5.54 Sundarakanda - Chatuhpanchasha Sargah

ॐ

5.54 ஸுந்தரகாண்ட - சதுஃபஞ்சாஶ ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே ஸுந்தரகாண்டம் ।

அத சதுஃபஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ।

வீக்ஷமாணஸ்ததோ லங்காம் கபிஃ க்ரு'தமநோரதஃ ॥ 1 ॥

வர்தமாநஸமுத்ஸாஹஃ கார்யஶேஷமசிந்தயத் ।

கிந்நு கல்வவஶிஷ்டம் மே கர்தவ்யமிஹ ஸாம்ப்ரதம் ॥ 2 ॥

யதேஷாம் ரக்ஷஸாம் பூயஃ ஸந்தாபஜநநம் பவேத் ।

வநம் தாவத்ப்ரமதிதம் ப்ரக்ரு'ஷ்டா ராக்ஷஸா ஹதாஃ ॥ 3 ॥

பலைகதேஶஃ க்ஷபிதஶ்ஶேஷம் துர்கவிநாஶநம் ।

துர்கே விநாஶிதே கர்ம பவேத்ஸுகபரிஶ்ரமம் ।

அல்பயத்நேந கார்யேऽஸ்மிந் மம ஸ்யாத்ஸபலஶ்ஶ்ரமஃ ॥ 4 ॥

யோ ஹ்யயம் மம லாங்கூலே தீப்யதே ஹவ்யவாஹநஃ ।

அஸ்ய ஸந்தர்பணம் ந்யாய்யம் கர்துமேபிர்க்ரு'ஹோத்தமைஃ ॥ 5 ॥

ததஃ ப்ரதீப்தலாங்கூலஸ்ஸவித்யுதிவ தோயதஃ ।

பவநாக்ரேஷு லங்காயா விசசார மஹாகபிஃ ॥ 6 ॥

க்ரு'ஹாத்க்ரு'ஹம் ராக்ஷஸாநாமுத்யாநாநி ச வாநரஃ ।

வீக்ஷமாணோ ஹ்யஸந்த்ரஸ்தஃ ப்ராஸாதாம்ஶ்ச சசார ஸஃ ॥ 7 ॥

அவப்லுத்ய மஹாவேகஃ ப்ரஹஸ்தஸ்ய நிவேஶநம் ।

அக்நிம் தத்ர ஸ நிக்ஷிப்ய ஶ்வஸநேந ஸமோ பலீ ॥ 8 ॥

ததோऽந்யத்புப்லுவே வேஶ்ம மஹாபார்ஶ்வஸ்ய வீர்யவாந் ।

முமோச ஹநுமாநக்நிம் காலாநலஶிகோபமம் ॥ 9 ॥

வஜ்ரதம்ஷ்ட்ரஸ்ய ச ததா புப்லுவே ஸ மஹாகபிஃ ।

ஶுகஸ்ய ச மஹாதேஜாஸ்ஸாரணஸ்ய ச தீமதஃ ॥ 10 ॥

ததா சேந்த்ரஜிதோ வேஶ்ம ததாஹ ஹரியூதபஃ ।

ஜம்புமாலே ஸ்ஸுமாலேஶ்ச ததாஹ பவநம் ததஃ ॥ 11 ॥

ரஶ்மிகேதோஶ்ச பவநம் ஸூர்யஶத்ரோஸ்ததைவ ச ।

ஹ்ரஸ்வகர்ணஸ்ய தம்ஷ்ட்ரஸ்ய ரோமஶஸ்ய ச ரக்ஷஸஃ ॥ 12 ॥

யுத்தோந்மத்தஸ்ய மத்தஸ்ய த்வஜக்ரீவஸ்ய ரக்ஷஸஃ ।

வித்யுஜ்ஜிஹ்வஸ்ய கோரஸ்ய ததா ஹஸ்திமுகஸ்ய ச ॥ 13 ॥

கராலஸ்ய பிஶாசஸ்ய ஶோணிதாக்ஷஸ்ய சைவ ஹி ।

கும்பகர்ணஸ்ய பவநம் மகராக்ஷஸ்ய சைவ ஹி ॥ 14 ॥

யஜ்ஞஶத்ரோஶ்ச பவநம் ப்ரஹ்மஶத்ரோஸ்ததைவ ச ।

நராந்தகஸ்ய கும்பஸ்ய நிகும்பஸ்ய துராத்மநஃ ॥ 15 ॥

வர்ஜயித்வா மஹாதேஜா விபீஷணக்ரு'ஹம் ப்ரதி ।

க்ரமமாணஃ க்ரமேணைவ ததாஹ ஹரிபுங்கவஃ ॥ 16 ॥

தேஷு தேஷு மஹார்ஹேஷு பவநேஷு மஹாயஶாஃ ।

க்ரு'ஹேஷ்வ்ரு'த்திமதாம்ரு'த்திம் ததாஹ ஸ மஹாகபிஃ ॥ 17 ॥

ஸர்வேஷாம் ஸமதிக்ரம்ய ராக்ஷஸேந்த்ரஸ்ய வீர்யவாந் ।

ஆஸஸாதாத லக்ஷ்மீவாந் ராவணஸ்ய நிவேஶநம் ॥ 18 ॥

ததஸ்தஸ்மிந் க்ரு'ஹே முக்யே நாநாரத்நவிபூஷிதே ।

மேருமந்தரஸங்காஶே ஸர்வமங்கலஶோபிதே ॥ 19 ॥

ப்ரதீப்தமக்நிமுத்ஸ்ரு'ஜ்ய லாங்கூலாக்ரே ப்ரதிஷ்டிதம் ।

நநாத ஹநுமாந்வீரோ யுகாந்தஜலதோ யதா ॥ 20 ॥

ஶ்வஸநேந ச ஸம்யோகாததிவேகோ மஹாபலஃ ।

காலாக்நிரிவ ஜஜ்வால ப்ராவர்தத ஹுதாஶநஃ ॥ 21 ॥

ப்ரதீப்தமக்நிம் பவநஸ்தேஷு வேஶ்மஸ்வசாரயத் ।

அபூச்ச்வஸநஸம்யோகாததிவேகோ ஹுதாஶநஃ ॥ 22 ॥

தாநி காஞ்சநஜாலாநி முக்தாமணிமயாநி ச ।

பவநாந்யவஶீர்யந்த ரத்நவந்தி மஹாந்தி ச ॥ 23 ॥

ஸஞ்ஜஜ்ஞே துமுலஶ்ஶப்தோ ராக்ஷஸாநாம் ப்ரதாவதாம் ।

ஸ்வக்ரு'ஹஸ்ய பரித்ராணே பக்நோத்ஸாஹோர்ஜிதஶ்ரியாம் ॥ 24 ॥

நூநமேஷோऽக்நிராயாதஃ கபிரூபேண ஹா இதி ।

க்ரந்தந்த்யஸ்ஸஹஸா பேதுஃ ஸ்தநந்தயதராஃ ஸ்த்ரியஃ ॥ 25 ॥

காஶ்சிதக்நிபரீதேப்யோ ஹர்மேப்யோ முக்தமூர்தஜாஃ ।

பதந்த்யோ ரேஜிரேऽப்ரேப்யஸ்ஸௌதாமந்ய இவாம்பராத் ॥ 26 ॥

வஜ்ரவித்ருமவைதூர்யமுக்தாரஜதஸம்ஹிதாந் ।

விசித்ராந்பவநாத்தாதூந் ஸ்யந்தமாநாந்ததர்ஶ ஸஃ ॥ 27 ॥

நாக்நிஸ்த்ரு'ப்யதி காஷ்டாநாம் த்ரு'ணாநாம் ச யதா ததா ।

ஹநூமாந் ராக்ஷஸேந்தாணாம் விஶஸ்தாநாம் ந த்ரு'ப்யதி ॥ 28 ॥

க்வசித்கிம்ஶுகஸங்காஶாஃ க்வசிச்சால்மலிஸந்நிபாஃ ॥ 29 ॥

க்வசித்குங்குமஸங்காஶாஶ்ஶிகா வஹ்நேஶ்சகாஶிரே ।

ஹநூமதா வேகவதா வாநரேண மஹாத்மநா ।

லங்காபுரம் ப்ரதக்தம் தத்ருத்ரேண த்ரிபுரம் யதா ॥ 30 ॥

ததஸ்து லங்காபுரபர்வதாக்ரே ஸமுத்திதோ பீமபராக்ரமோऽக்நிஃ ।

ப்ரஸார்ய சூடாவலயம் ப்ரதீப்தோ ஹநூமதா வேகவதா விஸ்ரு'ஷ்டஃ ॥ 31 ॥

யுகாந்தகாலாநலதுல்யவேக ஸ்ஸமாருதோऽக்நிர்வவ்ரு'தே திவிஸ்ப்ரு'க் ।

விதூமரஶ்மிர்பவநேஷு ஸக்தோ ரக்ஷஶ்ஶரீராஜ்யஸமர்பதார்சிஃ ॥ 32 ॥

ஆதித்யகோடீஸத்ரு'ஶஸ்ஸுதேஜா லங்காம் ஸமஸ்தாம் பரிவார்ய திஷ்டந் ।

ஶப்தைரநேகைரஶநிப்ரரூடைர்பிந்தந்நிவாண்டம் ப்ரபபௌ மஹாக்நிஃ ॥ 33 ॥

தத்ராம்பராதக்நிரதிப்ரவ்ரு'த்தோ ரூக்ஷப்ரபஃ கிம்ஶுகபுஷ்பசூடஃ ।

நிர்வாணதூமாகுலராஜயஶ்ச நீலோத்பலாபாஃ ப்ரசகாஶிரேऽப்ராஃ ॥ 34 ॥

வஜ்ரீ மஹேந்த்ரஸ்த்ரிதஶேஶ்வரோ வா ஸாக்ஷாத்யமோ வா வருணோऽநிலோ வா ।

ருத்ரோऽக்நிரர்கோ தநதஶ்ச ஸோமோ ந வாநரோऽயம் ஸ்வயமேவ காலஃ ॥ 35 ॥

கிம் ப்ரஹ்மணஸ்ஸர்வபிதாமஹஸ்ய ஸர்வஸ்ய தாதுஶ்சதுராநநஸ்ய ।

இஹாऽऽகதோ வாநரரூபதாரீ ரக்ஷோபஸம்ஹாரகரஃ ப்ரகோபஃ ॥ 36 ॥

கிம் வைஷ்ணவம் வா கபிரூபமேத்ய ரக்ஷோவிநாஶாய பரம் ஸுதேஜஃ ।

அநந்தமவ்யக்தமசிந்த்யமேகம் ஸ்வமாயயா ஸாம்ப்ரதமாகதம் வா ॥ 37 ॥

இத்யேவமூசுர்பஹவோ விஶிஷ்டா ரக்ஷோகணாஸ்தத்ர ஸமேத்ய ஸர்வே ।

ஸப்ராணிஸங்காம் ஸக்ரு'ஹாம் ஸவ்ரு'க்ஷாம் தக்தாம் புரீம் தாம் ஸஹஸா ஸமீக்ஷ்ய ॥ 38 ॥

ததஸ்து லங்கா ஸஹஸா ப்ரதக்தா ஸராக்ஷஸா ஸாஶ்வரதா ஸநாகா ।

ஸபக்ஷிஸங்கா ஸம்ரு'கா ஸவ்ரு'க்ஷா ருரோத தீநா துமுலம் ஸஶப்தம் ॥ 39 ॥

ஹா தாத ஹா புத்ரக காந்த மித்ர ஹா ஜீவிதம் போகயுதம் ஸுபுண்யம் ।

ரக்ஷோபிரேவம் பஹுதா ப்ருவத்பி ஶ்ஶப்தஃ க்ரு'தோ கோரதரஸ்ஸுபீமஃ ॥ 40 ॥

ஹுதாஶநஜ்வாலஸமாவ்ரு'தா ஸா ஹதப்ரவீரா பரிவ்ரு'த்தயோதா ஹநூமதஃ க்ரோதபலாபிபூதா பபூவ ஶாபோபஹதேவ லங்கா ॥ 41 ॥

ஸ ஸம்ப்ரமத்ரஸ்தவிஷண்ணராக்ஷஸாம் ஸமுஜ்ஜ்வலஜ்ஜ்வாலஹுதாஶநாங்கிதாம் ।

ததர்ஶ லங்காம் ஹநுமாந்மஹாமநாஃ ஸ்வயம்பூகோபோபஹதாமிவாவநிம் ॥ 42 ॥

பங்க்த்வா வநம் பாதபரத்நஸங்குலம் ஹத்வா து ரக்ஷாம்ஸி மஹாந்தி ஸம்யுகே ।

தக்த்வா புரீம் தாம் க்ரு'ஹரத்நமாலிநீம் தஸ்தௌ ஹநூமாந்பவநாத்மஜஃ கபிஃ ॥ 43 ॥

த்ரிகூடஶ்ரு'ங்காக்ரதலே விசித்ரே ப்ரதிஷ்டிதோ வாநரராஜஸிம்ஹஃ ।

ப்ரதீப்தலாங்கூலக்ரு'தார்சிமாலீ வ்யராஜதாऽऽதித்ய இவாம்ஶுமாலீ ॥ 44 ॥

ஸ ராக்ஷஸாம்ஸ்தாந்ஸுபஹூம்ஶ்ச ஹத்வா வநம் ச பங்க்த்வா பஹுபாதபம் தத் ।

விஸ்ரு'ஜ்ய ரக்ஷோபவநேஷு சாக்நிம் ஜகாம ராமம் மநஸா மஹாத்மா ॥ 45 ॥

ததஸ்து தம் வாநரவீரமுக்யம் மஹாபலம் மாருததுல்யவேகம் ।

மஹாமதிம் வாயுஸுதம் வரிஷ்டம் ப்ரதுஷ்டுவுர்தேவகணாஶ்ச ஸர்வே ॥ 46 ॥

பங்க்த்வா வநம் மஹாதேஜா ஹத்வா ரக்ஷாம்ஸி ஸம்யுகே ।

தக்த்வா லங்காபுரீம் ரம்யாம் ரராஜ ஸ மஹாகபிஃ ॥ 47 ॥

தத்ர தேவாஸ்ஸகந்தர்வாஸ்ஸித்தாஶ்ச பரமர்ஷயஃ ।

த்ரு'ஷ்ட்வா லங்காம் ப்ரதக்தாம் தாம் விஸ்மயம் பரமம் கதாஃ ॥ 48 ॥

தம் த்ரு'ஷ்ட்வா வாநரஶ்ரேஷ்டம் ஹநுமந்தம் மஹாகபிம் ।

காலாக்நிரிதி ஸஞ்சிந்த்ய ஸர்வபூதாநி தத்ரஸுஃ ॥ 49 ॥

தேவாஶ்ச ஸர்வே முநிபுங்கவாஶ்ச கந்தர்வவித்யாதரநாகயக்ஷாஃ ।

பூதாநி ஸர்வாணி மஹாந்தி தத்ர ஜக்முஃ பராம் ப்ரீதிமதுல்யரூபாம் ॥ 50 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே ஸுந்தரகாண்டே சதுஃபஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha catuḥpañcāśassargaḥ |

vīkṣamāṇastato laṅkāṃ kapiḥ kṛtamanorathaḥ || 1 ||

vardhamānasamutsāhaḥ kāryaśeṣamacintayat |

kinnu khalvavaśiṣṭaṃ me kartavyamiha sāmpratam || 2 ||

yadeṣāṃ rakṣasāṃ bhūyaḥ santāpajananaṃ bhavet |

vanaṃ tāvatpramathitaṃ prakṛṣṭā rākṣasā hatāḥ || 3 ||

balaikadeśaḥ kṣapitaśśeṣaṃ durgavināśanam |

durge vināśite karma bhavetsukhapariśramam |

alpayatnena kārye'smin mama syātsaphalaśśramaḥ || 4 ||

yo hyayaṃ mama lāṅgūle dīpyate havyavāhanaḥ |

asya santarpaṇaṃ nyāyyaṃ kartumebhirgṛhottamaiḥ || 5 ||

tataḥ pradīptalāṅgūlassavidyudiva toyadaḥ |

bhavanāgreṣu laṅkāyā vicacāra mahākapiḥ || 6 ||

gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ |

vīkṣamāṇo hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 7 ||

avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam |

agniṃ tatra sa nikṣipya śvasanena samo balī || 8 ||

tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān |

mumoca hanumānagniṃ kālānalaśikhopamam || 9 ||

vajradaṃṣṭrasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ |

śukasya ca mahātejāssāraṇasya ca dhīmataḥ || 10 ||

tathā cendrajito veśma dadāha hariyūthapaḥ |

jambumāle ssumāleśca dadāha bhavanaṃ tataḥ || 11 ||

raśmiketośca bhavanaṃ sūryaśatrostathaiva ca |

hrasvakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 12 ||

yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya rakṣasaḥ |

vidyujjihvasya ghorasya tathā hastimukhasya ca || 13 ||

karālasya piśācasya śoṇitākṣasya caiva hi |

kumbhakarṇasya bhavanaṃ makarākṣasya caiva hi || 14 ||

yajñaśatrośca bhavanaṃ brahmaśatrostathaiva ca |

narāntakasya kumbhasya nikumbhasya durātmanaḥ || 15 ||

varjayitvā mahātejā vibhīṣaṇagṛhaṃ prati |

kramamāṇaḥ krameṇaiva dadāha haripuṅgavaḥ || 16 ||

teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ |

gṛheṣvṛddhimatāmṛddhiṃ dadāha sa mahākapiḥ || 17 ||

sarveṣāṃ samatikramya rākṣasendrasya vīryavān |

āsasādātha lakṣmīvān rāvaṇasya niveśanam || 18 ||

tatastasmin gṛhe mukhye nānāratnavibhūṣite |

merumandarasaṅkāśe sarvamaṅgalaśobhite || 19 ||

pradīptamagnimutsṛjya lāṅgūlāgre pratiṣṭhitam |

nanāda hanumānvīro yugāntajalado yathā || 20 ||

śvasanena ca saṃyogādativego mahābalaḥ |

kālāgniriva jajvāla prāvardhata hutāśanaḥ || 21 ||

pradīptamagniṃ pavanasteṣu veśmasvacārayat |

abhūcchvasanasaṃyogādativego hutāśanaḥ || 22 ||

tāni kāñcanajālāni muktāmaṇimayāni ca |

bhavanānyavaśīryanta ratnavanti mahānti ca || 23 ||

sañjajñe tumulaśśabdo rākṣasānāṃ pradhāvatām |

svagṛhasya paritrāṇe bhagnotsāhorjitaśriyām || 24 ||

nūnameṣo'gnirāyātaḥ kapirūpeṇa hā iti |

krandantyassahasā petuḥ stanandhayadharāḥ striyaḥ || 25 ||

kāścidagniparītebhyo harmebhyo muktamūrdhajāḥ |

patantyo rejire'bhrebhyassaudāmanya ivāmbarāt || 26 ||

vajravidrumavaidūryamuktārajatasaṃhitān |

vicitrānbhavanāddhātūn syandamānāndadarśa saḥ || 27 ||

nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ tṛṇānāṃ ca yathā tathā |

hanūmān rākṣasendāṇāṃ viśastānāṃ na tṛpyati || 28 ||

kvacitkiṃśukasaṅkāśāḥ kvacicchālmalisannibhāḥ || 29 ||

kvacitkuṅkumasaṅkāśāśśikhā vahneścakāśire |

hanūmatā vegavatā vānareṇa mahātmanā |

laṅkāpuraṃ pradagdhaṃ tadrudreṇa tripuraṃ yathā || 30 ||

tatastu laṅkāpuraparvatāgre samutthito bhīmaparākramo'gniḥ |

prasārya cūḍāvalayaṃ pradīpto hanūmatā vegavatā visṛṣṭaḥ || 31 ||

yugāntakālānalatulyavega ssamāruto'gnirvavṛdhe divispṛk |

vidhūmaraśmirbhavaneṣu sakto rakṣaśśarīrājyasamarpatārciḥ || 32 ||

ādityakoṭīsadṛśassutejā laṅkāṃ samastāṃ parivārya tiṣṭhan |

śabdairanekairaśaniprarūḍhairbhindannivāṇḍaṃ prababhau mahāgniḥ || 33 ||

tatrāmbarādagniratipravṛddho rūkṣaprabhaḥ kiṃśukapuṣpacūḍaḥ |

nirvāṇadhūmākularājayaśca nīlotpalābhāḥ pracakāśire'bhrāḥ || 34 ||

vajrī mahendrastridaśeśvaro vā sākṣādyamo vā varuṇo'nilo vā |

rudro'gnirarko dhanadaśca somo na vānaro'yaṃ svayameva kālaḥ || 35 ||

kiṃ brahmaṇassarvapitāmahasya sarvasya dhātuścaturānanasya |

ihā''gato vānararūpadhārī rakṣopasaṃhārakaraḥ prakopaḥ || 36 ||

kiṃ vaiṣṇavaṃ vā kapirūpametya rakṣovināśāya paraṃ sutejaḥ |

anantamavyaktamacintyamekaṃ svamāyayā sāmpratamāgataṃ vā || 37 ||

ityevamūcurbahavo viśiṣṭā rakṣogaṇāstatra sametya sarve |

saprāṇisaṅghāṃ sagṛhāṃ savṛkṣāṃ dagdhāṃ purīṃ tāṃ sahasā samīkṣya || 38 ||

tatastu laṅkā sahasā pradagdhā sarākṣasā sāśvarathā sanāgā |

sapakṣisaṅghā samṛgā savṛkṣā ruroda dīnā tumulaṃ saśabdam || 39 ||

hā tāta hā putraka kānta mitra hā jīvitaṃ bhogayutaṃ supuṇyam |

rakṣobhirevaṃ bahudhā bruvadbhi śśabdaḥ kṛto ghoratarassubhīmaḥ || 40 ||

hutāśanajvālasamāvṛtā sā hatapravīrā parivṛttayodhā hanūmataḥ krodhabalābhibhūtā babhūva śāpopahateva laṅkā || 41 ||

sa sambhramatrastaviṣaṇṇarākṣasāṃ samujjvalajjvālahutāśanāṅkitām |

dadarśa laṅkāṃ hanumānmahāmanāḥ svayambhūkopopahatāmivāvanim || 42 ||

bhaṅktvā vanaṃ pādaparatnasaṅkulaṃ hatvā tu rakṣāṃsi mahānti saṃyuge |

dagdhvā purīṃ tāṃ gṛharatnamālinīṃ tasthau hanūmānpavanātmajaḥ kapiḥ || 43 ||

trikūṭaśṛṅgāgratale vicitre pratiṣṭhito vānararājasiṃhaḥ |

pradīptalāṅgūlakṛtārcimālī vyarājatā''ditya ivāṃśumālī || 44 ||

sa rākṣasāṃstānsubahūṃśca hatvā vanaṃ ca bhaṅktvā bahupādapaṃ tat |

visṛjya rakṣobhavaneṣu cāgniṃ jagāma rāmaṃ manasā mahātmā || 45 ||

tatastu taṃ vānaravīramukhyaṃ mahābalaṃ mārutatulyavegam |

mahāmatiṃ vāyusutaṃ variṣṭhaṃ pratuṣṭuvurdevagaṇāśca sarve || 46 ||

bhaṅktvā vanaṃ mahātejā hatvā rakṣāṃsi saṃyuge |

dagdhvā laṅkāpurīṃ ramyāṃ rarāja sa mahākapiḥ || 47 ||

tatra devāssagandharvāssiddhāśca paramarṣayaḥ |

dṛṣṭvā laṅkāṃ pradagdhāṃ tāṃ vismayaṃ paramaṃ gatāḥ || 48 ||

taṃ dṛṣṭvā vānaraśreṣṭhaṃ hanumantaṃ mahākapim |

kālāgniriti sañcintya sarvabhūtāni tatrasuḥ || 49 ||

devāśca sarve munipuṅgavāśca gandharvavidyādharanāgayakṣāḥ |

bhūtāni sarvāṇi mahānti tatra jagmuḥ parāṃ prītimatulyarūpām || 50 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||