Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Sarga 5 — Telugu Script

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।

అథ పఞ్చమస్సర్గః ।

Shloka 1

ఋశ్యమూకాత్తు హనుమాన్గత్వా తు మలయం గిరిమ్ ।
ఆచచక్షే తదా వీరౌ కపిరాజాయ రాఘవౌ ॥ 1 ॥

ṛśyamūkāttu hanumāngatvā tu malayaṃ girim |
ācacakṣe tadā vīrau kapirājāya rāghavau || 1 ||

Shloka 2

అయం రామో మహాప్రాజ్ఞ స్సమ్ప్రాప్తో దృఢవిక్రమః ।
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా రామోఽయం సత్యవిక్రమః ॥ 2 ॥

ayaṃ rāmo mahāprājña ssamprāpto dṛḍhavikramaḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā rāmo'yaṃ satyavikramaḥ || 2 ||

Shloka 3

ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతో రామో దశరథాత్మజః ।
ధర్మే నిగదితశ్చైవ పితుర్నిర్దేశపారగః ॥ 3 ॥

ikṣvākūṇāṃ kule jāto rāmo daśarathātmajaḥ |
dharme nigaditaścaiva piturnirdeśapāragaḥ || 3 ||

Shloka 4

తస్యాస్య వసతోఽరణ్యే నియతస్య మహాత్మనః ।
రావణేన హృతా భార్యా స త్వాం శరణమాగతః ॥ 4 ॥

tasyāsya vasato'raṇye niyatasya mahātmanaḥ |
rāvaṇena hṛtā bhāryā sa tvāṃ śaraṇamāgataḥ || 4 ||

Shloka 5

రాజసూయాశ్వమేధైశ్చ వహ్నిర్యేనాభితర్పితః ।
దక్షిణాశ్చ తథోత్సృష్టా గావశ్శతసహస్రశః ॥ 5 ॥

rājasūyāśvamedhaiśca vahniryenābhitarpitaḥ |
dakṣiṇāśca tathotsṛṣṭā gāvaśśatasahasraśaḥ || 5 ||

Shloka 6

తపసా సత్యవాక్యేన వసుధా యేన పాలితా ।
స్త్రీ హేతోస్తస్య పుత్రోఽయం రామస్త్వాం శరణం గతః ॥ 6 ॥

tapasā satyavākyena vasudhā yena pālitā |
strī hetostasya putro'yaṃ rāmastvāṃ śaraṇaṃ gataḥ || 6 ||

Shloka 7

భవతా సఖ్యకామౌ తౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ ।
ప్రతిగృహ్యార్చయస్వైతౌ పూజనీయతమావుభౌ ॥ 7 ॥

bhavatā sakhyakāmau tau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
pratigṛhyārcayasvaitau pūjanīyatamāvubhau || 7 ||

Shloka 8

శ్రుత్వా హనుమతో వాక్యం సుగ్రీవో హృష్టమానసః ।
భయం చరాఘవాద్ఘోరం ప్రజహౌ విగతజ్వరః ॥ 8 ॥

śrutvā hanumato vākyaṃ sugrīvo hṛṣṭamānasaḥ |
bhayaṃ carāghavādghoraṃ prajahau vigatajvaraḥ || 8 ||

Shloka 9

సకృత్వా మానుషం రూపం సుగ్రీవః ప్లవగర్షభః ।
దర్శనీయతమో భూత్వా ప్రీత్యా ప్రోవాచ రాఘవమ్ ॥ 9 ॥

sakṛtvā mānuṣaṃ rūpaṃ sugrīvaḥ plavagarṣabhaḥ |
darśanīyatamo bhūtvā prītyā provāca rāghavam || 9 ||

Shloka 10

భవాన్ధర్మవినీతశ్చ విక్రాన్తస్సర్వవత్సలః ।
ఆఖ్యాతా వాయుపుత్రేణ తత్త్వతో మే భవద్గుణాః ॥ 10 ॥

bhavāndharmavinītaśca vikrāntassarvavatsalaḥ |
ākhyātā vāyuputreṇa tattvato me bhavadguṇāḥ || 10 ||

Shloka 11

తన్మమైవైష సత్కారో లాభశ్చైవోత్తమః ప్రభో ।
యత్త్వమిచ్ఛసి సౌహార్దం వానరేణ మయా సహ ॥ 11 ॥

tanmamaivaiṣa satkāro lābhaścaivottamaḥ prabho |
yattvamicchasi sauhārdaṃ vānareṇa mayā saha || 11 ||

Shloka 12

రోచతే యది వా సఖ్యం బాహురేష ప్రసారితః ।
గృహ్యతాం పాణినా పాణిర్మర్యాదా బధ్యతాం ధ్రువా ॥ 12 ॥

rocate yadi vā sakhyaṃ bāhureṣa prasāritaḥ |
gṛhyatāṃ pāṇinā pāṇirmaryādā badhyatāṃ dhruvā || 12 ||

Shloka 13

ఏతత్తు వచనం శ్రుత్వా సుగ్రీవేణ సుభాషితమ్ ।
సమ్ప్రహృష్టమనా హస్తం పీడయామాస పాణినా ॥ 13 ॥

etattu vacanaṃ śrutvā sugrīveṇa subhāṣitam |
samprahṛṣṭamanā hastaṃ pīḍayāmāsa pāṇinā || 13 ||

Shloka 14

హృద్యం సౌహృదమాలమ్బ్యపర్యష్వజత పీడితమ్ ।
తతో హనూమాన్సన్త్యజ్య భిక్షురూపమరిన్దమః ॥ 14 ॥

hṛdyaṃ sauhṛdamālambyaparyaṣvajata pīḍitam |
tato hanūmānsantyajya bhikṣurūpamarindamaḥ || 14 ||

Shloka 15

కాష్ఠయోస్స్వేన రూపేణ జనయామాస పావకమ్ ।
దీప్యమానం తతో వహ్నిం హ్నిం పుష్పైరభ్యర్చ్య సత్కృతమ్ ॥ 15 ॥

kāṣṭhayossvena rūpeṇa janayāmāsa pāvakam |
dīpyamānaṃ tato vahniṃ hniṃ puṣpairabhyarcya satkṛtam || 15 ||

Shloka 16

తయోర్మధ్యేఽథ సుప్రీతో నిదధే సుసమాహితః ।
తతోఽగ్నిం దీప్యమానం తౌ చక్రతుశ్చ ప్రదక్షిణమ్ ॥ 16 ॥

tayormadhye'tha suprīto nidadhe susamāhitaḥ |
tato'gniṃ dīpyamānaṃ tau cakratuśca pradakṣiṇam || 16 ||

Shloka 17

సుగ్రీవో రాఘవశ్చైవ వయస్యత్వముపాగతౌ ।
తతస్సుప్రీతమనసౌ తావుభౌ హరిరాఘవౌ ॥ 17 ॥

sugrīvo rāghavaścaiva vayasyatvamupāgatau |
tatassuprītamanasau tāvubhau harirāghavau || 17 ||

Shloka 18

అన్యోన్యమభివీక్షన్తౌ న తృప్తిముపజగ్మతుః ।
త్వం వయస్యోఽసి మే హృద్యో హ్యేకం దుఃఖం సుఖం చ నౌ ॥ 18 ॥

anyonyamabhivīkṣantau na tṛptimupajagmatuḥ |
tvaṃ vayasyo'si me hṛdyo hyekaṃ duḥkhaṃ sukhaṃ ca nau || 18 ||

Shloka 19

సుగ్రీవో రాఘవం వాక్యమిత్యువాచ ప్రహృష్టవత్ ।
తతస్సుపర్ణబహులాం ఛిత్వా శాఖాం సుపుష్పితామ్ ॥ 19 ॥

sugrīvo rāghavaṃ vākyamityuvāca prahṛṣṭavat |
tatassuparṇabahulāṃ chitvā śākhāṃ supuṣpitām || 19 ||

Shloka 20

సాలస్యాస్తీర్య సుగ్రీవో నిషసాద సరాఘవః ।
లక్ష్మణాయాథ సంహృష్టో హనూమాన్ ప్లవగర్షభః ॥ 20 ॥

sālasyāstīrya sugrīvo niṣasāda sarāghavaḥ |
lakṣmaṇāyātha saṃhṛṣṭo hanūmān plavagarṣabhaḥ || 20 ||

Shloka 21

శాఖాం చన్దనవృక్షస్య దదౌ పరమపుష్పితామ్ ।
తతః ప్రహృష్టస్సుగ్రీవః శ్లక్ష్ణం మధురయా గిరా ॥ 21 ॥

śākhāṃ candanavṛkṣasya dadau paramapuṣpitām |
tataḥ prahṛṣṭassugrīvaḥ ślakṣṇaṃ madhurayā girā || 21 ||

Shloka 22

ప్రత్యువాచ తదా రామం హర్షవ్యాకులలోచనః ।
అహం వినికృతో రామ చరామీహ భయార్దితః ॥ 22 ॥

pratyuvāca tadā rāmaṃ harṣavyākulalocanaḥ |
ahaṃ vinikṛto rāma carāmīha bhayārditaḥ || 22 ||

Shloka 23

హృతభార్యో వనే త్రస్తో దుర్గమేతదుపాశ్రితః ।
సోఽహం త్రస్తో వనే భీతో వసామ్యుద్భ్రాన్తచేతనః ॥ 23 ॥

hṛtabhāryo vane trasto durgametadupāśritaḥ |
so'haṃ trasto vane bhīto vasāmyudbhrāntacetanaḥ || 23 ||

Shloka 24

వాలినా నికృతో భ్రాత్రా కృతవైరశ్చ రాఘవ ।
వాలినో మే మహాభాగ భయార్తస్యాభయం కురు ॥ 24 ॥

vālinā nikṛto bhrātrā kṛtavairaśca rāghava |
vālino me mahābhāga bhayārtasyābhayaṃ kuru || 24 ||

Shloka 25

కర్తుమర్హసి కాకుత్స్థ భయం మే న భవేద్యథా ।
ఏవముక్తస్తు తేజస్వీ ధర్మజ్ఞో ధర్మవత్సలః ॥ 25 ॥

kartumarhasi kākutstha bhayaṃ me na bhavedyathā |
evamuktastu tejasvī dharmajño dharmavatsalaḥ || 25 ||

Shloka 26

ప్రత్యభాషత కాకుత్స్థః సుగ్రీవం ప్రహసన్నివ ।
ఉపకారఫలం మిత్రం విదితం మే మహాకపే ॥ 26 ॥

pratyabhāṣata kākutsthaḥ sugrīvaṃ prahasanniva |
upakāraphalaṃ mitraṃ viditaṃ me mahākape || 26 ||

Shloka 27

వాలినం తం వధిష్యామి తవ భార్యాపహారిణమ్ ।
అమోఘాస్సూర్యసఙ్కాశా మమైతే నిశితాశ్శరాః ॥ 27 ॥

vālinaṃ taṃ vadhiṣyāmi tava bhāryāpahāriṇam |
amoghāssūryasaṅkāśā mamaite niśitāśśarāḥ || 27 ||

Shloka 28

తస్మిన్వాలిని దుర్వృత్తే నిపతిష్యన్తి వేగితాః ।
కఙ్కపత్రప్రతిచ్ఛన్నా మహేన్ద్రాశనిసన్నిభాః ॥ 28 ॥

tasminvālini durvṛtte nipatiṣyanti vegitāḥ |
kaṅkapatrapraticchannā mahendrāśanisannibhāḥ || 28 ||

Shloka 29

తీక్ష్ణాగ్రా ఋజుపర్వాణస్సరోషా భుజగా ఇవ ।
తమద్య వాలినం పశ్య తీక్ష్ణైరాశీవిషోపమైః ॥ 29 ॥

tīkṣṇāgrā ṛjuparvāṇassaroṣā bhujagā iva |
tamadya vālinaṃ paśya tīkṣṇairāśīviṣopamaiḥ || 29 ||

Shloka 30

శరైర్వినిహతం భూమౌ వికీర్ణమివ పర్వతమ్ ।
స తు తద్వచనం శ్రుత్వా రాఘవస్యాత్మనో హితమ్ ॥ 30 ॥

śarairvinihataṃ bhūmau vikīrṇamiva parvatam |
sa tu tadvacanaṃ śrutvā rāghavasyātmano hitam || 30 ||

Shloka 31

సుగ్రీవః పరమప్రీతస్సుమహద్వాక్యమబ్రవీత్ ।
తవ ప్రసాదేన నృసింహ రాఘవ ప్రియాం చ రాజ్యం చ సమాప్నుయామహమ్ ।
తథా కురు త్వం నరదేవ వైరిణం యథా నిహంస్యద్య రిపుమ్మమాగ్రజమ్ ॥ 31 ॥

sugrīvaḥ paramaprītassumahadvākyamabravīt |
tava prasādena nṛsiṃha rāghava priyāṃ ca rājyaṃ ca samāpnuyāmaham |
tathā kuru tvaṃ naradeva vairiṇaṃ yathā nihaṃsyadya ripummamāgrajam || 31 ||

Shloka 32

సీతా కపీన్ద్రక్షణదాచరాణాం రాజీవహేమజ్వలనోపమాని ।
సుగ్రీవరామప్రణయప్రసఙ్గే వామాని నేత్రాణి సమం స్ఫురన్తి ॥ 32 ॥

sītā kapīndrakṣaṇadācarāṇāṃ rājīvahemajvalanopamāni |
sugrīvarāmapraṇayaprasaṅge vāmāni netrāṇi samaṃ sphuranti || 32 ||

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే పఞ్చమస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ पञ्चमस्सर्गः ।

ऋश्यमूकात्तु हनुमान्गत्वा तु मलयं गिरिम् ।

आचचक्षे तदा वीरौ कपिराजाय राघवौ ॥ 1 ॥

अयं रामो महाप्राज्ञ स्सम्प्राप्तो दृढविक्रमः ।

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामोऽयं सत्यविक्रमः ॥ 2 ॥

इक्ष्वाकूणां कुले जातो रामो दशरथात्मजः ।

धर्मे निगदितश्चैव पितुर्निर्देशपारगः ॥ 3 ॥

तस्यास्य वसतोऽरण्ये नियतस्य महात्मनः ।

रावणेन हृता भार्या स त्वां शरणमागतः ॥ 4 ॥

राजसूयाश्वमेधैश्च वह्निर्येनाभितर्पितः ।

दक्षिणाश्च तथोत्सृष्टा गावश्शतसहस्रशः ॥ 5 ॥

तपसा सत्यवाक्येन वसुधा येन पालिता ।

स्त्री हेतोस्तस्य पुत्रोऽयं रामस्त्वां शरणं गतः ॥ 6 ॥

भवता सख्यकामौ तौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।

प्रतिगृह्यार्चयस्वैतौ पूजनीयतमावुभौ ॥ 7 ॥

श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं सुग्रीवो हृष्टमानसः ।

भयं चराघवाद्घोरं प्रजहौ विगतज्वरः ॥ 8 ॥

सकृत्वा मानुषं रूपं सुग्रीवः प्लवगर्षभः ।

दर्शनीयतमो भूत्वा प्रीत्या प्रोवाच राघवम् ॥ 9 ॥

भवान्धर्मविनीतश्च विक्रान्तस्सर्ववत्सलः ।

आख्याता वायुपुत्रेण तत्त्वतो मे भवद्गुणाः ॥ 10 ॥

तन्ममैवैष सत्कारो लाभश्चैवोत्तमः प्रभो ।

यत्त्वमिच्छसि सौहार्दं वानरेण मया सह ॥ 11 ॥

रोचते यदि वा सख्यं बाहुरेष प्रसारितः ।

गृह्यतां पाणिना पाणिर्मर्यादा बध्यतां ध्रुवा ॥ 12 ॥

एतत्तु वचनं श्रुत्वा सुग्रीवेण सुभाषितम् ।

सम्प्रहृष्टमना हस्तं पीडयामास पाणिना ॥ 13 ॥

हृद्यं सौहृदमालम्ब्यपर्यष्वजत पीडितम् ।

ततो हनूमान्सन्त्यज्य भिक्षुरूपमरिन्दमः ॥ 14 ॥

काष्ठयोस्स्वेन रूपेण जनयामास पावकम् ।

दीप्यमानं ततो वह्निं ह्निं पुष्पैरभ्यर्च्य सत्कृतम् ॥ 15 ॥

तयोर्मध्येऽथ सुप्रीतो निदधे सुसमाहितः ।

ततोऽग्निं दीप्यमानं तौ चक्रतुश्च प्रदक्षिणम् ॥ 16 ॥

सुग्रीवो राघवश्चैव वयस्यत्वमुपागतौ ।

ततस्सुप्रीतमनसौ तावुभौ हरिराघवौ ॥ 17 ॥

अन्योन्यमभिवीक्षन्तौ न तृप्तिमुपजग्मतुः ।

त्वं वयस्योऽसि मे हृद्यो ह्येकं दुःखं सुखं च नौ ॥ 18 ॥

सुग्रीवो राघवं वाक्यमित्युवाच प्रहृष्टवत् ।

ततस्सुपर्णबहुलां छित्वा शाखां सुपुष्पिताम् ॥ 19 ॥

सालस्यास्तीर्य सुग्रीवो निषसाद सराघवः ।

लक्ष्मणायाथ संहृष्टो हनूमान् प्लवगर्षभः ॥ 20 ॥

शाखां चन्दनवृक्षस्य ददौ परमपुष्पिताम् ।

ततः प्रहृष्टस्सुग्रीवः श्लक्ष्णं मधुरया गिरा ॥ 21 ॥

प्रत्युवाच तदा रामं हर्षव्याकुललोचनः ।

अहं विनिकृतो राम चरामीह भयार्दितः ॥ 22 ॥

हृतभार्यो वने त्रस्तो दुर्गमेतदुपाश्रितः ।

सोऽहं त्रस्तो वने भीतो वसाम्युद्भ्रान्तचेतनः ॥ 23 ॥

वालिना निकृतो भ्रात्रा कृतवैरश्च राघव ।

वालिनो मे महाभाग भयार्तस्याभयं कुरु ॥ 24 ॥

कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ भयं मे न भवेद्यथा ।

एवमुक्तस्तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मवत्सलः ॥ 25 ॥

प्रत्यभाषत काकुत्स्थः सुग्रीवं प्रहसन्निव ।

उपकारफलं मित्रं विदितं मे महाकपे ॥ 26 ॥

वालिनं तं वधिष्यामि तव भार्यापहारिणम् ।

अमोघास्सूर्यसङ्काशा ममैते निशिताश्शराः ॥ 27 ॥

तस्मिन्वालिनि दुर्वृत्ते निपतिष्यन्ति वेगिताः ।

कङ्कपत्रप्रतिच्छन्ना महेन्द्राशनिसन्निभाः ॥ 28 ॥

तीक्ष्णाग्रा ऋजुपर्वाणस्सरोषा भुजगा इव ।

तमद्य वालिनं पश्य तीक्ष्णैराशीविषोपमैः ॥ 29 ॥

शरैर्विनिहतं भूमौ विकीर्णमिव पर्वतम् ।

स तु तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्यात्मनो हितम् ॥ 30 ॥

सुग्रीवः परमप्रीतस्सुमहद्वाक्यमब्रवीत् ।

तव प्रसादेन नृसिंह राघव प्रियां च राज्यं च समाप्नुयामहम् ।

तथा कुरु त्वं नरदेव वैरिणं यथा निहंस्यद्य रिपुम्ममाग्रजम् ॥ 31 ॥

सीता कपीन्द्रक्षणदाचराणां राजीवहेमज्वलनोपमानि ।

सुग्रीवरामप्रणयप्रसङ्गे वामानि नेत्राणि समं स्फुरन्ति ॥ 32 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चमस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

4.5 కిష్కిన్ధాకాణ్డ - పఞ్చమ సర్గః