శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకపఞ్చాశస్సర్గః ।
ఇత్యుక్త్వా హనుమాంస్తత్ర పునః కృష్ణాజినామ్బరామ్ ।
అబ్రవీత్తాం మహాభాగాం తాపసీం ధర్మచారిణీమ్ ॥ 1 ॥
ఇదం ప్రవిష్టాస్సహసా బిలం తిమిరసంవృతమ్ ।
క్షుత్పిపాసాపరిశ్రాన్తాః పరిఖిన్నాశ్చ సర్వశః ॥ 2 ॥
మహద్ధరణ్యా వివరం ప్రవిష్టాః స్మ పిపాసితాః ।
ఇమాం స్త్వేవంవిధాన్భావాన్వివిధానద్భుతోపమాన్ ॥ 3 ॥
దృష్ట్వా వయం ప్రవ్యథితాస్సమ్భ్రాన్తా నష్టచేతసః ।
కస్యైతే కాఞ్చనా వృక్షాస్తరుణాదిత్యసన్నిభాః ॥ 4 ॥
శుచీన్యభ్యవహార్యాణి మూలాని చ ఫలాని చ ।
కాఞ్చనాని విమానాని రాజతాని గృహాణి చ ॥ 5 ॥
తపనీయగవాక్షాణి మణిజాలావృతాని చ ।
పుష్పితాః ఫలవన్తశ్చ పుణ్యాస్సురభిగన్ధినః ॥ 6 ॥
ఇమే జామ్బూనదమయాః పాదపాః కస్య తేజసా ।
కాఞ్చనాని చ పద్మాని జాతాని విమలే జలే ॥ 7 ॥
కథం మత్స్యాశ్చ సౌవర్ణా దృశ్యన్తే సహ కచ్ఛపైః ।
ఆత్మానమనుభావం చ కస్య చైతత్తపోబలమ్ ॥ 8 ॥
అజానతాం న స్సర్వేషాం సర్వమాఖ్యాతుమర్హసి ।
ఏవముక్తా హనుమతా తాపసీ ధర్మచారిణీ ॥ 9 ॥
ప్రత్యువాచ హనూమన్తం సర్వభూతహితే రతా ।
మయో నామ మహాతేజా మాయావీ వానరర్షభః ॥ 10 ॥
తేనేదం నిర్మితం సర్వం మాయయా కాఞ్చనం వనమ్ ।
పురా దానవముఖ్యానాం విశ్వకర్మా బభూవ హ ॥ 11 ॥
యేనేదం కాఞ్చనం దివ్యం నిర్మితం భవనోత్తమమ్ ।
స తు వర్షసహస్రాణి తపస్తప్త్వా మహావనే ॥ 12 ॥
పితామహాద్వరం లేభే సర్వమౌశనసం ధనమ్ ।
వనం విధాయ బలవాన్సర్వకామేశ్వరస్తదా ॥ 13 ॥
ఉవాస సుఖితః కాలం కఞ్చిదస్మిన్మహావనే ।
తమప్సరసి హేమాయాం సక్తం దానవపుఙ్గవమ్ ॥ 14 ॥
విక్రమ్యైవాశనిం గృహ్య జఘానేత్రః పురన్దరః ।
ఇదం చ బ్రహ్మణా దత్తం హేమాయై వనముత్తమమ్ ॥ 15 ॥
శాశ్వతాః కామభోగశ్చ గృహం చేదం హిరణ్మయమ్ ।
దుహితా మేరుసావర్ణేరహం తస్యాస్స్వయమ్ప్రభా ॥ 16 ॥
ఇదం రక్షామి భవనం హేమాయా వానరోత్తమ ।
మమ ప్రియసఖీ హేమా నృత్తగీతవిశారదా ॥ 17 ॥
తయా దత్తవరా చాస్మి రక్షామి భవనోత్తమమ్ ।
కిం కార్యం కస్య వా హేతోః కాన్తారాణి ప్రపశ్యథ ॥ 18 ॥
కథం చేదం వనం దుర్గం యుష్మాభిరుపలక్షితమ్ ।
ఇమాన్యభ్యవహార్యాణి మూలాని చ ఫలాని చ ॥ 19 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ఏకపఞ్చాశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
ityuktvā hanumāṃstatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām |
abravīttāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 1 ||
idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |
kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāśca sarvaśaḥ || 2 ||
mahaddharaṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ |
imāṃ stvevaṃvidhānbhāvānvividhānadbhutopamān || 3 ||
dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāssambhrāntā naṣṭacetasaḥ |
kasyaite kāñcanā vṛkṣāstaruṇādityasannibhāḥ || 4 ||
śucīnyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca |
kāñcanāni vimānāni rājatāni gṛhāṇi ca || 5 ||
tapanīyagavākṣāṇi maṇijālāvṛtāni ca |
puṣpitāḥ phalavantaśca puṇyāssurabhigandhinaḥ || 6 ||
ime jāmbūnadamayāḥ pādapāḥ kasya tejasā |
kāñcanāni ca padmāni jātāni vimale jale || 7 ||
kathaṃ matsyāśca sauvarṇā dṛśyante saha kacchapaiḥ |
ātmānamanubhāvaṃ ca kasya caitattapobalam || 8 ||
ajānatāṃ na ssarveṣāṃ sarvamākhyātumarhasi |
evamuktā hanumatā tāpasī dharmacāriṇī || 9 ||
pratyuvāca hanūmantaṃ sarvabhūtahite ratā |
mayo nāma mahātejā māyāvī vānararṣabhaḥ || 10 ||
tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam |
purā dānavamukhyānāṃ viśvakarmā babhūva ha || 11 ||
yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam |
sa tu varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane || 12 ||
pitāmahādvaraṃ lebhe sarvamauśanasaṃ dhanam |
vanaṃ vidhāya balavānsarvakāmeśvarastadā || 13 ||
uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kañcidasminmahāvane |
tamapsarasi hemāyāṃ saktaṃ dānavapuṅgavam || 14 ||
vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghānetraḥ purandaraḥ |
idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanamuttamam || 15 ||
śāśvatāḥ kāmabhogaśca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam |
duhitā merusāvarṇerahaṃ tasyāssvayamprabhā || 16 ||
idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama |
mama priyasakhī hemā nṛttagītaviśāradā || 17 ||
tayā dattavarā cāsmi rakṣāmi bhavanottamam |
kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapaśyatha || 18 ||
kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhirupalakṣitam |
imānyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ एकपञ्चाशस्सर्गः ।
इत्युक्त्वा हनुमांस्तत्र पुनः कृष्णाजिनाम्बराम् ।
अब्रवीत्तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ 1 ॥
इदं प्रविष्टास्सहसा बिलं तिमिरसंवृतम् ।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्ताः परिखिन्नाश्च सर्वशः ॥ 2 ॥
महद्धरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः ।
इमां स्त्वेवंविधान्भावान्विविधानद्भुतोपमान् ॥ 3 ॥
दृष्ट्वा वयं प्रव्यथितास्सम्भ्रान्ता नष्टचेतसः ।
कस्यैते काञ्चना वृक्षास्तरुणादित्यसन्निभाः ॥ 4 ॥
शुचीन्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च ।
काञ्चनानि विमानानि राजतानि गृहाणि च ॥ 5 ॥
तपनीयगवाक्षाणि मणिजालावृतानि च ।
पुष्पिताः फलवन्तश्च पुण्यास्सुरभिगन्धिनः ॥ 6 ॥
इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा ।
काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले ॥ 7 ॥
कथं मत्स्याश्च सौवर्णा दृश्यन्ते सह कच्छपैः ।
आत्मानमनुभावं च कस्य चैतत्तपोबलम् ॥ 8 ॥
अजानतां न स्सर्वेषां सर्वमाख्यातुमर्हसि ।
एवमुक्ता हनुमता तापसी धर्मचारिणी ॥ 9 ॥
प्रत्युवाच हनूमन्तं सर्वभूतहिते रता ।
मयो नाम महातेजा मायावी वानरर्षभः ॥ 10 ॥
तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम् ।
पुरा दानवमुख्यानां विश्वकर्मा बभूव ह ॥ 11 ॥
येनेदं काञ्चनं दिव्यं निर्मितं भवनोत्तमम् ।
स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने ॥ 12 ॥
पितामहाद्वरं लेभे सर्वमौशनसं धनम् ।
वनं विधाय बलवान्सर्वकामेश्वरस्तदा ॥ 13 ॥
उवास सुखितः कालं कञ्चिदस्मिन्महावने ।
तमप्सरसि हेमायां सक्तं दानवपुङ्गवम् ॥ 14 ॥
विक्रम्यैवाशनिं गृह्य जघानेत्रः पुरन्दरः ।
इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनमुत्तमम् ॥ 15 ॥
शाश्वताः कामभोगश्च गृहं चेदं हिरण्मयम् ।
दुहिता मेरुसावर्णेरहं तस्यास्स्वयम्प्रभा ॥ 16 ॥
इदं रक्षामि भवनं हेमाया वानरोत्तम ।
मम प्रियसखी हेमा नृत्तगीतविशारदा ॥ 17 ॥
तया दत्तवरा चास्मि रक्षामि भवनोत्तमम् ।
किं कार्यं कस्य वा हेतोः कान्ताराणि प्रपश्यथ ॥ 18 ॥
कथं चेदं वनं दुर्गं युष्माभिरुपलक्षितम् ।
इमान्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च ॥ 19 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
ityuktvā hanumāṃstatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām |
abravīttāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 1 ||
idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |
kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāśca sarvaśaḥ || 2 ||
mahaddharaṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ |
imāṃ stvevaṃvidhānbhāvānvividhānadbhutopamān || 3 ||
dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāssambhrāntā naṣṭacetasaḥ |
kasyaite kāñcanā vṛkṣāstaruṇādityasannibhāḥ || 4 ||
śucīnyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca |
kāñcanāni vimānāni rājatāni gṛhāṇi ca || 5 ||
tapanīyagavākṣāṇi maṇijālāvṛtāni ca |
puṣpitāḥ phalavantaśca puṇyāssurabhigandhinaḥ || 6 ||
ime jāmbūnadamayāḥ pādapāḥ kasya tejasā |
kāñcanāni ca padmāni jātāni vimale jale || 7 ||
kathaṃ matsyāśca sauvarṇā dṛśyante saha kacchapaiḥ |
ātmānamanubhāvaṃ ca kasya caitattapobalam || 8 ||
ajānatāṃ na ssarveṣāṃ sarvamākhyātumarhasi |
evamuktā hanumatā tāpasī dharmacāriṇī || 9 ||
pratyuvāca hanūmantaṃ sarvabhūtahite ratā |
mayo nāma mahātejā māyāvī vānararṣabhaḥ || 10 ||
tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam |
purā dānavamukhyānāṃ viśvakarmā babhūva ha || 11 ||
yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam |
sa tu varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane || 12 ||
pitāmahādvaraṃ lebhe sarvamauśanasaṃ dhanam |
vanaṃ vidhāya balavānsarvakāmeśvarastadā || 13 ||
uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kañcidasminmahāvane |
tamapsarasi hemāyāṃ saktaṃ dānavapuṅgavam || 14 ||
vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghānetraḥ purandaraḥ |
idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanamuttamam || 15 ||
śāśvatāḥ kāmabhogaśca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam |
duhitā merusāvarṇerahaṃ tasyāssvayamprabhā || 16 ||
idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama |
mama priyasakhī hemā nṛttagītaviśāradā || 17 ||
tayā dattavarā cāsmi rakṣāmi bhavanottamam |
kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapaśyatha || 18 ||
kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhirupalakṣitam |
imānyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.