ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚਾਹੂਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਲਵਗਾਨ੍ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ ।
ਸਮਸ੍ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਭੂਯੋ ਰਾਮਕਾਰ੍ਯਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ ॥ 1 ॥
ਏਵਮੇਤਦ੍ਵਿਚੇਤਵ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ।
ਤਦੁਗ੍ਰਸ਼ਾਸਨਂ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਾਃ ॥ 2 ॥
ਸ਼ਲਭਾ ਇਵ ਸਞ੍ਛਾਦ੍ਯ ਮੇਦਿਨੀਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ।
ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਵਸਤ੍ਸਹਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 3 ॥
ਪ੍ਰਤੀਕ੍षਮਾਣਸ੍ਤਂ ਮਾਸਂ ਯਸ੍ਸੀਤਾਧਿਗਮੇ ਕृਤਃ ।
ਉਤ੍ਤਰਾਂ ਤੁ ਦਿਸ਼ਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਗਿਰਿਰਾਜਸਮਾਵृਤਾਮ੍ ॥ 4 ॥
ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਸਹਸਾ ਵੀਰੋ ਹਰਿਸ਼੍ਸ਼ਤਵਲਿਸ੍ਤਦਾ ।
ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿਯਯੌ ਵਿਨਤੋ ਹਰਿਯੂਥਪਃ ॥ 5 ॥
ਤਾਰਾਙ੍ਗਦਾਦਿਸਹਿਤਃ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗੋ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਅਗਤ੍ਯਾਚਰਿਤਾਮਾਸ਼ਾਂ ਦਕ੍षਿਣਾਂ ਹਰਿਯੂਥਪਃ ॥ 6 ॥
ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਤੁ ਭृਸ਼ਂ ਘੋਰਾਂ ਸੁषੇਣਃ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਦਿਸ਼ਂ ਵਰੁਣਪਾਲਿਤਾਮ੍ ॥ 7 ॥
ਤਤਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ੋ ਰਾਜਾ ਚੋਦਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਤਥਮ੍ ।
ਕਪਿਸੇਨਾਪਤੀਨ੍ਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ਮੁਮੋਦ ਸੁਖਿਤਸ੍ਸੁਖਮ੍ ॥ 8 ॥
ਏਵਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਾਨਰਯੂਥਪਾਃ ।
ਸ੍ਵਾਂ ਸ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਮਭਿਪ੍ਰਤ੍ਤ੍ਯ ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥ 9 ॥
ਨਦਨ੍ਤਸ਼੍ਚੋਨ੍ਨਦਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ ।
ਕ੍ष੍ਵੇਲਨ੍ਤੋ ਧਾਵਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਵਿਨਦਨ੍ਤੋ ਮਹਾਬਲਾਃ ॥ 10 ॥
ਏਵਂ ਸਮ੍ਬੋਦਿਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਾਨਰਯੂਥਪਾਃ ।
ਆਨਯਿष੍ਯਾਮਹੇ ਸੀਤਾਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਸ਼੍ਚ ਰਾਵਣਮ੍ ॥ 11 ॥
ਅਹਮੇਕੋ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਵਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਹਵੇ ।
ਤਤਸ਼੍ਚੋਨ੍ਮਥ੍ਯ ਸਹਸਾ ਹਰਿष੍ਯੇ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ॥ 12 ॥
ਵੇਪਮਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਮੇਣਾਦ੍ਯ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਸ੍ਥੀਯਤਾਮਿਤਿ ।
ਏਕ ਏਵਾਹਰਿष੍ਯਾਮਿ ਪਾਤਾਲਾਦਪਿ ਜਾਨਕੀਮ੍ ॥ 13 ॥
ਵਧਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਵृਕ੍षਾਨ੍ ਦਾਰਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਗਿਰੀਨ੍ ।
ਧਰਣੀਂ ਦਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਕ੍षੋਭਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਗਰਾਨ੍ ॥ 14 ॥
ਅਹਂ ਯੋਜਨਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਾਃ ਪ੍ਲਵਿਤਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਸ਼ਤਂ ਯੋਜਨਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਾਸ਼੍ਸ਼ਤਂ ਸਮਧਿਕਂ ਹ੍ਯਹਮ੍ ॥ 15 ॥
ਭੂਤਲੇ ਸਾਗਰੇ ਵਾऽਪਿ ਸ਼ੈਲੇषੁ ਚ ਵਨੇषੁ ਚ ।
ਪਾਤਾਲਸ੍ਯਾਪਿ ਵਾ ਮਧ੍ਯੇ ਨ ਮਮਾਚ੍ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਗਤਿਃ ॥ 16 ॥
ਇਤ੍ਯੇਕੈਕਂ ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਵਾਨਰਾ ਬਲਦਰ੍ਪਿਤਾਃ ।
ਊਚੁਸ਼੍ਚ ਵਚਨਂ ਤਤ੍ਰ ਹਰਿਰਾਜਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ॥ 17 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
sarvāṃścāhūya sugrīvaḥ plavagān plavagarṣabhaḥ |
samastānabravīdbhūyo rāmakāryarthasiddhaye || 1 ||
evametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |
tadugraśāsanaṃ bharturvijñāya haripuṅgavāḥ || 2 ||
śalabhā iva sañchādya medinīṃ sampratasthire |
rāmaḥ prasravaṇe tasminyavasatsahalakṣmaṇaḥ || 3 ||
pratīkṣamāṇastaṃ māsaṃ yassītādhigame kṛtaḥ |
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām || 4 ||
pratasthe sahasā vīro hariśśatavalistadā |
pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ || 5 ||
tārāṅgadādisahitaḥ plavaṅgo mārutātmajaḥ |
agatyācaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ || 6 ||
paścimāṃ tu bhṛśaṃ ghorāṃ suṣeṇaḥ plavageśvaraḥ |
pratasthe hariśārdūlo diśaṃ varuṇapālitām || 7 ||
tatassarvā diśo rājā codayitvā yathātatham |
kapisenāpatīnmukhyānmumoda sukhitassukham || 8 ||
evaṃ sambodhitāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
svāṃ svāṃ diśamabhiprattya tvaritā sampratasthire || 9 ||
nadantaśconnadantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
kṣvelanto dhāvamānāśca vinadanto mahābalāḥ || 10 ||
evaṃ samboditāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
ānayiṣyāmahe sītāṃ haniṣyāmaśca rāvaṇam || 11 ||
ahameko haniṣyāmi rāvaṇaṃ prāptamāhave |
tataśconmathya sahasā hariṣye janakātmajām || 12 ||
vepamānāṃ śrameṇādya bhavadbhiḥ sthīyatāmiti |
eka evāhariṣyāmi pātālādapi jānakīm || 13 ||
vadhiṣyāmyahaṃ vṛkṣān dārayiṣyāmyahaṃ girīn |
dharaṇīṃ dārayiṣyāmi kṣobhayiṣyāmi sāgarān || 14 ||
ahaṃ yojanasaṅkhyāyāḥ plavitā nātra saṃśayaḥ |
śataṃ yojanasaṅkhyāyāśśataṃ samadhikaṃ hyaham || 15 ||
bhūtale sāgare vā'pi śaileṣu ca vaneṣu ca |
pātālasyāpi vā madhye na mamācchidyate gatiḥ || 16 ||
ityekaikaṃ tadā tatra vānarā baladarpitāḥ |
ūcuśca vacanaṃ tatra harirājasya sannidhau || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ।
सर्वांश्चाहूय सुग्रीवः प्लवगान् प्लवगर्षभः ।
समस्तानब्रवीद्भूयो रामकार्यर्थसिद्धये ॥ 1 ॥
एवमेतद्विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम् ।
तदुग्रशासनं भर्तुर्विज्ञाय हरिपुङ्गवाः ॥ 2 ॥
शलभा इव सञ्छाद्य मेदिनीं सम्प्रतस्थिरे ।
रामः प्रस्रवणे तस्मिन्यवसत्सहलक्ष्मणः ॥ 3 ॥
प्रतीक्षमाणस्तं मासं यस्सीताधिगमे कृतः ।
उत्तरां तु दिशं रम्यां गिरिराजसमावृताम् ॥ 4 ॥
प्रतस्थे सहसा वीरो हरिश्शतवलिस्तदा ।
पूर्वां दिशं प्रतिययौ विनतो हरियूथपः ॥ 5 ॥
ताराङ्गदादिसहितः प्लवङ्गो मारुतात्मजः ।
अगत्याचरितामाशां दक्षिणां हरियूथपः ॥ 6 ॥
पश्चिमां तु भृशं घोरां सुषेणः प्लवगेश्वरः ।
प्रतस्थे हरिशार्दूलो दिशं वरुणपालिताम् ॥ 7 ॥
ततस्सर्वा दिशो राजा चोदयित्वा यथातथम् ।
कपिसेनापतीन्मुख्यान्मुमोद सुखितस्सुखम् ॥ 8 ॥
एवं सम्बोधितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
स्वां स्वां दिशमभिप्रत्त्य त्वरिता सम्प्रतस्थिरे ॥ 9 ॥
नदन्तश्चोन्नदन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।
क्ष्वेलन्तो धावमानाश्च विनदन्तो महाबलाः ॥ 10 ॥
एवं सम्बोदितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
आनयिष्यामहे सीतां हनिष्यामश्च रावणम् ॥ 11 ॥
अहमेको हनिष्यामि रावणं प्राप्तमाहवे ।
ततश्चोन्मथ्य सहसा हरिष्ये जनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
वेपमानां श्रमेणाद्य भवद्भिः स्थीयतामिति ।
एक एवाहरिष्यामि पातालादपि जानकीम् ॥ 13 ॥
वधिष्याम्यहं वृक्षान् दारयिष्याम्यहं गिरीन् ।
धरणीं दारयिष्यामि क्षोभयिष्यामि सागरान् ॥ 14 ॥
अहं योजनसङ्ख्यायाः प्लविता नात्र संशयः ।
शतं योजनसङ्ख्यायाश्शतं समधिकं ह्यहम् ॥ 15 ॥
भूतले सागरे वाऽपि शैलेषु च वनेषु च ।
पातालस्यापि वा मध्ये न ममाच्छिद्यते गतिः ॥ 16 ॥
इत्येकैकं तदा तत्र वानरा बलदर्पिताः ।
ऊचुश्च वचनं तत्र हरिराजस्य सन्निधौ ॥ 17 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
sarvāṃścāhūya sugrīvaḥ plavagān plavagarṣabhaḥ |
samastānabravīdbhūyo rāmakāryarthasiddhaye || 1 ||
evametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |
tadugraśāsanaṃ bharturvijñāya haripuṅgavāḥ || 2 ||
śalabhā iva sañchādya medinīṃ sampratasthire |
rāmaḥ prasravaṇe tasminyavasatsahalakṣmaṇaḥ || 3 ||
pratīkṣamāṇastaṃ māsaṃ yassītādhigame kṛtaḥ |
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām || 4 ||
pratasthe sahasā vīro hariśśatavalistadā |
pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ || 5 ||
tārāṅgadādisahitaḥ plavaṅgo mārutātmajaḥ |
agatyācaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ || 6 ||
paścimāṃ tu bhṛśaṃ ghorāṃ suṣeṇaḥ plavageśvaraḥ |
pratasthe hariśārdūlo diśaṃ varuṇapālitām || 7 ||
tatassarvā diśo rājā codayitvā yathātatham |
kapisenāpatīnmukhyānmumoda sukhitassukham || 8 ||
evaṃ sambodhitāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
svāṃ svāṃ diśamabhiprattya tvaritā sampratasthire || 9 ||
nadantaśconnadantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
kṣvelanto dhāvamānāśca vinadanto mahābalāḥ || 10 ||
evaṃ samboditāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
ānayiṣyāmahe sītāṃ haniṣyāmaśca rāvaṇam || 11 ||
ahameko haniṣyāmi rāvaṇaṃ prāptamāhave |
tataśconmathya sahasā hariṣye janakātmajām || 12 ||
vepamānāṃ śrameṇādya bhavadbhiḥ sthīyatāmiti |
eka evāhariṣyāmi pātālādapi jānakīm || 13 ||
vadhiṣyāmyahaṃ vṛkṣān dārayiṣyāmyahaṃ girīn |
dharaṇīṃ dārayiṣyāmi kṣobhayiṣyāmi sāgarān || 14 ||
ahaṃ yojanasaṅkhyāyāḥ plavitā nātra saṃśayaḥ |
śataṃ yojanasaṅkhyāyāśśataṃ samadhikaṃ hyaham || 15 ||
bhūtale sāgare vā'pi śaileṣu ca vaneṣu ca |
pātālasyāpi vā madhye na mamācchidyate gatiḥ || 16 ||
ityekaikaṃ tadā tatra vānarā baladarpitāḥ |
ūcuśca vacanaṃ tatra harirājasya sannidhau || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.