ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਥਾ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵ ਤੇਜਸਾ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਲ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਤਾਰਾ ਤਾਰਾਧਿਪਨਿਭਾਨਨਾ ॥ 1 ॥
ਨੈਵਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਨਾਯਂ ਪਰੁषਮਰ੍ਹਤਿ ।
ਹਰੀਣਾਮੀਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਤਵ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ 2 ॥
ਨੈਵਾਕृਤਜ੍ਞਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨ ਸ਼ਠੋ ਨਾਪਿ ਦਾਰੁਣਃ ।
ਨੈਵਾਨृਤਕਥੋ ਵੀਰ ਨ ਜਿਹ੍ਮਸ਼੍ਚ ਕਪੀਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 3 ॥
ਉਪਕਾਰਂ ਕृਤਂ ਵੀਰੋ ਨਾਪ੍ਯਯਂ ਵਿਸ੍ਮृਤਃ ਕਪਿਃ ।
ਰਾਮੇਣ ਵੀਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਯਦਨ੍ਯੈਰ੍ਦੁष੍ਕਰਂ ਰਣੇ ॥ 4 ॥
ਰਾਮਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਞ੍ਚ ਕਪਿਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨਿਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰੁਮਾਂ ਮਾਂ ਚ ਪਰਨ੍ਤਪ ॥ 5 ॥
ਸੁਦੁਃਖਂ ਸ਼ਯਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਦਂ ਸੁਖਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ ਨ ਜਾਨੀਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਯਥਾ ਮੁਨਿਃ ॥ 6 ॥
ਘृਤਾਚ੍ਯਾਂ ਕਿਲ ਸਂਸਕ੍ਤੋ ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਿ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ।
ਅਹੋऽਮਨ੍ਯਤ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ॥ 7 ॥
ਸ ਹਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਨ ਜਾਨੀਤੇ ਕਾਲਂ ਕਾਲਵਿਦਾਂ ਵਰਃ ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯਃ ਪृਥਗ੍ਜਨਃ ॥ 8 ॥
ਦੇਹਧਰ੍ਮਂ ਗਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ।
ਅਵਿਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਮੇषੁ ਕਾਮਂ ਕ੍षਨ੍ਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ ॥ 9 ॥
ਨ ਚ ਰੋषਵਸ਼ਂ ਤਾਤ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ।
ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਰ੍ਥਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਾਕृਤੋ ਯਥਾ ॥ 10 ॥
ਸਤ੍ਤ੍ਵਯੁਕ੍ਤਾ ਹਿ ਪੁਰੁषਾਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਾਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।
ਅਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਨ ਰੋषਸ੍ਯ ਸਹਸਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰਸਾਦਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਰ੍ਥੇ ਸਮਾਹਿਤਾ ।
ਮਹਾਨ੍ਰੋषਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨ ਸ੍ਸਂਰਮ੍ਭਸ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਮਯਮ੍ ॥ 12 ॥
ਰੁਮਾਂ ਮਾਂ ਕਪਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਧਨਧਾਨ੍ਯਵਸੂਨਿ ਚ ।
ਰਾਮਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤ੍ਯਜੇਦਿਤਿ ਮਤਿਰ੍ਮਮ ॥ 13 ॥
ਸਮਾਨੇष੍ਯਤਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸ੍ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਮਿਵ ਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਨਿਹਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣਂ ਰਣੇ ॥ 14 ॥
ਸ਼ਤਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਕਿਲ ਰਾਕ੍षਸਾਃ ।
ਆਯੁਤਾਨਿ ਚ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ ॥ 15 ॥
ਅਹਤ੍ਵਾ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਰਾਵਣੋ ਹਨ੍ਤੁਂ ਯੇਨ ਸਾ ਮੈਥਿਲੀ ਹृਤਾ ॥ 16 ॥
ਤੇ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਰਣੇ ਹਨ੍ਤੁਮਸਹਾਯੇਨ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ।
ਰਾਵਣਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ 17 ॥
ਏਵਮਾਖ੍ਯਾਤਵਾਨ੍ਵਾਲੀ ਸ ਹ੍ਯਭਿਜ੍ਞੋ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਆਗਮਸ੍ਤੁ ਨ ਮੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰਵਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 18 ॥
ਤ੍ਵਤ੍ਸਹਾਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰੇषਿਤਾ ਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ ।
ਆਨੇਤੁਂ ਵਾਨਰਾਨ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਸੁਬਹੂਨ੍ਹਰਿਯੂਧਪਾਨ੍ ॥ 19 ॥
ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤੀਕ੍षਮਾਣੋऽਯਂ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਤ੍ਸੁਮਹਾਬਲਾਨ੍ ।
ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਰ੍ਥਸਿਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨ ਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 20 ॥
ਕृਤਾ ਤੁ ਸਂਸ੍ਥਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਪੁਰਾ ਯਥਾ ।
ਅਦ੍ਯ ਤੈਰ੍ਵਾਨਰੈਸ੍ਸਰ੍ਵੈਰਾਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਹਾਬਲੈਃ ॥ 21 ॥
ऋਕ੍षਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਗੋਲਾਙ੍ਗੂਲਸ਼ਤਾਨਿ ਚ ।
ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵਾਮੁਪਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਹਿ ਕੋਪਮਰਿਨ੍ਦਮ ।
ਕੋਟ੍ਯੋऽਨੇਕਾਸ੍ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਕਪੀਨਾਂ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਾਮ੍ ॥ 22 ॥
ਤਵ ਹਿ ਮੁਖਮਿਦਂ ਨਿਰੀਕ੍ष੍ਯ ਕੋਪਾਤ੍ ਕ੍षਤਜਨਿਭੇ ਨਯਨੇ ਨਿਰੀਕ੍षਮਾਣਾਃ ।
ਹਰਿਵਰਵਨਿਤਾ ਨ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਥਮਭਯਸ੍ਯ ਹਿ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਃ ॥ 23 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcatriṃśassargaḥ |
tathā bruvāṇaṃ saumitriṃ pradīptamiva tejasā |
abravīllakṣmaṇaṃ tārā tārādhipanibhānanā || 1 ||
naivaṃ lakṣmaṇa vaktavyo nāyaṃ paruṣamarhati |
harīṇāmīśvaraśśrotuṃ tava vaktrādviśeṣataḥ || 2 ||
naivākṛtajñassugrīvo na śaṭho nāpi dāruṇaḥ |
naivānṛtakatho vīra na jihmaśca kapīśvaraḥ || 3 ||
upakāraṃ kṛtaṃ vīro nāpyayaṃ vismṛtaḥ kapiḥ |
rāmeṇa vīra sugrīvo yadanyairduṣkaraṃ raṇe || 4 ||
rāmaprasādātkīrtiñca kapirājyaṃ ca śāśvatam |
prāptavāniha sugrīvo rumāṃ māṃ ca parantapa || 5 ||
suduḥkhaṃ śayitaḥ pūrvaṃ prāpyedaṃ sukhamuttamam |
prāptakālaṃ na jānīte viśvāmitro yathā muniḥ || 6 ||
ghṛtācyāṃ kila saṃsakto daśavarṣāṇi lakṣmaṇa |
aho'manyata dharmātmā viśvāmitro mahāmuniḥ || 7 ||
sa hi prāptaṃ na jānīte kālaṃ kālavidāṃ varaḥ |
viśvāmitro mahātejāḥ kiṃ punaryaḥ pṛthagjanaḥ || 8 ||
dehadharmaṃ gatasyāsya pariśrāntasya lakṣmaṇa |
avitṛptasya kāmeṣu kāmaṃ kṣantumihārhasi || 9 ||
na ca roṣavaśaṃ tāta gantumarhasi lakṣmaṇa |
niścayārthamavijñāya sahasā prākṛto yathā || 10 ||
sattvayuktā hi puruṣāstvadvidhāḥ puruṣarṣabha |
avimṛśya na roṣasya sahasā yānti vaśyatām || 11 ||
prasādaye tvāṃ dharmajña sugrīvārthe samāhitā |
mahānroṣasamutpanna ssaṃrambhastyajyatāmayam || 12 ||
rumāṃ māṃ kapi rājyaṃ ca dhanadhānyavasūni ca |
rāmapriyārthaṃ sugrīvastyajediti matirmama || 13 ||
samāneṣyati sugrīva ssītayā saha rāghavam |
śaśāṅkamiva rohiṇyā nihatvā rāvaṇaṃ raṇe || 14 ||
śatakoṭisahasrāṇi laṅkāyāṃ kila rākṣasāḥ |
āyutāni ca ṣaṭtriṃśatsahasrāṇi śatāni ca || 15 ||
ahatvā tāṃśca durdharṣānrākṣasānkāmarūpiṇaḥ |
na śakyo rāvaṇo hantuṃ yena sā maithilī hṛtā || 16 ||
te na śakyā raṇe hantumasahāyena lakṣmaṇa |
rāvaṇaḥ krūrakarmā ca sugrīveṇa viśeṣataḥ || 17 ||
evamākhyātavānvālī sa hyabhijño harīśvaraḥ |
āgamastu na me vyaktaśśravāttasmādbravīmyaham || 18 ||
tvatsahāyanimittaṃ vai preṣitā haripuṅgavāḥ |
ānetuṃ vānarānyuddhe subahūnhariyūdhapān || 19 ||
tāṃśca pratīkṣamāṇo'yaṃ vikrāntātsumahābalān |
rāghavasyārthasidhyarthaṃ na niryāti harīśvaraḥ || 20 ||
kṛtā tu saṃsthā saumitre sugrīveṇa purā yathā |
adya tairvānaraissarvairāgantavyaṃ mahābalaiḥ || 21 ||
ṛkṣakoṭisahasrāṇi golāṅgūlaśatāni ca |
adya tvāmupayāsyanti jahi kopamarindama |
koṭyo'nekāstu kākutstha kapīnāṃ dīptatejasām || 22 ||
tava hi mukhamidaṃ nirīkṣya kopāt kṣatajanibhe nayane nirīkṣamāṇāḥ |
harivaravanitā na yānti śāntiṃ prathamabhayasya hi śaṅkitāstu sarvāḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ पञ्चत्रिंशस्सर्गः ।
तथा ब्रुवाणं सौमित्रिं प्रदीप्तमिव तेजसा ।
अब्रवील्लक्ष्मणं तारा ताराधिपनिभानना ॥ 1 ॥
नैवं लक्ष्मण वक्तव्यो नायं परुषमर्हति ।
हरीणामीश्वरश्श्रोतुं तव वक्त्राद्विशेषतः ॥ 2 ॥
नैवाकृतज्ञस्सुग्रीवो न शठो नापि दारुणः ।
नैवानृतकथो वीर न जिह्मश्च कपीश्वरः ॥ 3 ॥
उपकारं कृतं वीरो नाप्ययं विस्मृतः कपिः ।
रामेण वीर सुग्रीवो यदन्यैर्दुष्करं रणे ॥ 4 ॥
रामप्रसादात्कीर्तिञ्च कपिराज्यं च शाश्वतम् ।
प्राप्तवानिह सुग्रीवो रुमां मां च परन्तप ॥ 5 ॥
सुदुःखं शयितः पूर्वं प्राप्येदं सुखमुत्तमम् ।
प्राप्तकालं न जानीते विश्वामित्रो यथा मुनिः ॥ 6 ॥
घृताच्यां किल संसक्तो दशवर्षाणि लक्ष्मण ।
अहोऽमन्यत धर्मात्मा विश्वामित्रो महामुनिः ॥ 7 ॥
स हि प्राप्तं न जानीते कालं कालविदां वरः ।
विश्वामित्रो महातेजाः किं पुनर्यः पृथग्जनः ॥ 8 ॥
देहधर्मं गतस्यास्य परिश्रान्तस्य लक्ष्मण ।
अवितृप्तस्य कामेषु कामं क्षन्तुमिहार्हसि ॥ 9 ॥
न च रोषवशं तात गन्तुमर्हसि लक्ष्मण ।
निश्चयार्थमविज्ञाय सहसा प्राकृतो यथा ॥ 10 ॥
सत्त्वयुक्ता हि पुरुषास्त्वद्विधाः पुरुषर्षभ ।
अविमृश्य न रोषस्य सहसा यान्ति वश्यताम् ॥ 11 ॥
प्रसादये त्वां धर्मज्ञ सुग्रीवार्थे समाहिता ।
महान्रोषसमुत्पन्न स्संरम्भस्त्यज्यतामयम् ॥ 12 ॥
रुमां मां कपि राज्यं च धनधान्यवसूनि च ।
रामप्रियार्थं सुग्रीवस्त्यजेदिति मतिर्मम ॥ 13 ॥
समानेष्यति सुग्रीव स्सीतया सह राघवम् ।
शशाङ्कमिव रोहिण्या निहत्वा रावणं रणे ॥ 14 ॥
शतकोटिसहस्राणि लङ्कायां किल राक्षसाः ।
आयुतानि च षट्त्रिंशत्सहस्राणि शतानि च ॥ 15 ॥
अहत्वा तांश्च दुर्धर्षान्राक्षसान्कामरूपिणः ।
न शक्यो रावणो हन्तुं येन सा मैथिली हृता ॥ 16 ॥
ते न शक्या रणे हन्तुमसहायेन लक्ष्मण ।
रावणः क्रूरकर्मा च सुग्रीवेण विशेषतः ॥ 17 ॥
एवमाख्यातवान्वाली स ह्यभिज्ञो हरीश्वरः ।
आगमस्तु न मे व्यक्तश्श्रवात्तस्माद्ब्रवीम्यहम् ॥ 18 ॥
त्वत्सहायनिमित्तं वै प्रेषिता हरिपुङ्गवाः ।
आनेतुं वानरान्युद्धे सुबहून्हरियूधपान् ॥ 19 ॥
तांश्च प्रतीक्षमाणोऽयं विक्रान्तात्सुमहाबलान् ।
राघवस्यार्थसिध्यर्थं न निर्याति हरीश्वरः ॥ 20 ॥
कृता तु संस्था सौमित्रे सुग्रीवेण पुरा यथा ।
अद्य तैर्वानरैस्सर्वैरागन्तव्यं महाबलैः ॥ 21 ॥
ऋक्षकोटिसहस्राणि गोलाङ्गूलशतानि च ।
अद्य त्वामुपयास्यन्ति जहि कोपमरिन्दम ।
कोट्योऽनेकास्तु काकुत्स्थ कपीनां दीप्ततेजसाम् ॥ 22 ॥
तव हि मुखमिदं निरीक्ष्य कोपात् क्षतजनिभे नयने निरीक्षमाणाः ।
हरिवरवनिता न यान्ति शान्तिं प्रथमभयस्य हि शङ्कितास्तु सर्वाः ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcatriṃśassargaḥ |
tathā bruvāṇaṃ saumitriṃ pradīptamiva tejasā |
abravīllakṣmaṇaṃ tārā tārādhipanibhānanā || 1 ||
naivaṃ lakṣmaṇa vaktavyo nāyaṃ paruṣamarhati |
harīṇāmīśvaraśśrotuṃ tava vaktrādviśeṣataḥ || 2 ||
naivākṛtajñassugrīvo na śaṭho nāpi dāruṇaḥ |
naivānṛtakatho vīra na jihmaśca kapīśvaraḥ || 3 ||
upakāraṃ kṛtaṃ vīro nāpyayaṃ vismṛtaḥ kapiḥ |
rāmeṇa vīra sugrīvo yadanyairduṣkaraṃ raṇe || 4 ||
rāmaprasādātkīrtiñca kapirājyaṃ ca śāśvatam |
prāptavāniha sugrīvo rumāṃ māṃ ca parantapa || 5 ||
suduḥkhaṃ śayitaḥ pūrvaṃ prāpyedaṃ sukhamuttamam |
prāptakālaṃ na jānīte viśvāmitro yathā muniḥ || 6 ||
ghṛtācyāṃ kila saṃsakto daśavarṣāṇi lakṣmaṇa |
aho'manyata dharmātmā viśvāmitro mahāmuniḥ || 7 ||
sa hi prāptaṃ na jānīte kālaṃ kālavidāṃ varaḥ |
viśvāmitro mahātejāḥ kiṃ punaryaḥ pṛthagjanaḥ || 8 ||
dehadharmaṃ gatasyāsya pariśrāntasya lakṣmaṇa |
avitṛptasya kāmeṣu kāmaṃ kṣantumihārhasi || 9 ||
na ca roṣavaśaṃ tāta gantumarhasi lakṣmaṇa |
niścayārthamavijñāya sahasā prākṛto yathā || 10 ||
sattvayuktā hi puruṣāstvadvidhāḥ puruṣarṣabha |
avimṛśya na roṣasya sahasā yānti vaśyatām || 11 ||
prasādaye tvāṃ dharmajña sugrīvārthe samāhitā |
mahānroṣasamutpanna ssaṃrambhastyajyatāmayam || 12 ||
rumāṃ māṃ kapi rājyaṃ ca dhanadhānyavasūni ca |
rāmapriyārthaṃ sugrīvastyajediti matirmama || 13 ||
samāneṣyati sugrīva ssītayā saha rāghavam |
śaśāṅkamiva rohiṇyā nihatvā rāvaṇaṃ raṇe || 14 ||
śatakoṭisahasrāṇi laṅkāyāṃ kila rākṣasāḥ |
āyutāni ca ṣaṭtriṃśatsahasrāṇi śatāni ca || 15 ||
ahatvā tāṃśca durdharṣānrākṣasānkāmarūpiṇaḥ |
na śakyo rāvaṇo hantuṃ yena sā maithilī hṛtā || 16 ||
te na śakyā raṇe hantumasahāyena lakṣmaṇa |
rāvaṇaḥ krūrakarmā ca sugrīveṇa viśeṣataḥ || 17 ||
evamākhyātavānvālī sa hyabhijño harīśvaraḥ |
āgamastu na me vyaktaśśravāttasmādbravīmyaham || 18 ||
tvatsahāyanimittaṃ vai preṣitā haripuṅgavāḥ |
ānetuṃ vānarānyuddhe subahūnhariyūdhapān || 19 ||
tāṃśca pratīkṣamāṇo'yaṃ vikrāntātsumahābalān |
rāghavasyārthasidhyarthaṃ na niryāti harīśvaraḥ || 20 ||
kṛtā tu saṃsthā saumitre sugrīveṇa purā yathā |
adya tairvānaraissarvairāgantavyaṃ mahābalaiḥ || 21 ||
ṛkṣakoṭisahasrāṇi golāṅgūlaśatāni ca |
adya tvāmupayāsyanti jahi kopamarindama |
koṭyo'nekāstu kākutstha kapīnāṃ dīptatejasām || 22 ||
tava hi mukhamidaṃ nirīkṣya kopāt kṣatajanibhe nayane nirīkṣamāṇāḥ |
harivaravanitā na yānti śāntiṃ prathamabhayasya hi śaṅkitāstu sarvāḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.