵିଚିତ୍ରାନ୍ଭଵନାଦ୍ଧାତୂନ୍ ସ୍ଯନ୍ଦମାନାନ୍ଦଦର୍ଶ ସଃ ॥ 27 ॥
ନାଗ୍ନିସ୍ତୃପ୍ଯତି କାଷ୍ଠାନାଂ ତୃଣାନାଂ ଚ ଯଥା ତଥା ।
ହନୂମାନ୍ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦାଣାଂ ଵିଶସ୍ତାନାଂ ନ ତୃପ୍ଯତି ॥ 28 ॥
କ୍ଵଚିତ୍କିଂଶୁକସଙ୍କାଶାଃ କ୍ଵଚିଚ୍ଛାଲ୍ମଲିସନ୍ନିଭାଃ ॥ 29 ॥
କ୍ଵଚିତ୍କୁଙ୍କୁମସଙ୍କାଶାଶ୍ଶିଖା ଵହ୍ନେଶ୍ଚକାଶିରେ ।
ହନୂମତା ଵେଗଵତା ଵାନରେଣ ମହାତ୍ମନା ।
ଲଙ୍କାପୁରଂ ପ୍ରଦଗ୍ଧଂ ତଦ୍ରୁଦ୍ରେଣ ତ୍ରିପୁରଂ ଯଥା ॥ 30 ॥
ତତସ୍ତୁ ଲଙ୍କାପୁରପର୍ଵତାଗ୍ରେ ସମୁତ୍ଥିତୋ ଭୀମପରାକ୍ରମୋଽଗ୍ନିଃ ।
ପ୍ରସାର୍ଯ ଚୂଡାଵଲଯଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତୋ ହନୂମତା ଵେଗଵତା ଵିସୃଷ୍ଟଃ ॥ 31 ॥
ଯୁଗାନ୍ତକାଲାନଲତୁଲ୍ଯଵେଗ ସ୍ସମାରୁତୋଽଗ୍ନିର୍ଵଵୃଧେ ଦିଵିସ୍ପୃକ୍ ।
ଵିଧୂମରଶ୍ମିର୍ଭଵନେଷୁ ସକ୍ତୋ ରକ୍ଷଶ୍ଶରୀରାଜ୍ଯସମର୍ପତାର୍ଚିଃ ॥ 32 ॥
ଆଦିତ୍ଯକୋଟୀସଦୃଶସ୍ସୁତେଜା ଲଙ୍କାଂ ସମସ୍ତାଂ ପରିଵାର୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ ।
ଶବ୍ଦୈରନେକୈରଶନିପ୍ରରୂଢୈର୍ଭିନ୍ଦନ୍ନିଵାଣ୍ଡଂ ପ୍ରବଭୌ ମହାଗ୍ନିଃ ॥ 33 ॥
ତତ୍ରାମ୍ବରାଦଗ୍ନିରତିପ୍ରଵୃଦ୍ଧୋ ରୂକ୍ଷପ୍ରଭଃ କିଂଶୁକପୁଷ୍ପଚୂଡଃ ।
ନିର୍ଵାଣଧୂମାକୁଲରାଜଯଶ୍ଚ ନୀଲୋତ୍ପଲାଭାଃ ପ୍ରଚକାଶିରେଽଭ୍ରାଃ ॥ 34 ॥
ଵଜ୍ରୀ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରୋ ଵା ସାକ୍ଷାଦ୍ଯମୋ ଵା ଵରୁଣୋଽନିଲୋ ଵା ।
ରୁଦ୍ରୋଽଗ୍ନିରର୍କୋ ଧନଦଶ୍ଚ ସୋମୋ ନ ଵାନରୋଽଯଂ ସ୍ଵଯମେଵ କାଲଃ ॥ 35 ॥
କିଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ସର୍ଵପିତାମହସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ଧାତୁଶ୍ଚତୁରାନନସ୍ଯ ।
ଇହାଽଽଗତୋ ଵାନରରୂପଧାରୀ ରକ୍ଷୋପସଂହାରକରଃ ପ୍ରକୋପଃ ॥ 36 ॥
କିଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଵା କପିରୂପମେତ୍ଯ ରକ୍ଷୋଵିନାଶାଯ ପରଂ ସୁତେଜଃ ।
ଅନନ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତମଚିନ୍ତ୍ଯମେକଂ ସ୍ଵମାଯଯା ସାମ୍ପ୍ରତମାଗତଂ ଵା ॥ 37 ॥
ଇତ୍ଯେଵମୂଚୁର୍ବହଵୋ ଵିଶିଷ୍ଟା ରକ୍ଷୋଗଣାସ୍ତତ୍ର ସମେତ୍ଯ ସର୍ଵେ ।
ସପ୍ରାଣିସଙ୍ଘାଂ ସଗୃହାଂ ସଵୃକ୍ଷାଂ ଦଗ୍ଧାଂ ପୁରୀଂ ତାଂ ସହସା ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ॥ 38 ॥
ତତସ୍ତୁ ଲଙ୍କା ସହସା ପ୍ରଦଗ୍ଧା ସରାକ୍ଷସା ସାଶ୍ଵରଥା ସନାଗା ।
ସପକ୍ଷିସଙ୍ଘା ସମୃଗା ସଵୃକ୍ଷା ରୁରୋଦ ଦୀନା ତୁମୁଲଂ ସଶବ୍ଦମ୍ ॥ 39 ॥
ହା ତାତ ହା ପୁତ୍ରକ କାନ୍ତ ମିତ୍ର ହା ଜୀଵିତଂ ଭୋଗଯୁତଂ ସୁପୁଣ୍ଯମ୍ ।
ରକ୍ଷୋଭିରେଵଂ ବହୁଧା ବ୍ରୁଵଦ୍ଭି ଶ୍ଶବ୍ଦଃ କୃତୋ ଘୋରତରସ୍ସୁଭୀମଃ ॥ 40 ॥
ହୁତାଶନଜ୍ଵାଲସମାଵୃତା ସା ହତପ୍ରଵୀରା ପରିଵୃତ୍ତଯୋଧା ହନୂମତଃ କ୍ରୋଧବଲାଭିଭୂତା ବଭୂଵ ଶାପୋପହତେଵ ଲଙ୍କା ॥ 41 ॥
ସ ସମ୍ଭ୍ରମତ୍ରସ୍ତଵିଷଣ୍ଣରାକ୍ଷସାଂ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵାଲହୁତାଶନାଙ୍କିତାମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ଲଙ୍କାଂ ହନୁମାନ୍ମହାମନାଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂକୋପୋପହତାମିଵାଵନିମ୍ ॥ 42 ॥
ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ଵନଂ ପାଦପରତ୍ନସଙ୍କୁଲଂ ହତ୍ଵା ତୁ ରକ୍ଷାଂସି ମହାନ୍ତି ସଂଯୁଗେ ।
ଦଗ୍ଧ୍ଵା ପୁରୀଂ ତାଂ ଗୃହରତ୍ନମାଲିନୀଂ ତସ୍ଥୌ ହନୂମାନ୍ପଵନାତ୍ମଜଃ କପିଃ ॥ 43 ॥
ତ୍ରିକୂଟଶୃଙ୍ଗାଗ୍ରତଲେ ଵିଚିତ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋ ଵାନରରାଜସିଂହଃ ।
ପ୍ରଦୀପ୍ତଲାଙ୍ଗୂଲକୃତାର୍ଚିମାଲୀ ଵ୍ଯରାଜତାଽଽଦିତ୍ଯ ଇଵାଂଶୁମାଲୀ ॥ 44 ॥
ସ ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତାନ୍ସୁବହୂଂଶ୍ଚ ହତ୍ଵା ଵନଂ ଚ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ବହୁପାଦପଂ ତତ୍ ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ରକ୍ଷୋଭଵନେଷୁ ଚାଗ୍ନିଂ ଜଗାମ ରାମଂ ମନସା ମହାତ୍ମା ॥ 45 ॥
ତତସ୍ତୁ ତଂ ଵାନରଵୀରମୁଖ୍ଯଂ ମହାବଲଂ ମାରୁତତୁଲ୍ଯଵେଗମ୍ ।
ମହାମତିଂ ଵାଯୁସୁତଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ପ୍ରତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵଗଣାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ॥ 46 ॥
ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ଵନଂ ମହାତେଜା ହତ୍ଵା ରକ୍ଷାଂସି ସଂଯୁଗେ ।
ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଲଙ୍କାପୁରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ରରାଜ ସ ମହାକପିଃ ॥ 47 ॥
ତତ୍ର ଦେଵାସ୍ସଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ପ୍ରଦଗ୍ଧାଂ ତାଂ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତାଃ ॥ 48 ॥
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ହନୁମନ୍ତଂ ମହାକପିମ୍ ।
କାଲାଗ୍ନିରିତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତାନି ତତ୍ରସୁଃ ॥ 49 ॥
ଦେଵାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧରନାଗଯକ୍ଷାଃ ।
ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣି ମହାନ୍ତି ତତ୍ର ଜଗ୍ମୁଃ ପରାଂ ପ୍ରୀତିମତୁଲ୍ଯରୂପାମ୍ ॥ 50 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
vīkṣamāṇastato laṅkāṃ kapiḥ kṛtamanorathaḥ || 1 ||
vardhamānasamutsāhaḥ kāryaśeṣamacintayat |
kinnu khalvavaśiṣṭaṃ me kartavyamiha sāmpratam || 2 ||
yadeṣāṃ rakṣasāṃ bhūyaḥ santāpajananaṃ bhavet |
vanaṃ tāvatpramathitaṃ prakṛṣṭā rākṣasā hatāḥ || 3 ||
balaikadeśaḥ kṣapitaśśeṣaṃ durgavināśanam |
durge vināśite karma bhavetsukhapariśramam |
alpayatnena kārye'smin mama syātsaphalaśśramaḥ || 4 ||
yo hyayaṃ mama lāṅgūle dīpyate havyavāhanaḥ |
asya santarpaṇaṃ nyāyyaṃ kartumebhirgṛhottamaiḥ || 5 ||
tataḥ pradīptalāṅgūlassavidyudiva toyadaḥ |
bhavanāgreṣu laṅkāyā vicacāra mahākapiḥ || 6 ||
gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ |
vīkṣamāṇo hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 7 ||
avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam |
agniṃ tatra sa nikṣipya śvasanena samo balī || 8 ||
tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān |
mumoca hanumānagniṃ kālānalaśikhopamam || 9 ||
vajradaṃṣṭrasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ |
śukasya ca mahātejāssāraṇasya ca dhīmataḥ || 10 ||
tathā cendrajito veśma dadāha hariyūthapaḥ |
jambumāle ssumāleśca dadāha bhavanaṃ tataḥ || 11 ||
raśmiketośca bhavanaṃ sūryaśatrostathaiva ca |
hrasvakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 12 ||
yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya rakṣasaḥ |
vidyujjihvasya ghorasya tathā hastimukhasya ca || 13 ||
karālasya piśācasya śoṇitākṣasya caiva hi |
kumbhakarṇasya bhavanaṃ makarākṣasya caiva hi || 14 ||
yajñaśatrośca bhavanaṃ brahmaśatrostathaiva ca |
narāntakasya kumbhasya nikumbhasya durātmanaḥ || 15 ||
varjayitvā mahātejā vibhīṣaṇagṛhaṃ prati |
kramamāṇaḥ krameṇaiva dadāha haripuṅgavaḥ || 16 ||
teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ |
gṛheṣvṛddhimatāmṛddhiṃ dadāha sa mahākapiḥ || 17 ||
sarveṣāṃ samatikramya rākṣasendrasya vīryavān |
āsasādātha lakṣmīvān rāvaṇasya niveśanam || 18 ||
tatastasmin gṛhe mukhye nānāratnavibhūṣite |
merumandarasaṅkāśe sarvamaṅgalaśobhite || 19 ||
pradīptamagnimutsṛjya lāṅgūlāgre pratiṣṭhitam |
nanāda hanumānvīro yugāntajalado yathā || 20 ||
śvasanena ca saṃyogādativego mahābalaḥ |
kālāgniriva jajvāla prāvardhata hutāśanaḥ || 21 ||
pradīptamagniṃ pavanasteṣu veśmasvacārayat |
abhūcchvasanasaṃyogādativego hutāśanaḥ || 22 ||
tāni kāñcanajālāni muktāmaṇimayāni ca |
bhavanānyavaśīryanta ratnavanti mahānti ca || 23 ||
sañjajñe tumulaśśabdo rākṣasānāṃ pradhāvatām |
svagṛhasya paritrāṇe bhagnotsāhorjitaśriyām || 24 ||
nūnameṣo'gnirāyātaḥ kapirūpeṇa hā iti |
krandantyassahasā petuḥ stanandhayadharāḥ striyaḥ || 25 ||
kāścidagniparītebhyo harmebhyo muktamūrdhajāḥ |
patantyo rejire'bhrebhyassaudāmanya ivāmbarāt || 26 ||
vajravidrumavaidūryamuktārajatasaṃhitān |
vicitrānbhavanāddhātūn syandamānāndadarśa saḥ || 27 ||
nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ tṛṇānāṃ ca yathā tathā |
hanūmān rākṣasendāṇāṃ viśastānāṃ na tṛpyati || 28 ||
kvacitkiṃśukasaṅkāśāḥ kvacicchālmalisannibhāḥ || 29 ||
kvacitkuṅkumasaṅkāśāśśikhā vahneścakāśire |
hanūmatā vegavatā vānareṇa mahātmanā |
laṅkāpuraṃ pradagdhaṃ tadrudreṇa tripuraṃ yathā || 30 ||
tatastu laṅkāpuraparvatāgre samutthito bhīmaparākramo'gniḥ |
prasārya cūḍāvalayaṃ pradīpto hanūmatā vegavatā visṛṣṭaḥ || 31 ||
yugāntakālānalatulyavega ssamāruto'gnirvavṛdhe divispṛk |
vidhūmaraśmirbhavaneṣu sakto rakṣaśśarīrājyasamarpatārciḥ || 32 ||
ādityakoṭīsadṛśassutejā laṅkāṃ samastāṃ parivārya tiṣṭhan |
śabdairanekairaśaniprarūḍhairbhindannivāṇḍaṃ prababhau mahāgniḥ || 33 ||
tatrāmbarādagniratipravṛddho rūkṣaprabhaḥ kiṃśukapuṣpacūḍaḥ |
nirvāṇadhūmākularājayaśca nīlotpalābhāḥ pracakāśire'bhrāḥ || 34 ||
vajrī mahendrastridaśeśvaro vā sākṣādyamo vā varuṇo'nilo vā |
rudro'gnirarko dhanadaśca somo na vānaro'yaṃ svayameva kālaḥ || 35 ||
kiṃ brahmaṇassarvapitāmahasya sarvasya dhātuścaturānanasya |
ihā''gato vānararūpadhārī rakṣopasaṃhārakaraḥ prakopaḥ || 36 ||
kiṃ vaiṣṇavaṃ vā kapirūpametya rakṣovināśāya paraṃ sutejaḥ |
anantamavyaktamacintyamekaṃ svamāyayā sāmpratamāgataṃ vā || 37 ||
ityevamūcurbahavo viśiṣṭā rakṣogaṇāstatra sametya sarve |
saprāṇisaṅghāṃ sagṛhāṃ savṛkṣāṃ dagdhāṃ purīṃ tāṃ sahasā samīkṣya || 38 ||
tatastu laṅkā sahasā pradagdhā sarākṣasā sāśvarathā sanāgā |
sapakṣisaṅghā samṛgā savṛkṣā ruroda dīnā tumulaṃ saśabdam || 39 ||
hā tāta hā putraka kānta mitra hā jīvitaṃ bhogayutaṃ supuṇyam |
rakṣobhirevaṃ bahudhā bruvadbhi śśabdaḥ kṛto ghoratarassubhīmaḥ || 40 ||
hutāśanajvālasamāvṛtā sā hatapravīrā parivṛttayodhā hanūmataḥ krodhabalābhibhūtā babhūva śāpopahateva laṅkā || 41 ||
sa sambhramatrastaviṣaṇṇarākṣasāṃ samujjvalajjvālahutāśanāṅkitām |
dadarśa laṅkāṃ hanumānmahāmanāḥ svayambhūkopopahatāmivāvanim || 42 ||
bhaṅktvā vanaṃ pādaparatnasaṅkulaṃ hatvā tu rakṣāṃsi mahānti saṃyuge |
dagdhvā purīṃ tāṃ gṛharatnamālinīṃ tasthau hanūmānpavanātmajaḥ kapiḥ || 43 ||
trikūṭaśṛṅgāgratale vicitre pratiṣṭhito vānararājasiṃhaḥ |
pradīptalāṅgūlakṛtārcimālī vyarājatā''ditya ivāṃśumālī || 44 ||
sa rākṣasāṃstānsubahūṃśca hatvā vanaṃ ca bhaṅktvā bahupādapaṃ tat |
visṛjya rakṣobhavaneṣu cāgniṃ jagāma rāmaṃ manasā mahātmā || 45 ||
tatastu taṃ vānaravīramukhyaṃ mahābalaṃ mārutatulyavegam |
mahāmatiṃ vāyusutaṃ variṣṭhaṃ pratuṣṭuvurdevagaṇāśca sarve || 46 ||
bhaṅktvā vanaṃ mahātejā hatvā rakṣāṃsi saṃyuge |
dagdhvā laṅkāpurīṃ ramyāṃ rarāja sa mahākapiḥ || 47 ||
tatra devāssagandharvāssiddhāśca paramarṣayaḥ |
dṛṣṭvā laṅkāṃ pradagdhāṃ tāṃ vismayaṃ paramaṃ gatāḥ || 48 ||
taṃ dṛṣṭvā vānaraśreṣṭhaṃ hanumantaṃ mahākapim |
kālāgniriti sañcintya sarvabhūtāni tatrasuḥ || 49 ||
devāśca sarve munipuṅgavāśca gandharvavidyādharanāgayakṣāḥ |
bhūtāni sarvāṇi mahānti tatra jagmuḥ parāṃ prītimatulyarūpām || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ चतुःपञ्चाशस्सर्गः ।
वीक्षमाणस्ततो लङ्कां कपिः कृतमनोरथः ॥ 1 ॥
वर्धमानसमुत्साहः कार्यशेषमचिन्तयत् ।
किन्नु खल्ववशिष्टं मे कर्तव्यमिह साम्प्रतम् ॥ 2 ॥
यदेषां रक्षसां भूयः सन्तापजननं भवेत् ।
वनं तावत्प्रमथितं प्रकृष्टा राक्षसा हताः ॥ 3 ॥
बलैकदेशः क्षपितश्शेषं दुर्गविनाशनम् ।
दुर्गे विनाशिते कर्म भवेत्सुखपरिश्रमम् ।
अल्पयत्नेन कार्येऽस्मिन् मम स्यात्सफलश्श्रमः ॥ 4 ॥
यो ह्ययं मम लाङ्गूले दीप्यते हव्यवाहनः ।
अस्य सन्तर्पणं न्याय्यं कर्तुमेभिर्गृहोत्तमैः ॥ 5 ॥
ततः प्रदीप्तलाङ्गूलस्सविद्युदिव तोयदः ।
भवनाग्रेषु लङ्काया विचचार महाकपिः ॥ 6 ॥
गृहाद्गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः ।
वीक्षमाणो ह्यसन्त्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः ॥ 7 ॥
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम् ।
अग्निं तत्र स निक्षिप्य श्वसनेन समो बली ॥ 8 ॥
ततोऽन्यत्पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान् ।
मुमोच हनुमानग्निं कालानलशिखोपमम् ॥ 9 ॥
वज्रदंष्ट्रस्य च तदा पुप्लुवे स महाकपिः ।
शुकस्य च महातेजास्सारणस्य च धीमतः ॥ 10 ॥
तथा चेन्द्रजितो वेश्म ददाह हरियूथपः ।
जम्बुमाले स्सुमालेश्च ददाह भवनं ततः ॥ 11 ॥
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च ।
ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः ॥ 12 ॥
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः ।
विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च ॥ 13 ॥
करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि ।
कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि ॥ 14 ॥
यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च ।
नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः ॥ 15 ॥
वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति ।
क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः ॥ 16 ॥
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः ।
गृहेष्वृद्धिमतामृद्धिं ददाह स महाकपिः ॥ 17 ॥
सर्वेषां समतिक्रम्य राक्षसेन्द्रस्य वीर्यवान् ।
आससादाथ लक्ष्मीवान् रावणस्य निवेशनम् ॥ 18 ॥
ततस्तस्मिन् गृहे मुख्ये नानारत्नविभूषिते ।
मेरुमन्दरसङ्काशे सर्वमङ्गलशोभिते ॥ 19 ॥
प्रदीप्तमग्निमुत्सृज्य लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितम् ।
ननाद हनुमान्वीरो युगान्तजलदो यथा ॥ 20 ॥
श्वसनेन च संयोगादतिवेगो महाबलः ।
कालाग्निरिव जज्वाल प्रावर्धत हुताशनः ॥ 21 ॥
प्रदीप्तमग्निं पवनस्तेषु वेश्मस्वचारयत् ।
अभूच्छ्वसनसंयोगादतिवेगो हुताशनः ॥ 22 ॥
तानि काञ्चनजालानि मुक्तामणिमयानि च ।
भवनान्यवशीर्यन्त रत्नवन्ति महान्ति च ॥ 23 ॥
सञ्जज्ञे तुमुलश्शब्दो राक्षसानां प्रधावताम् ।
स्वगृहस्य परित्राणे भग्नोत्साहोर्जितश्रियाम् ॥ 24 ॥
नूनमेषोऽग्निरायातः कपिरूपेण हा इति ।
क्रन्दन्त्यस्सहसा पेतुः स्तनन्धयधराः स्त्रियः ॥ 25 ॥
काश्चिदग्निपरीतेभ्यो हर्मेभ्यो मुक्तमूर्धजाः ।
पतन्त्यो रेजिरेऽभ्रेभ्यस्सौदामन्य इवाम्बरात् ॥ 26 ॥
वज्रविद्रुमवैदूर्यमुक्तारजतसंहितान् ।
विचित्रान्भवनाद्धातून् स्यन्दमानान्ददर्श सः ॥ 27 ॥
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां तृणानां च यथा तथा ।
हनूमान् राक्षसेन्दाणां विशस्तानां न तृप्यति ॥ 28 ॥
क्वचित्किंशुकसङ्काशाः क्वचिच्छाल्मलिसन्निभाः ॥ 29 ॥
क्वचित्कुङ्कुमसङ्काशाश्शिखा वह्नेश्चकाशिरे ।
हनूमता वेगवता वानरेण महात्मना ।
लङ्कापुरं प्रदग्धं तद्रुद्रेण त्रिपुरं यथा ॥ 30 ॥
ततस्तु लङ्कापुरपर्वताग्रे समुत्थितो भीमपराक्रमोऽग्निः ।
प्रसार्य चूडावलयं प्रदीप्तो हनूमता वेगवता विसृष्टः ॥ 31 ॥
युगान्तकालानलतुल्यवेग स्समारुतोऽग्निर्ववृधे दिविस्पृक् ।
विधूमरश्मिर्भवनेषु सक्तो रक्षश्शरीराज्यसमर्पतार्चिः ॥ 32 ॥
आदित्यकोटीसदृशस्सुतेजा लङ्कां समस्तां परिवार्य तिष्ठन् ।
शब्दैरनेकैरशनिप्ररूढैर्भिन्दन्निवाण्डं प्रबभौ महाग्निः ॥ 33 ॥
तत्राम्बरादग्निरतिप्रवृद्धो रूक्षप्रभः किंशुकपुष्पचूडः ।
निर्वाणधूमाकुलराजयश्च नीलोत्पलाभाः प्रचकाशिरेऽभ्राः ॥ 34 ॥
वज्री महेन्द्रस्त्रिदशेश्वरो वा साक्षाद्यमो वा वरुणोऽनिलो वा ।
रुद्रोऽग्निरर्को धनदश्च सोमो न वानरोऽयं स्वयमेव कालः ॥ 35 ॥
किं ब्रह्मणस्सर्वपितामहस्य सर्वस्य धातुश्चतुराननस्य ।
इहाऽऽगतो वानररूपधारी रक्षोपसंहारकरः प्रकोपः ॥ 36 ॥
किं वैष्णवं वा कपिरूपमेत्य रक्षोविनाशाय परं सुतेजः ।
अनन्तमव्यक्तमचिन्त्यमेकं स्वमायया साम्प्रतमागतं वा ॥ 37 ॥
इत्येवमूचुर्बहवो विशिष्टा रक्षोगणास्तत्र समेत्य सर्वे ।
सप्राणिसङ्घां सगृहां सवृक्षां दग्धां पुरीं तां सहसा समीक्ष्य ॥ 38 ॥
ततस्तु लङ्का सहसा प्रदग्धा सराक्षसा साश्वरथा सनागा ।
सपक्षिसङ्घा समृगा सवृक्षा रुरोद दीना तुमुलं सशब्दम् ॥ 39 ॥
हा तात हा पुत्रक कान्त मित्र हा जीवितं भोगयुतं सुपुण्यम् ।
रक्षोभिरेवं बहुधा ब्रुवद्भि श्शब्दः कृतो घोरतरस्सुभीमः ॥ 40 ॥
हुताशनज्वालसमावृता सा हतप्रवीरा परिवृत्तयोधा हनूमतः क्रोधबलाभिभूता बभूव शापोपहतेव लङ्का ॥ 41 ॥
स सम्भ्रमत्रस्तविषण्णराक्षसां समुज्ज्वलज्ज्वालहुताशनाङ्किताम् ।
ददर्श लङ्कां हनुमान्महामनाः स्वयम्भूकोपोपहतामिवावनिम् ॥ 42 ॥
भङ्क्त्वा वनं पादपरत्नसङ्कुलं हत्वा तु रक्षांसि महान्ति संयुगे ।
दग्ध्वा पुरीं तां गृहरत्नमालिनीं तस्थौ हनूमान्पवनात्मजः कपिः ॥ 43 ॥
त्रिकूटशृङ्गाग्रतले विचित्रे प्रतिष्ठितो वानरराजसिंहः ।
प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली व्यराजताऽऽदित्य इवांशुमाली ॥ 44 ॥
स राक्षसांस्तान्सुबहूंश्च हत्वा वनं च भङ्क्त्वा बहुपादपं तत् ।
विसृज्य रक्षोभवनेषु चाग्निं जगाम रामं मनसा महात्मा ॥ 45 ॥
ततस्तु तं वानरवीरमुख्यं महाबलं मारुततुल्यवेगम् ।
महामतिं वायुसुतं वरिष्ठं प्रतुष्टुवुर्देवगणाश्च सर्वे ॥ 46 ॥
भङ्क्त्वा वनं महातेजा हत्वा रक्षांसि संयुगे ।
दग्ध्वा लङ्कापुरीं रम्यां रराज स महाकपिः ॥ 47 ॥
तत्र देवास्सगन्धर्वास्सिद्धाश्च परमर्षयः ।
दृष्ट्वा लङ्कां प्रदग्धां तां विस्मयं परमं गताः ॥ 48 ॥
तं दृष्ट्वा वानरश्रेष्ठं हनुमन्तं महाकपिम् ।
कालाग्निरिति सञ्चिन्त्य सर्वभूतानि तत्रसुः ॥ 49 ॥
देवाश्च सर्वे मुनिपुङ्गवाश्च गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः ।
भूतानि सर्वाणि महान्ति तत्र जग्मुः परां प्रीतिमतुल्यरूपाम् ॥ 50 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे चतुःपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
vīkṣamāṇastato laṅkāṃ kapiḥ kṛtamanorathaḥ || 1 ||
vardhamānasamutsāhaḥ kāryaśeṣamacintayat |
kinnu khalvavaśiṣṭaṃ me kartavyamiha sāmpratam || 2 ||
yadeṣāṃ rakṣasāṃ bhūyaḥ santāpajananaṃ bhavet |
vanaṃ tāvatpramathitaṃ prakṛṣṭā rākṣasā hatāḥ || 3 ||
balaikadeśaḥ kṣapitaśśeṣaṃ durgavināśanam |
durge vināśite karma bhavetsukhapariśramam |
alpayatnena kārye'smin mama syātsaphalaśśramaḥ || 4 ||
yo hyayaṃ mama lāṅgūle dīpyate havyavāhanaḥ |
asya santarpaṇaṃ nyāyyaṃ kartumebhirgṛhottamaiḥ || 5 ||
tataḥ pradīptalāṅgūlassavidyudiva toyadaḥ |
bhavanāgreṣu laṅkāyā vicacāra mahākapiḥ || 6 ||
gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ |
vīkṣamāṇo hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 7 ||
avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam |
agniṃ tatra sa nikṣipya śvasanena samo balī || 8 ||
tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān |
mumoca hanumānagniṃ kālānalaśikhopamam || 9 ||
vajradaṃṣṭrasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ |
śukasya ca mahātejāssāraṇasya ca dhīmataḥ || 10 ||
tathā cendrajito veśma dadāha hariyūthapaḥ |
jambumāle ssumāleśca dadāha bhavanaṃ tataḥ || 11 ||
raśmiketośca bhavanaṃ sūryaśatrostathaiva ca |
hrasvakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 12 ||
yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya rakṣasaḥ |
vidyujjihvasya ghorasya tathā hastimukhasya ca || 13 ||
karālasya piśācasya śoṇitākṣasya caiva hi |
kumbhakarṇasya bhavanaṃ makarākṣasya caiva hi || 14 ||
yajñaśatrośca bhavanaṃ brahmaśatrostathaiva ca |
narāntakasya kumbhasya nikumbhasya durātmanaḥ || 15 ||
varjayitvā mahātejā vibhīṣaṇagṛhaṃ prati |
kramamāṇaḥ krameṇaiva dadāha haripuṅgavaḥ || 16 ||
teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ |
gṛheṣvṛddhimatāmṛddhiṃ dadāha sa mahākapiḥ || 17 ||
sarveṣāṃ samatikramya rākṣasendrasya vīryavān |
āsasādātha lakṣmīvān rāvaṇasya niveśanam || 18 ||
tatastasmin gṛhe mukhye nānāratnavibhūṣite |
merumandarasaṅkāśe sarvamaṅgalaśobhite || 19 ||
pradīptamagnimutsṛjya lāṅgūlāgre pratiṣṭhitam |
nanāda hanumānvīro yugāntajalado yathā || 20 ||
śvasanena ca saṃyogādativego mahābalaḥ |
kālāgniriva jajvāla prāvardhata hutāśanaḥ || 21 ||
pradīptamagniṃ pavanasteṣu veśmasvacārayat |
abhūcchvasanasaṃyogādativego hutāśanaḥ || 22 ||
tāni kāñcanajālāni muktāmaṇimayāni ca |
bhavanānyavaśīryanta ratnavanti mahānti ca || 23 ||
sañjajñe tumulaśśabdo rākṣasānāṃ pradhāvatām |
svagṛhasya paritrāṇe bhagnotsāhorjitaśriyām || 24 ||
nūnameṣo'gnirāyātaḥ kapirūpeṇa hā iti |
krandantyassahasā petuḥ stanandhayadharāḥ striyaḥ || 25 ||
kāścidagniparītebhyo harmebhyo muktamūrdhajāḥ |
patantyo rejire'bhrebhyassaudāmanya ivāmbarāt || 26 ||
vajravidrumavaidūryamuktārajatasaṃhitān |
vicitrānbhavanāddhātūn syandamānāndadarśa saḥ || 27 ||
nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ tṛṇānāṃ ca yathā tathā |
hanūmān rākṣasendāṇāṃ viśastānāṃ na tṛpyati || 28 ||
kvacitkiṃśukasaṅkāśāḥ kvacicchālmalisannibhāḥ || 29 ||
kvacitkuṅkumasaṅkāśāśśikhā vahneścakāśire |
hanūmatā vegavatā vānareṇa mahātmanā |
laṅkāpuraṃ pradagdhaṃ tadrudreṇa tripuraṃ yathā || 30 ||
tatastu laṅkāpuraparvatāgre samutthito bhīmaparākramo'gniḥ |
prasārya cūḍāvalayaṃ pradīpto hanūmatā vegavatā visṛṣṭaḥ || 31 ||
yugāntakālānalatulyavega ssamāruto'gnirvavṛdhe divispṛk |
vidhūmaraśmirbhavaneṣu sakto rakṣaśśarīrājyasamarpatārciḥ || 32 ||
ādityakoṭīsadṛśassutejā laṅkāṃ samastāṃ parivārya tiṣṭhan |
śabdairanekairaśaniprarūḍhairbhindannivāṇḍaṃ prababhau mahāgniḥ || 33 ||
tatrāmbarādagniratipravṛddho rūkṣaprabhaḥ kiṃśukapuṣpacūḍaḥ |
nirvāṇadhūmākularājayaśca nīlotpalābhāḥ pracakāśire'bhrāḥ || 34 ||
vajrī mahendrastridaśeśvaro vā sākṣādyamo vā varuṇo'nilo vā |
rudro'gnirarko dhanadaśca somo na vānaro'yaṃ svayameva kālaḥ || 35 ||
kiṃ brahmaṇassarvapitāmahasya sarvasya dhātuścaturānanasya |
ihā''gato vānararūpadhārī rakṣopasaṃhārakaraḥ prakopaḥ || 36 ||
kiṃ vaiṣṇavaṃ vā kapirūpametya rakṣovināśāya paraṃ sutejaḥ |
anantamavyaktamacintyamekaṃ svamāyayā sāmpratamāgataṃ vā || 37 ||
ityevamūcurbahavo viśiṣṭā rakṣogaṇāstatra sametya sarve |
saprāṇisaṅghāṃ sagṛhāṃ savṛkṣāṃ dagdhāṃ purīṃ tāṃ sahasā samīkṣya || 38 ||
tatastu laṅkā sahasā pradagdhā sarākṣasā sāśvarathā sanāgā |
sapakṣisaṅghā samṛgā savṛkṣā ruroda dīnā tumulaṃ saśabdam || 39 ||
hā tāta hā putraka kānta mitra hā jīvitaṃ bhogayutaṃ supuṇyam |
rakṣobhirevaṃ bahudhā bruvadbhi śśabdaḥ kṛto ghoratarassubhīmaḥ || 40 ||
hutāśanajvālasamāvṛtā sā hatapravīrā parivṛttayodhā hanūmataḥ krodhabalābhibhūtā babhūva śāpopahateva laṅkā || 41 ||
sa sambhramatrastaviṣaṇṇarākṣasāṃ samujjvalajjvālahutāśanāṅkitām |
dadarśa laṅkāṃ hanumānmahāmanāḥ svayambhūkopopahatāmivāvanim || 42 ||
bhaṅktvā vanaṃ pādaparatnasaṅkulaṃ hatvā tu rakṣāṃsi mahānti saṃyuge |
dagdhvā purīṃ tāṃ gṛharatnamālinīṃ tasthau hanūmānpavanātmajaḥ kapiḥ || 43 ||
trikūṭaśṛṅgāgratale vicitre pratiṣṭhito vānararājasiṃhaḥ |
pradīptalāṅgūlakṛtārcimālī vyarājatā''ditya ivāṃśumālī || 44 ||
sa rākṣasāṃstānsubahūṃśca hatvā vanaṃ ca bhaṅktvā bahupādapaṃ tat |
visṛjya rakṣobhavaneṣu cāgniṃ jagāma rāmaṃ manasā mahātmā || 45 ||
tatastu taṃ vānaravīramukhyaṃ mahābalaṃ mārutatulyavegam |
mahāmatiṃ vāyusutaṃ variṣṭhaṃ pratuṣṭuvurdevagaṇāśca sarve || 46 ||
bhaṅktvā vanaṃ mahātejā hatvā rakṣāṃsi saṃyuge |
dagdhvā laṅkāpurīṃ ramyāṃ rarāja sa mahākapiḥ || 47 ||
tatra devāssagandharvāssiddhāśca paramarṣayaḥ |
dṛṣṭvā laṅkāṃ pradagdhāṃ tāṃ vismayaṃ paramaṃ gatāḥ || 48 ||
taṃ dṛṣṭvā vānaraśreṣṭhaṃ hanumantaṃ mahākapim |
kālāgniriti sañcintya sarvabhūtāni tatrasuḥ || 49 ||
devāśca sarve munipuṅgavāśca gandharvavidyādharanāgayakṣāḥ |
bhūtāni sarvāṇi mahānti tatra jagmuḥ parāṃ prītimatulyarūpām || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.