ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ സപ്തവിംശസ്സര്ഗഃ ।
ഇത്യുക്താസ്സീതയാ ഘോരം രാക്ഷസ്യഃ ക്രോധമൂര്ഛിതാഃ ।
കാശ്ചിജ്ജഗ്മുസ്തദാഖ്യാതും രാവണസ്യ തരസ്വിനഃ ॥ 1 ॥
തതഃ സീതാമുപാഗമ്യ രാക്ഷസ്യോ ഘോരദര്ശനാഃ ।
പുനഃ പരുഷമേകാര്ഥമനര്ഥാര്ഥമഥാബ്രുവന് ॥ 2 ॥
അദ്യേദാനീം തവാനാര്യേ സീതേ പാപവിനിശ്ചയേ ।
രാക്ഷസ്യോ ഭക്ഷയിഷ്യന്തി മാംസമേതദ്യഥാസുഖമ് ॥ 3 ॥
സീതാം താഭിരനാര്യാഭിര്ദൃഷ്ടവാ സന്തര്ജിതാം തദാ ।
രാക്ഷസീ ത്രിജടാ വൃദ്ധാ ശയാനാ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 4 ॥
ആത്മാനം ഖാദതാനാര്യാ ന സീതാം ഭക്ഷയിഷ്യഥ ।
ജനകസ്യ സുതാമിഷ്ടാം സ്നുഷാം ദശരഥസ്യ ച ॥ 5 ॥
സ്വപ്നോ ഹ്യദ്യ മയാ ദൃഷ്ടോ ദാരുണോ രോമഹര്ഷണഃ ।
രാക്ഷസാനാമഭാവായ ഭര്തുരസ്യാ ഭവായ ച ॥ 6 ॥
ഏവമുക്താസ്ത്രിജടയാ രാക്ഷസ്യഃ ക്രോധമൂര്ഛിതാഃ ।
സര്വാ ഏവാബ്രുവന്ഭീതാസ്ത്രിജടാം താമിദം വചഃ ॥ 7 ॥
കഥയസ്വ ത്വയാ ദൃഷ്ടഃ സ്വപ്നോഽയം കീദൃശോ നിശി ।
താസാം ശ്രുത്വാ തു വചനം രാക്ഷസീനാം മുഖാച്യുതമ് ॥ 8 ॥
ഉവച വചനം കാലേ ത്രിജടാ സ്വപ്നസംശ്രിതമ് ।
ഗജദന്തമയീം ദിവ്യാം ശിബികാമന്തരിക്ഷഗാമ് ॥ 9 ॥
യുക്താം ഹംസസഹസ്രേണ സ്വയമാസ്ഥായ രാഘവഃ ।
ശുക്ലമാല്യാമ്ബരധരോ ലക്ഷ്മണേന സഹാഗതഃ ॥ 10 ॥
സ്വപ്നേ ചാദ്യ മയാ ദൃഷ്ടാ സീതാ ശുക്ലാമ്ബരാവൃതാ ।
സാഗരേണ പരിക്ഷിപ്തം ശ്വേതം പര്വതമാസ്ഥിതാ ॥ 11 ॥
രാമേണ സങ്ഗതാ സീതാ ഭാസ്കരേണ പ്രഭാ യഥാ ।
രാഘവശ്ച മയാ ദൃഷ്ടശ്ചതുര്ദഷ്ട്രം മഹാഗജമ് ॥ 12 ॥
ആരൂഢ ശ്ശൈലസങ്കാശം ചചാര സഹലക്ഷ്മണഃ ।
തതസ്തൌ നരശാര്ദൂലൌ ദീപ്യമാനൌ സ്വതേജസാ ॥ 13 ॥
ശുക്ലമാല്യാമ്ബരധരൌ ജാനകീം പര്യുപസ്ഥിതൌ ।
തതസ്തസ്യ നഗസ്യാഗ്രേ ഹ്യാകാശസ്ഥസ്യ ദന്തിനഃ ॥ 14 ॥
ഭര്ത്രാ പരിഗൃഹീതസ്യ ജാനകീ സ്കന്ധമാശ്രിതാ ।
ഭര്തുരങ്കാത്സമുത്പത്യ തതഃ കമലലോചനാ ॥ 15 ॥
ചന്ദ്രസൂര്യൌ മയാ ദൃഷ്ടാ പാണിനാ പരിമാര്ജതീ ।
തതസ്താഭ്യാം കുമാരാഭ്യാമാസ്ഥിതഃ സ ഗജോത്തമഃ ॥ 16 ॥
സീതയാ ച വിശാലാക്ഷ്യാ ലങ്കായാ ഉപരിസ്ഥിതഃ ।
പാണ്ഡുരര്ഷഭയുക്തേന രഥേനാഷ്ടയുജാ സ്വയമ് ॥ 17 ॥
ഇഹോപയാതഃ കാകുത്സ്ഥ സ്സീതയാ സഹ ഭാര്യയാ ।
ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ സീതയാ സഹ വീര്യവാന് ॥ 18 ॥
ആരുഹ്യ പുഷ്പകം ദിവ്യം വിമാനം സൂര്യസന്നിഭമ് ।
ഉത്തരാം ദിശമാലോക്യ ജഗാമ പുരുഷോത്തമഃ ॥ 19 ॥
ഏവം സ്വപ്നേ മയാ ദൃഷ്ടോ രാമോ വിഷ്ണുപരാക്രമഃ ।
ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ സീതയാ സഹ രാഘവഃ ॥ 20 ॥
ന ഹി രാമോ മഹാതേജാശ്ശക്യോ ജേതും സുരാസുരൈഃ ।
രാക്ഷസൈര്വാപി ചാന്യൈര്വാ സ്വര്ഗഃ പാപജനൈരിവ ॥ 21 ॥
രാവണശ്ച മയാ ദൃഷ്ടഃ ക്ഷിതൌ തൈലസമുക്ഷിതഃ ।
രക്തവാസാഃ പിബന്മത്തഃ കരവീരകൃതസ്രജഃ ॥ 22 ॥
വിമാനാത്പുഷ്പകാദദ്യ രാവണഃ പതിതോ ഭുവി ।
കൃഷ്യമാണഃ സ്ത്രിയാ ദൃഷ്ടോ മുണ്ഡഃ കൃഷ്ണാമ്ബരഃ പുനഃ ॥ 23 ॥
രഥേന ഖരയുക്തേന രക്തമാല്യാനുലേപനഃ ।
പിപംസ്തൈലം ഹസന്നൃത്യന് ഭ്രാന്തചിത്താകുലേന്ദ്രിയഃ ॥ 24 ॥
ഗര്ദഭേന യയൌ ശീഘ്രം ദക്ഷിണാം ദിശമാസ്ഥിതഃ ।
പുനരേവ മയാ ദൃഷ്ടോ രാവണോ രാക്ഷസേശ്വരഃ ॥ 25 ॥
പതിതോഽ വാക്ചിരാ രാ ഭൂമൌ ഗര്ദഭാദ്ഭയമോഹിതഃ ।
സഹസോത്ഥായ സമ്ഭ്രാന്തോ ഭയാര്തോ മദവിഹ്വലഃ ॥ 26 ॥
ഉന്മത്ത ഇവ ദിഗ്വാസാ ദുര്വാക്യം പ്രലപന്ബഹു ।
ദുര്ഗന്ധം ദുസ്സഹം ഘോരം തിമിരം നരകോപമമ് ॥ 27 ॥
മലപങ്കം പ്രവിശ്യാശു മഗ്നസ്തത്ര സ രാവണഃ ।
കണ്ഠേ ബദ്ധ്വാ ദശഗ്രീവം പ്രമദാ രക്തവാസിനീ ॥ 28 ॥
കാലീ കര്ദമലിപ്താങ്ഗീ ദിശം യാമ്യാം പ്രകര്ഷതി ।
ഏവം തത്ര മയാ ദൃഷ്ടഃ കുമ്ഭകര്ണോ നിശാചരഃ ॥ 29 ॥
രാവണസ്യ സുതാസ്സര്വേ ദൃഷ്ടാസ്തൈലസമുക്ഷിതാഃ ।
വരാഹേണ ദശഗ്രീവശ്ശിംശുമാരേണ ചേന്ദ്രജിത് ॥ 30 ॥
ഉഷ്ട്രേണ കുമ്ഭകര്ണശ്ച പ്രയാതാ ദക്ഷിണാം ദിശമ് ।
ഏകസ്തത്ര മയാ ദൃഷ്ടഃ ശ്വേതച്ഛത്രോ വിഭീഷണഃ ॥ 31 ॥
ശുക്ലമാല്യാമ്ബരധരഃ ശുക്ലഗന്ധാനുലേപനഃ ।
ശങ്ഖദുന്ധുഭിനിര്ഘോഷൈര്നൃത്തഗീതൈരലങ്കൃതഃ ॥ 32 ॥
ആരുഹ്യ ശൈലസങ്കാശം മേഘസ്തനിതനിസ്സ്വനമ് ।
ചതുര്ദന്തം ഗജം ദിവ്യമാസ്തേ തത്ര വിഭീഷണഃ ॥ 33 ॥
ചതുര്ഭിസ്സചിവൈഃ സാര്ഥം വൈഹായസമുപസ്ഥിതഃ ।
സമാജശ്ച മയാ ദൃഷ്ടോ ഗീതവാദിത്രനിഃസ്വനഃ ॥ 34 ॥
പിബതാം രക്തമാല്യാനാം രക്ഷസാം രക്തവാസസാമ് ।
ലങ്കാ ചേയം പുരീ രമ്യാ സവാജിരഥകുഞ്ജരാഃ ॥ 35 ॥
സാഗരേ പതിതാ ദൃഷ്ടാ ഭഗ്നഗോപുരതോരണാ ।
ലങ്കാ ദൃഷ്ടാ മയാ സ്വപ്നേ രാവണേനാഭിരക്ഷിതാ ॥ 36 ॥
ദഗ്ധാ രാമസ്യ ദൂതേന വാനരേണ തരസ്വിനാ ।
പീത്വാ തൈലം പ്രനൃത്താശ്ച പ്രഹസന്ത്യോ മഹാസ്വനാഃ ॥ 37 ॥
ലങ്കായാം ഭസ്മരൂക്ഷായാം സര്വാ രാക്ഷസസ്ത്രിയഃ ।
കുമ്ഭകര്ണാദയശ്ചേമേ സര്വേ രാക്ഷസപുങ്ഗവാഃ ॥ 38 ॥
രക്തം നിവസനം ഗൃഹ്യ പ്രവിഷ്ടാ ഗോമയഹ്രദേ ।
അപഗച്ഛത നശ്യധ്വം സീതാമാപ്നോതി രാഘവഃ ॥ 39 ॥
ഘാതയേത്പരമാമര്ഷീ യുഷ്മാന്സാര്ഥം ഹി രാക്ഷസൈഃ ।
പ്രിയാം ബഹുമതാം ഭാര്യാം വനവാസമനുവ്രതാമ് ॥ 40 ॥
ഭര്ത്സിതാം തര്ജിതാം വാപി നാനുമംസ്യതി രാഘവഃ ।
തദലം ക്രൂരവാക്യൈശ്ച സാന്ത്വമേവാഭിധീയതാമ് ॥ 41 ॥
അഭിയാചാമ വൈദേഹീമേതദ്ധി മമ രോചതേ ।
യസ്യാമേവംവിധഃ സ്വപ്നോ ദുഃഖിതായാം പ്രദൃശ്യതേ ॥ 42 ॥
സാ ദുഃഖൈര്വിവിധൈര്മുക്താ പ്രിയം പ്രാപ്നോത്യനുത്തമമ് ।
ഭര്ത്സിതാമപി യാചധ്വം രാക്ഷസ്യഃ കിം വിവക്ഷയാ ॥ 43 ॥
രാഘവാദ്ധി ഭയം ഘോരം രാക്ഷസാനാമുപസ്ഥിതമ് ।
പ്രണിപാതപ്രസന്നാ ഹി മൈഥിലീ ജനകാത്മജാ ॥ 44 ॥
അലമേഷാ പരിത്രാതും രാക്ഷസ്യോ മഹതോ ഭയാത് ।
അപി ചാസ്യാ വിശാലാക്ഷ്യാ ന കിഞ്ചിദുപലക്ഷയേ ॥ 45 ॥
വിരൂപമപി ചാങ്ഗേഷു സുസൂക്ഷ്മമപി ലക്ഷണമ് ।
ഛായാവൈഗുണ്യമാത്രം തു ശങ്കേ ദുഃഖമുപസ്ഥിതമ് ॥ 46 ॥
അദുഃഖാര്ഹാമിമാം ദേവീം വൈഹായസമുപസ്ഥിതാമ് ।
അര്ഥസിദ്ധിം തു വൈദേഹ്യാഃ പശ്യാമ്യഹമുപസ്ഥിതാമ് ॥ 47 ॥
രാക്ഷസേന്ദ്രവിനാശം ച വിജയം രാഘവസ്യ ച ।
നിമിത്തഭൂതമേതത്തു ശ്രോതുമസ്യാ മഹത്പ്രിയമ് ॥ 48 ॥
ദൃശ്യതേ ച സ്ഫുരച്ചക്ഷുഃ പദ്മപത്രമിവായതമ് ।
ഈഷച്ഛ ഹൃഷിതോ വാസ്യാ ദക്ഷിണായാ ഹ്യദക്ഷിണഃ ॥ 49 ॥
അകസ്മാദേവ വൈദേഹ്യാ ബാഹുരേകഃ പ്രകമ്പതേ ।
കരേണുഹസ്തപ്രതിമ സ്സവ്യശ്ചോരുരനുത്തമഃ ॥ 50 ॥
വേപമാനഃ സൂചയതി രാഘവം പുരതഃ സ്ഥിതമ് ।
പക്ഷീ ച ശാഖാനിലയം പ്രവിഷ്ടഃ പുനഃ പുനശ്ചോത്തമസാന്ത്വവാദീ ।
സുസ്വാഗതാം വാചമുദീരയാനഃ പുനഃ പുനശ്ചോദയതീവ ഹൃഷ്ടഃ ॥ 51 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ സപ്തവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptaviṃśassargaḥ |
ityuktāssītayā ghoraṃ rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ |
kāścijjagmustadākhyātuṃ rāvaṇasya tarasvinaḥ || 1 ||
tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyo ghoradarśanāḥ |
punaḥ paruṣamekārthamanarthārthamathābruvan || 2 ||
adyedānīṃ tavānārye sīte pāpaviniścaye |
rākṣasyo bhakṣayiṣyanti māṃsametadyathāsukham || 3 ||
sītāṃ tābhiranāryābhirdṛṣṭavā santarjitāṃ tadā |
rākṣasī trijaṭā vṛddhā śayānā vākyamabravīt || 4 ||
ātmānaṃ khādatānāryā na sītāṃ bhakṣayiṣyatha |
janakasya sutāmiṣṭāṃ snuṣāṃ daśarathasya ca || 5 ||
svapno hyadya mayā dṛṣṭo dāruṇo romaharṣaṇaḥ |
rākṣasānāmabhāvāya bharturasyā bhavāya ca || 6 ||
evamuktāstrijaṭayā rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ |
sarvā evābruvanbhītāstrijaṭāṃ tāmidaṃ vacaḥ || 7 ||
kathayasva tvayā dṛṣṭaḥ svapno'yaṃ kīdṛśo niśi |
tāsāṃ śrutvā tu vacanaṃ rākṣasīnāṃ mukhācyutam || 8 ||
uvaca vacanaṃ kāle trijaṭā svapnasaṃśritam |
gajadantamayīṃ divyāṃ śibikāmantarikṣagām || 9 ||
yuktāṃ haṃsasahasreṇa svayamāsthāya rāghavaḥ |
śuklamālyāmbaradharo lakṣmaṇena sahāgataḥ || 10 ||
svapne cādya mayā dṛṣṭā sītā śuklāmbarāvṛtā |
sāgareṇa parikṣiptaṃ śvetaṃ parvatamāsthitā || 11 ||
rāmeṇa saṅgatā sītā bhāskareṇa prabhā yathā |
rāghavaśca mayā dṛṣṭaścaturdaṣṭraṃ mahāgajam || 12 ||
ārūḍha śśailasaṅkāśaṃ cacāra sahalakṣmaṇaḥ |
tatastau naraśārdūlau dīpyamānau svatejasā || 13 ||
śuklamālyāmbaradharau jānakīṃ paryupasthitau |
tatastasya nagasyāgre hyākāśasthasya dantinaḥ || 14 ||
bhartrā parigṛhītasya jānakī skandhamāśritā |
bharturaṅkātsamutpatya tataḥ kamalalocanā || 15 ||
candrasūryau mayā dṛṣṭā pāṇinā parimārjatī |
tatastābhyāṃ kumārābhyāmāsthitaḥ sa gajottamaḥ || 16 ||
sītayā ca viśālākṣyā laṅkāyā uparisthitaḥ |
pāṇḍurarṣabhayuktena rathenāṣṭayujā svayam || 17 ||
ihopayātaḥ kākutstha ssītayā saha bhāryayā |
lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā saha vīryavān || 18 ||
āruhya puṣpakaṃ divyaṃ vimānaṃ sūryasannibham |
uttarāṃ diśamālokya jagāma puruṣottamaḥ || 19 ||
evaṃ svapne mayā dṛṣṭo rāmo viṣṇuparākramaḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā saha rāghavaḥ || 20 ||
na hi rāmo mahātejāśśakyo jetuṃ surāsuraiḥ |
rākṣasairvāpi cānyairvā svargaḥ pāpajanairiva || 21 ||
rāvaṇaśca mayā dṛṣṭaḥ kṣitau tailasamukṣitaḥ |
raktavāsāḥ pibanmattaḥ karavīrakṛtasrajaḥ || 22 ||
vimānātpuṣpakādadya rāvaṇaḥ patito bhuvi |
kṛṣyamāṇaḥ striyā dṛṣṭo muṇḍaḥ kṛṣṇāmbaraḥ punaḥ || 23 ||
rathena kharayuktena raktamālyānulepanaḥ |
pipaṃstailaṃ hasannṛtyan bhrāntacittākulendriyaḥ || 24 ||
gardabhena yayau śīghraṃ dakṣiṇāṃ diśamāsthitaḥ |
punareva mayā dṛṣṭo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 25 ||
patito' vākcirā rā bhūmau gardabhādbhayamohitaḥ |
sahasotthāya sambhrānto bhayārto madavihvalaḥ || 26 ||
unmatta iva digvāsā durvākyaṃ pralapanbahu |
durgandhaṃ dussahaṃ ghoraṃ timiraṃ narakopamam || 27 ||
malapaṅkaṃ praviśyāśu magnastatra sa rāvaṇaḥ |
kaṇṭhe baddhvā daśagrīvaṃ pramadā raktavāsinī || 28 ||
kālī kardamaliptāṅgī diśaṃ yāmyāṃ prakarṣati |
evaṃ tatra mayā dṛṣṭaḥ kumbhakarṇo niśācaraḥ || 29 ||
rāvaṇasya sutāssarve dṛṣṭāstailasamukṣitāḥ |
varāheṇa daśagrīvaśśiṃśumāreṇa cendrajit || 30 ||
uṣṭreṇa kumbhakarṇaśca prayātā dakṣiṇāṃ diśam |
ekastatra mayā dṛṣṭaḥ śvetacchatro vibhīṣaṇaḥ || 31 ||
śuklamālyāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ |
śaṅkhadundhubhinirghoṣairnṛttagītairalaṅkṛtaḥ || 32 ||
āruhya śailasaṅkāśaṃ meghastanitanissvanam |
caturdantaṃ gajaṃ divyamāste tatra vibhīṣaṇaḥ || 33 ||
caturbhissacivaiḥ sārthaṃ vaihāyasamupasthitaḥ |
samājaśca mayā dṛṣṭo gītavāditraniḥsvanaḥ || 34 ||
pibatāṃ raktamālyānāṃ rakṣasāṃ raktavāsasām |
laṅkā ceyaṃ purī ramyā savājirathakuñjarāḥ || 35 ||
sāgare patitā dṛṣṭā bhagnagopuratoraṇā |
laṅkā dṛṣṭā mayā svapne rāvaṇenābhirakṣitā || 36 ||
dagdhā rāmasya dūtena vānareṇa tarasvinā |
pītvā tailaṃ pranṛttāśca prahasantyo mahāsvanāḥ || 37 ||
laṅkāyāṃ bhasmarūkṣāyāṃ sarvā rākṣasastriyaḥ |
kumbhakarṇādayaśceme sarve rākṣasapuṅgavāḥ || 38 ||
raktaṃ nivasanaṃ gṛhya praviṣṭā gomayahrade |
apagacchata naśyadhvaṃ sītāmāpnoti rāghavaḥ || 39 ||
ghātayetparamāmarṣī yuṣmānsārthaṃ hi rākṣasaiḥ |
priyāṃ bahumatāṃ bhāryāṃ vanavāsamanuvratām || 40 ||
bhartsitāṃ tarjitāṃ vāpi nānumaṃsyati rāghavaḥ |
tadalaṃ krūravākyaiśca sāntvamevābhidhīyatām || 41 ||
abhiyācāma vaidehīmetaddhi mama rocate |
yasyāmevaṃvidhaḥ svapno duḥkhitāyāṃ pradṛśyate || 42 ||
sā duḥkhairvividhairmuktā priyaṃ prāpnotyanuttamam |
bhartsitāmapi yācadhvaṃ rākṣasyaḥ kiṃ vivakṣayā || 43 ||
rāghavāddhi bhayaṃ ghoraṃ rākṣasānāmupasthitam |
praṇipātaprasannā hi maithilī janakātmajā || 44 ||
alameṣā paritrātuṃ rākṣasyo mahato bhayāt |
api cāsyā viśālākṣyā na kiñcidupalakṣaye || 45 ||
virūpamapi cāṅgeṣu susūkṣmamapi lakṣaṇam |
chāyāvaiguṇyamātraṃ tu śaṅke duḥkhamupasthitam || 46 ||
aduḥkhārhāmimāṃ devīṃ vaihāyasamupasthitām |
arthasiddhiṃ tu vaidehyāḥ paśyāmyahamupasthitām || 47 ||
rākṣasendravināśaṃ ca vijayaṃ rāghavasya ca |
nimittabhūtametattu śrotumasyā mahatpriyam || 48 ||
dṛśyate ca sphuraccakṣuḥ padmapatramivāyatam |
īṣaccha hṛṣito vāsyā dakṣiṇāyā hyadakṣiṇaḥ || 49 ||
akasmādeva vaidehyā bāhurekaḥ prakampate |
kareṇuhastapratima ssavyaścoruranuttamaḥ || 50 ||
vepamānaḥ sūcayati rāghavaṃ purataḥ sthitam |
pakṣī ca śākhānilayaṃ praviṣṭaḥ punaḥ punaścottamasāntvavādī |
susvāgatāṃ vācamudīrayānaḥ punaḥ punaścodayatīva hṛṣṭaḥ || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ सप्तविंशस्सर्गः ।
इत्युक्तास्सीतया घोरं राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः ।
काश्चिज्जग्मुस्तदाख्यातुं रावणस्य तरस्विनः ॥ 1 ॥
ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो घोरदर्शनाः ।
पुनः परुषमेकार्थमनर्थार्थमथाब्रुवन् ॥ 2 ॥
अद्येदानीं तवानार्ये सीते पापविनिश्चये ।
राक्षस्यो भक्षयिष्यन्ति मांसमेतद्यथासुखम् ॥ 3 ॥
सीतां ताभिरनार्याभिर्दृष्टवा सन्तर्जितां तदा ।
राक्षसी त्रिजटा वृद्धा शयाना वाक्यमब्रवीत् ॥ 4 ॥
आत्मानं खादतानार्या न सीतां भक्षयिष्यथ ।
जनकस्य सुतामिष्टां स्नुषां दशरथस्य च ॥ 5 ॥
स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः ।
राक्षसानामभावाय भर्तुरस्या भवाय च ॥ 6 ॥
एवमुक्तास्त्रिजटया राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः ।
सर्वा एवाब्रुवन्भीतास्त्रिजटां तामिदं वचः ॥ 7 ॥
कथयस्व त्वया दृष्टः स्वप्नोऽयं कीदृशो निशि ।
तासां श्रुत्वा तु वचनं राक्षसीनां मुखाच्युतम् ॥ 8 ॥
उवच वचनं काले त्रिजटा स्वप्नसंश्रितम् ।
गजदन्तमयीं दिव्यां शिबिकामन्तरिक्षगाम् ॥ 9 ॥
युक्तां हंससहस्रेण स्वयमास्थाय राघवः ।
शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन सहागतः ॥ 10 ॥
स्वप्ने चाद्य मया दृष्टा सीता शुक्लाम्बरावृता ।
सागरेण परिक्षिप्तं श्वेतं पर्वतमास्थिता ॥ 11 ॥
रामेण सङ्गता सीता भास्करेण प्रभा यथा ।
राघवश्च मया दृष्टश्चतुर्दष्ट्रं महागजम् ॥ 12 ॥
आरूढ श्शैलसङ्काशं चचार सहलक्ष्मणः ।
ततस्तौ नरशार्दूलौ दीप्यमानौ स्वतेजसा ॥ 13 ॥
शुक्लमाल्याम्बरधरौ जानकीं पर्युपस्थितौ ।
ततस्तस्य नगस्याग्रे ह्याकाशस्थस्य दन्तिनः ॥ 14 ॥
भर्त्रा परिगृहीतस्य जानकी स्कन्धमाश्रिता ।
भर्तुरङ्कात्समुत्पत्य ततः कमललोचना ॥ 15 ॥
चन्द्रसूर्यौ मया दृष्टा पाणिना परिमार्जती ।
ततस्ताभ्यां कुमाराभ्यामास्थितः स गजोत्तमः ॥ 16 ॥
सीतया च विशालाक्ष्या लङ्काया उपरिस्थितः ।
पाण्डुरर्षभयुक्तेन रथेनाष्टयुजा स्वयम् ॥ 17 ॥
इहोपयातः काकुत्स्थ स्सीतया सह भार्यया ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह वीर्यवान् ॥ 18 ॥
आरुह्य पुष्पकं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् ।
उत्तरां दिशमालोक्य जगाम पुरुषोत्तमः ॥ 19 ॥
एवं स्वप्ने मया दृष्टो रामो विष्णुपराक्रमः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह राघवः ॥ 20 ॥
न हि रामो महातेजाश्शक्यो जेतुं सुरासुरैः ।
राक्षसैर्वापि चान्यैर्वा स्वर्गः पापजनैरिव ॥ 21 ॥
रावणश्च मया दृष्टः क्षितौ तैलसमुक्षितः ।
रक्तवासाः पिबन्मत्तः करवीरकृतस्रजः ॥ 22 ॥
विमानात्पुष्पकादद्य रावणः पतितो भुवि ।
कृष्यमाणः स्त्रिया दृष्टो मुण्डः कृष्णाम्बरः पुनः ॥ 23 ॥
रथेन खरयुक्तेन रक्तमाल्यानुलेपनः ।
पिपंस्तैलं हसन्नृत्यन् भ्रान्तचित्ताकुलेन्द्रियः ॥ 24 ॥
गर्दभेन ययौ शीघ्रं दक्षिणां दिशमास्थितः ।
पुनरेव मया दृष्टो रावणो राक्षसेश्वरः ॥ 25 ॥
पतितोऽ वाक्चिरा रा भूमौ गर्दभाद्भयमोहितः ।
सहसोत्थाय सम्भ्रान्तो भयार्तो मदविह्वलः ॥ 26 ॥
उन्मत्त इव दिग्वासा दुर्वाक्यं प्रलपन्बहु ।
दुर्गन्धं दुस्सहं घोरं तिमिरं नरकोपमम् ॥ 27 ॥
मलपङ्कं प्रविश्याशु मग्नस्तत्र स रावणः ।
कण्ठे बद्ध्वा दशग्रीवं प्रमदा रक्तवासिनी ॥ 28 ॥
काली कर्दमलिप्ताङ्गी दिशं याम्यां प्रकर्षति ।
एवं तत्र मया दृष्टः कुम्भकर्णो निशाचरः ॥ 29 ॥
रावणस्य सुतास्सर्वे दृष्टास्तैलसमुक्षिताः ।
वराहेण दशग्रीवश्शिंशुमारेण चेन्द्रजित् ॥ 30 ॥
उष्ट्रेण कुम्भकर्णश्च प्रयाता दक्षिणां दिशम् ।
एकस्तत्र मया दृष्टः श्वेतच्छत्रो विभीषणः ॥ 31 ॥
शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः ।
शङ्खदुन्धुभिनिर्घोषैर्नृत्तगीतैरलङ्कृतः ॥ 32 ॥
आरुह्य शैलसङ्काशं मेघस्तनितनिस्स्वनम् ।
चतुर्दन्तं गजं दिव्यमास्ते तत्र विभीषणः ॥ 33 ॥
चतुर्भिस्सचिवैः सार्थं वैहायसमुपस्थितः ।
समाजश्च मया दृष्टो गीतवादित्रनिःस्वनः ॥ 34 ॥
पिबतां रक्तमाल्यानां रक्षसां रक्तवाससाम् ।
लङ्का चेयं पुरी रम्या सवाजिरथकुञ्जराः ॥ 35 ॥
सागरे पतिता दृष्टा भग्नगोपुरतोरणा ।
लङ्का दृष्टा मया स्वप्ने रावणेनाभिरक्षिता ॥ 36 ॥
दग्धा रामस्य दूतेन वानरेण तरस्विना ।
पीत्वा तैलं प्रनृत्ताश्च प्रहसन्त्यो महास्वनाः ॥ 37 ॥
लङ्कायां भस्मरूक्षायां सर्वा राक्षसस्त्रियः ।
कुम्भकर्णादयश्चेमे सर्वे राक्षसपुङ्गवाः ॥ 38 ॥
रक्तं निवसनं गृह्य प्रविष्टा गोमयह्रदे ।
अपगच्छत नश्यध्वं सीतामाप्नोति राघवः ॥ 39 ॥
घातयेत्परमामर्षी युष्मान्सार्थं हि राक्षसैः ।
प्रियां बहुमतां भार्यां वनवासमनुव्रताम् ॥ 40 ॥
भर्त्सितां तर्जितां वापि नानुमंस्यति राघवः ।
तदलं क्रूरवाक्यैश्च सान्त्वमेवाभिधीयताम् ॥ 41 ॥
अभियाचाम वैदेहीमेतद्धि मम रोचते ।
यस्यामेवंविधः स्वप्नो दुःखितायां प्रदृश्यते ॥ 42 ॥
सा दुःखैर्विविधैर्मुक्ता प्रियं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ।
भर्त्सितामपि याचध्वं राक्षस्यः किं विवक्षया ॥ 43 ॥
राघवाद्धि भयं घोरं राक्षसानामुपस्थितम् ।
प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा ॥ 44 ॥
अलमेषा परित्रातुं राक्षस्यो महतो भयात् ।
अपि चास्या विशालाक्ष्या न किञ्चिदुपलक्षये ॥ 45 ॥
विरूपमपि चाङ्गेषु सुसूक्ष्ममपि लक्षणम् ।
छायावैगुण्यमात्रं तु शङ्के दुःखमुपस्थितम् ॥ 46 ॥
अदुःखार्हामिमां देवीं वैहायसमुपस्थिताम् ।
अर्थसिद्धिं तु वैदेह्याः पश्याम्यहमुपस्थिताम् ॥ 47 ॥
राक्षसेन्द्रविनाशं च विजयं राघवस्य च ।
निमित्तभूतमेतत्तु श्रोतुमस्या महत्प्रियम् ॥ 48 ॥
दृश्यते च स्फुरच्चक्षुः पद्मपत्रमिवायतम् ।
ईषच्छ हृषितो वास्या दक्षिणाया ह्यदक्षिणः ॥ 49 ॥
अकस्मादेव वैदेह्या बाहुरेकः प्रकम्पते ।
करेणुहस्तप्रतिम स्सव्यश्चोरुरनुत्तमः ॥ 50 ॥
वेपमानः सूचयति राघवं पुरतः स्थितम् ।
पक्षी च शाखानिलयं प्रविष्टः पुनः पुनश्चोत्तमसान्त्ववादी ।
सुस्वागतां वाचमुदीरयानः पुनः पुनश्चोदयतीव हृष्टः ॥ 51 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे सप्तविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptaviṃśassargaḥ |
ityuktāssītayā ghoraṃ rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ |
kāścijjagmustadākhyātuṃ rāvaṇasya tarasvinaḥ || 1 ||
tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyo ghoradarśanāḥ |
punaḥ paruṣamekārthamanarthārthamathābruvan || 2 ||
adyedānīṃ tavānārye sīte pāpaviniścaye |
rākṣasyo bhakṣayiṣyanti māṃsametadyathāsukham || 3 ||
sītāṃ tābhiranāryābhirdṛṣṭavā santarjitāṃ tadā |
rākṣasī trijaṭā vṛddhā śayānā vākyamabravīt || 4 ||
ātmānaṃ khādatānāryā na sītāṃ bhakṣayiṣyatha |
janakasya sutāmiṣṭāṃ snuṣāṃ daśarathasya ca || 5 ||
svapno hyadya mayā dṛṣṭo dāruṇo romaharṣaṇaḥ |
rākṣasānāmabhāvāya bharturasyā bhavāya ca || 6 ||
evamuktāstrijaṭayā rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ |
sarvā evābruvanbhītāstrijaṭāṃ tāmidaṃ vacaḥ || 7 ||
kathayasva tvayā dṛṣṭaḥ svapno'yaṃ kīdṛśo niśi |
tāsāṃ śrutvā tu vacanaṃ rākṣasīnāṃ mukhācyutam || 8 ||
uvaca vacanaṃ kāle trijaṭā svapnasaṃśritam |
gajadantamayīṃ divyāṃ śibikāmantarikṣagām || 9 ||
yuktāṃ haṃsasahasreṇa svayamāsthāya rāghavaḥ |
śuklamālyāmbaradharo lakṣmaṇena sahāgataḥ || 10 ||
svapne cādya mayā dṛṣṭā sītā śuklāmbarāvṛtā |
sāgareṇa parikṣiptaṃ śvetaṃ parvatamāsthitā || 11 ||
rāmeṇa saṅgatā sītā bhāskareṇa prabhā yathā |
rāghavaśca mayā dṛṣṭaścaturdaṣṭraṃ mahāgajam || 12 ||
ārūḍha śśailasaṅkāśaṃ cacāra sahalakṣmaṇaḥ |
tatastau naraśārdūlau dīpyamānau svatejasā || 13 ||
śuklamālyāmbaradharau jānakīṃ paryupasthitau |
tatastasya nagasyāgre hyākāśasthasya dantinaḥ || 14 ||
bhartrā parigṛhītasya jānakī skandhamāśritā |
bharturaṅkātsamutpatya tataḥ kamalalocanā || 15 ||
candrasūryau mayā dṛṣṭā pāṇinā parimārjatī |
tatastābhyāṃ kumārābhyāmāsthitaḥ sa gajottamaḥ || 16 ||
sītayā ca viśālākṣyā laṅkāyā uparisthitaḥ |
pāṇḍurarṣabhayuktena rathenāṣṭayujā svayam || 17 ||
ihopayātaḥ kākutstha ssītayā saha bhāryayā |
lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā saha vīryavān || 18 ||
āruhya puṣpakaṃ divyaṃ vimānaṃ sūryasannibham |
uttarāṃ diśamālokya jagāma puruṣottamaḥ || 19 ||
evaṃ svapne mayā dṛṣṭo rāmo viṣṇuparākramaḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā saha rāghavaḥ || 20 ||
na hi rāmo mahātejāśśakyo jetuṃ surāsuraiḥ |
rākṣasairvāpi cānyairvā svargaḥ pāpajanairiva || 21 ||
rāvaṇaśca mayā dṛṣṭaḥ kṣitau tailasamukṣitaḥ |
raktavāsāḥ pibanmattaḥ karavīrakṛtasrajaḥ || 22 ||
vimānātpuṣpakādadya rāvaṇaḥ patito bhuvi |
kṛṣyamāṇaḥ striyā dṛṣṭo muṇḍaḥ kṛṣṇāmbaraḥ punaḥ || 23 ||
rathena kharayuktena raktamālyānulepanaḥ |
pipaṃstailaṃ hasannṛtyan bhrāntacittākulendriyaḥ || 24 ||
gardabhena yayau śīghraṃ dakṣiṇāṃ diśamāsthitaḥ |
punareva mayā dṛṣṭo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 25 ||
patito' vākcirā rā bhūmau gardabhādbhayamohitaḥ |
sahasotthāya sambhrānto bhayārto madavihvalaḥ || 26 ||
unmatta iva digvāsā durvākyaṃ pralapanbahu |
durgandhaṃ dussahaṃ ghoraṃ timiraṃ narakopamam || 27 ||
malapaṅkaṃ praviśyāśu magnastatra sa rāvaṇaḥ |
kaṇṭhe baddhvā daśagrīvaṃ pramadā raktavāsinī || 28 ||
kālī kardamaliptāṅgī diśaṃ yāmyāṃ prakarṣati |
evaṃ tatra mayā dṛṣṭaḥ kumbhakarṇo niśācaraḥ || 29 ||
rāvaṇasya sutāssarve dṛṣṭāstailasamukṣitāḥ |
varāheṇa daśagrīvaśśiṃśumāreṇa cendrajit || 30 ||
uṣṭreṇa kumbhakarṇaśca prayātā dakṣiṇāṃ diśam |
ekastatra mayā dṛṣṭaḥ śvetacchatro vibhīṣaṇaḥ || 31 ||
śuklamālyāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ |
śaṅkhadundhubhinirghoṣairnṛttagītairalaṅkṛtaḥ || 32 ||
āruhya śailasaṅkāśaṃ meghastanitanissvanam |
caturdantaṃ gajaṃ divyamāste tatra vibhīṣaṇaḥ || 33 ||
caturbhissacivaiḥ sārthaṃ vaihāyasamupasthitaḥ |
samājaśca mayā dṛṣṭo gītavāditraniḥsvanaḥ || 34 ||
pibatāṃ raktamālyānāṃ rakṣasāṃ raktavāsasām |
laṅkā ceyaṃ purī ramyā savājirathakuñjarāḥ || 35 ||
sāgare patitā dṛṣṭā bhagnagopuratoraṇā |
laṅkā dṛṣṭā mayā svapne rāvaṇenābhirakṣitā || 36 ||
dagdhā rāmasya dūtena vānareṇa tarasvinā |
pītvā tailaṃ pranṛttāśca prahasantyo mahāsvanāḥ || 37 ||
laṅkāyāṃ bhasmarūkṣāyāṃ sarvā rākṣasastriyaḥ |
kumbhakarṇādayaśceme sarve rākṣasapuṅgavāḥ || 38 ||
raktaṃ nivasanaṃ gṛhya praviṣṭā gomayahrade |
apagacchata naśyadhvaṃ sītāmāpnoti rāghavaḥ || 39 ||
ghātayetparamāmarṣī yuṣmānsārthaṃ hi rākṣasaiḥ |
priyāṃ bahumatāṃ bhāryāṃ vanavāsamanuvratām || 40 ||
bhartsitāṃ tarjitāṃ vāpi nānumaṃsyati rāghavaḥ |
tadalaṃ krūravākyaiśca sāntvamevābhidhīyatām || 41 ||
abhiyācāma vaidehīmetaddhi mama rocate |
yasyāmevaṃvidhaḥ svapno duḥkhitāyāṃ pradṛśyate || 42 ||
sā duḥkhairvividhairmuktā priyaṃ prāpnotyanuttamam |
bhartsitāmapi yācadhvaṃ rākṣasyaḥ kiṃ vivakṣayā || 43 ||
rāghavāddhi bhayaṃ ghoraṃ rākṣasānāmupasthitam |
praṇipātaprasannā hi maithilī janakātmajā || 44 ||
alameṣā paritrātuṃ rākṣasyo mahato bhayāt |
api cāsyā viśālākṣyā na kiñcidupalakṣaye || 45 ||
virūpamapi cāṅgeṣu susūkṣmamapi lakṣaṇam |
chāyāvaiguṇyamātraṃ tu śaṅke duḥkhamupasthitam || 46 ||
aduḥkhārhāmimāṃ devīṃ vaihāyasamupasthitām |
arthasiddhiṃ tu vaidehyāḥ paśyāmyahamupasthitām || 47 ||
rākṣasendravināśaṃ ca vijayaṃ rāghavasya ca |
nimittabhūtametattu śrotumasyā mahatpriyam || 48 ||
dṛśyate ca sphuraccakṣuḥ padmapatramivāyatam |
īṣaccha hṛṣito vāsyā dakṣiṇāyā hyadakṣiṇaḥ || 49 ||
akasmādeva vaidehyā bāhurekaḥ prakampate |
kareṇuhastapratima ssavyaścoruranuttamaḥ || 50 ||
vepamānaḥ sūcayati rāghavaṃ purataḥ sthitam |
pakṣī ca śākhānilayaṃ praviṣṭaḥ punaḥ punaścottamasāntvavādī |
susvāgatāṃ vācamudīrayānaḥ punaḥ punaścodayatīva hṛṣṭaḥ || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.