Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Sarga 5 — Gurmukhi Script

Meaning —

ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।

ਅਥ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।

Shloka 1

ऋਸ਼੍ਯਮੂਕਾਤ੍ਤੁ ਹਨੁਮਾਨ੍ਗਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਲਯਂ ਗਿਰਿਮ੍ ।
ਆਚਚਕ੍षੇ ਤਦਾ ਵੀਰੌ ਕਪਿਰਾਜਾਯ ਰਾਘਵੌ ॥ 1 ॥

ṛśyamūkāttu hanumāngatvā tu malayaṃ girim |
ācacakṣe tadā vīrau kapirājāya rāghavau || 1 ||

Shloka 2

ਅਯਂ ਰਾਮੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਸ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਰਾਮੋऽਯਂ ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 2 ॥

ayaṃ rāmo mahāprājña ssamprāpto dṛḍhavikramaḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā rāmo'yaṃ satyavikramaḥ || 2 ||

Shloka 3

ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਧਰ੍ਮੇ ਨਿਗਦਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਪਾਰਗਃ ॥ 3 ॥

ikṣvākūṇāṃ kule jāto rāmo daśarathātmajaḥ |
dharme nigaditaścaiva piturnirdeśapāragaḥ || 3 ||

Shloka 4

ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਸਤੋऽਰਣ੍ਯੇ ਨਿਯਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਰਾਵਣੇਨ ਹृਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰਣਮਾਗਤਃ ॥ 4 ॥

tasyāsya vasato'raṇye niyatasya mahātmanaḥ |
rāvaṇena hṛtā bhāryā sa tvāṃ śaraṇamāgataḥ || 4 ||

Shloka 5

ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧੈਸ਼੍ਚ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਯੇਨਾਭਿਤਰ੍ਪਿਤਃ ।
ਦਕ੍षਿਣਾਸ਼੍ਚ ਤਥੋਤ੍ਸृष੍ਟਾ ਗਾਵਸ਼੍ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ 5 ॥

rājasūyāśvamedhaiśca vahniryenābhitarpitaḥ |
dakṣiṇāśca tathotsṛṣṭā gāvaśśatasahasraśaḥ || 5 ||

Shloka 6

ਤਪਸਾ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੇਨ ਵਸੁਧਾ ਯੇਨ ਪਾਲਿਤਾ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਹੇਤੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਯਂ ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ ॥ 6 ॥

tapasā satyavākyena vasudhā yena pālitā |
strī hetostasya putro'yaṃ rāmastvāṃ śaraṇaṃ gataḥ || 6 ||

Shloka 7

ਭਵਤਾ ਸਖ੍ਯਕਾਮੌ ਤੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ।
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਾਰ੍ਚਯਸ੍ਵੈਤੌ ਪੂਜਨੀਯਤਮਾਵੁਭੌ ॥ 7 ॥

bhavatā sakhyakāmau tau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
pratigṛhyārcayasvaitau pūjanīyatamāvubhau || 7 ||

Shloka 8

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਨੁਮਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ ।
ਭਯਂ ਚਰਾਘਵਾਦ੍ਘੋਰਂ ਪ੍ਰਜਹੌ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ ॥ 8 ॥

śrutvā hanumato vākyaṃ sugrīvo hṛṣṭamānasaḥ |
bhayaṃ carāghavādghoraṃ prajahau vigatajvaraḥ || 8 ||

Shloka 9

ਸਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁषਂ ਰੂਪਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਤਮੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 9 ॥

sakṛtvā mānuṣaṃ rūpaṃ sugrīvaḥ plavagarṣabhaḥ |
darśanīyatamo bhūtvā prītyā provāca rāghavam || 9 ||

Shloka 10

ਭਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਸਰ੍ਵਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਆਖ੍ਯਾਤਾ ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਮੇ ਭਵਦ੍ਗੁਣਾਃ ॥ 10 ॥

bhavāndharmavinītaśca vikrāntassarvavatsalaḥ |
ākhyātā vāyuputreṇa tattvato me bhavadguṇāḥ || 10 ||

Shloka 11

ਤਨ੍ਮਮੈਵੈष ਸਤ੍ਕਾਰੋ ਲਾਭਸ਼੍ਚੈਵੋਤ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਭੋ ।
ਯਤ੍ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸਿ ਸੌਹਾਰ੍ਦਂ ਵਾਨਰੇਣ ਮਯਾ ਸਹ ॥ 11 ॥

tanmamaivaiṣa satkāro lābhaścaivottamaḥ prabho |
yattvamicchasi sauhārdaṃ vānareṇa mayā saha || 11 ||

Shloka 12

ਰੋਚਤੇ ਯਦਿ ਵਾ ਸਖ੍ਯਂ ਬਾਹੁਰੇष ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਃ ।
ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਪਾਣਿਨਾ ਪਾਣਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਬਧ੍ਯਤਾਂ ਧ੍ਰੁਵਾ ॥ 12 ॥

rocate yadi vā sakhyaṃ bāhureṣa prasāritaḥ |
gṛhyatāṃ pāṇinā pāṇirmaryādā badhyatāṃ dhruvā || 12 ||

Shloka 13

ਏਤਤ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸੁਭਾषਿਤਮ੍ ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਾ ਹਸ੍ਤਂ ਪੀਡਯਾਮਾਸ ਪਾਣਿਨਾ ॥ 13 ॥

etattu vacanaṃ śrutvā sugrīveṇa subhāṣitam |
samprahṛṣṭamanā hastaṃ pīḍayāmāsa pāṇinā || 13 ||

Shloka 14

ਹृਦ੍ਯਂ ਸੌਹृਦਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯਪਰ੍ਯष੍ਵਜਤ ਪੀਡਿਤਮ੍ ।
ਤਤੋ ਹਨੂਮਾਨ੍ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਿਕ੍षੁਰੂਪਮਰਿਨ੍ਦਮਃ ॥ 14 ॥

hṛdyaṃ sauhṛdamālambyaparyaṣvajata pīḍitam |
tato hanūmānsantyajya bhikṣurūpamarindamaḥ || 14 ||

Shloka 15

ਕਾष੍ਠਯੋਸ੍ਸ੍ਵੇਨ ਰੂਪੇਣ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪਾਵਕਮ੍ ।
ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਤਤੋ ਵਹ੍ਨਿਂ ਹ੍ਨਿਂ ਪੁष੍ਪੈਰਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸਤ੍ਕृਤਮ੍ ॥ 15 ॥

kāṣṭhayossvena rūpeṇa janayāmāsa pāvakam |
dīpyamānaṃ tato vahniṃ hniṃ puṣpairabhyarcya satkṛtam || 15 ||

Shloka 16

ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇऽਥ ਸੁਪ੍ਰੀਤੋ ਨਿਦਧੇ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ।
ਤਤੋऽਗ੍ਨਿਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਤੌ ਚਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ॥ 16 ॥

tayormadhye'tha suprīto nidadhe susamāhitaḥ |
tato'gniṃ dīpyamānaṃ tau cakratuśca pradakṣiṇam || 16 ||

Shloka 17

ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰਾਘਵਸ਼੍ਚੈਵ ਵਯਸ੍ਯਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤੌ ।
ਤਤਸ੍ਸੁਪ੍ਰੀਤਮਨਸੌ ਤਾਵੁਭੌ ਹਰਿਰਾਘਵੌ ॥ 17 ॥

sugrīvo rāghavaścaiva vayasyatvamupāgatau |
tatassuprītamanasau tāvubhau harirāghavau || 17 ||

Shloka 18

ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਵੀਕ੍षਨ੍ਤੌ ਨ ਤृਪ੍ਤਿਮੁਪਜਗ੍ਮਤੁਃ ।
ਤ੍ਵਂ ਵਯਸ੍ਯੋऽਸਿ ਮੇ ਹृਦ੍ਯੋ ਹ੍ਯੇਕਂ ਦੁਃਖਂ ਸੁਖਂ ਚ ਨੌ ॥ 18 ॥

anyonyamabhivīkṣantau na tṛptimupajagmatuḥ |
tvaṃ vayasyo'si me hṛdyo hyekaṃ duḥkhaṃ sukhaṃ ca nau || 18 ||

Shloka 19

ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰਾਘਵਂ ਵਾਕ੍ਯਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਤ੍ ।
ਤਤਸ੍ਸੁਪਰ੍ਣਬਹੁਲਾਂ ਛਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਖਾਂ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਮ੍ ॥ 19 ॥

sugrīvo rāghavaṃ vākyamityuvāca prahṛṣṭavat |
tatassuparṇabahulāṃ chitvā śākhāṃ supuṣpitām || 19 ||

Shloka 20

ਸਾਲਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨਿषਸਾਦ ਸਰਾਘਵਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਯਾਥ ਸਂਹृष੍ਟੋ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ ॥ 20 ॥

sālasyāstīrya sugrīvo niṣasāda sarāghavaḥ |
lakṣmaṇāyātha saṃhṛṣṭo hanūmān plavagarṣabhaḥ || 20 ||

Shloka 21

ਸ਼ਾਖਾਂ ਚਨ੍ਦਨਵृਕ੍षਸ੍ਯ ਦਦੌ ਪਰਮਪੁष੍ਪਿਤਾਮ੍ ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ष੍ਣਂ ਮਧੁਰਯਾ ਗਿਰਾ ॥ 21 ॥

śākhāṃ candanavṛkṣasya dadau paramapuṣpitām |
tataḥ prahṛṣṭassugrīvaḥ ślakṣṇaṃ madhurayā girā || 21 ||

Shloka 22

ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਦਾ ਰਾਮਂ ਹਰ੍षਵ੍ਯਾਕੁਲਲੋਚਨਃ ।
ਅਹਂ ਵਿਨਿਕृਤੋ ਰਾਮ ਚਰਾਮੀਹ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਃ ॥ 22 ॥

pratyuvāca tadā rāmaṃ harṣavyākulalocanaḥ |
ahaṃ vinikṛto rāma carāmīha bhayārditaḥ || 22 ||

Shloka 23

ਹृਤਭਾਰ੍ਯੋ ਵਨੇ ਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਦੁਰ੍ਗਮੇਤਦੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।
ਸੋऽਹਂ ਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਨੇ ਭੀਤੋ ਵਸਾਮ੍ਯੁਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਨਃ ॥ 23 ॥

hṛtabhāryo vane trasto durgametadupāśritaḥ |
so'haṃ trasto vane bhīto vasāmyudbhrāntacetanaḥ || 23 ||

Shloka 24

ਵਾਲਿਨਾ ਨਿਕृਤੋ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਕृਤਵੈਰਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵ ।
ਵਾਲਿਨੋ ਮੇ ਮਹਾਭਾਗ ਭਯਾਰ੍ਤਸ੍ਯਾਭਯਂ ਕੁਰੁ ॥ 24 ॥

vālinā nikṛto bhrātrā kṛtavairaśca rāghava |
vālino me mahābhāga bhayārtasyābhayaṃ kuru || 24 ||

Shloka 25

ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਭਯਂ ਮੇ ਨ ਭਵੇਦ੍ਯਥਾ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਃ ॥ 25 ॥

kartumarhasi kākutstha bhayaṃ me na bhavedyathā |
evamuktastu tejasvī dharmajño dharmavatsalaḥ || 25 ||

Shloka 26

ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ ।
ਉਪਕਾਰਫਲਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਵਿਦਿਤਂ ਮੇ ਮਹਾਕਪੇ ॥ 26 ॥

pratyabhāṣata kākutsthaḥ sugrīvaṃ prahasanniva |
upakāraphalaṃ mitraṃ viditaṃ me mahākape || 26 ||

Shloka 27

ਵਾਲਿਨਂ ਤਂ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਤਵ ਭਾਰ੍ਯਾਪਹਾਰਿਣਮ੍ ।
ਅਮੋਘਾਸ੍ਸੂਰ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾ ਮਮੈਤੇ ਨਿਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਸ਼ਰਾਃ ॥ 27 ॥

vālinaṃ taṃ vadhiṣyāmi tava bhāryāpahāriṇam |
amoghāssūryasaṅkāśā mamaite niśitāśśarāḥ || 27 ||

Shloka 28

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾਲਿਨਿ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤੇ ਨਿਪਤਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੇਗਿਤਾਃ ।
ਕਙ੍ਕਪਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼ਨਿਸਨ੍ਨਿਭਾਃ ॥ 28 ॥

tasminvālini durvṛtte nipatiṣyanti vegitāḥ |
kaṅkapatrapraticchannā mahendrāśanisannibhāḥ || 28 ||

Shloka 29

ਤੀਕ੍ष੍ਣਾਗ੍ਰਾ ऋਜੁਪਰ੍ਵਾਣਸ੍ਸਰੋषਾ ਭੁਜਗਾ ਇਵ ।
ਤਮਦ੍ਯ ਵਾਲਿਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਤੀਕ੍ष੍ਣੈਰਾਸ਼ੀਵਿषੋਪਮੈਃ ॥ 29 ॥

tīkṣṇāgrā ṛjuparvāṇassaroṣā bhujagā iva |
tamadya vālinaṃ paśya tīkṣṇairāśīviṣopamaiḥ || 29 ||

Shloka 30

ਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਨਿਹਤਂ ਭੂਮੌ ਵਿਕੀਰ੍ਣਮਿਵ ਪਰ੍ਵਤਮ੍ ।
ਸ ਤੁ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਹਿਤਮ੍ ॥ 30 ॥

śarairvinihataṃ bhūmau vikīrṇamiva parvatam |
sa tu tadvacanaṃ śrutvā rāghavasyātmano hitam || 30 ||

Shloka 31

ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਸ੍ਸੁਮਹਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਨृਸਿਂਹ ਰਾਘਵ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਚ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਪ੍ਨੁਯਾਮਹਮ੍ ।
ਤਥਾ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਨਰਦੇਵ ਵੈਰਿਣਂ ਯਥਾ ਨਿਹਂਸ੍ਯਦ੍ਯ ਰਿਪੁਮ੍ਮਮਾਗ੍ਰਜਮ੍ ॥ 31 ॥

sugrīvaḥ paramaprītassumahadvākyamabravīt |
tava prasādena nṛsiṃha rāghava priyāṃ ca rājyaṃ ca samāpnuyāmaham |
tathā kuru tvaṃ naradeva vairiṇaṃ yathā nihaṃsyadya ripummamāgrajam || 31 ||

Shloka 32

ਸੀਤਾ ਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰਕ੍षਣਦਾਚਰਾਣਾਂ ਰਾਜੀਵਹੇਮਜ੍ਵਲਨੋਪਮਾਨਿ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਰਾਮਪ੍ਰਣਯਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇ ਵਾਮਾਨਿ ਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਸਮਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ॥ 32 ॥

sītā kapīndrakṣaṇadācarāṇāṃ rājīvahemajvalanopamāni |
sugrīvarāmapraṇayaprasaṅge vāmāni netrāṇi samaṃ sphuranti || 32 ||

ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ पञ्चमस्सर्गः ।

ऋश्यमूकात्तु हनुमान्गत्वा तु मलयं गिरिम् ।

आचचक्षे तदा वीरौ कपिराजाय राघवौ ॥ 1 ॥

अयं रामो महाप्राज्ञ स्सम्प्राप्तो दृढविक्रमः ।

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामोऽयं सत्यविक्रमः ॥ 2 ॥

इक्ष्वाकूणां कुले जातो रामो दशरथात्मजः ।

धर्मे निगदितश्चैव पितुर्निर्देशपारगः ॥ 3 ॥

तस्यास्य वसतोऽरण्ये नियतस्य महात्मनः ।

रावणेन हृता भार्या स त्वां शरणमागतः ॥ 4 ॥

राजसूयाश्वमेधैश्च वह्निर्येनाभितर्पितः ।

दक्षिणाश्च तथोत्सृष्टा गावश्शतसहस्रशः ॥ 5 ॥

तपसा सत्यवाक्येन वसुधा येन पालिता ।

स्त्री हेतोस्तस्य पुत्रोऽयं रामस्त्वां शरणं गतः ॥ 6 ॥

भवता सख्यकामौ तौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।

प्रतिगृह्यार्चयस्वैतौ पूजनीयतमावुभौ ॥ 7 ॥

श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं सुग्रीवो हृष्टमानसः ।

भयं चराघवाद्घोरं प्रजहौ विगतज्वरः ॥ 8 ॥

सकृत्वा मानुषं रूपं सुग्रीवः प्लवगर्षभः ।

दर्शनीयतमो भूत्वा प्रीत्या प्रोवाच राघवम् ॥ 9 ॥

भवान्धर्मविनीतश्च विक्रान्तस्सर्ववत्सलः ।

आख्याता वायुपुत्रेण तत्त्वतो मे भवद्गुणाः ॥ 10 ॥

तन्ममैवैष सत्कारो लाभश्चैवोत्तमः प्रभो ।

यत्त्वमिच्छसि सौहार्दं वानरेण मया सह ॥ 11 ॥

रोचते यदि वा सख्यं बाहुरेष प्रसारितः ।

गृह्यतां पाणिना पाणिर्मर्यादा बध्यतां ध्रुवा ॥ 12 ॥

एतत्तु वचनं श्रुत्वा सुग्रीवेण सुभाषितम् ।

सम्प्रहृष्टमना हस्तं पीडयामास पाणिना ॥ 13 ॥

हृद्यं सौहृदमालम्ब्यपर्यष्वजत पीडितम् ।

ततो हनूमान्सन्त्यज्य भिक्षुरूपमरिन्दमः ॥ 14 ॥

काष्ठयोस्स्वेन रूपेण जनयामास पावकम् ।

दीप्यमानं ततो वह्निं ह्निं पुष्पैरभ्यर्च्य सत्कृतम् ॥ 15 ॥

तयोर्मध्येऽथ सुप्रीतो निदधे सुसमाहितः ।

ततोऽग्निं दीप्यमानं तौ चक्रतुश्च प्रदक्षिणम् ॥ 16 ॥

सुग्रीवो राघवश्चैव वयस्यत्वमुपागतौ ।

ततस्सुप्रीतमनसौ तावुभौ हरिराघवौ ॥ 17 ॥

अन्योन्यमभिवीक्षन्तौ न तृप्तिमुपजग्मतुः ।

त्वं वयस्योऽसि मे हृद्यो ह्येकं दुःखं सुखं च नौ ॥ 18 ॥

सुग्रीवो राघवं वाक्यमित्युवाच प्रहृष्टवत् ।

ततस्सुपर्णबहुलां छित्वा शाखां सुपुष्पिताम् ॥ 19 ॥

सालस्यास्तीर्य सुग्रीवो निषसाद सराघवः ।

लक्ष्मणायाथ संहृष्टो हनूमान् प्लवगर्षभः ॥ 20 ॥

शाखां चन्दनवृक्षस्य ददौ परमपुष्पिताम् ।

ततः प्रहृष्टस्सुग्रीवः श्लक्ष्णं मधुरया गिरा ॥ 21 ॥

प्रत्युवाच तदा रामं हर्षव्याकुललोचनः ।

अहं विनिकृतो राम चरामीह भयार्दितः ॥ 22 ॥

हृतभार्यो वने त्रस्तो दुर्गमेतदुपाश्रितः ।

सोऽहं त्रस्तो वने भीतो वसाम्युद्भ्रान्तचेतनः ॥ 23 ॥

वालिना निकृतो भ्रात्रा कृतवैरश्च राघव ।

वालिनो मे महाभाग भयार्तस्याभयं कुरु ॥ 24 ॥

कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ भयं मे न भवेद्यथा ।

एवमुक्तस्तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मवत्सलः ॥ 25 ॥

प्रत्यभाषत काकुत्स्थः सुग्रीवं प्रहसन्निव ।

उपकारफलं मित्रं विदितं मे महाकपे ॥ 26 ॥

वालिनं तं वधिष्यामि तव भार्यापहारिणम् ।

अमोघास्सूर्यसङ्काशा ममैते निशिताश्शराः ॥ 27 ॥

तस्मिन्वालिनि दुर्वृत्ते निपतिष्यन्ति वेगिताः ।

कङ्कपत्रप्रतिच्छन्ना महेन्द्राशनिसन्निभाः ॥ 28 ॥

तीक्ष्णाग्रा ऋजुपर्वाणस्सरोषा भुजगा इव ।

तमद्य वालिनं पश्य तीक्ष्णैराशीविषोपमैः ॥ 29 ॥

शरैर्विनिहतं भूमौ विकीर्णमिव पर्वतम् ।

स तु तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्यात्मनो हितम् ॥ 30 ॥

सुग्रीवः परमप्रीतस्सुमहद्वाक्यमब्रवीत् ।

तव प्रसादेन नृसिंह राघव प्रियां च राज्यं च समाप्नुयामहम् ।

तथा कुरु त्वं नरदेव वैरिणं यथा निहंस्यद्य रिपुम्ममाग्रजम् ॥ 31 ॥

सीता कपीन्द्रक्षणदाचराणां राजीवहेमज्वलनोपमानि ।

सुग्रीवरामप्रणयप्रसङ्गे वामानि नेत्राणि समं स्फुरन्ति ॥ 32 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

4.5 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਪਞ੍ਚਮ ਸਰ੍ਗਃ