5.54 ஸுந்தரகாண்ட - சதுஃபஞ்சாஶ ஸர்கஃ

5.54 Sundarakanda - Chatuhpanchasha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே ஸுந்தரகாண்டம் ।
அத சதுஃபஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ।
வீக்ஷமாணஸ்ததோ லங்காம் கபிஃ க்ரு'தமநோரதஃ ॥ 1 ॥
வர்தமாநஸமுத்ஸாஹஃ கார்யஶேஷமசிந்தயத் ।
கிந்நு கல்வவஶிஷ்டம் மே கர்தவ்யமிஹ ஸாம்ப்ரதம் ॥ 2 ॥
யதேஷாம் ரக்ஷஸாம் பூயஃ ஸந்தாபஜநநம் பவேத் ।
வநம் தாவத்ப்ரமதிதம் ப்ரக்ரு'ஷ்டா ராக்ஷஸா ஹதாஃ ॥ 3 ॥
பலைகதேஶஃ க்ஷபிதஶ்ஶேஷம் துர்கவிநாஶநம் ।
துர்கே விநாஶிதே கர்ம பவேத்ஸுகபரிஶ்ரமம் ।
அல்பயத்நேந கார்யேऽஸ்மிந் மம ஸ்யாத்ஸபலஶ்ஶ்ரமஃ ॥ 4 ॥
யோ ஹ்யயம் மம லாங்கூலே தீப்யதே ஹவ்யவாஹநஃ ।
அஸ்ய ஸந்தர்பணம் ந்யாய்யம் கர்துமேபிர்க்ரு'ஹோத்தமைஃ ॥ 5 ॥
ததஃ ப்ரதீப்தலாங்கூலஸ்ஸவித்யுதிவ தோயதஃ ।
பவநாக்ரேஷு லங்காயா விசசார மஹாகபிஃ ॥ 6 ॥
க்ரு'ஹாத்க்ரு'ஹம் ராக்ஷஸாநாமுத்யாநாநி ச வாநரஃ ।
வீக்ஷமாணோ ஹ்யஸந்த்ரஸ்தஃ ப்ராஸாதாம்ஶ்ச சசார ஸஃ ॥ 7 ॥
அவப்லுத்ய மஹாவேகஃ ப்ரஹஸ்தஸ்ய நிவேஶநம் ।
அக்நிம் தத்ர ஸ நிக்ஷிப்ய ஶ்வஸநேந ஸமோ பலீ ॥ 8 ॥
ததோऽந்யத்புப்லுவே வேஶ்ம மஹாபார்ஶ்வஸ்ய வீர்யவாந் ।
முமோச ஹநுமாநக்நிம் காலாநலஶிகோபமம் ॥ 9 ॥
வஜ்ரதம்ஷ்ட்ரஸ்ய ச ததா புப்லுவே ஸ மஹாகபிஃ ।
ஶுகஸ்ய ச மஹாதேஜாஸ்ஸாரணஸ்ய ச தீமதஃ ॥ 10 ॥
ததா சேந்த்ரஜிதோ வேஶ்ம ததாஹ ஹரியூதபஃ ।
ஜம்புமாலே ஸ்ஸுமாலேஶ்ச ததாஹ பவநம் ததஃ ॥ 11 ॥
ரஶ்மிகேதோஶ்ச பவநம் ஸூர்யஶத்ரோஸ்ததைவ ச ।
ஹ்ரஸ்வகர்ணஸ்ய தம்ஷ்ட்ரஸ்ய ரோமஶஸ்ய ச ரக்ஷஸஃ ॥ 12 ॥
யுத்தோந்மத்தஸ்ய மத்தஸ்ய த்வஜக்ரீவஸ்ய ரக்ஷஸஃ ।
வித்யுஜ்ஜிஹ்வஸ்ய கோரஸ்ய ததா ஹஸ்திமுகஸ்ய ச ॥ 13 ॥
கராலஸ்ய பிஶாசஸ்ய ஶோணிதாக்ஷஸ்ய சைவ ஹி ।
கும்பகர்ணஸ்ய பவநம் மகராக்ஷஸ்ய சைவ ஹி ॥ 14 ॥
யஜ்ஞஶத்ரோஶ்ச பவநம் ப்ரஹ்மஶத்ரோஸ்ததைவ ச ।
நராந்தகஸ்ய கும்பஸ்ய நிகும்பஸ்ய துராத்மநஃ ॥ 15 ॥
வர்ஜயித்வா மஹாதேஜா விபீஷணக்ரு'ஹம் ப்ரதி ।
க்ரமமாணஃ க்ரமேணைவ ததாஹ ஹரிபுங்கவஃ ॥ 16 ॥
தேஷு தேஷு மஹார்ஹேஷு பவநேஷு மஹாயஶாஃ ।
க்ரு'ஹேஷ்வ்ரு'த்திமதாம்ரு'த்திம் ததாஹ ஸ மஹாகபிஃ ॥ 17 ॥
ஸர்வேஷாம் ஸமதிக்ரம்ய ராக்ஷஸேந்த்ரஸ்ய வீர்யவாந் ।
ஆஸஸாதாத லக்ஷ்மீவாந் ராவணஸ்ய நிவேஶநம் ॥ 18 ॥
ததஸ்தஸ்மிந் க்ரு'ஹே முக்யே நாநாரத்நவிபூஷிதே ।
மேருமந்தரஸங்காஶே ஸர்வமங்கலஶோபிதே ॥ 19 ॥
ப்ரதீப்தமக்நிமுத்ஸ்ரு'ஜ்ய லாங்கூலாக்ரே ப்ரதிஷ்டிதம் ।
நநாத ஹநுமாந்வீரோ யுகாந்தஜலதோ யதா ॥ 20 ॥
ஶ்வஸநேந ச ஸம்யோகாததிவேகோ மஹாபலஃ ।
காலாக்நிரிவ ஜஜ்வால ப்ராவர்தத ஹுதாஶநஃ ॥ 21 ॥
ப்ரதீப்தமக்நிம் பவநஸ்தேஷு வேஶ்மஸ்வசாரயத் ।
அபூச்ச்வஸநஸம்யோகாததிவேகோ ஹுதாஶநஃ ॥ 22 ॥
தாநி காஞ்சநஜாலாநி முக்தாமணிமயாநி ச ।
பவநாந்யவஶீர்யந்த ரத்நவந்தி மஹாந்தி ச ॥ 23 ॥
ஸஞ்ஜஜ்ஞே துமுலஶ்ஶப்தோ ராக்ஷஸாநாம் ப்ரதாவதாம் ।
ஸ்வக்ரு'ஹஸ்ய பரித்ராணே பக்நோத்ஸாஹோர்ஜிதஶ்ரியாம் ॥ 24 ॥
நூநமேஷோऽக்நிராயாதஃ கபிரூபேண ஹா இதி ।
க்ரந்தந்த்யஸ்ஸஹஸா பேதுஃ ஸ்தநந்தயதராஃ ஸ்த்ரியஃ ॥ 25 ॥
காஶ்சிதக்நிபரீதேப்யோ ஹர்மேப்யோ முக்தமூர்தஜாஃ ।
பதந்த்யோ ரேஜிரேऽப்ரேப்யஸ்ஸௌதாமந்ய இவாம்பராத் ॥ 26 ॥
வஜ்ரவித்ருமவைதூர்யமுக்தாரஜதஸம்ஹிதாந் ।
விசித்ராந்பவநாத்தாதூந் ஸ்யந்தமாநாந்ததர்ஶ ஸஃ ॥ 27 ॥
நாக்நிஸ்த்ரு'ப்யதி காஷ்டாநாம் த்ரு'ணாநாம் ச யதா ததா ।
ஹநூமாந் ராக்ஷஸேந்தாணாம் விஶஸ்தாநாம் ந த்ரு'ப்யதி ॥ 28 ॥
க்வசித்கிம்ஶுகஸங்காஶாஃ க்வசிச்சால்மலிஸந்நிபாஃ ॥ 29 ॥
க்வசித்குங்குமஸங்காஶாஶ்ஶிகா வஹ்நேஶ்சகாஶிரே ।
ஹநூமதா வேகவதா வாநரேண மஹாத்மநா ।
லங்காபுரம் ப்ரதக்தம் தத்ருத்ரேண த்ரிபுரம் யதா ॥ 30 ॥
ததஸ்து லங்காபுரபர்வதாக்ரே ஸமுத்திதோ பீமபராக்ரமோऽக்நிஃ ।
ப்ரஸார்ய சூடாவலயம் ப்ரதீப்தோ ஹநூமதா வேகவதா விஸ்ரு'ஷ்டஃ ॥ 31 ॥
யுகாந்தகாலாநலதுல்யவேக ஸ்ஸமாருதோऽக்நிர்வவ்ரு'தே திவிஸ்ப்ரு'க் ।
விதூமரஶ்மிர்பவநேஷு ஸக்தோ ரக்ஷஶ்ஶரீராஜ்யஸமர்பதார்சிஃ ॥ 32 ॥
ஆதித்யகோடீஸத்ரு'ஶஸ்ஸுதேஜா லங்காம் ஸமஸ்தாம் பரிவார்ய திஷ்டந் ।
ஶப்தைரநேகைரஶநிப்ரரூடைர்பிந்தந்நிவாண்டம் ப்ரபபௌ மஹாக்நிஃ ॥ 33 ॥
தத்ராம்பராதக்நிரதிப்ரவ்ரு'த்தோ ரூக்ஷப்ரபஃ கிம்ஶுகபுஷ்பசூடஃ ।
நிர்வாணதூமாகுலராஜயஶ்ச நீலோத்பலாபாஃ ப்ரசகாஶிரேऽப்ராஃ ॥ 34 ॥
வஜ்ரீ மஹேந்த்ரஸ்த்ரிதஶேஶ்வரோ வா ஸாக்ஷாத்யமோ வா வருணோऽநிலோ வா ।
ருத்ரோऽக்நிரர்கோ தநதஶ்ச ஸோமோ ந வாநரோऽயம் ஸ்வயமேவ காலஃ ॥ 35 ॥
கிம் ப்ரஹ்மணஸ்ஸர்வபிதாமஹஸ்ய ஸர்வஸ்ய தாதுஶ்சதுராநநஸ்ய ।
இஹாऽऽகதோ வாநரரூபதாரீ ரக்ஷோபஸம்ஹாரகரஃ ப்ரகோபஃ ॥ 36 ॥
கிம் வைஷ்ணவம் வா கபிரூபமேத்ய ரக்ஷோவிநாஶாய பரம் ஸுதேஜஃ ।
அநந்தமவ்யக்தமசிந்த்யமேகம் ஸ்வமாயயா ஸாம்ப்ரதமாகதம் வா ॥ 37 ॥
இத்யேவமூசுர்பஹவோ விஶிஷ்டா ரக்ஷோகணாஸ்தத்ர ஸமேத்ய ஸர்வே ।
ஸப்ராணிஸங்காம் ஸக்ரு'ஹாம் ஸவ்ரு'க்ஷாம் தக்தாம் புரீம் தாம் ஸஹஸா ஸமீக்ஷ்ய ॥ 38 ॥
ததஸ்து லங்கா ஸஹஸா ப்ரதக்தா ஸராக்ஷஸா ஸாஶ்வரதா ஸநாகா ।
ஸபக்ஷிஸங்கா ஸம்ரு'கா ஸவ்ரு'க்ஷா ருரோத தீநா துமுலம் ஸஶப்தம் ॥ 39 ॥
ஹா தாத ஹா புத்ரக காந்த மித்ர ஹா ஜீவிதம் போகயுதம் ஸுபுண்யம் ।
ரக்ஷோபிரேவம் பஹுதா ப்ருவத்பி ஶ்ஶப்தஃ க்ரு'தோ கோரதரஸ்ஸுபீமஃ ॥ 40 ॥
ஹுதாஶநஜ்வாலஸமாவ்ரு'தா ஸா ஹதப்ரவீரா பரிவ்ரு'த்தயோதா ஹநூமதஃ க்ரோதபலாபிபூதா பபூவ ஶாபோபஹதேவ லங்கா ॥ 41 ॥
ஸ ஸம்ப்ரமத்ரஸ்தவிஷண்ணராக்ஷஸாம் ஸமுஜ்ஜ்வலஜ்ஜ்வாலஹுதாஶநாங்கிதாம் ।
ததர்ஶ லங்காம் ஹநுமாந்மஹாமநாஃ ஸ்வயம்பூகோபோபஹதாமிவாவநிம் ॥ 42 ॥
பங்க்த்வா வநம் பாதபரத்நஸங்குலம் ஹத்வா து ரக்ஷாம்ஸி மஹாந்தி ஸம்யுகே ।
தக்த்வா புரீம் தாம் க்ரு'ஹரத்நமாலிநீம் தஸ்தௌ ஹநூமாந்பவநாத்மஜஃ கபிஃ ॥ 43 ॥
த்ரிகூடஶ்ரு'ங்காக்ரதலே விசித்ரே ப்ரதிஷ்டிதோ வாநரராஜஸிம்ஹஃ ।
ப்ரதீப்தலாங்கூலக்ரு'தார்சிமாலீ வ்யராஜதாऽऽதித்ய இவாம்ஶுமாலீ ॥ 44 ॥
ஸ ராக்ஷஸாம்ஸ்தாந்ஸுபஹூம்ஶ்ச ஹத்வா வநம் ச பங்க்த்வா பஹுபாதபம் தத் ।
விஸ்ரு'ஜ்ய ரக்ஷோபவநேஷு சாக்நிம் ஜகாம ராமம் மநஸா மஹாத்மா ॥ 45 ॥
ததஸ்து தம் வாநரவீரமுக்யம் மஹாபலம் மாருததுல்யவேகம் ।
மஹாமதிம் வாயுஸுதம் வரிஷ்டம் ப்ரதுஷ்டுவுர்தேவகணாஶ்ச ஸர்வே ॥ 46 ॥
பங்க்த்வா வநம் மஹாதேஜா ஹத்வா ரக்ஷாம்ஸி ஸம்யுகே ।
தக்த்வா லங்காபுரீம் ரம்யாம் ரராஜ ஸ மஹாகபிஃ ॥ 47 ॥
தத்ர தேவாஸ்ஸகந்தர்வாஸ்ஸித்தாஶ்ச பரமர்ஷயஃ ।
த்ரு'ஷ்ட்வா லங்காம் ப்ரதக்தாம் தாம் விஸ்மயம் பரமம் கதாஃ ॥ 48 ॥
தம் த்ரு'ஷ்ட்வா வாநரஶ்ரேஷ்டம் ஹநுமந்தம் மஹாகபிம் ।
காலாக்நிரிதி ஸஞ்சிந்த்ய ஸர்வபூதாநி தத்ரஸுஃ ॥ 49 ॥
தேவாஶ்ச ஸர்வே முநிபுங்கவாஶ்ச கந்தர்வவித்யாதரநாகயக்ஷாஃ ।
பூதாநி ஸர்வாணி மஹாந்தி தத்ர ஜக்முஃ பராம் ப்ரீதிமதுல்யரூபாம் ॥ 50 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே ஸுந்தரகாண்டே சதுஃபஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
vīkṣamāṇastato laṅkāṃ kapiḥ kṛtamanorathaḥ || 1 ||
vardhamānasamutsāhaḥ kāryaśeṣamacintayat |
kinnu khalvavaśiṣṭaṃ me kartavyamiha sāmpratam || 2 ||
yadeṣāṃ rakṣasāṃ bhūyaḥ santāpajananaṃ bhavet |
vanaṃ tāvatpramathitaṃ prakṛṣṭā rākṣasā hatāḥ || 3 ||
balaikadeśaḥ kṣapitaśśeṣaṃ durgavināśanam |
durge vināśite karma bhavetsukhapariśramam |
alpayatnena kārye'smin mama syātsaphalaśśramaḥ || 4 ||
yo hyayaṃ mama lāṅgūle dīpyate havyavāhanaḥ |
asya santarpaṇaṃ nyāyyaṃ kartumebhirgṛhottamaiḥ || 5 ||
tataḥ pradīptalāṅgūlassavidyudiva toyadaḥ |
bhavanāgreṣu laṅkāyā vicacāra mahākapiḥ || 6 ||
gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ |
vīkṣamāṇo hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 7 ||
avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam |
agniṃ tatra sa nikṣipya śvasanena samo balī || 8 ||
tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān |
mumoca hanumānagniṃ kālānalaśikhopamam || 9 ||
vajradaṃṣṭrasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ |
śukasya ca mahātejāssāraṇasya ca dhīmataḥ || 10 ||
tathā cendrajito veśma dadāha hariyūthapaḥ |
jambumāle ssumāleśca dadāha bhavanaṃ tataḥ || 11 ||
raśmiketośca bhavanaṃ sūryaśatrostathaiva ca |
hrasvakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 12 ||
yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya rakṣasaḥ |
vidyujjihvasya ghorasya tathā hastimukhasya ca || 13 ||
karālasya piśācasya śoṇitākṣasya caiva hi |
kumbhakarṇasya bhavanaṃ makarākṣasya caiva hi || 14 ||
yajñaśatrośca bhavanaṃ brahmaśatrostathaiva ca |
narāntakasya kumbhasya nikumbhasya durātmanaḥ || 15 ||
varjayitvā mahātejā vibhīṣaṇagṛhaṃ prati |
kramamāṇaḥ krameṇaiva dadāha haripuṅgavaḥ || 16 ||
teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ |
gṛheṣvṛddhimatāmṛddhiṃ dadāha sa mahākapiḥ || 17 ||
sarveṣāṃ samatikramya rākṣasendrasya vīryavān |
āsasādātha lakṣmīvān rāvaṇasya niveśanam || 18 ||
tatastasmin gṛhe mukhye nānāratnavibhūṣite |
merumandarasaṅkāśe sarvamaṅgalaśobhite || 19 ||
pradīptamagnimutsṛjya lāṅgūlāgre pratiṣṭhitam |
nanāda hanumānvīro yugāntajalado yathā || 20 ||
śvasanena ca saṃyogādativego mahābalaḥ |
kālāgniriva jajvāla prāvardhata hutāśanaḥ || 21 ||
pradīptamagniṃ pavanasteṣu veśmasvacārayat |
abhūcchvasanasaṃyogādativego hutāśanaḥ || 22 ||
tāni kāñcanajālāni muktāmaṇimayāni ca |
bhavanānyavaśīryanta ratnavanti mahānti ca || 23 ||
sañjajñe tumulaśśabdo rākṣasānāṃ pradhāvatām |
svagṛhasya paritrāṇe bhagnotsāhorjitaśriyām || 24 ||
nūnameṣo'gnirāyātaḥ kapirūpeṇa hā iti |
krandantyassahasā petuḥ stanandhayadharāḥ striyaḥ || 25 ||
kāścidagniparītebhyo harmebhyo muktamūrdhajāḥ |
patantyo rejire'bhrebhyassaudāmanya ivāmbarāt || 26 ||
vajravidrumavaidūryamuktārajatasaṃhitān |
vicitrānbhavanāddhātūn syandamānāndadarśa saḥ || 27 ||
nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ tṛṇānāṃ ca yathā tathā |
hanūmān rākṣasendāṇāṃ viśastānāṃ na tṛpyati || 28 ||
kvacitkiṃśukasaṅkāśāḥ kvacicchālmalisannibhāḥ || 29 ||
kvacitkuṅkumasaṅkāśāśśikhā vahneścakāśire |
hanūmatā vegavatā vānareṇa mahātmanā |
laṅkāpuraṃ pradagdhaṃ tadrudreṇa tripuraṃ yathā || 30 ||
tatastu laṅkāpuraparvatāgre samutthito bhīmaparākramo'gniḥ |
prasārya cūḍāvalayaṃ pradīpto hanūmatā vegavatā visṛṣṭaḥ || 31 ||
yugāntakālānalatulyavega ssamāruto'gnirvavṛdhe divispṛk |
vidhūmaraśmirbhavaneṣu sakto rakṣaśśarīrājyasamarpatārciḥ || 32 ||
ādityakoṭīsadṛśassutejā laṅkāṃ samastāṃ parivārya tiṣṭhan |
śabdairanekairaśaniprarūḍhairbhindannivāṇḍaṃ prababhau mahāgniḥ || 33 ||
tatrāmbarādagniratipravṛddho rūkṣaprabhaḥ kiṃśukapuṣpacūḍaḥ |
nirvāṇadhūmākularājayaśca nīlotpalābhāḥ pracakāśire'bhrāḥ || 34 ||
vajrī mahendrastridaśeśvaro vā sākṣādyamo vā varuṇo'nilo vā |
rudro'gnirarko dhanadaśca somo na vānaro'yaṃ svayameva kālaḥ || 35 ||
kiṃ brahmaṇassarvapitāmahasya sarvasya dhātuścaturānanasya |
ihā''gato vānararūpadhārī rakṣopasaṃhārakaraḥ prakopaḥ || 36 ||
kiṃ vaiṣṇavaṃ vā kapirūpametya rakṣovināśāya paraṃ sutejaḥ |
anantamavyaktamacintyamekaṃ svamāyayā sāmpratamāgataṃ vā || 37 ||
ityevamūcurbahavo viśiṣṭā rakṣogaṇāstatra sametya sarve |
saprāṇisaṅghāṃ sagṛhāṃ savṛkṣāṃ dagdhāṃ purīṃ tāṃ sahasā samīkṣya || 38 ||
tatastu laṅkā sahasā pradagdhā sarākṣasā sāśvarathā sanāgā |
sapakṣisaṅghā samṛgā savṛkṣā ruroda dīnā tumulaṃ saśabdam || 39 ||
hā tāta hā putraka kānta mitra hā jīvitaṃ bhogayutaṃ supuṇyam |
rakṣobhirevaṃ bahudhā bruvadbhi śśabdaḥ kṛto ghoratarassubhīmaḥ || 40 ||
hutāśanajvālasamāvṛtā sā hatapravīrā parivṛttayodhā hanūmataḥ krodhabalābhibhūtā babhūva śāpopahateva laṅkā || 41 ||
sa sambhramatrastaviṣaṇṇarākṣasāṃ samujjvalajjvālahutāśanāṅkitām |
dadarśa laṅkāṃ hanumānmahāmanāḥ svayambhūkopopahatāmivāvanim || 42 ||
bhaṅktvā vanaṃ pādaparatnasaṅkulaṃ hatvā tu rakṣāṃsi mahānti saṃyuge |
dagdhvā purīṃ tāṃ gṛharatnamālinīṃ tasthau hanūmānpavanātmajaḥ kapiḥ || 43 ||
trikūṭaśṛṅgāgratale vicitre pratiṣṭhito vānararājasiṃhaḥ |
pradīptalāṅgūlakṛtārcimālī vyarājatā''ditya ivāṃśumālī || 44 ||
sa rākṣasāṃstānsubahūṃśca hatvā vanaṃ ca bhaṅktvā bahupādapaṃ tat |
visṛjya rakṣobhavaneṣu cāgniṃ jagāma rāmaṃ manasā mahātmā || 45 ||
tatastu taṃ vānaravīramukhyaṃ mahābalaṃ mārutatulyavegam |
mahāmatiṃ vāyusutaṃ variṣṭhaṃ pratuṣṭuvurdevagaṇāśca sarve || 46 ||
bhaṅktvā vanaṃ mahātejā hatvā rakṣāṃsi saṃyuge |
dagdhvā laṅkāpurīṃ ramyāṃ rarāja sa mahākapiḥ || 47 ||
tatra devāssagandharvāssiddhāśca paramarṣayaḥ |
dṛṣṭvā laṅkāṃ pradagdhāṃ tāṃ vismayaṃ paramaṃ gatāḥ || 48 ||
taṃ dṛṣṭvā vānaraśreṣṭhaṃ hanumantaṃ mahākapim |
kālāgniriti sañcintya sarvabhūtāni tatrasuḥ || 49 ||
devāśca sarve munipuṅgavāśca gandharvavidyādharanāgayakṣāḥ |
bhūtāni sarvāṇi mahānti tatra jagmuḥ parāṃ prītimatulyarūpām || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ चतुःपञ्चाशस्सर्गः ।
वीक्षमाणस्ततो लङ्कां कपिः कृतमनोरथः ॥ 1 ॥
वर्धमानसमुत्साहः कार्यशेषमचिन्तयत् ।
किन्नु खल्ववशिष्टं मे कर्तव्यमिह साम्प्रतम् ॥ 2 ॥
यदेषां रक्षसां भूयः सन्तापजननं भवेत् ।
वनं तावत्प्रमथितं प्रकृष्टा राक्षसा हताः ॥ 3 ॥
बलैकदेशः क्षपितश्शेषं दुर्गविनाशनम् ।
दुर्गे विनाशिते कर्म भवेत्सुखपरिश्रमम् ।
अल्पयत्नेन कार्येऽस्मिन् मम स्यात्सफलश्श्रमः ॥ 4 ॥
यो ह्ययं मम लाङ्गूले दीप्यते हव्यवाहनः ।
अस्य सन्तर्पणं न्याय्यं कर्तुमेभिर्गृहोत्तमैः ॥ 5 ॥
ततः प्रदीप्तलाङ्गूलस्सविद्युदिव तोयदः ।
भवनाग्रेषु लङ्काया विचचार महाकपिः ॥ 6 ॥
गृहाद्गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः ।
वीक्षमाणो ह्यसन्त्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः ॥ 7 ॥
अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम् ।
अग्निं तत्र स निक्षिप्य श्वसनेन समो बली ॥ 8 ॥
ततोऽन्यत्पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान् ।
मुमोच हनुमानग्निं कालानलशिखोपमम् ॥ 9 ॥
वज्रदंष्ट्रस्य च तदा पुप्लुवे स महाकपिः ।
शुकस्य च महातेजास्सारणस्य च धीमतः ॥ 10 ॥
तथा चेन्द्रजितो वेश्म ददाह हरियूथपः ।
जम्बुमाले स्सुमालेश्च ददाह भवनं ततः ॥ 11 ॥
रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च ।
ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः ॥ 12 ॥
युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः ।
विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च ॥ 13 ॥
करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि ।
कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि ॥ 14 ॥
यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च ।
नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः ॥ 15 ॥
वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति ।
क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः ॥ 16 ॥
तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः ।
गृहेष्वृद्धिमतामृद्धिं ददाह स महाकपिः ॥ 17 ॥
सर्वेषां समतिक्रम्य राक्षसेन्द्रस्य वीर्यवान् ।
आससादाथ लक्ष्मीवान् रावणस्य निवेशनम् ॥ 18 ॥
ततस्तस्मिन् गृहे मुख्ये नानारत्नविभूषिते ।
मेरुमन्दरसङ्काशे सर्वमङ्गलशोभिते ॥ 19 ॥
प्रदीप्तमग्निमुत्सृज्य लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितम् ।
ननाद हनुमान्वीरो युगान्तजलदो यथा ॥ 20 ॥
श्वसनेन च संयोगादतिवेगो महाबलः ।
कालाग्निरिव जज्वाल प्रावर्धत हुताशनः ॥ 21 ॥
प्रदीप्तमग्निं पवनस्तेषु वेश्मस्वचारयत् ।
अभूच्छ्वसनसंयोगादतिवेगो हुताशनः ॥ 22 ॥
तानि काञ्चनजालानि मुक्तामणिमयानि च ।
भवनान्यवशीर्यन्त रत्नवन्ति महान्ति च ॥ 23 ॥
सञ्जज्ञे तुमुलश्शब्दो राक्षसानां प्रधावताम् ।
स्वगृहस्य परित्राणे भग्नोत्साहोर्जितश्रियाम् ॥ 24 ॥
नूनमेषोऽग्निरायातः कपिरूपेण हा इति ।
क्रन्दन्त्यस्सहसा पेतुः स्तनन्धयधराः स्त्रियः ॥ 25 ॥
काश्चिदग्निपरीतेभ्यो हर्मेभ्यो मुक्तमूर्धजाः ।
पतन्त्यो रेजिरेऽभ्रेभ्यस्सौदामन्य इवाम्बरात् ॥ 26 ॥
वज्रविद्रुमवैदूर्यमुक्तारजतसंहितान् ।
विचित्रान्भवनाद्धातून् स्यन्दमानान्ददर्श सः ॥ 27 ॥
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां तृणानां च यथा तथा ।
हनूमान् राक्षसेन्दाणां विशस्तानां न तृप्यति ॥ 28 ॥
क्वचित्किंशुकसङ्काशाः क्वचिच्छाल्मलिसन्निभाः ॥ 29 ॥
क्वचित्कुङ्कुमसङ्काशाश्शिखा वह्नेश्चकाशिरे ।
हनूमता वेगवता वानरेण महात्मना ।
लङ्कापुरं प्रदग्धं तद्रुद्रेण त्रिपुरं यथा ॥ 30 ॥
ततस्तु लङ्कापुरपर्वताग्रे समुत्थितो भीमपराक्रमोऽग्निः ।
प्रसार्य चूडावलयं प्रदीप्तो हनूमता वेगवता विसृष्टः ॥ 31 ॥
युगान्तकालानलतुल्यवेग स्समारुतोऽग्निर्ववृधे दिविस्पृक् ।
विधूमरश्मिर्भवनेषु सक्तो रक्षश्शरीराज्यसमर्पतार्चिः ॥ 32 ॥
आदित्यकोटीसदृशस्सुतेजा लङ्कां समस्तां परिवार्य तिष्ठन् ।
शब्दैरनेकैरशनिप्ररूढैर्भिन्दन्निवाण्डं प्रबभौ महाग्निः ॥ 33 ॥
तत्राम्बरादग्निरतिप्रवृद्धो रूक्षप्रभः किंशुकपुष्पचूडः ।
निर्वाणधूमाकुलराजयश्च नीलोत्पलाभाः प्रचकाशिरेऽभ्राः ॥ 34 ॥
वज्री महेन्द्रस्त्रिदशेश्वरो वा साक्षाद्यमो वा वरुणोऽनिलो वा ।
रुद्रोऽग्निरर्को धनदश्च सोमो न वानरोऽयं स्वयमेव कालः ॥ 35 ॥
किं ब्रह्मणस्सर्वपितामहस्य सर्वस्य धातुश्चतुराननस्य ।
इहाऽऽगतो वानररूपधारी रक्षोपसंहारकरः प्रकोपः ॥ 36 ॥
किं वैष्णवं वा कपिरूपमेत्य रक्षोविनाशाय परं सुतेजः ।
अनन्तमव्यक्तमचिन्त्यमेकं स्वमायया साम्प्रतमागतं वा ॥ 37 ॥
इत्येवमूचुर्बहवो विशिष्टा रक्षोगणास्तत्र समेत्य सर्वे ।
सप्राणिसङ्घां सगृहां सवृक्षां दग्धां पुरीं तां सहसा समीक्ष्य ॥ 38 ॥
ततस्तु लङ्का सहसा प्रदग्धा सराक्षसा साश्वरथा सनागा ।
सपक्षिसङ्घा समृगा सवृक्षा रुरोद दीना तुमुलं सशब्दम् ॥ 39 ॥
हा तात हा पुत्रक कान्त मित्र हा जीवितं भोगयुतं सुपुण्यम् ।
रक्षोभिरेवं बहुधा ब्रुवद्भि श्शब्दः कृतो घोरतरस्सुभीमः ॥ 40 ॥
हुताशनज्वालसमावृता सा हतप्रवीरा परिवृत्तयोधा हनूमतः क्रोधबलाभिभूता बभूव शापोपहतेव लङ्का ॥ 41 ॥
स सम्भ्रमत्रस्तविषण्णराक्षसां समुज्ज्वलज्ज्वालहुताशनाङ्किताम् ।
ददर्श लङ्कां हनुमान्महामनाः स्वयम्भूकोपोपहतामिवावनिम् ॥ 42 ॥
भङ्क्त्वा वनं पादपरत्नसङ्कुलं हत्वा तु रक्षांसि महान्ति संयुगे ।
दग्ध्वा पुरीं तां गृहरत्नमालिनीं तस्थौ हनूमान्पवनात्मजः कपिः ॥ 43 ॥
त्रिकूटशृङ्गाग्रतले विचित्रे प्रतिष्ठितो वानरराजसिंहः ।
प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली व्यराजताऽऽदित्य इवांशुमाली ॥ 44 ॥
स राक्षसांस्तान्सुबहूंश्च हत्वा वनं च भङ्क्त्वा बहुपादपं तत् ।
विसृज्य रक्षोभवनेषु चाग्निं जगाम रामं मनसा महात्मा ॥ 45 ॥
ततस्तु तं वानरवीरमुख्यं महाबलं मारुततुल्यवेगम् ।
महामतिं वायुसुतं वरिष्ठं प्रतुष्टुवुर्देवगणाश्च सर्वे ॥ 46 ॥
भङ्क्त्वा वनं महातेजा हत्वा रक्षांसि संयुगे ।
दग्ध्वा लङ्कापुरीं रम्यां रराज स महाकपिः ॥ 47 ॥
तत्र देवास्सगन्धर्वास्सिद्धाश्च परमर्षयः ।
दृष्ट्वा लङ्कां प्रदग्धां तां विस्मयं परमं गताः ॥ 48 ॥
तं दृष्ट्वा वानरश्रेष्ठं हनुमन्तं महाकपिम् ।
कालाग्निरिति सञ्चिन्त्य सर्वभूतानि तत्रसुः ॥ 49 ॥
देवाश्च सर्वे मुनिपुङ्गवाश्च गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः ।
भूतानि सर्वाणि महान्ति तत्र जग्मुः परां प्रीतिमतुल्यरूपाम् ॥ 50 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे चतुःपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
vīkṣamāṇastato laṅkāṃ kapiḥ kṛtamanorathaḥ || 1 ||
vardhamānasamutsāhaḥ kāryaśeṣamacintayat |
kinnu khalvavaśiṣṭaṃ me kartavyamiha sāmpratam || 2 ||
yadeṣāṃ rakṣasāṃ bhūyaḥ santāpajananaṃ bhavet |
vanaṃ tāvatpramathitaṃ prakṛṣṭā rākṣasā hatāḥ || 3 ||
balaikadeśaḥ kṣapitaśśeṣaṃ durgavināśanam |
durge vināśite karma bhavetsukhapariśramam |
alpayatnena kārye'smin mama syātsaphalaśśramaḥ || 4 ||
yo hyayaṃ mama lāṅgūle dīpyate havyavāhanaḥ |
asya santarpaṇaṃ nyāyyaṃ kartumebhirgṛhottamaiḥ || 5 ||
tataḥ pradīptalāṅgūlassavidyudiva toyadaḥ |
bhavanāgreṣu laṅkāyā vicacāra mahākapiḥ || 6 ||
gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ |
vīkṣamāṇo hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 7 ||
avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam |
agniṃ tatra sa nikṣipya śvasanena samo balī || 8 ||
tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān |
mumoca hanumānagniṃ kālānalaśikhopamam || 9 ||
vajradaṃṣṭrasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ |
śukasya ca mahātejāssāraṇasya ca dhīmataḥ || 10 ||
tathā cendrajito veśma dadāha hariyūthapaḥ |
jambumāle ssumāleśca dadāha bhavanaṃ tataḥ || 11 ||
raśmiketośca bhavanaṃ sūryaśatrostathaiva ca |
hrasvakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 12 ||
yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya rakṣasaḥ |
vidyujjihvasya ghorasya tathā hastimukhasya ca || 13 ||
karālasya piśācasya śoṇitākṣasya caiva hi |
kumbhakarṇasya bhavanaṃ makarākṣasya caiva hi || 14 ||
yajñaśatrośca bhavanaṃ brahmaśatrostathaiva ca |
narāntakasya kumbhasya nikumbhasya durātmanaḥ || 15 ||
varjayitvā mahātejā vibhīṣaṇagṛhaṃ prati |
kramamāṇaḥ krameṇaiva dadāha haripuṅgavaḥ || 16 ||
teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ |
gṛheṣvṛddhimatāmṛddhiṃ dadāha sa mahākapiḥ || 17 ||
sarveṣāṃ samatikramya rākṣasendrasya vīryavān |
āsasādātha lakṣmīvān rāvaṇasya niveśanam || 18 ||
tatastasmin gṛhe mukhye nānāratnavibhūṣite |
merumandarasaṅkāśe sarvamaṅgalaśobhite || 19 ||
pradīptamagnimutsṛjya lāṅgūlāgre pratiṣṭhitam |
nanāda hanumānvīro yugāntajalado yathā || 20 ||
śvasanena ca saṃyogādativego mahābalaḥ |
kālāgniriva jajvāla prāvardhata hutāśanaḥ || 21 ||
pradīptamagniṃ pavanasteṣu veśmasvacārayat |
abhūcchvasanasaṃyogādativego hutāśanaḥ || 22 ||
tāni kāñcanajālāni muktāmaṇimayāni ca |
bhavanānyavaśīryanta ratnavanti mahānti ca || 23 ||
sañjajñe tumulaśśabdo rākṣasānāṃ pradhāvatām |
svagṛhasya paritrāṇe bhagnotsāhorjitaśriyām || 24 ||
nūnameṣo'gnirāyātaḥ kapirūpeṇa hā iti |
krandantyassahasā petuḥ stanandhayadharāḥ striyaḥ || 25 ||
kāścidagniparītebhyo harmebhyo muktamūrdhajāḥ |
patantyo rejire'bhrebhyassaudāmanya ivāmbarāt || 26 ||
vajravidrumavaidūryamuktārajatasaṃhitān |
vicitrānbhavanāddhātūn syandamānāndadarśa saḥ || 27 ||
nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ tṛṇānāṃ ca yathā tathā |
hanūmān rākṣasendāṇāṃ viśastānāṃ na tṛpyati || 28 ||
kvacitkiṃśukasaṅkāśāḥ kvacicchālmalisannibhāḥ || 29 ||
kvacitkuṅkumasaṅkāśāśśikhā vahneścakāśire |
hanūmatā vegavatā vānareṇa mahātmanā |
laṅkāpuraṃ pradagdhaṃ tadrudreṇa tripuraṃ yathā || 30 ||
tatastu laṅkāpuraparvatāgre samutthito bhīmaparākramo'gniḥ |
prasārya cūḍāvalayaṃ pradīpto hanūmatā vegavatā visṛṣṭaḥ || 31 ||
yugāntakālānalatulyavega ssamāruto'gnirvavṛdhe divispṛk |
vidhūmaraśmirbhavaneṣu sakto rakṣaśśarīrājyasamarpatārciḥ || 32 ||
ādityakoṭīsadṛśassutejā laṅkāṃ samastāṃ parivārya tiṣṭhan |
śabdairanekairaśaniprarūḍhairbhindannivāṇḍaṃ prababhau mahāgniḥ || 33 ||
tatrāmbarādagniratipravṛddho rūkṣaprabhaḥ kiṃśukapuṣpacūḍaḥ |
nirvāṇadhūmākularājayaśca nīlotpalābhāḥ pracakāśire'bhrāḥ || 34 ||
vajrī mahendrastridaśeśvaro vā sākṣādyamo vā varuṇo'nilo vā |
rudro'gnirarko dhanadaśca somo na vānaro'yaṃ svayameva kālaḥ || 35 ||
kiṃ brahmaṇassarvapitāmahasya sarvasya dhātuścaturānanasya |
ihā''gato vānararūpadhārī rakṣopasaṃhārakaraḥ prakopaḥ || 36 ||
kiṃ vaiṣṇavaṃ vā kapirūpametya rakṣovināśāya paraṃ sutejaḥ |
anantamavyaktamacintyamekaṃ svamāyayā sāmpratamāgataṃ vā || 37 ||
ityevamūcurbahavo viśiṣṭā rakṣogaṇāstatra sametya sarve |
saprāṇisaṅghāṃ sagṛhāṃ savṛkṣāṃ dagdhāṃ purīṃ tāṃ sahasā samīkṣya || 38 ||
tatastu laṅkā sahasā pradagdhā sarākṣasā sāśvarathā sanāgā |
sapakṣisaṅghā samṛgā savṛkṣā ruroda dīnā tumulaṃ saśabdam || 39 ||
hā tāta hā putraka kānta mitra hā jīvitaṃ bhogayutaṃ supuṇyam |
rakṣobhirevaṃ bahudhā bruvadbhi śśabdaḥ kṛto ghoratarassubhīmaḥ || 40 ||
hutāśanajvālasamāvṛtā sā hatapravīrā parivṛttayodhā hanūmataḥ krodhabalābhibhūtā babhūva śāpopahateva laṅkā || 41 ||
sa sambhramatrastaviṣaṇṇarākṣasāṃ samujjvalajjvālahutāśanāṅkitām |
dadarśa laṅkāṃ hanumānmahāmanāḥ svayambhūkopopahatāmivāvanim || 42 ||
bhaṅktvā vanaṃ pādaparatnasaṅkulaṃ hatvā tu rakṣāṃsi mahānti saṃyuge |
dagdhvā purīṃ tāṃ gṛharatnamālinīṃ tasthau hanūmānpavanātmajaḥ kapiḥ || 43 ||
trikūṭaśṛṅgāgratale vicitre pratiṣṭhito vānararājasiṃhaḥ |
pradīptalāṅgūlakṛtārcimālī vyarājatā''ditya ivāṃśumālī || 44 ||
sa rākṣasāṃstānsubahūṃśca hatvā vanaṃ ca bhaṅktvā bahupādapaṃ tat |
visṛjya rakṣobhavaneṣu cāgniṃ jagāma rāmaṃ manasā mahātmā || 45 ||
tatastu taṃ vānaravīramukhyaṃ mahābalaṃ mārutatulyavegam |
mahāmatiṃ vāyusutaṃ variṣṭhaṃ pratuṣṭuvurdevagaṇāśca sarve || 46 ||
bhaṅktvā vanaṃ mahātejā hatvā rakṣāṃsi saṃyuge |
dagdhvā laṅkāpurīṃ ramyāṃ rarāja sa mahākapiḥ || 47 ||
tatra devāssagandharvāssiddhāśca paramarṣayaḥ |
dṛṣṭvā laṅkāṃ pradagdhāṃ tāṃ vismayaṃ paramaṃ gatāḥ || 48 ||
taṃ dṛṣṭvā vānaraśreṣṭhaṃ hanumantaṃ mahākapim |
kālāgniriti sañcintya sarvabhūtāni tatrasuḥ || 49 ||
devāśca sarve munipuṅgavāśca gandharvavidyādharanāgayakṣāḥ |
bhūtāni sarvāṇi mahānti tatra jagmuḥ parāṃ prītimatulyarūpām || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in