5.16 ஸுந்தரகாண்ட - ஷோடஶ ஸர்கஃ

5.16 Sundarakanda - Shodasha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே ஸுந்தரகாண்டம் ।
அத ஷோடஶஸ்ஸர்கஃ ।
ப்ரஶஸ்ய து ப்ரஶஸ்தவ்யாம் ஸீதாம் தாம் ஹரிபுங்கவஃ ।
குணாபிராமம் ராமம் ச புநஶ்சிந்தாபரோऽபவத் ॥ 1 ॥
ஸ முஹூர்தமிவ த்யாத்வா பாஷ்பபர்யாகுலேக்ஷணஃ ।
ஸீதாமாஶ்ரித்ய தேஜஸ்வீ ஹநூமாந்விலலாப ஹ ॥ 2 ॥
மாந்யா குருவிநீதஸ்ய லக்ஷ்மணஸ்ய குருப்ரியா ।
யதி ஸீதாऽऽபி துஃகார்தா காலோ ஹி துரதிக்ரமஃ ॥ 3 ॥
ராமஸ்ய வ்யவஸாயஜ்ஞா லக்ஷ்மணஸ்ய ச தீமதஃ ।
நாத்யர்தம் க்ஷுப்யதே தேவீ கங்கேவ ஜலதாகமே ॥ 4 ॥
துல்யஶீலவயோவ்ரு'த்தாம் துல்யாபிஜநலக்ஷணாம் ।
ராகவோऽऽர்ஹதி வைதேஹீம் தம் சேயமஸிதேக்ஷணா ॥ 5 ॥
தாம் த்ரு'ஷ்ட்வா நவஹேமாபாம் லோககாந்தாமிவ ஶ்ரியம் ।
ஜகாம மநஸா ராமம் வசநம் சேதமப்ரவீத் ॥ 6 ॥
அஸ்யா ஹேதோர்விஶாலாக்ஷ்யா ஹதோ வாலீ மஹாபலஃ ।
ராவணப்ரதிமோ வீர்யே கபந்தஶ்ச நிபாதிதஃ ॥ 7 ॥
விராதஶ்ச ஹதஃ ஸங்க்யே ராக்ஷஸோ பீமவிக்ரமஃ ।
வநே ராமேண விக்ரம்ய மஹேந்த்ரேணேவ ஶம்பரஃ ॥ 8 ॥
சதுர்தஶ ஸஹஸ்ராணி ரக்ஷஸாம் பீமகர்மணாம் ।
நிஹதாநி ஜநஸ்தாநே ஶரைரக்நிஶிகோபமைஃ ॥ 9 ॥
கரஶ்ச நிஹதஸங்க்யே த்ரிஶிராஶ்ச நிபாதிதஃ ।
தூஷணஶ்ச மஹாதேஜா ராமேண விதிதாத்மநா ॥ 10 ॥
ஐஶ்வர்யம் வாநராணாம் ச துர்லபம் வாலிபாலிதம் ।
அஸ்யா நிமித்தே ஸுக்ரீவஃ ப்ராப்தவாந் லோகஸத்க்ரு'தம் ॥ 11 ॥
ஸாகரஶ்ச மயா க்ராந்தஶ்ஶ்ரீமாந்நதநதீபதிஃ ।
அஸ்யா ஹேதோர்விஶாலாக்ஷ்யாஃ புரீ சேயமவேக்ஷிதா ॥ 12 ॥
யதி ராமஃ ஸமுத்ராந்தாம் மேதிநீம் பரிவர்தயேத் ।
அஸ்யாஃ க்ரு'தே ஜகச்சாபி யுக்தமித்யேவ மே மதிஃ ॥ 13 ॥
ராஜ்யம் வா த்ரிஷு லோகேஷு ஸீதா வா ஜநகாத்மஜா ।
த்ரைலோக்யராஜ்யம் ஸகலம் ஸீதாயா நாப்நுயாத்கலாம் ॥ 14 ॥
இயம் ஸா தர்மஶீலஸ்ய மைதிலஸ்ய மஹாத்மநஃ ।
ஸுதா ஜநகராஜஸ்ய ஸீதா பர்த்ரு'த்ரு'டவ்ரதா ॥ 15 ॥
உத்திதா மேதிநீம் பித்த்வா க்ஷேத்ரே ஹலமுகக்ஷதே ।
பத்மரேணுநிபைஃ கீர்ணா ஶுபைஃ கேதாரபாம்ஸுபிஃ ॥ 16 ॥
விக்ராந்தஸ்யார்யஶீலஸ்ய ஸம்யுகேஷ்ந்விவர்திநஃ ।
ஸ்நுஷா தஶரதஸ்யைஷா ஜ்யேஷ்டா ராஜ்ஞோ யஶஸ்விநீ ॥ 17 ॥
தர்மஜ்ஞஸ்ய க்ரு'தஜ்ஞஸ்ய ராமஸ்ய விதிதாத்மநஃ ।
இயம் ஸா தயிதா பார்யா ராக்ஷஸீவஶமாகதா ॥ 18 ॥
ஸர்வாந் போகாந்பரித்யஜ்ய பர்த்ரு'ஸ்நேஹபலாத்க்ரு'தா ।
அசிந்தயித்வா துஃகாநி ப்ரவிஷ்டா நிர்ஜநம் வநம் ॥ 19 ॥
ஸந்துஷ்டா பலமூலேந பர்த்ரு'ஶுஶ்ரூஷணே ரதா ।
யா பராம் பஜதே ப்ரீதிம் வநேऽऽபி பவநே யதா ॥ 20 ॥
ஸேயம் கநகவர்ணாங்கீ நித்யம் ஸுஸ்மிதபாஷிணீ ।
ஸஹதே யாதநாமேதாமநர்தாநாமபாகிநீ ॥ 21 ॥
இமாம் து ஶீலஸம்பந்நாம் த்ரஷ்டுமர்ஹதி ராகவஃ ।
ராவணேந ப்ரமதிதாம் ப்ரபாமிவ பிபாஸிதஃ ॥ 22 ॥
அஸ்யா நூநம் புநர்லாபாத்ராகவஃ ப்ரீதிமேஷ்யதி ।
ராஜா ராஜ்யபரிப்ரஷ்டஃ புநஃ ப்ராப்யேவ மேதிநீம் ॥ 23 ॥
காமபோகைஃ பரித்யக்தா ஹீநா பந்துஜநேந ச ।
தாரயத்யாத்மநோ தேஹம் தத்ஸமாகமகாங்க்ஷிணீ ॥ 24 ॥
நைஷா பஶ்யதி ராக்ஷஸ்யோ நேமாந்புஷ்பபலத்ருமாந் ।
ஏகஸ்தஹ்ரு'தயா நூநம் ராமமேவாநுபஶ்யதி ॥ 25 ॥
பர்தா நாம பரம் நார்யா பூஷணம் பூஷணாதபி ।
ஏஷா து ரஹிதா தேந பூஷணார்ஹா ந ஶோபதே ॥ 26 ॥
துஷ்கரம் குருதே ராமோ ஹீநோ யதநயா ப்ரபுஃ ।
தாரயத்யாத்மநோ தேஹம் ந துஃகேநாவஸீததி ॥ 27 ॥
இமாமஸிதகேஶாந்தாம் ஶதபத்ரநிபேக்ஷணாம் ।
ஸுகார்ஹாம் துஃகிதாம் த்ரு'ஷ்ட்வா மமாபி வ்யதிதம் மநஃ ॥ 28 ॥
க்ஷதிக்ஷமா புஷ்கரஸந்நிபாக்ஷீ யா ரக்ஷிதா ராகவலக்ஷ்மணாப்யாம் ।
ஸா ராக்ஷஸீபிர்விக்ரு'தேக்ஷணாபிஃ ஸம்ரக்ஷ்யதே ஸம்ப்ரதி வ்ரு'க்ஷமூலே ॥ 29 ॥
ஹிமஹதநலிநீவ நஷ்டஶோபா வ்யஸநபரம்பரயா நிபீட்யமாநா ।
ஸஹசரரஹிதேவ சக்ரவாகீ ஜநகஸுதா க்ரு'பணாம் தஶாம் ப்ரபந்நா ॥ 30 ॥
அஸ்யா ஹி புஷ்பாவநதாக்ரஶாகாஃ ஶோகம் த்ரு'டம் வை ஜநயந்த்யஶோகாஃ ।
ஹிமவ்யபாயேந ச ஶீதரஶ்மி ரப்யுத்திதோ நைகஸஹஸ்ரரஶ்மிஃ ॥ 31 ॥
இத்யேவமர்தம் கபிரந்வவேக்ஷ்ய ஸீதேயமித்யேவ நிவிஷ்டபுத்திஃ ।
ஸம்ஶ்ரித்ய தஸ்மிந்நிஷஸாத வ்ரு'க்ஷே பலீ ஹரீணாம்ரு'ஷபஸ்தரஸ்வீ ॥ 32 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே ஸுந்தரகாண்டே ஷோடஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
praśasya tu praśastavyāṃ sītāṃ tāṃ haripuṅgavaḥ |
guṇābhirāmaṃ rāmaṃ ca punaścintāparo'bhavat || 1 ||
sa muhūrtamiva dhyātvā bāṣpaparyākulekṣaṇaḥ |
sītāmāśritya tejasvī hanūmānvilalāpa ha || 2 ||
mānyā guruvinītasya lakṣmaṇasya gurupriyā |
yadi sītā''pi duḥkhārtā kālo hi duratikramaḥ || 3 ||
rāmasya vyavasāyajñā lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ |
nātyarthaṃ kṣubhyate devī gaṅgeva jaladāgame || 4 ||
tulyaśīlavayovṛttāṃ tulyābhijanalakṣaṇām |
rāghavo''rhati vaidehīṃ taṃ ceyamasitekṣaṇā || 5 ||
tāṃ dṛṣṭvā navahemābhāṃ lokakāntāmiva śriyam |
jagāma manasā rāmaṃ vacanaṃ cedamabravīt || 6 ||
asyā hetorviśālākṣyā hato vālī mahābalaḥ |
rāvaṇapratimo vīrye kabandhaśca nipātitaḥ || 7 ||
virādhaśca hataḥ saṅkhye rākṣaso bhīmavikramaḥ |
vane rāmeṇa vikramya mahendreṇeva śambaraḥ || 8 ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām |
nihatāni janasthāne śarairagniśikhopamaiḥ || 9 ||
kharaśca nihatasaṅkhye triśirāśca nipātitaḥ |
dūṣaṇaśca mahātejā rāmeṇa viditātmanā || 10 ||
aiśvaryaṃ vānarāṇāṃ ca durlabhaṃ vālipālitam |
asyā nimitte sugrīvaḥ prāptavān lokasatkṛtam || 11 ||
sāgaraśca mayā krāntaśśrīmānnadanadīpatiḥ |
asyā hetorviśālākṣyāḥ purī ceyamavekṣitā || 12 ||
yadi rāmaḥ samudrāntāṃ medinīṃ parivartayet |
asyāḥ kṛte jagaccāpi yuktamityeva me matiḥ || 13 ||
rājyaṃ vā triṣu lokeṣu sītā vā janakātmajā |
trailokyarājyaṃ sakalaṃ sītāyā nāpnuyātkalām || 14 ||
iyaṃ sā dharmaśīlasya maithilasya mahātmanaḥ |
sutā janakarājasya sītā bhartṛdṛḍhavratā || 15 ||
utthitā medinīṃ bhittvā kṣetre halamukhakṣate |
padmareṇunibhaiḥ kīrṇā śubhaiḥ kedārapāmsubhiḥ || 16 ||
vikrāntasyāryaśīlasya saṃyugeṣnvivartinaḥ |
snuṣā daśarathasyaiṣā jyeṣṭhā rājño yaśasvinī || 17 ||
dharmajñasya kṛtajñasya rāmasya viditātmanaḥ |
iyaṃ sā dayitā bhāryā rākṣasīvaśamāgatā || 18 ||
sarvān bhogānparityajya bhartṛsnehabalātkṛtā |
acintayitvā duḥkhāni praviṣṭā nirjanaṃ vanam || 19 ||
santuṣṭā phalamūlena bhartṛśuśrūṣaṇe ratā |
yā parāṃ bhajate prītiṃ vane''pi bhavane yathā || 20 ||
seyaṃ kanakavarṇāṅgī nityaṃ susmitabhāṣiṇī |
sahate yātanāmetāmanarthānāmabhāginī || 21 ||
imāṃ tu śīlasampannāṃ draṣṭumarhati rāghavaḥ |
rāvaṇena pramathitāṃ prapāmiva pipāsitaḥ || 22 ||
asyā nūnaṃ punarlābhādrāghavaḥ prītimeṣyati |
rājā rājyaparibhraṣṭaḥ punaḥ prāpyeva medinīm || 23 ||
kāmabhogaiḥ parityaktā hīnā bandhujanena ca |
dhārayatyātmano dehaṃ tatsamāgamakāṅkṣiṇī || 24 ||
naiṣā paśyati rākṣasyo nemānpuṣpaphaladrumān |
ekasthahṛdayā nūnaṃ rāmamevānupaśyati || 25 ||
bhartā nāma paraṃ nāryā bhūṣaṇaṃ bhūṣaṇādapi |
eṣā tu rahitā tena bhūṣaṇārhā na śobhate || 26 ||
duṣkaraṃ kurute rāmo hīno yadanayā prabhuḥ |
dhārayatyātmano dehaṃ na duḥkhenāvasīdati || 27 ||
imāmasitakeśāntāṃ śatapatranibhekṣaṇām |
sukhārhāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā mamāpi vyathitaṃ manaḥ || 28 ||
kṣatikṣamā puṣkarasannibhākṣī yā rakṣitā rāghavalakṣmaṇābhyām |
sā rākṣasībhirvikṛtekṣaṇābhiḥ saṃrakṣyate samprati vṛkṣamūle || 29 ||
himahatanalinīva naṣṭaśobhā vyasanaparamparayā nipīḍyamānā |
sahacararahiteva cakravākī janakasutā kṛpaṇāṃ daśāṃ prapannā || 30 ||
asyā hi puṣpāvanatāgraśākhāḥ śokaṃ dṛḍhaṃ vai janayantyaśokāḥ |
himavyapāyena ca śītaraśmi rabhyutthito naikasahasraraśmiḥ || 31 ||
ityevamarthaṃ kapiranvavekṣya sīteyamityeva niviṣṭabuddhiḥ |
saṃśritya tasminniṣasāda vṛkṣe balī harīṇāmṛṣabhastarasvī || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ षोडशस्सर्गः ।
प्रशस्य तु प्रशस्तव्यां सीतां तां हरिपुङ्गवः ।
गुणाभिरामं रामं च पुनश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ 1 ॥
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणः ।
सीतामाश्रित्य तेजस्वी हनूमान्विललाप ह ॥ 2 ॥
मान्या गुरुविनीतस्य लक्ष्मणस्य गुरुप्रिया ।
यदि सीताऽऽपि दुःखार्ता कालो हि दुरतिक्रमः ॥ 3 ॥
रामस्य व्यवसायज्ञा लक्ष्मणस्य च धीमतः ।
नात्यर्थं क्षुभ्यते देवी गङ्गेव जलदागमे ॥ 4 ॥
तुल्यशीलवयोवृत्तां तुल्याभिजनलक्षणाम् ।
राघवोऽऽर्हति वैदेहीं तं चेयमसितेक्षणा ॥ 5 ॥
तां दृष्ट्वा नवहेमाभां लोककान्तामिव श्रियम् ।
जगाम मनसा रामं वचनं चेदमब्रवीत् ॥ 6 ॥
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्या हतो वाली महाबलः ।
रावणप्रतिमो वीर्ये कबन्धश्च निपातितः ॥ 7 ॥
विराधश्च हतः सङ्ख्ये राक्षसो भीमविक्रमः ।
वने रामेण विक्रम्य महेन्द्रेणेव शम्बरः ॥ 8 ॥
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम् ।
निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः ॥ 9 ॥
खरश्च निहतसङ्ख्ये त्रिशिराश्च निपातितः ।
दूषणश्च महातेजा रामेण विदितात्मना ॥ 10 ॥
ऐश्वर्यं वानराणां च दुर्लभं वालिपालितम् ।
अस्या निमित्ते सुग्रीवः प्राप्तवान् लोकसत्कृतम् ॥ 11 ॥
सागरश्च मया क्रान्तश्श्रीमान्नदनदीपतिः ।
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः पुरी चेयमवेक्षिता ॥ 12 ॥
यदि रामः समुद्रान्तां मेदिनीं परिवर्तयेत् ।
अस्याः कृते जगच्चापि युक्तमित्येव मे मतिः ॥ 13 ॥
राज्यं वा त्रिषु लोकेषु सीता वा जनकात्मजा ।
त्रैलोक्यराज्यं सकलं सीताया नाप्नुयात्कलाम् ॥ 14 ॥
इयं सा धर्मशीलस्य मैथिलस्य महात्मनः ।
सुता जनकराजस्य सीता भर्तृदृढव्रता ॥ 15 ॥
उत्थिता मेदिनीं भित्त्वा क्षेत्रे हलमुखक्षते ।
पद्मरेणुनिभैः कीर्णा शुभैः केदारपाम्सुभिः ॥ 16 ॥
विक्रान्तस्यार्यशीलस्य संयुगेष्न्विवर्तिनः ।
स्नुषा दशरथस्यैषा ज्येष्ठा राज्ञो यशस्विनी ॥ 17 ॥
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य रामस्य विदितात्मनः ।
इयं सा दयिता भार्या राक्षसीवशमागता ॥ 18 ॥
सर्वान् भोगान्परित्यज्य भर्तृस्नेहबलात्कृता ।
अचिन्तयित्वा दुःखानि प्रविष्टा निर्जनं वनम् ॥ 19 ॥
सन्तुष्टा फलमूलेन भर्तृशुश्रूषणे रता ।
या परां भजते प्रीतिं वनेऽऽपि भवने यथा ॥ 20 ॥
सेयं कनकवर्णाङ्गी नित्यं सुस्मितभाषिणी ।
सहते यातनामेतामनर्थानामभागिनी ॥ 21 ॥
इमां तु शीलसम्पन्नां द्रष्टुमर्हति राघवः ।
रावणेन प्रमथितां प्रपामिव पिपासितः ॥ 22 ॥
अस्या नूनं पुनर्लाभाद्राघवः प्रीतिमेष्यति ।
राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनः प्राप्येव मेदिनीम् ॥ 23 ॥
कामभोगैः परित्यक्ता हीना बन्धुजनेन च ।
धारयत्यात्मनो देहं तत्समागमकाङ्क्षिणी ॥ 24 ॥
नैषा पश्यति राक्षस्यो नेमान्पुष्पफलद्रुमान् ।
एकस्थहृदया नूनं राममेवानुपश्यति ॥ 25 ॥
भर्ता नाम परं नार्या भूषणं भूषणादपि ।
एषा तु रहिता तेन भूषणार्हा न शोभते ॥ 26 ॥
दुष्करं कुरुते रामो हीनो यदनया प्रभुः ।
धारयत्यात्मनो देहं न दुःखेनावसीदति ॥ 27 ॥
इमामसितकेशान्तां शतपत्रनिभेक्षणाम् ।
सुखार्हां दुःखितां दृष्ट्वा ममापि व्यथितं मनः ॥ 28 ॥
क्षतिक्षमा पुष्करसन्निभाक्षी या रक्षिता राघवलक्ष्मणाभ्याम् ।
सा राक्षसीभिर्विकृतेक्षणाभिः संरक्ष्यते सम्प्रति वृक्षमूले ॥ 29 ॥
हिमहतनलिनीव नष्टशोभा व्यसनपरम्परया निपीड्यमाना ।
सहचररहितेव चक्रवाकी जनकसुता कृपणां दशां प्रपन्ना ॥ 30 ॥
अस्या हि पुष्पावनताग्रशाखाः शोकं दृढं वै जनयन्त्यशोकाः ।
हिमव्यपायेन च शीतरश्मि रभ्युत्थितो नैकसहस्ररश्मिः ॥ 31 ॥
इत्येवमर्थं कपिरन्ववेक्ष्य सीतेयमित्येव निविष्टबुद्धिः ।
संश्रित्य तस्मिन्निषसाद वृक्षे बली हरीणामृषभस्तरस्वी ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे षोडशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
praśasya tu praśastavyāṃ sītāṃ tāṃ haripuṅgavaḥ |
guṇābhirāmaṃ rāmaṃ ca punaścintāparo'bhavat || 1 ||
sa muhūrtamiva dhyātvā bāṣpaparyākulekṣaṇaḥ |
sītāmāśritya tejasvī hanūmānvilalāpa ha || 2 ||
mānyā guruvinītasya lakṣmaṇasya gurupriyā |
yadi sītā''pi duḥkhārtā kālo hi duratikramaḥ || 3 ||
rāmasya vyavasāyajñā lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ |
nātyarthaṃ kṣubhyate devī gaṅgeva jaladāgame || 4 ||
tulyaśīlavayovṛttāṃ tulyābhijanalakṣaṇām |
rāghavo''rhati vaidehīṃ taṃ ceyamasitekṣaṇā || 5 ||
tāṃ dṛṣṭvā navahemābhāṃ lokakāntāmiva śriyam |
jagāma manasā rāmaṃ vacanaṃ cedamabravīt || 6 ||
asyā hetorviśālākṣyā hato vālī mahābalaḥ |
rāvaṇapratimo vīrye kabandhaśca nipātitaḥ || 7 ||
virādhaśca hataḥ saṅkhye rākṣaso bhīmavikramaḥ |
vane rāmeṇa vikramya mahendreṇeva śambaraḥ || 8 ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām |
nihatāni janasthāne śarairagniśikhopamaiḥ || 9 ||
kharaśca nihatasaṅkhye triśirāśca nipātitaḥ |
dūṣaṇaśca mahātejā rāmeṇa viditātmanā || 10 ||
aiśvaryaṃ vānarāṇāṃ ca durlabhaṃ vālipālitam |
asyā nimitte sugrīvaḥ prāptavān lokasatkṛtam || 11 ||
sāgaraśca mayā krāntaśśrīmānnadanadīpatiḥ |
asyā hetorviśālākṣyāḥ purī ceyamavekṣitā || 12 ||
yadi rāmaḥ samudrāntāṃ medinīṃ parivartayet |
asyāḥ kṛte jagaccāpi yuktamityeva me matiḥ || 13 ||
rājyaṃ vā triṣu lokeṣu sītā vā janakātmajā |
trailokyarājyaṃ sakalaṃ sītāyā nāpnuyātkalām || 14 ||
iyaṃ sā dharmaśīlasya maithilasya mahātmanaḥ |
sutā janakarājasya sītā bhartṛdṛḍhavratā || 15 ||
utthitā medinīṃ bhittvā kṣetre halamukhakṣate |
padmareṇunibhaiḥ kīrṇā śubhaiḥ kedārapāmsubhiḥ || 16 ||
vikrāntasyāryaśīlasya saṃyugeṣnvivartinaḥ |
snuṣā daśarathasyaiṣā jyeṣṭhā rājño yaśasvinī || 17 ||
dharmajñasya kṛtajñasya rāmasya viditātmanaḥ |
iyaṃ sā dayitā bhāryā rākṣasīvaśamāgatā || 18 ||
sarvān bhogānparityajya bhartṛsnehabalātkṛtā |
acintayitvā duḥkhāni praviṣṭā nirjanaṃ vanam || 19 ||
santuṣṭā phalamūlena bhartṛśuśrūṣaṇe ratā |
yā parāṃ bhajate prītiṃ vane''pi bhavane yathā || 20 ||
seyaṃ kanakavarṇāṅgī nityaṃ susmitabhāṣiṇī |
sahate yātanāmetāmanarthānāmabhāginī || 21 ||
imāṃ tu śīlasampannāṃ draṣṭumarhati rāghavaḥ |
rāvaṇena pramathitāṃ prapāmiva pipāsitaḥ || 22 ||
asyā nūnaṃ punarlābhādrāghavaḥ prītimeṣyati |
rājā rājyaparibhraṣṭaḥ punaḥ prāpyeva medinīm || 23 ||
kāmabhogaiḥ parityaktā hīnā bandhujanena ca |
dhārayatyātmano dehaṃ tatsamāgamakāṅkṣiṇī || 24 ||
naiṣā paśyati rākṣasyo nemānpuṣpaphaladrumān |
ekasthahṛdayā nūnaṃ rāmamevānupaśyati || 25 ||
bhartā nāma paraṃ nāryā bhūṣaṇaṃ bhūṣaṇādapi |
eṣā tu rahitā tena bhūṣaṇārhā na śobhate || 26 ||
duṣkaraṃ kurute rāmo hīno yadanayā prabhuḥ |
dhārayatyātmano dehaṃ na duḥkhenāvasīdati || 27 ||
imāmasitakeśāntāṃ śatapatranibhekṣaṇām |
sukhārhāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā mamāpi vyathitaṃ manaḥ || 28 ||
kṣatikṣamā puṣkarasannibhākṣī yā rakṣitā rāghavalakṣmaṇābhyām |
sā rākṣasībhirvikṛtekṣaṇābhiḥ saṃrakṣyate samprati vṛkṣamūle || 29 ||
himahatanalinīva naṣṭaśobhā vyasanaparamparayā nipīḍyamānā |
sahacararahiteva cakravākī janakasutā kṛpaṇāṃ daśāṃ prapannā || 30 ||
asyā hi puṣpāvanatāgraśākhāḥ śokaṃ dṛḍhaṃ vai janayantyaśokāḥ |
himavyapāyena ca śītaraśmi rabhyutthito naikasahasraraśmiḥ || 31 ||
ityevamarthaṃ kapiranvavekṣya sīteyamityeva niviṣṭabuddhiḥ |
saṃśritya tasminniṣasāda vṛkṣe balī harīṇāmṛṣabhastarasvī || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in