శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డమ్ ।
అథ అష్టపఞ్చాశస్సర్గః ।
ఇత్యుక్తః కరుణం వాక్యం వానరైస్త్యక్తజీవితైః ।
సబాష్పో వానరాన్గృధ్రః ప్రత్యువాచ మహాస్వనః ॥ 1 ॥
యవీయాన్మమ భ్రాతా జటాయుర్నామ వానరాః ।
యమాఖ్యాత హతం యుద్ధే రావణేన బలీయసా ॥ 2 ॥
వృద్ధభావాదపక్షత్వాచ్ఛృణ్వంస్తదపి మర్షయే ।
న హి మే శక్తిరస్త్యద్య భ్రాతుర్వైరవిమోక్షణే ॥ 3 ॥
పురా వృత్రవధే వృత్తే పరస్పరజయైషిణౌ ।
ఆదిత్యముపయాతౌ స్వో జ్వలన్తం రశ్మిమాలినమ్ ॥ 4 ॥
ఆవృత్త్యాఽకాశమార్గే తు జవేన స్మ గతౌ భృశమ్ ।
మధ్యం ప్రాప్తే దినకరే జటాయురవసీదతి ॥ 5 ॥
తమహం భ్రాతరం దృష్ట్వా సూర్యరశ్మిభిరర్దితమ్ ।
పక్షాభ్యాం ఛాదయామాస స్నేహాత్పరమవిహ్వలః ॥ 6 ॥
నిర్దగ్ధపక్షః పతితో విన్ధ్యేఽహం వానరర్షభాః ।
అహమస్మిన్వసన్భ్రాతుః ప్రవృత్తిం నోపలక్షయే ॥ 7 ॥
జటాయుషస్త్వేవముక్తో భ్రాత్రా సమ్పాతినా తదా ।
యువరాజో మహాప్రాజ్ఞః ప్రత్యువాచాఙ్గదస్తతః ॥ 8 ॥
జటాయుషో యది భ్రాతా శ్రుతం తే గదితం మయా ।
ఆఖ్యా హి యది జానాసి నిలయం తస్య రక్షసః ॥ 9 ॥
అదీర్ఘదర్శినం తం వై రావణం రాక్షసాధిపమ్ ।
అన్తికే యది వా దూరే యది జానాసి శంస నః ॥ 10 ॥
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజా జ్యేష్ఠో భ్రాతా జటాయుషః ।
ఆత్మానురూపం వచనం వానరాన్సమ్ప్రహర్షయన్ ॥ 11 ॥
నిర్దగ్ధపక్షో గృధ్రోఽహం హీనవీర్యః ప్లవఙ్గమాః ।
వాఙ్మాత్రేణ తు రామస్య కరిష్యే సాహ్యముత్తమమ్ ॥ 12 ॥
జానామి వారుణాన్లోకాన్విష్ణోస్త్రై విక్రమానపి ।
మహాసురవిమర్దన్వా శ్చ హ్యమృతస్య చ మన్థనమ్ ॥ 13 ॥
రామస్య యదిదం కార్యం కర్తవ్యం ప్రథమం మయా ।
జరయా చ హృతం తేజః ప్రాణాశ్చ శిథిలా మమ ॥ 14 ॥
తరుణీ రూపసమ్పన్నా సర్వాభరణభూషితా ।
హ్రియమాణా మయా దృష్టా రావణేన దురాత్మనా ॥ 15 ॥
క్రోశన్తీ రామ రామేతి లక్ష్మణేతి చ భామినీ ।
భూషణాన్యపవిధ్యన్తీ గాత్రాణి చ విధున్వతీ ॥ 16 ॥
సూర్యప్రభేవ శైలాగ్రే తస్యాః కౌశేయముత్తమమ్ ।
అసితే రాక్షసే భాతి యథా వా తటిదమ్బుదే ॥ 17 ॥
తాం తు సీతామహం మన్యే రామస్య పరికీర్తనాత్ ।
శ్రూయతాం మే కథయతో నిలయం తస్య రక్షసః ॥ 18 ॥
పుత్రో విశ్రవస స్సాక్షాద్భ్రాతా వైశ్రవణస్య చ ।
అధ్యాస్తే నగరీం లఙ్కాం రావణో నామ రాక్షసః ॥ 19 ॥
ఇతో ద్వీపస్సముద్రస్య సమ్పూర్ణే శతయోజనే ।
తస్మిన్లఙ్కాపురీ రమ్యా నిర్మితా విశ్వకర్మణా ॥ 20 ॥
జామ్బూనదమయైర్ద్వారైశ్చిత్రైః కాఞ్చనవేదికైః ।
ప్రాసాదైర్హేమవర్ణైశ్చ మహద్భిః సుసమా కృతా ॥ 21 ॥
ప్రాకారేణార్కవర్ణేన మహతా చ సమాన్వితా ।
తస్యాం వసతి వైదేహీ దీనా కౌశేయవాసినీ ॥ 22 ॥
రావణాన్తఃపురే రుద్ధా రాక్షసీభిస్సురక్షితా ।
జనకస్యాత్మజాం రాజ్ఞస్తత్ర ద్రక్ష్యథ మైథిలీమ్ ॥ 23 ॥
లఙ్కాయామథ గుప్తాయాం సాగరేణ సమన్తతః ।
సమ్ప్రాప్య సాగరస్యాన్తం సమ్పూర్ణం శతయోజనమ్ ॥ 24 ॥
ఆసాద్య దక్షిణం తీరం తతో ద్రక్ష్యథ రావణమ్ ।
తత్రైవ త్వరితాః క్షిప్రం విక్రమధ్వం ప్లవఙ్గమాః ॥ 25 ॥
జ్ఞానేన ఖలు పశ్యామి దృష్ట్వా ప్రత్యాగమిష్యథ ।
ఆద్యః పన్థాః కులిఙ్గానాం యే చాన్యే ధాన్యజీవినః ॥ 26 ॥
ద్వితీయో బలిభోజానాం యే చ వృక్షఫలాశినః ।
భాసాస్తృతీయం గచ్ఛన్తి క్రౌఞ్చాశ్చ కురరైస్సహ ॥ 27 ॥
శ్యేనాశ్చతుర్థం గచ్ఛన్తి గృధ్రా గచ్ఛన్తి పఞ్చమమ్ ।
బలవీర్యోపపన్నానాం రూపయౌవనశాలినామ్ ॥ 28 ॥
షష్ఠస్తు పన్థా హంసానాం వైనతేయగతిః పరా ।
వైనతేయాచ్చ నో జన్మ సర్వేషాం వానరర్షభాః ॥ 29 ॥
ఇహస్థోఽహం ప్రపశ్యామి రావణం జానకీం తథా ।
అస్మాకమపి సౌవర్ణం దివ్యం చక్షుర్బలం తథా ॥ 30 ॥
తస్మాదాహారవీర్యేణ నిసర్గేణ చ వానరాః ।
ఆయోజనశతాత్సాగ్రాద్వయం పశ్యామ నిత్యశః ॥ 31 ॥
అస్మాకం విహితా వృత్తిర్నిసర్గేణ చ దూరతః ।
విహితా పాదమూలే తు వృత్తిశ్చరణయోధినామ్ ॥ 32 ॥
గర్హితం తు కృతం కర్మ యేన స్మ పశితాశినా ।
ప్రతీకార్యం చ మే తస్య వైరం భ్రాతృకృతం భవేత్ ॥ 33 ॥
ఉపాయో దృశ్యతాం కశ్చిల్లఙ్ఘనే లవణామ్భసః ।
అభిగమ్య తు వైదేహీం సమృద్ధార్థా గమిష్యథ ॥ 34 ॥
సముద్రం నేతుమిచ్ఛామి భవద్భిర్వరుణాలయమ్ ।
ప్రదాస్యామ్యుదకం భ్రాతుస్స్వర్గతస్య మహాత్మనః ॥ 35 ॥
తతో నీత్వా తు తం దేశం తీరం నదనదీపతేః ।
నిర్దగ్ధపక్షం సమ్పాతిం వానరాస్సుమహౌజసః ॥ 36 ॥
పునః ప్రత్యానయిత్వా చ తం దేశం పతగేశ్వరమ్ ।
బభూవుర్వానరా హృష్టాః ప్రవృత్తిముపలభ్య తే ॥ 37 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే అష్టపఞ్చాశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha aṣṭapañcāśassargaḥ |
ityuktaḥ karuṇaṃ vākyaṃ vānaraistyaktajīvitaiḥ |
sabāṣpo vānarāngṛdhraḥ pratyuvāca mahāsvanaḥ || 1 ||
yavīyānmama bhrātā jaṭāyurnāma vānarāḥ |
yamākhyāta hataṃ yuddhe rāvaṇena balīyasā || 2 ||
vṛddhabhāvādapakṣatvācchṛṇvaṃstadapi marṣaye |
na hi me śaktirastyadya bhrāturvairavimokṣaṇe || 3 ||
purā vṛtravadhe vṛtte parasparajayaiṣiṇau |
ādityamupayātau svo jvalantaṃ raśmimālinam || 4 ||
āvṛttyā'kāśamārge tu javena sma gatau bhṛśam |
madhyaṃ prāpte dinakare jaṭāyuravasīdati || 5 ||
tamahaṃ bhrātaraṃ dṛṣṭvā sūryaraśmibhirarditam |
pakṣābhyāṃ chādayāmāsa snehātparamavihvalaḥ || 6 ||
nirdagdhapakṣaḥ patito vindhye'haṃ vānararṣabhāḥ |
ahamasminvasanbhrātuḥ pravṛttiṃ nopalakṣaye || 7 ||
jaṭāyuṣastvevamukto bhrātrā sampātinā tadā |
yuvarājo mahāprājñaḥ pratyuvācāṅgadastataḥ || 8 ||
jaṭāyuṣo yadi bhrātā śrutaṃ te gaditaṃ mayā |
ākhyā hi yadi jānāsi nilayaṃ tasya rakṣasaḥ || 9 ||
adīrghadarśinaṃ taṃ vai rāvaṇaṃ rākṣasādhipam |
antike yadi vā dūre yadi jānāsi śaṃsa naḥ || 10 ||
tato'bravīnmahātejā jyeṣṭho bhrātā jaṭāyuṣaḥ |
ātmānurūpaṃ vacanaṃ vānarānsampraharṣayan || 11 ||
nirdagdhapakṣo gṛdhro'haṃ hīnavīryaḥ plavaṅgamāḥ |
vāṅmātreṇa tu rāmasya kariṣye sāhyamuttamam || 12 ||
jānāmi vāruṇānlokānviṣṇostrai vikramānapi |
mahāsuravimardanvā śca hyamṛtasya ca manthanam || 13 ||
rāmasya yadidaṃ kāryaṃ kartavyaṃ prathamaṃ mayā |
jarayā ca hṛtaṃ tejaḥ prāṇāśca śithilā mama || 14 ||
taruṇī rūpasampannā sarvābharaṇabhūṣitā |
hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rāvaṇena durātmanā || 15 ||
krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca bhāminī |
bhūṣaṇānyapavidhyantī gātrāṇi ca vidhunvatī || 16 ||
sūryaprabheva śailāgre tasyāḥ kauśeyamuttamam |
asite rākṣase bhāti yathā vā taṭidambude || 17 ||
tāṃ tu sītāmahaṃ manye rāmasya parikīrtanāt |
śrūyatāṃ me kathayato nilayaṃ tasya rakṣasaḥ || 18 ||
putro viśravasa ssākṣādbhrātā vaiśravaṇasya ca |
adhyāste nagarīṃ laṅkāṃ rāvaṇo nāma rākṣasaḥ || 19 ||
ito dvīpassamudrasya sampūrṇe śatayojane |
tasminlaṅkāpurī ramyā nirmitā viśvakarmaṇā || 20 ||
jāmbūnadamayairdvāraiścitraiḥ kāñcanavedikaiḥ |
prāsādairhemavarṇaiśca mahadbhiḥ susamā kṛtā || 21 ||
prākāreṇārkavarṇena mahatā ca samānvitā |
tasyāṃ vasati vaidehī dīnā kauśeyavāsinī || 22 ||
rāvaṇāntaḥpure ruddhā rākṣasībhissurakṣitā |
janakasyātmajāṃ rājñastatra drakṣyatha maithilīm || 23 ||
laṅkāyāmatha guptāyāṃ sāgareṇa samantataḥ |
samprāpya sāgarasyāntaṃ sampūrṇaṃ śatayojanam || 24 ||
āsādya dakṣiṇaṃ tīraṃ tato drakṣyatha rāvaṇam |
tatraiva tvaritāḥ kṣipraṃ vikramadhvaṃ plavaṅgamāḥ || 25 ||
jñānena khalu paśyāmi dṛṣṭvā pratyāgamiṣyatha |
ādyaḥ panthāḥ kuliṅgānāṃ ye cānye dhānyajīvinaḥ || 26 ||
dvitīyo balibhojānāṃ ye ca vṛkṣaphalāśinaḥ |
bhāsāstṛtīyaṃ gacchanti krauñcāśca kuraraissaha || 27 ||
śyenāścaturthaṃ gacchanti gṛdhrā gacchanti pañcamam |
balavīryopapannānāṃ rūpayauvanaśālinām || 28 ||
ṣaṣṭhastu panthā haṃsānāṃ vainateyagatiḥ parā |
vainateyācca no janma sarveṣāṃ vānararṣabhāḥ || 29 ||
ihastho'haṃ prapaśyāmi rāvaṇaṃ jānakīṃ tathā |
asmākamapi sauvarṇaṃ divyaṃ cakṣurbalaṃ tathā || 30 ||
tasmādāhāravīryeṇa nisargeṇa ca vānarāḥ |
āyojanaśatātsāgrādvayaṃ paśyāma nityaśaḥ || 31 ||
asmākaṃ vihitā vṛttirnisargeṇa ca dūrataḥ |
vihitā pādamūle tu vṛttiścaraṇayodhinām || 32 ||
garhitaṃ tu kṛtaṃ karma yena sma paśitāśinā |
pratīkāryaṃ ca me tasya vairaṃ bhrātṛkṛtaṃ bhavet || 33 ||
upāyo dṛśyatāṃ kaścillaṅghane lavaṇāmbhasaḥ |
abhigamya tu vaidehīṃ samṛddhārthā gamiṣyatha || 34 ||
samudraṃ netumicchāmi bhavadbhirvaruṇālayam |
pradāsyāmyudakaṃ bhrātussvargatasya mahātmanaḥ || 35 ||
tato nītvā tu taṃ deśaṃ tīraṃ nadanadīpateḥ |
nirdagdhapakṣaṃ sampātiṃ vānarāssumahaujasaḥ || 36 ||
punaḥ pratyānayitvā ca taṃ deśaṃ patageśvaram |
babhūvurvānarā hṛṣṭāḥ pravṛttimupalabhya te || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ अष्टपञ्चाशस्सर्गः ।
इत्युक्तः करुणं वाक्यं वानरैस्त्यक्तजीवितैः ।
सबाष्पो वानरान्गृध्रः प्रत्युवाच महास्वनः ॥ 1 ॥
यवीयान्मम भ्राता जटायुर्नाम वानराः ।
यमाख्यात हतं युद्धे रावणेन बलीयसा ॥ 2 ॥
वृद्धभावादपक्षत्वाच्छृण्वंस्तदपि मर्षये ।
न हि मे शक्तिरस्त्यद्य भ्रातुर्वैरविमोक्षणे ॥ 3 ॥
पुरा वृत्रवधे वृत्ते परस्परजयैषिणौ ।
आदित्यमुपयातौ स्वो ज्वलन्तं रश्मिमालिनम् ॥ 4 ॥
आवृत्त्याऽकाशमार्गे तु जवेन स्म गतौ भृशम् ।
मध्यं प्राप्ते दिनकरे जटायुरवसीदति ॥ 5 ॥
तमहं भ्रातरं दृष्ट्वा सूर्यरश्मिभिरर्दितम् ।
पक्षाभ्यां छादयामास स्नेहात्परमविह्वलः ॥ 6 ॥
निर्दग्धपक्षः पतितो विन्ध्येऽहं वानरर्षभाः ।
अहमस्मिन्वसन्भ्रातुः प्रवृत्तिं नोपलक्षये ॥ 7 ॥
जटायुषस्त्वेवमुक्तो भ्रात्रा सम्पातिना तदा ।
युवराजो महाप्राज्ञः प्रत्युवाचाङ्गदस्ततः ॥ 8 ॥
जटायुषो यदि भ्राता श्रुतं ते गदितं मया ।
आख्या हि यदि जानासि निलयं तस्य रक्षसः ॥ 9 ॥
अदीर्घदर्शिनं तं वै रावणं राक्षसाधिपम् ।
अन्तिके यदि वा दूरे यदि जानासि शंस नः ॥ 10 ॥
ततोऽब्रवीन्महातेजा ज्येष्ठो भ्राता जटायुषः ।
आत्मानुरूपं वचनं वानरान्सम्प्रहर्षयन् ॥ 11 ॥
निर्दग्धपक्षो गृध्रोऽहं हीनवीर्यः प्लवङ्गमाः ।
वाङ्मात्रेण तु रामस्य करिष्ये साह्यमुत्तमम् ॥ 12 ॥
जानामि वारुणान्लोकान्विष्णोस्त्रै विक्रमानपि ।
महासुरविमर्दन्वा श्च ह्यमृतस्य च मन्थनम् ॥ 13 ॥
रामस्य यदिदं कार्यं कर्तव्यं प्रथमं मया ।
जरया च हृतं तेजः प्राणाश्च शिथिला मम ॥ 14 ॥
तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता ।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन दुरात्मना ॥ 15 ॥
क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च भामिनी ।
भूषणान्यपविध्यन्ती गात्राणि च विधुन्वती ॥ 16 ॥
सूर्यप्रभेव शैलाग्रे तस्याः कौशेयमुत्तमम् ।
असिते राक्षसे भाति यथा वा तटिदम्बुदे ॥ 17 ॥
तां तु सीतामहं मन्ये रामस्य परिकीर्तनात् ।
श्रूयतां मे कथयतो निलयं तस्य रक्षसः ॥ 18 ॥
पुत्रो विश्रवस स्साक्षाद्भ्राता वैश्रवणस्य च ।
अध्यास्ते नगरीं लङ्कां रावणो नाम राक्षसः ॥ 19 ॥
इतो द्वीपस्समुद्रस्य सम्पूर्णे शतयोजने ।
तस्मिन्लङ्कापुरी रम्या निर्मिता विश्वकर्मणा ॥ 20 ॥
जाम्बूनदमयैर्द्वारैश्चित्रैः काञ्चनवेदिकैः ।
प्रासादैर्हेमवर्णैश्च महद्भिः सुसमा कृता ॥ 21 ॥
प्राकारेणार्कवर्णेन महता च समान्विता ।
तस्यां वसति वैदेही दीना कौशेयवासिनी ॥ 22 ॥
रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिस्सुरक्षिता ।
जनकस्यात्मजां राज्ञस्तत्र द्रक्ष्यथ मैथिलीम् ॥ 23 ॥
लङ्कायामथ गुप्तायां सागरेण समन्ततः ।
सम्प्राप्य सागरस्यान्तं सम्पूर्णं शतयोजनम् ॥ 24 ॥
आसाद्य दक्षिणं तीरं ततो द्रक्ष्यथ रावणम् ।
तत्रैव त्वरिताः क्षिप्रं विक्रमध्वं प्लवङ्गमाः ॥ 25 ॥
ज्ञानेन खलु पश्यामि दृष्ट्वा प्रत्यागमिष्यथ ।
आद्यः पन्थाः कुलिङ्गानां ये चान्ये धान्यजीविनः ॥ 26 ॥
द्वितीयो बलिभोजानां ये च वृक्षफलाशिनः ।
भासास्तृतीयं गच्छन्ति क्रौञ्चाश्च कुररैस्सह ॥ 27 ॥
श्येनाश्चतुर्थं गच्छन्ति गृध्रा गच्छन्ति पञ्चमम् ।
बलवीर्योपपन्नानां रूपयौवनशालिनाम् ॥ 28 ॥
षष्ठस्तु पन्था हंसानां वैनतेयगतिः परा ।
वैनतेयाच्च नो जन्म सर्वेषां वानरर्षभाः ॥ 29 ॥
इहस्थोऽहं प्रपश्यामि रावणं जानकीं तथा ।
अस्माकमपि सौवर्णं दिव्यं चक्षुर्बलं तथा ॥ 30 ॥
तस्मादाहारवीर्येण निसर्गेण च वानराः ।
आयोजनशतात्साग्राद्वयं पश्याम नित्यशः ॥ 31 ॥
अस्माकं विहिता वृत्तिर्निसर्गेण च दूरतः ।
विहिता पादमूले तु वृत्तिश्चरणयोधिनाम् ॥ 32 ॥
गर्हितं तु कृतं कर्म येन स्म पशिताशिना ।
प्रतीकार्यं च मे तस्य वैरं भ्रातृकृतं भवेत् ॥ 33 ॥
उपायो दृश्यतां कश्चिल्लङ्घने लवणाम्भसः ।
अभिगम्य तु वैदेहीं समृद्धार्था गमिष्यथ ॥ 34 ॥
समुद्रं नेतुमिच्छामि भवद्भिर्वरुणालयम् ।
प्रदास्याम्युदकं भ्रातुस्स्वर्गतस्य महात्मनः ॥ 35 ॥
ततो नीत्वा तु तं देशं तीरं नदनदीपतेः ।
निर्दग्धपक्षं सम्पातिं वानरास्सुमहौजसः ॥ 36 ॥
पुनः प्रत्यानयित्वा च तं देशं पतगेश्वरम् ।
बभूवुर्वानरा हृष्टाः प्रवृत्तिमुपलभ्य ते ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे अष्टपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha aṣṭapañcāśassargaḥ |
ityuktaḥ karuṇaṃ vākyaṃ vānaraistyaktajīvitaiḥ |
sabāṣpo vānarāngṛdhraḥ pratyuvāca mahāsvanaḥ || 1 ||
yavīyānmama bhrātā jaṭāyurnāma vānarāḥ |
yamākhyāta hataṃ yuddhe rāvaṇena balīyasā || 2 ||
vṛddhabhāvādapakṣatvācchṛṇvaṃstadapi marṣaye |
na hi me śaktirastyadya bhrāturvairavimokṣaṇe || 3 ||
purā vṛtravadhe vṛtte parasparajayaiṣiṇau |
ādityamupayātau svo jvalantaṃ raśmimālinam || 4 ||
āvṛttyā'kāśamārge tu javena sma gatau bhṛśam |
madhyaṃ prāpte dinakare jaṭāyuravasīdati || 5 ||
tamahaṃ bhrātaraṃ dṛṣṭvā sūryaraśmibhirarditam |
pakṣābhyāṃ chādayāmāsa snehātparamavihvalaḥ || 6 ||
nirdagdhapakṣaḥ patito vindhye'haṃ vānararṣabhāḥ |
ahamasminvasanbhrātuḥ pravṛttiṃ nopalakṣaye || 7 ||
jaṭāyuṣastvevamukto bhrātrā sampātinā tadā |
yuvarājo mahāprājñaḥ pratyuvācāṅgadastataḥ || 8 ||
jaṭāyuṣo yadi bhrātā śrutaṃ te gaditaṃ mayā |
ākhyā hi yadi jānāsi nilayaṃ tasya rakṣasaḥ || 9 ||
adīrghadarśinaṃ taṃ vai rāvaṇaṃ rākṣasādhipam |
antike yadi vā dūre yadi jānāsi śaṃsa naḥ || 10 ||
tato'bravīnmahātejā jyeṣṭho bhrātā jaṭāyuṣaḥ |
ātmānurūpaṃ vacanaṃ vānarānsampraharṣayan || 11 ||
nirdagdhapakṣo gṛdhro'haṃ hīnavīryaḥ plavaṅgamāḥ |
vāṅmātreṇa tu rāmasya kariṣye sāhyamuttamam || 12 ||
jānāmi vāruṇānlokānviṣṇostrai vikramānapi |
mahāsuravimardanvā śca hyamṛtasya ca manthanam || 13 ||
rāmasya yadidaṃ kāryaṃ kartavyaṃ prathamaṃ mayā |
jarayā ca hṛtaṃ tejaḥ prāṇāśca śithilā mama || 14 ||
taruṇī rūpasampannā sarvābharaṇabhūṣitā |
hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rāvaṇena durātmanā || 15 ||
krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca bhāminī |
bhūṣaṇānyapavidhyantī gātrāṇi ca vidhunvatī || 16 ||
sūryaprabheva śailāgre tasyāḥ kauśeyamuttamam |
asite rākṣase bhāti yathā vā taṭidambude || 17 ||
tāṃ tu sītāmahaṃ manye rāmasya parikīrtanāt |
śrūyatāṃ me kathayato nilayaṃ tasya rakṣasaḥ || 18 ||
putro viśravasa ssākṣādbhrātā vaiśravaṇasya ca |
adhyāste nagarīṃ laṅkāṃ rāvaṇo nāma rākṣasaḥ || 19 ||
ito dvīpassamudrasya sampūrṇe śatayojane |
tasminlaṅkāpurī ramyā nirmitā viśvakarmaṇā || 20 ||
jāmbūnadamayairdvāraiścitraiḥ kāñcanavedikaiḥ |
prāsādairhemavarṇaiśca mahadbhiḥ susamā kṛtā || 21 ||
prākāreṇārkavarṇena mahatā ca samānvitā |
tasyāṃ vasati vaidehī dīnā kauśeyavāsinī || 22 ||
rāvaṇāntaḥpure ruddhā rākṣasībhissurakṣitā |
janakasyātmajāṃ rājñastatra drakṣyatha maithilīm || 23 ||
laṅkāyāmatha guptāyāṃ sāgareṇa samantataḥ |
samprāpya sāgarasyāntaṃ sampūrṇaṃ śatayojanam || 24 ||
āsādya dakṣiṇaṃ tīraṃ tato drakṣyatha rāvaṇam |
tatraiva tvaritāḥ kṣipraṃ vikramadhvaṃ plavaṅgamāḥ || 25 ||
jñānena khalu paśyāmi dṛṣṭvā pratyāgamiṣyatha |
ādyaḥ panthāḥ kuliṅgānāṃ ye cānye dhānyajīvinaḥ || 26 ||
dvitīyo balibhojānāṃ ye ca vṛkṣaphalāśinaḥ |
bhāsāstṛtīyaṃ gacchanti krauñcāśca kuraraissaha || 27 ||
śyenāścaturthaṃ gacchanti gṛdhrā gacchanti pañcamam |
balavīryopapannānāṃ rūpayauvanaśālinām || 28 ||
ṣaṣṭhastu panthā haṃsānāṃ vainateyagatiḥ parā |
vainateyācca no janma sarveṣāṃ vānararṣabhāḥ || 29 ||
ihastho'haṃ prapaśyāmi rāvaṇaṃ jānakīṃ tathā |
asmākamapi sauvarṇaṃ divyaṃ cakṣurbalaṃ tathā || 30 ||
tasmādāhāravīryeṇa nisargeṇa ca vānarāḥ |
āyojanaśatātsāgrādvayaṃ paśyāma nityaśaḥ || 31 ||
asmākaṃ vihitā vṛttirnisargeṇa ca dūrataḥ |
vihitā pādamūle tu vṛttiścaraṇayodhinām || 32 ||
garhitaṃ tu kṛtaṃ karma yena sma paśitāśinā |
pratīkāryaṃ ca me tasya vairaṃ bhrātṛkṛtaṃ bhavet || 33 ||
upāyo dṛśyatāṃ kaścillaṅghane lavaṇāmbhasaḥ |
abhigamya tu vaidehīṃ samṛddhārthā gamiṣyatha || 34 ||
samudraṃ netumicchāmi bhavadbhirvaruṇālayam |
pradāsyāmyudakaṃ bhrātussvargatasya mahātmanaḥ || 35 ||
tato nītvā tu taṃ deśaṃ tīraṃ nadanadīpateḥ |
nirdagdhapakṣaṃ sampātiṃ vānarāssumahaujasaḥ || 36 ||
punaḥ pratyānayitvā ca taṃ deśaṃ patageśvaram |
babhūvurvānarā hṛṣṭāḥ pravṛttimupalabhya te || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.