Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ।
Shloka 1
सर्वांश्चाहूय सुग्रीवः प्लवगान् प्लवगर्षभः ।
समस्तानब्रवीद्भूयो रामकार्यर्थसिद्धये ॥ 1 ॥
समस्तानब्रवीद्भूयो रामकार्यर्थसिद्धये ॥ 1 ॥
sarvāṃścāhūya sugrīvaḥ plavagān plavagarṣabhaḥ |
samastānabravīdbhūyo rāmakāryarthasiddhaye || 1 ||
samastānabravīdbhūyo rāmakāryarthasiddhaye || 1 ||
Shloka 2
एवमेतद्विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम् ।
तदुग्रशासनं भर्तुर्विज्ञाय हरिपुङ्गवाः ॥ 2 ॥
तदुग्रशासनं भर्तुर्विज्ञाय हरिपुङ्गवाः ॥ 2 ॥
evametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |
tadugraśāsanaṃ bharturvijñāya haripuṅgavāḥ || 2 ||
tadugraśāsanaṃ bharturvijñāya haripuṅgavāḥ || 2 ||
Shloka 3
शलभा इव सञ्छाद्य मेदिनीं सम्प्रतस्थिरे ।
रामः प्रस्रवणे तस्मिन्यवसत्सहलक्ष्मणः ॥ 3 ॥
रामः प्रस्रवणे तस्मिन्यवसत्सहलक्ष्मणः ॥ 3 ॥
śalabhā iva sañchādya medinīṃ sampratasthire |
rāmaḥ prasravaṇe tasminyavasatsahalakṣmaṇaḥ || 3 ||
rāmaḥ prasravaṇe tasminyavasatsahalakṣmaṇaḥ || 3 ||
Shloka 4
प्रतीक्षमाणस्तं मासं यस्सीताधिगमे कृतः ।
उत्तरां तु दिशं रम्यां गिरिराजसमावृताम् ॥ 4 ॥
उत्तरां तु दिशं रम्यां गिरिराजसमावृताम् ॥ 4 ॥
pratīkṣamāṇastaṃ māsaṃ yassītādhigame kṛtaḥ |
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām || 4 ||
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām || 4 ||
Shloka 5
प्रतस्थे सहसा वीरो हरिश्शतवलिस्तदा ।
पूर्वां दिशं प्रतिययौ विनतो हरियूथपः ॥ 5 ॥
पूर्वां दिशं प्रतिययौ विनतो हरियूथपः ॥ 5 ॥
pratasthe sahasā vīro hariśśatavalistadā |
pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ || 5 ||
pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ || 5 ||
Shloka 6
ताराङ्गदादिसहितः प्लवङ्गो मारुतात्मजः ।
अगत्याचरितामाशां दक्षिणां हरियूथपः ॥ 6 ॥
अगत्याचरितामाशां दक्षिणां हरियूथपः ॥ 6 ॥
tārāṅgadādisahitaḥ plavaṅgo mārutātmajaḥ |
agatyācaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ || 6 ||
agatyācaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ || 6 ||
Shloka 7
पश्चिमां तु भृशं घोरां सुषेणः प्लवगेश्वरः ।
प्रतस्थे हरिशार्दूलो दिशं वरुणपालिताम् ॥ 7 ॥
प्रतस्थे हरिशार्दूलो दिशं वरुणपालिताम् ॥ 7 ॥
paścimāṃ tu bhṛśaṃ ghorāṃ suṣeṇaḥ plavageśvaraḥ |
pratasthe hariśārdūlo diśaṃ varuṇapālitām || 7 ||
pratasthe hariśārdūlo diśaṃ varuṇapālitām || 7 ||
Shloka 8
ततस्सर्वा दिशो राजा चोदयित्वा यथातथम् ।
कपिसेनापतीन्मुख्यान्मुमोद सुखितस्सुखम् ॥ 8 ॥
कपिसेनापतीन्मुख्यान्मुमोद सुखितस्सुखम् ॥ 8 ॥
tatassarvā diśo rājā codayitvā yathātatham |
kapisenāpatīnmukhyānmumoda sukhitassukham || 8 ||
kapisenāpatīnmukhyānmumoda sukhitassukham || 8 ||
Shloka 9
एवं सम्बोधितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
स्वां स्वां दिशमभिप्रत्त्य त्वरिता सम्प्रतस्थिरे ॥ 9 ॥
स्वां स्वां दिशमभिप्रत्त्य त्वरिता सम्प्रतस्थिरे ॥ 9 ॥
evaṃ sambodhitāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
svāṃ svāṃ diśamabhiprattya tvaritā sampratasthire || 9 ||
svāṃ svāṃ diśamabhiprattya tvaritā sampratasthire || 9 ||
Shloka 10
नदन्तश्चोन्नदन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।
क्ष्वेलन्तो धावमानाश्च विनदन्तो महाबलाः ॥ 10 ॥
क्ष्वेलन्तो धावमानाश्च विनदन्तो महाबलाः ॥ 10 ॥
nadantaśconnadantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
kṣvelanto dhāvamānāśca vinadanto mahābalāḥ || 10 ||
kṣvelanto dhāvamānāśca vinadanto mahābalāḥ || 10 ||
Shloka 11
एवं सम्बोदितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
आनयिष्यामहे सीतां हनिष्यामश्च रावणम् ॥ 11 ॥
आनयिष्यामहे सीतां हनिष्यामश्च रावणम् ॥ 11 ॥
evaṃ samboditāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
ānayiṣyāmahe sītāṃ haniṣyāmaśca rāvaṇam || 11 ||
ānayiṣyāmahe sītāṃ haniṣyāmaśca rāvaṇam || 11 ||
Shloka 12
अहमेको हनिष्यामि रावणं प्राप्तमाहवे ।
ततश्चोन्मथ्य सहसा हरिष्ये जनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
ततश्चोन्मथ्य सहसा हरिष्ये जनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
ahameko haniṣyāmi rāvaṇaṃ prāptamāhave |
tataśconmathya sahasā hariṣye janakātmajām || 12 ||
tataśconmathya sahasā hariṣye janakātmajām || 12 ||
Shloka 13
वेपमानां श्रमेणाद्य भवद्भिः स्थीयतामिति ।
एक एवाहरिष्यामि पातालादपि जानकीम् ॥ 13 ॥
एक एवाहरिष्यामि पातालादपि जानकीम् ॥ 13 ॥
vepamānāṃ śrameṇādya bhavadbhiḥ sthīyatāmiti |
eka evāhariṣyāmi pātālādapi jānakīm || 13 ||
eka evāhariṣyāmi pātālādapi jānakīm || 13 ||
Shloka 14
वधिष्याम्यहं वृक्षान् दारयिष्याम्यहं गिरीन् ।
धरणीं दारयिष्यामि क्षोभयिष्यामि सागरान् ॥ 14 ॥
धरणीं दारयिष्यामि क्षोभयिष्यामि सागरान् ॥ 14 ॥
vadhiṣyāmyahaṃ vṛkṣān dārayiṣyāmyahaṃ girīn |
dharaṇīṃ dārayiṣyāmi kṣobhayiṣyāmi sāgarān || 14 ||
dharaṇīṃ dārayiṣyāmi kṣobhayiṣyāmi sāgarān || 14 ||
Shloka 15
अहं योजनसङ्ख्यायाः प्लविता नात्र संशयः ।
शतं योजनसङ्ख्यायाश्शतं समधिकं ह्यहम् ॥ 15 ॥
शतं योजनसङ्ख्यायाश्शतं समधिकं ह्यहम् ॥ 15 ॥
ahaṃ yojanasaṅkhyāyāḥ plavitā nātra saṃśayaḥ |
śataṃ yojanasaṅkhyāyāśśataṃ samadhikaṃ hyaham || 15 ||
śataṃ yojanasaṅkhyāyāśśataṃ samadhikaṃ hyaham || 15 ||
Shloka 16
भूतले सागरे वाऽपि शैलेषु च वनेषु च ।
पातालस्यापि वा मध्ये न ममाच्छिद्यते गतिः ॥ 16 ॥
पातालस्यापि वा मध्ये न ममाच्छिद्यते गतिः ॥ 16 ॥
bhūtale sāgare vā'pi śaileṣu ca vaneṣu ca |
pātālasyāpi vā madhye na mamācchidyate gatiḥ || 16 ||
pātālasyāpi vā madhye na mamācchidyate gatiḥ || 16 ||
Shloka 17
इत्येकैकं तदा तत्र वानरा बलदर्पिताः ।
ऊचुश्च वचनं तत्र हरिराजस्य सन्निधौ ॥ 17 ॥
ऊचुश्च वचनं तत्र हरिराजस्य सन्निधौ ॥ 17 ॥
ityekaikaṃ tadā tatra vānarā baladarpitāḥ |
ūcuśca vacanaṃ tatra harirājasya sannidhau || 17 ||
ūcuśca vacanaṃ tatra harirājasya sannidhau || 17 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ।
सर्वांश्चाहूय सुग्रीवः प्लवगान् प्लवगर्षभः ।
समस्तानब्रवीद्भूयो रामकार्यर्थसिद्धये ॥ 1 ॥
एवमेतद्विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम् ।
तदुग्रशासनं भर्तुर्विज्ञाय हरिपुङ्गवाः ॥ 2 ॥
शलभा इव सञ्छाद्य मेदिनीं सम्प्रतस्थिरे ।
रामः प्रस्रवणे तस्मिन्यवसत्सहलक्ष्मणः ॥ 3 ॥
प्रतीक्षमाणस्तं मासं यस्सीताधिगमे कृतः ।
उत्तरां तु दिशं रम्यां गिरिराजसमावृताम् ॥ 4 ॥
प्रतस्थे सहसा वीरो हरिश्शतवलिस्तदा ।
पूर्वां दिशं प्रतिययौ विनतो हरियूथपः ॥ 5 ॥
ताराङ्गदादिसहितः प्लवङ्गो मारुतात्मजः ।
अगत्याचरितामाशां दक्षिणां हरियूथपः ॥ 6 ॥
पश्चिमां तु भृशं घोरां सुषेणः प्लवगेश्वरः ।
प्रतस्थे हरिशार्दूलो दिशं वरुणपालिताम् ॥ 7 ॥
ततस्सर्वा दिशो राजा चोदयित्वा यथातथम् ।
कपिसेनापतीन्मुख्यान्मुमोद सुखितस्सुखम् ॥ 8 ॥
एवं सम्बोधितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
स्वां स्वां दिशमभिप्रत्त्य त्वरिता सम्प्रतस्थिरे ॥ 9 ॥
नदन्तश्चोन्नदन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।
क्ष्वेलन्तो धावमानाश्च विनदन्तो महाबलाः ॥ 10 ॥
एवं सम्बोदितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
आनयिष्यामहे सीतां हनिष्यामश्च रावणम् ॥ 11 ॥
अहमेको हनिष्यामि रावणं प्राप्तमाहवे ।
ततश्चोन्मथ्य सहसा हरिष्ये जनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
वेपमानां श्रमेणाद्य भवद्भिः स्थीयतामिति ।
एक एवाहरिष्यामि पातालादपि जानकीम् ॥ 13 ॥
वधिष्याम्यहं वृक्षान् दारयिष्याम्यहं गिरीन् ।
धरणीं दारयिष्यामि क्षोभयिष्यामि सागरान् ॥ 14 ॥
अहं योजनसङ्ख्यायाः प्लविता नात्र संशयः ।
शतं योजनसङ्ख्यायाश्शतं समधिकं ह्यहम् ॥ 15 ॥
भूतले सागरे वाऽपि शैलेषु च वनेषु च ।
पातालस्यापि वा मध्ये न ममाच्छिद्यते गतिः ॥ 16 ॥
इत्येकैकं तदा तत्र वानरा बलदर्पिताः ।
ऊचुश्च वचनं तत्र हरिराजस्य सन्निधौ ॥ 17 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.