ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ പഞ്ചചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
സര്വാംശ്ചാഹൂയ സുഗ്രീവഃ പ്ലവഗാന് പ്ലവഗര്ഷഭഃ ।
സമസ്താനബ്രവീദ്ഭൂയോ രാമകാര്യര്ഥസിദ്ധയേ ॥ 1 ॥
ഏവമേതദ്വിചേതവ്യം യന്മയാ പരികീര്തിതമ് ।
തദുഗ്രശാസനം ഭര്തുര്വിജ്ഞായ ഹരിപുങ്ഗവാഃ ॥ 2 ॥
ശലഭാ ഇവ സഞ്ഛാദ്യ മേദിനീം സമ്പ്രതസ്ഥിരേ ।
രാമഃ പ്രസ്രവണേ തസ്മിന്യവസത്സഹലക്ഷ്മണഃ ॥ 3 ॥
പ്രതീക്ഷമാണസ്തം മാസം യസ്സീതാധിഗമേ കൃതഃ ।
ഉത്തരാം തു ദിശം രമ്യാം ഗിരിരാജസമാവൃതാമ് ॥ 4 ॥
പ്രതസ്ഥേ സഹസാ വീരോ ഹരിശ്ശതവലിസ്തദാ ।
പൂര്വാം ദിശം പ്രതിയയൌ വിനതോ ഹരിയൂഥപഃ ॥ 5 ॥
താരാങ്ഗദാദിസഹിതഃ പ്ലവങ്ഗോ മാരുതാത്മജഃ ।
അഗത്യാചരിതാമാശാം ദക്ഷിണാം ഹരിയൂഥപഃ ॥ 6 ॥
പശ്ചിമാം തു ഭൃശം ഘോരാം സുഷേണഃ പ്ലവഗേശ്വരഃ ।
പ്രതസ്ഥേ ഹരിശാര്ദൂലോ ദിശം വരുണപാലിതാമ് ॥ 7 ॥
തതസ്സര്വാ ദിശോ രാജാ ചോദയിത്വാ യഥാതഥമ് ।
കപിസേനാപതീന്മുഖ്യാന്മുമോദ സുഖിതസ്സുഖമ് ॥ 8 ॥
ഏവം സമ്ബോധിതാസ്സര്വേ രാജ്ഞാ വാനരയൂഥപാഃ ।
സ്വാം സ്വാം ദിശമഭിപ്രത്ത്യ ത്വരിതാ സമ്പ്രതസ്ഥിരേ ॥ 9 ॥
നദന്തശ്ചോന്നദന്തശ്ച ഗര്ജന്തശ്ച പ്ലവങ്ഗമാഃ ।
ക്ഷ്വേലന്തോ ധാവമാനാശ്ച വിനദന്തോ മഹാബലാഃ ॥ 10 ॥
ഏവം സമ്ബോദിതാസ്സര്വേ രാജ്ഞാ വാനരയൂഥപാഃ ।
ആനയിഷ്യാമഹേ സീതാം ഹനിഷ്യാമശ്ച രാവണമ് ॥ 11 ॥
അഹമേകോ ഹനിഷ്യാമി രാവണം പ്രാപ്തമാഹവേ ।
തതശ്ചോന്മഥ്യ സഹസാ ഹരിഷ്യേ ജനകാത്മജാമ് ॥ 12 ॥
വേപമാനാം ശ്രമേണാദ്യ ഭവദ്ഭിഃ സ്ഥീയതാമിതി ।
ഏക ഏവാഹരിഷ്യാമി പാതാലാദപി ജാനകീമ് ॥ 13 ॥
വധിഷ്യാമ്യഹം വൃക്ഷാന് ദാരയിഷ്യാമ്യഹം ഗിരീന് ।
ധരണീം ദാരയിഷ്യാമി ക്ഷോഭയിഷ്യാമി സാഗരാന് ॥ 14 ॥
അഹം യോജനസങ്ഖ്യായാഃ പ്ലവിതാ നാത്ര സംശയഃ ।
ശതം യോജനസങ്ഖ്യായാശ്ശതം സമധികം ഹ്യഹമ് ॥ 15 ॥
ഭൂതലേ സാഗരേ വാഽപി ശൈലേഷു ച വനേഷു ച ।
പാതാലസ്യാപി വാ മധ്യേ ന മമാച്ഛിദ്യതേ ഗതിഃ ॥ 16 ॥
ഇത്യേകൈകം തദാ തത്ര വാനരാ ബലദര്പിതാഃ ।
ഊചുശ്ച വചനം തത്ര ഹരിരാജസ്യ സന്നിധൌ ॥ 17 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ പഞ്ചചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
sarvāṃścāhūya sugrīvaḥ plavagān plavagarṣabhaḥ |
samastānabravīdbhūyo rāmakāryarthasiddhaye || 1 ||
evametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |
tadugraśāsanaṃ bharturvijñāya haripuṅgavāḥ || 2 ||
śalabhā iva sañchādya medinīṃ sampratasthire |
rāmaḥ prasravaṇe tasminyavasatsahalakṣmaṇaḥ || 3 ||
pratīkṣamāṇastaṃ māsaṃ yassītādhigame kṛtaḥ |
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām || 4 ||
pratasthe sahasā vīro hariśśatavalistadā |
pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ || 5 ||
tārāṅgadādisahitaḥ plavaṅgo mārutātmajaḥ |
agatyācaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ || 6 ||
paścimāṃ tu bhṛśaṃ ghorāṃ suṣeṇaḥ plavageśvaraḥ |
pratasthe hariśārdūlo diśaṃ varuṇapālitām || 7 ||
tatassarvā diśo rājā codayitvā yathātatham |
kapisenāpatīnmukhyānmumoda sukhitassukham || 8 ||
evaṃ sambodhitāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
svāṃ svāṃ diśamabhiprattya tvaritā sampratasthire || 9 ||
nadantaśconnadantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
kṣvelanto dhāvamānāśca vinadanto mahābalāḥ || 10 ||
evaṃ samboditāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
ānayiṣyāmahe sītāṃ haniṣyāmaśca rāvaṇam || 11 ||
ahameko haniṣyāmi rāvaṇaṃ prāptamāhave |
tataśconmathya sahasā hariṣye janakātmajām || 12 ||
vepamānāṃ śrameṇādya bhavadbhiḥ sthīyatāmiti |
eka evāhariṣyāmi pātālādapi jānakīm || 13 ||
vadhiṣyāmyahaṃ vṛkṣān dārayiṣyāmyahaṃ girīn |
dharaṇīṃ dārayiṣyāmi kṣobhayiṣyāmi sāgarān || 14 ||
ahaṃ yojanasaṅkhyāyāḥ plavitā nātra saṃśayaḥ |
śataṃ yojanasaṅkhyāyāśśataṃ samadhikaṃ hyaham || 15 ||
bhūtale sāgare vā'pi śaileṣu ca vaneṣu ca |
pātālasyāpi vā madhye na mamācchidyate gatiḥ || 16 ||
ityekaikaṃ tadā tatra vānarā baladarpitāḥ |
ūcuśca vacanaṃ tatra harirājasya sannidhau || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ।
सर्वांश्चाहूय सुग्रीवः प्लवगान् प्लवगर्षभः ।
समस्तानब्रवीद्भूयो रामकार्यर्थसिद्धये ॥ 1 ॥
एवमेतद्विचेतव्यं यन्मया परिकीर्तितम् ।
तदुग्रशासनं भर्तुर्विज्ञाय हरिपुङ्गवाः ॥ 2 ॥
शलभा इव सञ्छाद्य मेदिनीं सम्प्रतस्थिरे ।
रामः प्रस्रवणे तस्मिन्यवसत्सहलक्ष्मणः ॥ 3 ॥
प्रतीक्षमाणस्तं मासं यस्सीताधिगमे कृतः ।
उत्तरां तु दिशं रम्यां गिरिराजसमावृताम् ॥ 4 ॥
प्रतस्थे सहसा वीरो हरिश्शतवलिस्तदा ।
पूर्वां दिशं प्रतिययौ विनतो हरियूथपः ॥ 5 ॥
ताराङ्गदादिसहितः प्लवङ्गो मारुतात्मजः ।
अगत्याचरितामाशां दक्षिणां हरियूथपः ॥ 6 ॥
पश्चिमां तु भृशं घोरां सुषेणः प्लवगेश्वरः ।
प्रतस्थे हरिशार्दूलो दिशं वरुणपालिताम् ॥ 7 ॥
ततस्सर्वा दिशो राजा चोदयित्वा यथातथम् ।
कपिसेनापतीन्मुख्यान्मुमोद सुखितस्सुखम् ॥ 8 ॥
एवं सम्बोधितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
स्वां स्वां दिशमभिप्रत्त्य त्वरिता सम्प्रतस्थिरे ॥ 9 ॥
नदन्तश्चोन्नदन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।
क्ष्वेलन्तो धावमानाश्च विनदन्तो महाबलाः ॥ 10 ॥
एवं सम्बोदितास्सर्वे राज्ञा वानरयूथपाः ।
आनयिष्यामहे सीतां हनिष्यामश्च रावणम् ॥ 11 ॥
अहमेको हनिष्यामि रावणं प्राप्तमाहवे ।
ततश्चोन्मथ्य सहसा हरिष्ये जनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
वेपमानां श्रमेणाद्य भवद्भिः स्थीयतामिति ।
एक एवाहरिष्यामि पातालादपि जानकीम् ॥ 13 ॥
वधिष्याम्यहं वृक्षान् दारयिष्याम्यहं गिरीन् ।
धरणीं दारयिष्यामि क्षोभयिष्यामि सागरान् ॥ 14 ॥
अहं योजनसङ्ख्यायाः प्लविता नात्र संशयः ।
शतं योजनसङ्ख्यायाश्शतं समधिकं ह्यहम् ॥ 15 ॥
भूतले सागरे वाऽपि शैलेषु च वनेषु च ।
पातालस्यापि वा मध्ये न ममाच्छिद्यते गतिः ॥ 16 ॥
इत्येकैकं तदा तत्र वानरा बलदर्पिताः ।
ऊचुश्च वचनं तत्र हरिराजस्य सन्निधौ ॥ 17 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
sarvāṃścāhūya sugrīvaḥ plavagān plavagarṣabhaḥ |
samastānabravīdbhūyo rāmakāryarthasiddhaye || 1 ||
evametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |
tadugraśāsanaṃ bharturvijñāya haripuṅgavāḥ || 2 ||
śalabhā iva sañchādya medinīṃ sampratasthire |
rāmaḥ prasravaṇe tasminyavasatsahalakṣmaṇaḥ || 3 ||
pratīkṣamāṇastaṃ māsaṃ yassītādhigame kṛtaḥ |
uttarāṃ tu diśaṃ ramyāṃ girirājasamāvṛtām || 4 ||
pratasthe sahasā vīro hariśśatavalistadā |
pūrvāṃ diśaṃ pratiyayau vinato hariyūthapaḥ || 5 ||
tārāṅgadādisahitaḥ plavaṅgo mārutātmajaḥ |
agatyācaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ hariyūthapaḥ || 6 ||
paścimāṃ tu bhṛśaṃ ghorāṃ suṣeṇaḥ plavageśvaraḥ |
pratasthe hariśārdūlo diśaṃ varuṇapālitām || 7 ||
tatassarvā diśo rājā codayitvā yathātatham |
kapisenāpatīnmukhyānmumoda sukhitassukham || 8 ||
evaṃ sambodhitāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
svāṃ svāṃ diśamabhiprattya tvaritā sampratasthire || 9 ||
nadantaśconnadantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
kṣvelanto dhāvamānāśca vinadanto mahābalāḥ || 10 ||
evaṃ samboditāssarve rājñā vānarayūthapāḥ |
ānayiṣyāmahe sītāṃ haniṣyāmaśca rāvaṇam || 11 ||
ahameko haniṣyāmi rāvaṇaṃ prāptamāhave |
tataśconmathya sahasā hariṣye janakātmajām || 12 ||
vepamānāṃ śrameṇādya bhavadbhiḥ sthīyatāmiti |
eka evāhariṣyāmi pātālādapi jānakīm || 13 ||
vadhiṣyāmyahaṃ vṛkṣān dārayiṣyāmyahaṃ girīn |
dharaṇīṃ dārayiṣyāmi kṣobhayiṣyāmi sāgarān || 14 ||
ahaṃ yojanasaṅkhyāyāḥ plavitā nātra saṃśayaḥ |
śataṃ yojanasaṅkhyāyāśśataṃ samadhikaṃ hyaham || 15 ||
bhūtale sāgare vā'pi śaileṣu ca vaneṣu ca |
pātālasyāpi vā madhye na mamācchidyate gatiḥ || 16 ||
ityekaikaṃ tadā tatra vānarā baladarpitāḥ |
ūcuśca vacanaṃ tatra harirājasya sannidhau || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.