📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.5 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਪਞ੍ਚਮ ਸਰ੍ਗਃ
4.5 Kishkindhakanda - Panchama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ऋਸ਼੍ਯਮੂਕਾਤ੍ਤੁ ਹਨੁਮਾਨ੍ਗਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਲਯਂ ਗਿਰਿਮ੍ ।
ਆਚਚਕ੍षੇ ਤਦਾ ਵੀਰੌ ਕਪਿਰਾਜਾਯ ਰਾਘਵੌ ॥ 1 ॥
ਅਯਂ ਰਾਮੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਸ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਰਾਮੋऽਯਂ ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 2 ॥
ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਧਰ੍ਮੇ ਨਿਗਦਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਪਾਰਗਃ ॥ 3 ॥
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਸਤੋऽਰਣ੍ਯੇ ਨਿਯਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਰਾਵਣੇਨ ਹृਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰਣਮਾਗਤਃ ॥ 4 ॥
ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧੈਸ਼੍ਚ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਯੇਨਾਭਿਤਰ੍ਪਿਤਃ ।
ਦਕ੍षਿਣਾਸ਼੍ਚ ਤਥੋਤ੍ਸृष੍ਟਾ ਗਾਵਸ਼੍ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ 5 ॥
ਤਪਸਾ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੇਨ ਵਸੁਧਾ ਯੇਨ ਪਾਲਿਤਾ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਹੇਤੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਯਂ ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ ॥ 6 ॥
ਭਵਤਾ ਸਖ੍ਯਕਾਮੌ ਤੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ।
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਾਰ੍ਚਯਸ੍ਵੈਤੌ ਪੂਜਨੀਯਤਮਾਵੁਭੌ ॥ 7 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਨੁਮਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ ।
ਭਯਂ ਚਰਾਘਵਾਦ੍ਘੋਰਂ ਪ੍ਰਜਹੌ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ ॥ 8 ॥
ਸਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁषਂ ਰੂਪਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਤਮੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 9 ॥
ਭਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਸਰ੍ਵਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਆਖ੍ਯਾਤਾ ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਮੇ ਭਵਦ੍ਗੁਣਾਃ ॥ 10 ॥
ਤਨ੍ਮਮੈਵੈष ਸਤ੍ਕਾਰੋ ਲਾਭਸ਼੍ਚੈਵੋਤ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਭੋ ।
ਯਤ੍ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸਿ ਸੌਹਾਰ੍ਦਂ ਵਾਨਰੇਣ ਮਯਾ ਸਹ ॥ 11 ॥
ਰੋਚਤੇ ਯਦਿ ਵਾ ਸਖ੍ਯਂ ਬਾਹੁਰੇष ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਃ ।
ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਪਾਣਿਨਾ ਪਾਣਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਬਧ੍ਯਤਾਂ ਧ੍ਰੁਵਾ ॥ 12 ॥
ਏਤਤ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸੁਭਾषਿਤਮ੍ ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਾ ਹਸ੍ਤਂ ਪੀਡਯਾਮਾਸ ਪਾਣਿਨਾ ॥ 13 ॥
ਹृਦ੍ਯਂ ਸੌਹृਦਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯਪਰ੍ਯष੍ਵਜਤ ਪੀਡਿਤਮ੍ ।
ਤਤੋ ਹਨੂਮਾਨ੍ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਿਕ੍षੁਰੂਪਮਰਿਨ੍ਦਮਃ ॥ 14 ॥
ਕਾष੍ਠਯੋਸ੍ਸ੍ਵੇਨ ਰੂਪੇਣ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪਾਵਕਮ੍ ।
ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਤਤੋ ਵਹ੍ਨਿਂ ਹ੍ਨਿਂ ਪੁष੍ਪੈਰਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸਤ੍ਕृਤਮ੍ ॥ 15 ॥
ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇऽਥ ਸੁਪ੍ਰੀਤੋ ਨਿਦਧੇ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ।
ਤਤੋऽਗ੍ਨਿਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਤੌ ਚਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ॥ 16 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰਾਘਵਸ਼੍ਚੈਵ ਵਯਸ੍ਯਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤੌ ।
ਤਤਸ੍ਸੁਪ੍ਰੀਤਮਨਸੌ ਤਾਵੁਭੌ ਹਰਿਰਾਘਵੌ ॥ 17 ॥
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਵੀਕ੍षਨ੍ਤੌ ਨ ਤृਪ੍ਤਿਮੁਪਜਗ੍ਮਤੁਃ ।
ਤ੍ਵਂ ਵਯਸ੍ਯੋऽਸਿ ਮੇ ਹृਦ੍ਯੋ ਹ੍ਯੇਕਂ ਦੁਃਖਂ ਸੁਖਂ ਚ ਨੌ ॥ 18 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰਾਘਵਂ ਵਾਕ੍ਯਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਤ੍ ।
ਤਤਸ੍ਸੁਪਰ੍ਣਬਹੁਲਾਂ ਛਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਖਾਂ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਸਾਲਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨਿषਸਾਦ ਸਰਾਘਵਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਯਾਥ ਸਂਹृष੍ਟੋ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ ॥ 20 ॥
ਸ਼ਾਖਾਂ ਚਨ੍ਦਨਵृਕ੍षਸ੍ਯ ਦਦੌ ਪਰਮਪੁष੍ਪਿਤਾਮ੍ ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ष੍ਣਂ ਮਧੁਰਯਾ ਗਿਰਾ ॥ 21 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਦਾ ਰਾਮਂ ਹਰ੍षਵ੍ਯਾਕੁਲਲੋਚਨਃ ।
ਅਹਂ ਵਿਨਿਕृਤੋ ਰਾਮ ਚਰਾਮੀਹ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਃ ॥ 22 ॥
ਹृਤਭਾਰ੍ਯੋ ਵਨੇ ਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਦੁਰ੍ਗਮੇਤਦੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।
ਸੋऽਹਂ ਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਨੇ ਭੀਤੋ ਵਸਾਮ੍ਯੁਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚੇਤਨਃ ॥ 23 ॥
ਵਾਲਿਨਾ ਨਿਕृਤੋ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਕृਤਵੈਰਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵ ।
ਵਾਲਿਨੋ ਮੇ ਮਹਾਭਾਗ ਭਯਾਰ੍ਤਸ੍ਯਾਭਯਂ ਕੁਰੁ ॥ 24 ॥
ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਭਯਂ ਮੇ ਨ ਭਵੇਦ੍ਯਥਾ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਃ ॥ 25 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ ।
ਉਪਕਾਰਫਲਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਵਿਦਿਤਂ ਮੇ ਮਹਾਕਪੇ ॥ 26 ॥
ਵਾਲਿਨਂ ਤਂ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਤਵ ਭਾਰ੍ਯਾਪਹਾਰਿਣਮ੍ ।
ਅਮੋਘਾਸ੍ਸੂਰ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾ ਮਮੈਤੇ ਨਿਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਸ਼ਰਾਃ ॥ 27 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾਲਿਨਿ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤੇ ਨਿਪਤਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੇਗਿਤਾਃ ।
ਕਙ੍ਕਪਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼ਨਿਸਨ੍ਨਿਭਾਃ ॥ 28 ॥
ਤੀਕ੍ष੍ਣਾਗ੍ਰਾ ऋਜੁਪਰ੍ਵਾਣਸ੍ਸਰੋषਾ ਭੁਜਗਾ ਇਵ ।
ਤਮਦ੍ਯ ਵਾਲਿਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਤੀਕ੍ष੍ਣੈਰਾਸ਼ੀਵਿषੋਪਮੈਃ ॥ 29 ॥
ਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਨਿਹਤਂ ਭੂਮੌ ਵਿਕੀਰ੍ਣਮਿਵ ਪਰ੍ਵਤਮ੍ ।
ਸ ਤੁ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਹਿਤਮ੍ ॥ 30 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਸ੍ਸੁਮਹਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਨृਸਿਂਹ ਰਾਘਵ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਚ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਪ੍ਨੁਯਾਮਹਮ੍ ।
ਤਥਾ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਨਰਦੇਵ ਵੈਰਿਣਂ ਯਥਾ ਨਿਹਂਸ੍ਯਦ੍ਯ ਰਿਪੁਮ੍ਮਮਾਗ੍ਰਜਮ੍ ॥ 31 ॥
ਸੀਤਾ ਕਪੀਨ੍ਦ੍ਰਕ੍षਣਦਾਚਰਾਣਾਂ ਰਾਜੀਵਹੇਮਜ੍ਵਲਨੋਪਮਾਨਿ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਰਾਮਪ੍ਰਣਯਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇ ਵਾਮਾਨਿ ਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਸਮਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ॥ 32 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcamassargaḥ |
ṛśyamūkāttu hanumāngatvā tu malayaṃ girim |
ācacakṣe tadā vīrau kapirājāya rāghavau || 1 ||
ayaṃ rāmo mahāprājña ssamprāpto dṛḍhavikramaḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā rāmo'yaṃ satyavikramaḥ || 2 ||
ikṣvākūṇāṃ kule jāto rāmo daśarathātmajaḥ |
dharme nigaditaścaiva piturnirdeśapāragaḥ || 3 ||
tasyāsya vasato'raṇye niyatasya mahātmanaḥ |
rāvaṇena hṛtā bhāryā sa tvāṃ śaraṇamāgataḥ || 4 ||
rājasūyāśvamedhaiśca vahniryenābhitarpitaḥ |
dakṣiṇāśca tathotsṛṣṭā gāvaśśatasahasraśaḥ || 5 ||
tapasā satyavākyena vasudhā yena pālitā |
strī hetostasya putro'yaṃ rāmastvāṃ śaraṇaṃ gataḥ || 6 ||
bhavatā sakhyakāmau tau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
pratigṛhyārcayasvaitau pūjanīyatamāvubhau || 7 ||
śrutvā hanumato vākyaṃ sugrīvo hṛṣṭamānasaḥ |
bhayaṃ carāghavādghoraṃ prajahau vigatajvaraḥ || 8 ||
sakṛtvā mānuṣaṃ rūpaṃ sugrīvaḥ plavagarṣabhaḥ |
darśanīyatamo bhūtvā prītyā provāca rāghavam || 9 ||
bhavāndharmavinītaśca vikrāntassarvavatsalaḥ |
ākhyātā vāyuputreṇa tattvato me bhavadguṇāḥ || 10 ||
tanmamaivaiṣa satkāro lābhaścaivottamaḥ prabho |
yattvamicchasi sauhārdaṃ vānareṇa mayā saha || 11 ||
rocate yadi vā sakhyaṃ bāhureṣa prasāritaḥ |
gṛhyatāṃ pāṇinā pāṇirmaryādā badhyatāṃ dhruvā || 12 ||
etattu vacanaṃ śrutvā sugrīveṇa subhāṣitam |
samprahṛṣṭamanā hastaṃ pīḍayāmāsa pāṇinā || 13 ||
hṛdyaṃ sauhṛdamālambyaparyaṣvajata pīḍitam |
tato hanūmānsantyajya bhikṣurūpamarindamaḥ || 14 ||
kāṣṭhayossvena rūpeṇa janayāmāsa pāvakam |
dīpyamānaṃ tato vahniṃ hniṃ puṣpairabhyarcya satkṛtam || 15 ||
tayormadhye'tha suprīto nidadhe susamāhitaḥ |
tato'gniṃ dīpyamānaṃ tau cakratuśca pradakṣiṇam || 16 ||
sugrīvo rāghavaścaiva vayasyatvamupāgatau |
tatassuprītamanasau tāvubhau harirāghavau || 17 ||
anyonyamabhivīkṣantau na tṛptimupajagmatuḥ |
tvaṃ vayasyo'si me hṛdyo hyekaṃ duḥkhaṃ sukhaṃ ca nau || 18 ||
sugrīvo rāghavaṃ vākyamityuvāca prahṛṣṭavat |
tatassuparṇabahulāṃ chitvā śākhāṃ supuṣpitām || 19 ||
sālasyāstīrya sugrīvo niṣasāda sarāghavaḥ |
lakṣmaṇāyātha saṃhṛṣṭo hanūmān plavagarṣabhaḥ || 20 ||
śākhāṃ candanavṛkṣasya dadau paramapuṣpitām |
tataḥ prahṛṣṭassugrīvaḥ ślakṣṇaṃ madhurayā girā || 21 ||
pratyuvāca tadā rāmaṃ harṣavyākulalocanaḥ |
ahaṃ vinikṛto rāma carāmīha bhayārditaḥ || 22 ||
hṛtabhāryo vane trasto durgametadupāśritaḥ |
so'haṃ trasto vane bhīto vasāmyudbhrāntacetanaḥ || 23 ||
vālinā nikṛto bhrātrā kṛtavairaśca rāghava |
vālino me mahābhāga bhayārtasyābhayaṃ kuru || 24 ||
kartumarhasi kākutstha bhayaṃ me na bhavedyathā |
evamuktastu tejasvī dharmajño dharmavatsalaḥ || 25 ||
pratyabhāṣata kākutsthaḥ sugrīvaṃ prahasanniva |
upakāraphalaṃ mitraṃ viditaṃ me mahākape || 26 ||
vālinaṃ taṃ vadhiṣyāmi tava bhāryāpahāriṇam |
amoghāssūryasaṅkāśā mamaite niśitāśśarāḥ || 27 ||
tasminvālini durvṛtte nipatiṣyanti vegitāḥ |
kaṅkapatrapraticchannā mahendrāśanisannibhāḥ || 28 ||
tīkṣṇāgrā ṛjuparvāṇassaroṣā bhujagā iva |
tamadya vālinaṃ paśya tīkṣṇairāśīviṣopamaiḥ || 29 ||
śarairvinihataṃ bhūmau vikīrṇamiva parvatam |
sa tu tadvacanaṃ śrutvā rāghavasyātmano hitam || 30 ||
sugrīvaḥ paramaprītassumahadvākyamabravīt |
tava prasādena nṛsiṃha rāghava priyāṃ ca rājyaṃ ca samāpnuyāmaham |
tathā kuru tvaṃ naradeva vairiṇaṃ yathā nihaṃsyadya ripummamāgrajam || 31 ||
sītā kapīndrakṣaṇadācarāṇāṃ rājīvahemajvalanopamāni |
sugrīvarāmapraṇayaprasaṅge vāmāni netrāṇi samaṃ sphuranti || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever