ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകോനപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।
തതസ്സ കര്മണാ തസ്യ വിസ്മിതോ ഭീമവിക്രമഃ ।
ഹനുമാന്രോഷതാമ്രാക്ഷോ രക്ഷോധിപമവൈക്ഷത ॥ 1 ॥
ഭ്രാജമാനം മഹാര്ഹേണ കാഞ്ചനേന വിരാജതാ ।
മുക്താജാലാവൃതേനാഥ മകുടേന മഹാദ്യുതിമ് ॥ 2 ॥
വജ്രസംയോഗസംയുക്തൈര്മഹാര്ഹമണിവിഗ്രഹൈഃ ।
ഹൈമൈരാഭരണൈശ്ചിത്രൈര്മനസേവ പ്രകല്പിതൈഃ ॥ 3 ॥
മഹാര്ഹക്ഷൌമസംവീതം രക്തചന്ദനരൂഷിതമ് ।
സ്വാനുലിപ്തം വിചിത്രാഭിര്വിവിധാഭിശ്ച ഭക്തിഭിഃ ॥ 4 ॥
വിചിത്രൈര്ദര്ശനീയൈശ്ച രക്താക്ഷൈര്ഭീമദര്ശനൈഃ ।
ദീപ്തതീക്ഷ്ണമഹാദംഷ്ട്രൈഃ പ്രലമ്ബദശനച്ഛദൈഃ ॥ 5 ॥
ശിരോഭിര്ദശഭിര്വീരം ഭ്രാജമാനം മഹൌജസമ് ।
നാനാവ്യാലസമാകീര്ണൈശ്ശിഖരൈരിവ മന്ദരമ് ॥ 6 ॥
നീലാഞ്ജനചയപ്രഖ്യം ഹാരേണോരസി രാജതാ ।
പൂര്ണചന്ദ്രാഭവക്ത്രേണ സബലാകമിവാമ്ബുദമ് ॥ 7 ॥
ബാഹുഭിര്ബദ്ധകേയൂരൈശ്ചന്ദനോത്തമരൂഷിതൈഃ ।
ഭ്രാജമാനാങ്ഗദൈഃ പീനൈഃ പഞ്ചശീര്ഷൈരിവോരഗൈഃ ॥ 8 ॥
മഹതിസ്ഫാടികേ ചിത്രേ രത്നസംയോഗസംസ്കൃതേ ।
ഉത്തമാസ്തരണാസ്തീര്ണേ സൂപവിഷ്ടം വരാസനേ ॥ 9 ॥
അലങ്കൃതാഭിരത്യര്ഥം പ്രമദാഭിഃ സമന്തതഃ ।
വാലവ്യജനഹസ്താഭിരാരാത്സമുപസേവിതമ് ॥ 10 ॥
ദുര്ധരേണ പ്രഹസ്തേന മഹാപാര്ശ്വേന രക്ഷസാ ।
മന്ത്രിഭിര്മന്ത്രതത്ത്വജ്ഞൈര്നികുമ്ഭേന ച മന്ത്രിണാ ॥ 11 ॥
സുഖോപവിഷ്ടം രക്ഷോഭിശ്ചതുര്ഭിര്ബലദര്പിതൈഃ ।
കൃത്സ്നം പരിവൃതം ലോകം ചതുര്ഭിരിവ സാഗരൈഃ ॥ 12 ॥
മന്ത്രിഭിര്മന്ത്രതത്ത്വജ്ഞൈരന്യൈശ്ച ശുഭബുദ്ധിഭിഃ ।
അന്വാസ്യമാനം രക്ഷോഭിഃ സുരൈരിവ സുരേശ്വരമ് ॥ 13 ॥
അപശ്യദ്രാക്ഷസപതിം ഹനുമാനതിതേജസമ് ।
വിഷ്ഠിതം മേരുശിഖരേ സതോയമിവ തോയദമ് ॥ 14 ॥
സ തൈസ്സമ്പീഡ്യമാനോഽപി രക്ഷോഭിര്ഭീമവിക്രമൈഃ ।
വിസ്മയം പരമം ഗത്വാ രക്ഷോധിപമവൈക്ഷത ॥ 15 ॥
ഭ്രാജമാനം തതോ ദൃഷ്ട്വാ ഹനുമാന്രാക്ഷസേശ്വരമ് ।
മനസാ ചിന്തയാമാസ തേജസാ തസ്യ മോഹിതഃ ॥ 16 ॥
അഹോ രൂപമഹോ ധൈര്യമഹോ സത്ത്വമഹോ ദ്യുതിഃ ।
അഹോ രാക്ഷസരാജസ്യ സര്വലക്ഷണയുക്തതാ ॥ 17 ॥
യദ്യധര്മോ ന ബലവാന് സ്യാദയം രാക്ഷസേശ്വരഃ ।
സ്യാദയം സുരലോകസ്യ സശക്രസ്യാപി രക്ഷിതാ ॥ 18 ॥
അസ്യ ക്രൂരൈര്നൃശംസൈശ്ച കര്മഭിര്ലോകകുത്സിതൈഃ ।
സര്വേ ബിഭ്യതി ഖല്വസ്മാല്ലോകാസ്സാമരദാനവാഃ ॥ 19 ॥
അയം ഹ്യുത്സഹതേ ക്രുദ്ധഃ കര്തുമേകാര്ണവം ജഗത് ।
ഇതി ചിന്താം ബഹുവിധാമകരോന്മതിമാന് ഹരിഃ ॥ 20 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ഏകോനപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
tatassa karmaṇā tasya vismito bhīmavikramaḥ |
hanumānroṣatāmrākṣo rakṣodhipamavaikṣata || 1 ||
bhrājamānaṃ mahārheṇa kāñcanena virājatā |
muktājālāvṛtenātha makuṭena mahādyutim || 2 ||
vajrasaṃyogasaṃyuktairmahārhamaṇivigrahaiḥ |
haimairābharaṇaiścitrairmanaseva prakalpitaiḥ || 3 ||
mahārhakṣaumasaṃvītaṃ raktacandanarūṣitam |
svānuliptaṃ vicitrābhirvividhābhiśca bhaktibhiḥ || 4 ||
vicitrairdarśanīyaiśca raktākṣairbhīmadarśanaiḥ |
dīptatīkṣṇamahādaṃṣṭraiḥ pralambadaśanacchadaiḥ || 5 ||
śirobhirdaśabhirvīraṃ bhrājamānaṃ mahaujasam |
nānāvyālasamākīrṇaiśśikharairiva mandaram || 6 ||
nīlāñjanacayaprakhyaṃ hāreṇorasi rājatā |
pūrṇacandrābhavaktreṇa sabalākamivāmbudam || 7 ||
bāhubhirbaddhakeyūraiścandanottamarūṣitaiḥ |
bhrājamānāṅgadaiḥ pīnaiḥ pañcaśīrṣairivoragaiḥ || 8 ||
mahatisphāṭike citre ratnasaṃyogasaṃskṛte |
uttamāstaraṇāstīrṇe sūpaviṣṭaṃ varāsane || 9 ||
alaṅkṛtābhiratyarthaṃ pramadābhiḥ samantataḥ |
vālavyajanahastābhirārātsamupasevitam || 10 ||
durdhareṇa prahastena mahāpārśvena rakṣasā |
mantribhirmantratattvajñairnikumbhena ca mantriṇā || 11 ||
sukhopaviṣṭaṃ rakṣobhiścaturbhirbaladarpitaiḥ |
kṛtsnaṃ parivṛtaṃ lokaṃ caturbhiriva sāgaraiḥ || 12 ||
mantribhirmantratattvajñairanyaiśca śubhabuddhibhiḥ |
anvāsyamānaṃ rakṣobhiḥ surairiva sureśvaram || 13 ||
apaśyadrākṣasapatiṃ hanumānatitejasam |
viṣṭhitaṃ meruśikhare satoyamiva toyadam || 14 ||
sa taissampīḍyamāno'pi rakṣobhirbhīmavikramaiḥ |
vismayaṃ paramaṃ gatvā rakṣodhipamavaikṣata || 15 ||
bhrājamānaṃ tato dṛṣṭvā hanumānrākṣaseśvaram |
manasā cintayāmāsa tejasā tasya mohitaḥ || 16 ||
aho rūpamaho dhairyamaho sattvamaho dyutiḥ |
aho rākṣasarājasya sarvalakṣaṇayuktatā || 17 ||
yadyadharmo na balavān syādayaṃ rākṣaseśvaraḥ |
syādayaṃ suralokasya saśakrasyāpi rakṣitā || 18 ||
asya krūrairnṛśaṃsaiśca karmabhirlokakutsitaiḥ |
sarve bibhyati khalvasmāllokāssāmaradānavāḥ || 19 ||
ayaṃ hyutsahate kruddhaḥ kartumekārṇavaṃ jagat |
iti cintāṃ bahuvidhāmakaronmatimān hariḥ || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ एकोनपञ्चाशस्सर्गः ।
ततस्स कर्मणा तस्य विस्मितो भीमविक्रमः ।
हनुमान्रोषताम्राक्षो रक्षोधिपमवैक्षत ॥ 1 ॥
भ्राजमानं महार्हेण काञ्चनेन विराजता ।
मुक्ताजालावृतेनाथ मकुटेन महाद्युतिम् ॥ 2 ॥
वज्रसंयोगसंयुक्तैर्महार्हमणिविग्रहैः ।
हैमैराभरणैश्चित्रैर्मनसेव प्रकल्पितैः ॥ 3 ॥
महार्हक्षौमसंवीतं रक्तचन्दनरूषितम् ।
स्वानुलिप्तं विचित्राभिर्विविधाभिश्च भक्तिभिः ॥ 4 ॥
विचित्रैर्दर्शनीयैश्च रक्ताक्षैर्भीमदर्शनैः ।
दीप्ततीक्ष्णमहादंष्ट्रैः प्रलम्बदशनच्छदैः ॥ 5 ॥
शिरोभिर्दशभिर्वीरं भ्राजमानं महौजसम् ।
नानाव्यालसमाकीर्णैश्शिखरैरिव मन्दरम् ॥ 6 ॥
नीलाञ्जनचयप्रख्यं हारेणोरसि राजता ।
पूर्णचन्द्राभवक्त्रेण सबलाकमिवाम्बुदम् ॥ 7 ॥
बाहुभिर्बद्धकेयूरैश्चन्दनोत्तमरूषितैः ।
भ्राजमानाङ्गदैः पीनैः पञ्चशीर्षैरिवोरगैः ॥ 8 ॥
महतिस्फाटिके चित्रे रत्नसंयोगसंस्कृते ।
उत्तमास्तरणास्तीर्णे सूपविष्टं वरासने ॥ 9 ॥
अलङ्कृताभिरत्यर्थं प्रमदाभिः समन्ततः ।
वालव्यजनहस्ताभिरारात्समुपसेवितम् ॥ 10 ॥
दुर्धरेण प्रहस्तेन महापार्श्वेन रक्षसा ।
मन्त्रिभिर्मन्त्रतत्त्वज्ञैर्निकुम्भेन च मन्त्रिणा ॥ 11 ॥
सुखोपविष्टं रक्षोभिश्चतुर्भिर्बलदर्पितैः ।
कृत्स्नं परिवृतं लोकं चतुर्भिरिव सागरैः ॥ 12 ॥
मन्त्रिभिर्मन्त्रतत्त्वज्ञैरन्यैश्च शुभबुद्धिभिः ।
अन्वास्यमानं रक्षोभिः सुरैरिव सुरेश्वरम् ॥ 13 ॥
अपश्यद्राक्षसपतिं हनुमानतितेजसम् ।
विष्ठितं मेरुशिखरे सतोयमिव तोयदम् ॥ 14 ॥
स तैस्सम्पीड्यमानोऽपि रक्षोभिर्भीमविक्रमैः ।
विस्मयं परमं गत्वा रक्षोधिपमवैक्षत ॥ 15 ॥
भ्राजमानं ततो दृष्ट्वा हनुमान्राक्षसेश्वरम् ।
मनसा चिन्तयामास तेजसा तस्य मोहितः ॥ 16 ॥
अहो रूपमहो धैर्यमहो सत्त्वमहो द्युतिः ।
अहो राक्षसराजस्य सर्वलक्षणयुक्तता ॥ 17 ॥
यद्यधर्मो न बलवान् स्यादयं राक्षसेश्वरः ।
स्यादयं सुरलोकस्य सशक्रस्यापि रक्षिता ॥ 18 ॥
अस्य क्रूरैर्नृशंसैश्च कर्मभिर्लोककुत्सितैः ।
सर्वे बिभ्यति खल्वस्माल्लोकास्सामरदानवाः ॥ 19 ॥
अयं ह्युत्सहते क्रुद्धः कर्तुमेकार्णवं जगत् ।
इति चिन्तां बहुविधामकरोन्मतिमान् हरिः ॥ 20 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकोनपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
tatassa karmaṇā tasya vismito bhīmavikramaḥ |
hanumānroṣatāmrākṣo rakṣodhipamavaikṣata || 1 ||
bhrājamānaṃ mahārheṇa kāñcanena virājatā |
muktājālāvṛtenātha makuṭena mahādyutim || 2 ||
vajrasaṃyogasaṃyuktairmahārhamaṇivigrahaiḥ |
haimairābharaṇaiścitrairmanaseva prakalpitaiḥ || 3 ||
mahārhakṣaumasaṃvītaṃ raktacandanarūṣitam |
svānuliptaṃ vicitrābhirvividhābhiśca bhaktibhiḥ || 4 ||
vicitrairdarśanīyaiśca raktākṣairbhīmadarśanaiḥ |
dīptatīkṣṇamahādaṃṣṭraiḥ pralambadaśanacchadaiḥ || 5 ||
śirobhirdaśabhirvīraṃ bhrājamānaṃ mahaujasam |
nānāvyālasamākīrṇaiśśikharairiva mandaram || 6 ||
nīlāñjanacayaprakhyaṃ hāreṇorasi rājatā |
pūrṇacandrābhavaktreṇa sabalākamivāmbudam || 7 ||
bāhubhirbaddhakeyūraiścandanottamarūṣitaiḥ |
bhrājamānāṅgadaiḥ pīnaiḥ pañcaśīrṣairivoragaiḥ || 8 ||
mahatisphāṭike citre ratnasaṃyogasaṃskṛte |
uttamāstaraṇāstīrṇe sūpaviṣṭaṃ varāsane || 9 ||
alaṅkṛtābhiratyarthaṃ pramadābhiḥ samantataḥ |
vālavyajanahastābhirārātsamupasevitam || 10 ||
durdhareṇa prahastena mahāpārśvena rakṣasā |
mantribhirmantratattvajñairnikumbhena ca mantriṇā || 11 ||
sukhopaviṣṭaṃ rakṣobhiścaturbhirbaladarpitaiḥ |
kṛtsnaṃ parivṛtaṃ lokaṃ caturbhiriva sāgaraiḥ || 12 ||
mantribhirmantratattvajñairanyaiśca śubhabuddhibhiḥ |
anvāsyamānaṃ rakṣobhiḥ surairiva sureśvaram || 13 ||
apaśyadrākṣasapatiṃ hanumānatitejasam |
viṣṭhitaṃ meruśikhare satoyamiva toyadam || 14 ||
sa taissampīḍyamāno'pi rakṣobhirbhīmavikramaiḥ |
vismayaṃ paramaṃ gatvā rakṣodhipamavaikṣata || 15 ||
bhrājamānaṃ tato dṛṣṭvā hanumānrākṣaseśvaram |
manasā cintayāmāsa tejasā tasya mohitaḥ || 16 ||
aho rūpamaho dhairyamaho sattvamaho dyutiḥ |
aho rākṣasarājasya sarvalakṣaṇayuktatā || 17 ||
yadyadharmo na balavān syādayaṃ rākṣaseśvaraḥ |
syādayaṃ suralokasya saśakrasyāpi rakṣitā || 18 ||
asya krūrairnṛśaṃsaiśca karmabhirlokakutsitaiḥ |
sarve bibhyati khalvasmāllokāssāmaradānavāḥ || 19 ||
ayaṃ hyutsahate kruddhaḥ kartumekārṇavaṃ jagat |
iti cintāṃ bahuvidhāmakaronmatimān hariḥ || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.