શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।
અથ પઞ્ચચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
સર્વાંશ્ચાહૂય સુગ્રીવઃ પ્લવગાન્ પ્લવગર્ષભઃ ।
સમસ્તાનબ્રવીદ્ભૂયો રામકાર્યર્થસિદ્ધયે ॥ 1 ॥
એવમેતદ્વિચેતવ્યં યન્મયા પરિકીર્તિતમ્ ।
તદુગ્રશાસનં ભર્તુર્વિજ્ઞાય હરિપુઙ્ગવાઃ ॥ 2 ॥
શલભા ઇવ સઞ્છાદ્ય મેદિનીં સમ્પ્રતસ્થિરે ।
રામઃ પ્રસ્રવણે તસ્મિન્યવસત્સહલક્ષ્મણઃ ॥ 3 ॥
પ્રતીક્ષમાણસ્તં માસં યસ્સીતાધિગમે કૃતઃ ।
ઉત્તરાં તુ દિશં રમ્યાં ગિરિરાજસમાવૃતામ્ ॥ 4 ॥
પ્રતસ્થે સહસા વીરો હરિશ્શતવલિસ્તદા ।
પૂર્વાં દિશં પ્રતિયયૌ વિનતો હરિયૂથપઃ ॥ 5 ॥
તારાઙ્ગદાદિસહિતઃ પ્લવઙ્ગો મારુતાત્મજઃ ।
અગત્યાચરિતામાશાં દક્ષિણાં હરિયૂથપઃ ॥ 6 ॥
પશ્ચિમાં તુ ભૃશં ઘોરાં સુષેણઃ પ્લવગેશ્વરઃ ।
પ્રતસ્થે હરિશાર્દૂલો દિશં વરુણપાલિતામ્ ॥ 7 ॥
તતસ્સર્વા દિશો રાજા ચોદયિત્વા યથાતથમ્ ।
કપિસેનાપતીન્મુખ્યાન્મુમોદ સુખિતસ્સુખમ્ ॥ 8 ॥
એવં સમ્બોધિતાસ્સર્વે રાજ્ઞા વાનરયૂથપાઃ ।
સ્વાં સ્વાં દિશમભિપ્રત્ત્ય ત્વરિતા સમ્પ્રતસ્થિરે ॥ 9 ॥
નદન્તશ્ચોન્નદન્તશ્ચ ગર્જન્તશ્ચ પ્લવઙ્ગમાઃ ।
ક્ષ્વેલન્તો ધાવમાનાશ્ચ વિનદન્તો મહાબલાઃ ॥ 10 ॥
એવં સમ્બોદિતાસ્સર્વે રાજ્ઞા વાનરયૂથપાઃ ।
આનયિષ્યામહે સીતાં હનિષ્યામશ્ચ રાવણમ્ ॥ 11 ॥
અહમેકો હનિષ્યામિ રાવણં પ્રાપ્તમાહવે ।
તતશ્ચોન્મથ્ય સહસા હરિષ્યે જનકાત્મજામ્ ॥ 12 ॥
વેપમાનાં શ્રમેણાદ્ય ભવદ્ભિઃ સ્થીયતામિતિ ।
એક એવાહરિષ્યામિ પાતાલાદપિ જાનકીમ્ ॥ 13 ॥
વધિષ્યામ્યહં વૃક્ષાન્ દારયિષ્યામ્યહં ગિરીન્ ।
ધરણીં દારયિષ્યામિ ક્ષોભયિષ્યામિ સાગરાન્ ॥ 14 ॥
અહં યોજનસઙ્ખ્યાયાઃ પ્લવિતા નાત્ર સંશયઃ ।
શતં યોજનસઙ્ખ્યાયાશ્શતં સમધિકં હ્યહમ્ ॥ 15 ॥
ભૂતલે સાગરે વાઽપિ શૈલેષુ ચ વનેષુ ચ ।
પાતાલસ્યાપિ વા મધ્યે ન મમાચ્છિદ્યતે ગતિઃ ॥ 16 ॥
ઇત્યેકૈકં તદા તત્ર વાનરા બલદર્પિતાઃ ।
ઊચુશ્ચ વચનં તત્ર હરિરાજસ્ય સન્નિધૌ ॥ 17 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે પઞ્ચચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
sarvāṃścāhūya sugrīvaḥ plavagān plavagarṣabhaḥ |
samastānabravīdbhūyo rāmakāryarthasiddhaye || 1 ||
evametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |
tadugraśāsanaṃ bharturvijñāya haripuṅgavāḥ || 2 ||
śalabhā iva sañchādya medinīṃ sampratasthire |
rāmaḥ prasravaṇe tasminyavasatsahalakṣmaṇaḥ || 3 ||
pratīkṣamāṇastaṃ māsaṃ yassītādhigame kṛtaḥ |
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām || 4 ||
pratasthe sahasā vīro hariśśatavalistadā |
pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ || 5 ||
tārāṅgadādisahitaḥ plavaṅgo mārutātmajaḥ |
agatyācaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ || 6 ||
paścimāṃ tu bhṛśaṃ ghorāṃ suṣeṇaḥ plavageśvaraḥ |
pratasthe hariśārdūlo diśaṃ varuṇapālitām || 7 ||
tatassarvā diśo rājā codayitvā yathātatham |
kapisenāpatīnmukhyānmumoda sukhitassukham || 8 ||
evaṃ sambodhitāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
svāṃ svāṃ diśamabhiprattya tvaritā sampratasthire || 9 ||
nadantaśconnadantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
kṣvelanto dhāvamānāśca vinadanto mahābalāḥ || 10 ||
evaṃ samboditāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
ānayiṣyāmahe sītāṃ haniṣyāmaśca rāvaṇam || 11 ||
ahameko haniṣyāmi rāvaṇaṃ prāptamāhave |
tataśconmathya sahasā hariṣye janakātmajām || 12 ||
vepamānāṃ śrameṇādya bhavadbhiḥ sthīyatāmiti |
eka evāhariṣyāmi pātālādapi jānakīm || 13 ||
vadhiṣyāmyahaṃ vṛkṣān dārayiṣyāmyahaṃ girīn |
dharaṇīṃ dārayiṣyāmi kṣobhayiṣyāmi sāgarān || 14 ||
ahaṃ yojanasaṅkhyāyāḥ plavitā nātra saṃśayaḥ |
śataṃ yojanasaṅkhyāyāśśataṃ samadhikaṃ hyaham || 15 ||
bhūtale sāgare vā'pi śaileṣu ca vaneṣu ca |
pātālasyāpi vā madhye na mamācchidyate gatiḥ || 16 ||
ityekaikaṃ tadā tatra vānarā baladarpitāḥ |
ūcuśca vacanaṃ tatra harirājasya sannidhau || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ।
सर्वांश्चाहूय सुग्रीवः प्लवगान् प्लवगर्षभः ।
समस्तानब्रवीद्भूयो रामकार्यर्थसिद्धये ॥ 1 ॥
एवमेतद्विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम् ।
तदुग्रशासनं भर्तुर्विज्ञाय हरिपुङ्गवाः ॥ 2 ॥
शलभा इव सञ्छाद्य मेदिनीं सम्प्रतस्थिरे ।
रामः प्रस्रवणे तस्मिन्यवसत्सहलक्ष्मणः ॥ 3 ॥
प्रतीक्षमाणस्तं मासं यस्सीताधिगमे कृतः ।
उत्तरां तु दिशं रम्यां गिरिराजसमावृताम् ॥ 4 ॥
प्रतस्थे सहसा वीरो हरिश्शतवलिस्तदा ।
पूर्वां दिशं प्रतिययौ विनतो हरियूथपः ॥ 5 ॥
ताराङ्गदादिसहितः प्लवङ्गो मारुतात्मजः ।
अगत्याचरितामाशां दक्षिणां हरियूथपः ॥ 6 ॥
पश्चिमां तु भृशं घोरां सुषेणः प्लवगेश्वरः ।
प्रतस्थे हरिशार्दूलो दिशं वरुणपालिताम् ॥ 7 ॥
ततस्सर्वा दिशो राजा चोदयित्वा यथातथम् ।
कपिसेनापतीन्मुख्यान्मुमोद सुखितस्सुखम् ॥ 8 ॥
एवं सम्बोधितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
स्वां स्वां दिशमभिप्रत्त्य त्वरिता सम्प्रतस्थिरे ॥ 9 ॥
नदन्तश्चोन्नदन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।
क्ष्वेलन्तो धावमानाश्च विनदन्तो महाबलाः ॥ 10 ॥
एवं सम्बोदितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
आनयिष्यामहे सीतां हनिष्यामश्च रावणम् ॥ 11 ॥
अहमेको हनिष्यामि रावणं प्राप्तमाहवे ।
ततश्चोन्मथ्य सहसा हरिष्ये जनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
वेपमानां श्रमेणाद्य भवद्भिः स्थीयतामिति ।
एक एवाहरिष्यामि पातालादपि जानकीम् ॥ 13 ॥
वधिष्याम्यहं वृक्षान् दारयिष्याम्यहं गिरीन् ।
धरणीं दारयिष्यामि क्षोभयिष्यामि सागरान् ॥ 14 ॥
अहं योजनसङ्ख्यायाः प्लविता नात्र संशयः ।
शतं योजनसङ्ख्यायाश्शतं समधिकं ह्यहम् ॥ 15 ॥
भूतले सागरे वाऽपि शैलेषु च वनेषु च ।
पातालस्यापि वा मध्ये न ममाच्छिद्यते गतिः ॥ 16 ॥
इत्येकैकं तदा तत्र वानरा बलदर्पिताः ।
ऊचुश्च वचनं तत्र हरिराजस्य सन्निधौ ॥ 17 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
sarvāṃścāhūya sugrīvaḥ plavagān plavagarṣabhaḥ |
samastānabravīdbhūyo rāmakāryarthasiddhaye || 1 ||
evametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |
tadugraśāsanaṃ bharturvijñāya haripuṅgavāḥ || 2 ||
śalabhā iva sañchādya medinīṃ sampratasthire |
rāmaḥ prasravaṇe tasminyavasatsahalakṣmaṇaḥ || 3 ||
pratīkṣamāṇastaṃ māsaṃ yassītādhigame kṛtaḥ |
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām || 4 ||
pratasthe sahasā vīro hariśśatavalistadā |
pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ || 5 ||
tārāṅgadādisahitaḥ plavaṅgo mārutātmajaḥ |
agatyācaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ || 6 ||
paścimāṃ tu bhṛśaṃ ghorāṃ suṣeṇaḥ plavageśvaraḥ |
pratasthe hariśārdūlo diśaṃ varuṇapālitām || 7 ||
tatassarvā diśo rājā codayitvā yathātatham |
kapisenāpatīnmukhyānmumoda sukhitassukham || 8 ||
evaṃ sambodhitāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
svāṃ svāṃ diśamabhiprattya tvaritā sampratasthire || 9 ||
nadantaśconnadantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
kṣvelanto dhāvamānāśca vinadanto mahābalāḥ || 10 ||
evaṃ samboditāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
ānayiṣyāmahe sītāṃ haniṣyāmaśca rāvaṇam || 11 ||
ahameko haniṣyāmi rāvaṇaṃ prāptamāhave |
tataśconmathya sahasā hariṣye janakātmajām || 12 ||
vepamānāṃ śrameṇādya bhavadbhiḥ sthīyatāmiti |
eka evāhariṣyāmi pātālādapi jānakīm || 13 ||
vadhiṣyāmyahaṃ vṛkṣān dārayiṣyāmyahaṃ girīn |
dharaṇīṃ dārayiṣyāmi kṣobhayiṣyāmi sāgarān || 14 ||
ahaṃ yojanasaṅkhyāyāḥ plavitā nātra saṃśayaḥ |
śataṃ yojanasaṅkhyāyāśśataṃ samadhikaṃ hyaham || 15 ||
bhūtale sāgare vā'pi śaileṣu ca vaneṣu ca |
pātālasyāpi vā madhye na mamācchidyate gatiḥ || 16 ||
ityekaikaṃ tadā tatra vānarā baladarpitāḥ |
ūcuśca vacanaṃ tatra harirājasya sannidhau || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.