ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ചതുസ്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഹനുമാന്ഹരിപുങ്ഗവഃ ।
ദുഃഖാദ്ദുഃഖാഭിഭൂതായാ സ്സാന്ത്വമുത്തരമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
അഹം രാമസ്യ സന്ദേശാദ്ദേവി ദൂതസ്തവാഗതഃ ।
വൈദേഹി കുശലീ രാമസ്ത്വാം ച കൌശലമബ്രവീത് ॥ 2 ॥
യോ ബ്രഹ്മമസ്ത്രം വേദാംശ്ച വേദ വേദവിദാംവരഃ ।
സ ത്വാം ദാശരഥീ രാമോ ദേവി കൌശലമബ്രവീത് ॥ 3 ॥
ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാതേജാ ഭര്തുസ്തേഽനുചരഃ പ്രിയഃ ।
കൃതവാന്ശോകസന്തപ്തശ്ശിരസാ തേഽഭിവാദനമ് ॥ 4 ॥
സാ തയോഃ കുശലം ദേവീ നിശമ്യ നരസിംഹയോഃ ।
പ്രീതിസംഹൃഷ്ടസര്വാങ്ഗീ ഹനുമന്തമഥാബ്രവീത് ॥ 5 ॥
കല്യാണീ ബത ഗാഥേയം ലൌകികീ പ്രതിഭാതി മാ ।
ഏതി ജീവന്തമാനന്ദോ നരം വര്ഷശതാദപി ॥ 6 ॥
തയാ സമാഗതേ തസ്മിന്പ്രീതിരുത്പാദിതാഽദ്ഭുതാ ।
പരസ്പരേണ ചാലാപം വിശ്വസ്തൌ തൌ പ്രചക്രതുഃ ॥ 7 ॥
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഹനുമാന്ഹരിയൂഥപഃ ।
സീതായാശ്ശോകദീനായാസ്സമീപമുപചക്രമേ ॥ 8 ॥
യഥാ യഥാ സമീപം സ ഹനുമാനുപസര്പതി ।
തഥാ തഥാ രാവണം സാ തം സീതാ പരിശങ്കതേ ॥ 9 ॥
അഹോ ധിഗ്ദുഷ്കൃതമിദം കഥിതം ഹി യദസ്യ മേ ।
രൂപാന്തരമുപാഗമ്യ സ ഏവായം ഹി രാവണഃ ॥ 10 ॥
താമശോകസ്യ ശാഖാം സാ വിമുക്ത്വാ ശോകകര്ശിതാ ।
തസ്യാമേവാനവദ്യാങ്ഗീ ധരണ്യാം സമുപാവിശത് ॥ 11 ॥
ഹനുമാനപി ദുഃഖാര്താം താം ദൃഷ്ട്വാ ഭയമോഹിതാമ് ।
അവന്ദത മഹാബാഹുസ്തതസ്താം ജനകാത്മജാമ് ॥ 12 ॥
സാ ചൈനം ഭയവിത്രസ്താ ഭൂയോ നൈവാഭ്യുദൈക്ഷത ।
തം ദൃഷ്ട്വാ വന്ദമാനം തു സീതാ ശശിനിഭാനനാ ॥ 13 ॥
അബ്രവീദ്ധീര്ഘമുച്ഛവസ്യ വാനരം മധുരസ്വരാ ।
മായാം പ്രവിഷ്ടോ മായാവീ യദി ത്വം രാവണസ്സ്വയമ് ॥ 14 ॥
ഉത്പാദയസി മേ ഭൂയസ്സന്താപം തന്ന ശോഭനമ് ।
സ്വം പരിത്യജ്യ രൂപം യഃ പരിവ്രാജകരൂപധ്രുത് ।
ജനസ്ഥാനേ മയാ ദൃഷ്ടസ്ത്വം സ ഏവാസി രാവണഃ ॥ 15 ॥
ഉപവാസകൃശാം ദീനാം കാമരൂപ നിശാചര ।
സന്താപയസി മാം ഭൂയസ്സന്തപ്താം തന്ന ശോഭനമ് ॥ 16 ॥
അഥവാ നൈതദേവം ഹി യന്മയാ പരിശങ്കിതമ് ॥ 17 ॥
മനസോ ഹി മമ പ്രീതിരുത്പന്നാ തവ ദര്ശനാത് ।
യദി രാമസ്യ ദൂതസ്ത്വമാഗതോ ഭദ്രമസ്തു തേ ॥ 18 ॥
പൃച്ഛാമി ത്വാം ഹരിശ്രേഷ്ഠ പ്രിയാ രാമകഥാ ഹി മേ ।
ഗുണാന്രാമസ്യ കഥയ പ്രിയസ്യ മമ വാനര ॥ 19 ॥
ചിത്തം ഹരസി മേ സൌമ്യ നദീകൂലം യഥാ രയഃ ।
അഹോ സ്വപ്നസ്യ സുഖതാ യാഹമേവം ചിരാഹൃതാ ॥ 20 ॥
പ്രേഷിതം നാമ പശ്യാമി രാഘവേണ വനൌകസമ് ।
സ്വപ്നേഽപി യദ്യഹം വീരം രാഘവം സഹലക്ഷ്മണമ് ॥ 21 ॥
പശ്യേയം നാവസീദേയം സ്വപ്നോഽപി മമ മത്സരീ ।
നാഹം സ്വപ്നമിമം മന്യേ സ്വപ്നേ ദൃഷ്ട്വാ ഹി വാനരമ് ॥ 22 ॥
ന ശക്യോഽഭ്യുദയഃ പ്രാപ്തും പ്രാപ്തശ്ചാഭ്യുദയോ മമ ।
കിന്നു സ്യാചിത്തമോഹോഽയം ഭവേദ്വാതഗതിസ്ത്വിയമ് ॥ 23 ॥
ഉന്മാദജോ വികാരോ വാ സ്യാദിയം മൃഗതൃഷ്ണികാ ।
അഥവാ നായമുന്മാദോ മോഹോഽപ്യുന്മാദലക്ഷണഃ ॥ 24 ॥
സമ്ബുധ്യേ ചാഹമാത്മാനമിയം ചാപി വനൌകസമ് ।
ഇത്യേവം ബഹുധാ സീതാ സമ്പ്രധാര്യ ബലാബലമ് ॥ 25 ॥
രക്ഷസാം കാമരൂപത്വാന്മേനേ തം രാക്ഷസാധിപമ് ।
ഏതാം ബുദ്ധിം തദാ കൃത്വാ സീതാ സാ തനുമധ്യമാ ॥ 26 ॥
ന പ്രതിവ്യാജഹാരാഥ വാനരം ജനകാത്മജാ ।
സീതായാശ്ചിന്തിതം ബുദ്ധ്വാ ഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ॥ 27 ॥
ശ്രോത്രാനുകൂലൈര്വചനൈസ്തദാ താം സമ്പ്രഹര്ഷയത് ।
ആദിത്യ ഇവ തേജസ്വീ ലോകകാന്തശ്ശശീ യഥാ ॥ 28 ॥
രാജാ സര്വസ്യ ലോകസ്യ ദേവോ വൈശ്രവണോ യഥാ ।
വിക്രമേണോപപന്നശ്ച യഥാ വിഷ്ണുര്മഹായശാഃ ॥ 29 ॥
സത്യവാദീ മധുരവാഗ്ദേവോ വാചസ്പതിര്യഥാ ।
രൂപവാന്സുഭഗ ശ്രീമാന് കന്ദര്പ ഇവ മൂര്തിമാന് ॥ 30 ॥
സ്ഥാനക്രോധഃ പ്രഹര്താ ച ശ്രേഷ്ഠോ ലോകേ മഹാരഥഃ ।
ബാഹുച്ഛായാമവഷ്ടബ്ധോ യസ്യ ലോകോ മഹാത്മനഃ ॥ 31 ॥
അപകൃഷ്യാശ്രമപദാന്മൃഗരൂപേണ രാഘവമ് ।
ശൂന്യേ യേനാപനീതാസി തസ്യ ദ്രക്ഷ്യസി യത്ഫലമ് ॥ 32 ॥
ന ചിരാദ്രാവണം സങ്ഖ്യേ യോ വധിഷ്യതി വീര്യവാന് ।
രോഷപ്രമുക്തൈരിഷുഭിര്ജ്വലദ്ഭിരിവ പാവകൈഃ ॥ 33 ॥
തേനാഹം പ്രേഷിതോ ദൂത സ്ത്വത്സകാശമിഹാഗതഃ ।
ത്വദ്വിയോഗേന ദുഃഖാര്ത സ്സ ത്വാം കൌശലമബ്രവീത് ॥ 34 ॥
ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാതേജാസ്സുമിത്രാനന്ദവര്ധനഃ ।
അഭിവാദ്യ മഹാബാഹുസ്സ ത്വാം കൌശലമബ്രവീത് ॥ 35 ॥
രാമസ്യ ച സഖാ ദേവി സുഗ്രീവോ നാമ വാനരഃ ।
രാജാ വാനരമുഖ്യാനാം സ ത്വാം കൌശലമബ്രവീത് ॥ 36 ॥
നിത്യം സ്മരതി രാമസ്ത്വാം സസുഗ്രീവ സ്സലക്ഷ്മണഃ ।
ദിഷ്ട്യാ ജീവസി വൈദേഹി രാക്ഷസീവശമാഗതാ ॥ 37 ॥
നചിരാദ്ദ്രക്ഷ്യസേ രാമം ലക്ഷ്മണം ച മഹാബലമ് ।
മധ്യേ വാനരകോടീനാം സുഗ്രീവം ചാമിതൌജസമ് ॥ 38 ॥
അഹം സുഗ്രീവസചിവോ ഹനുമാന്നാമ വാനരഃ ।
പ്രവിഷ്ടോ നഗരീം ലങ്കാം ലങ്ഘയിത്വാ മഹോദധിമ് ॥ 39 ॥
കൃത്വാ മൂര്ധ്നി പദന്യാസം രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ ।
ത്വാം ദ്രഷ്ടുമുപയാതോഽഹം സമാശ്രിത്യ പരാക്രമമ് ॥ 40 ॥
നാഹമസ്മി തഥാ ദേവി യഥാ മാമവഗച്ഛസി ।
വിശങ്കാ ത്യജ്യതാമേഷാ ശ്രദ്ധത്സ്വ വദതോ മമ ॥ 41 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ചതുസ്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catustriṃśassargaḥ |
tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānharipuṅgavaḥ |
duḥkhādduḥkhābhibhūtāyā ssāntvamuttaramabravīt || 1 ||
ahaṃ rāmasya sandeśāddevi dūtastavāgataḥ |
vaidehi kuśalī rāmastvāṃ ca kauśalamabravīt || 2 ||
yo brahmamastraṃ vedāṃśca veda vedavidāṃvaraḥ |
sa tvāṃ dāśarathī rāmo devi kauśalamabravīt || 3 ||
lakṣmaṇaśca mahātejā bhartuste'nucaraḥ priyaḥ |
kṛtavānśokasantaptaśśirasā te'bhivādanam || 4 ||
sā tayoḥ kuśalaṃ devī niśamya narasiṃhayoḥ |
prītisaṃhṛṣṭasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 5 ||
kalyāṇī bata gātheyaṃ laukikī pratibhāti mā |
eti jīvantamānando naraṃ varṣaśatādapi || 6 ||
tayā samāgate tasminprītirutpāditā'dbhutā |
paraspareṇa cālāpaṃ viśvastau tau pracakratuḥ || 7 ||
tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānhariyūthapaḥ |
sītāyāśśokadīnāyāssamīpamupacakrame || 8 ||
yathā yathā samīpaṃ sa hanumānupasarpati |
tathā tathā rāvaṇaṃ sā taṃ sītā pariśaṅkate || 9 ||
aho dhigduṣkṛtamidaṃ kathitaṃ hi yadasya me |
rūpāntaramupāgamya sa evāyaṃ hi rāvaṇaḥ || 10 ||
tāmaśokasya śākhāṃ sā vimuktvā śokakarśitā |
tasyāmevānavadyāṅgī dharaṇyāṃ samupāviśat || 11 ||
hanumānapi duḥkhārtāṃ tāṃ dṛṣṭvā bhayamohitām |
avandata mahābāhustatastāṃ janakātmajām || 12 ||
sā cainaṃ bhayavitrastā bhūyo naivābhyudaikṣata |
taṃ dṛṣṭvā vandamānaṃ tu sītā śaśinibhānanā || 13 ||
abravīddhīrghamucchavasya vānaraṃ madhurasvarā |
māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇassvayam || 14 ||
utpādayasi me bhūyassantāpaṃ tanna śobhanam |
svaṃ parityajya rūpaṃ yaḥ parivrājakarūpadhrut |
janasthāne mayā dṛṣṭastvaṃ sa evāsi rāvaṇaḥ || 15 ||
upavāsakṛśāṃ dīnāṃ kāmarūpa niśācara |
santāpayasi māṃ bhūyassantaptāṃ tanna śobhanam || 16 ||
athavā naitadevaṃ hi yanmayā pariśaṅkitam || 17 ||
manaso hi mama prītirutpannā tava darśanāt |
yadi rāmasya dūtastvamāgato bhadramastu te || 18 ||
pṛcchāmi tvāṃ hariśreṣṭha priyā rāmakathā hi me |
guṇānrāmasya kathaya priyasya mama vānara || 19 ||
cittaṃ harasi me saumya nadīkūlaṃ yathā rayaḥ |
aho svapnasya sukhatā yāhamevaṃ cirāhṛtā || 20 ||
preṣitaṃ nāma paśyāmi rāghaveṇa vanaukasam |
svapne'pi yadyahaṃ vīraṃ rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 21 ||
paśyeyaṃ nāvasīdeyaṃ svapno'pi mama matsarī |
nāhaṃ svapnamimaṃ manye svapne dṛṣṭvā hi vānaram || 22 ||
na śakyo'bhyudayaḥ prāptuṃ prāptaścābhyudayo mama |
kinnu syācittamoho'yaṃ bhavedvātagatistviyam || 23 ||
unmādajo vikāro vā syādiyaṃ mṛgatṛṣṇikā |
athavā nāyamunmādo moho'pyunmādalakṣaṇaḥ || 24 ||
sambudhye cāhamātmānamiyaṃ cāpi vanaukasam |
ityevaṃ bahudhā sītā sampradhārya balābalam || 25 ||
rakṣasāṃ kāmarūpatvānmene taṃ rākṣasādhipam |
etāṃ buddhiṃ tadā kṛtvā sītā sā tanumadhyamā || 26 ||
na prativyājahārātha vānaraṃ janakātmajā |
sītāyāścintitaṃ buddhvā hanumānmārutātmajaḥ || 27 ||
śrotrānukūlairvacanaistadā tāṃ sampraharṣayat |
āditya iva tejasvī lokakāntaśśaśī yathā || 28 ||
rājā sarvasya lokasya devo vaiśravaṇo yathā |
vikrameṇopapannaśca yathā viṣṇurmahāyaśāḥ || 29 ||
satyavādī madhuravāgdevo vācaspatiryathā |
rūpavānsubhaga śrīmān kandarpa iva mūrtimān || 30 ||
sthānakrodhaḥ prahartā ca śreṣṭho loke mahārathaḥ |
bāhucchāyāmavaṣṭabdho yasya loko mahātmanaḥ || 31 ||
apakṛṣyāśramapadānmṛgarūpeṇa rāghavam |
śūnye yenāpanītāsi tasya drakṣyasi yatphalam || 32 ||
na cirādrāvaṇaṃ saṅkhye yo vadhiṣyati vīryavān |
roṣapramuktairiṣubhirjvaladbhiriva pāvakaiḥ || 33 ||
tenāhaṃ preṣito dūta stvatsakāśamihāgataḥ |
tvadviyogena duḥkhārta ssa tvāṃ kauśalamabravīt || 34 ||
lakṣmaṇaśca mahātejāssumitrānandavardhanaḥ |
abhivādya mahābāhussa tvāṃ kauśalamabravīt || 35 ||
rāmasya ca sakhā devi sugrīvo nāma vānaraḥ |
rājā vānaramukhyānāṃ sa tvāṃ kauśalamabravīt || 36 ||
nityaṃ smarati rāmastvāṃ sasugrīva ssalakṣmaṇaḥ |
diṣṭyā jīvasi vaidehi rākṣasīvaśamāgatā || 37 ||
nacirāddrakṣyase rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
madhye vānarakoṭīnāṃ sugrīvaṃ cāmitaujasam || 38 ||
ahaṃ sugrīvasacivo hanumānnāma vānaraḥ |
praviṣṭo nagarīṃ laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 39 ||
kṛtvā mūrdhni padanyāsaṃ rāvaṇasya durātmanaḥ |
tvāṃ draṣṭumupayāto'haṃ samāśritya parākramam || 40 ||
nāhamasmi tathā devi yathā māmavagacchasi |
viśaṅkā tyajyatāmeṣā śraddhatsva vadato mama || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catustriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ चतुस्त्रिंशस्सर्गः ।
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्हरिपुङ्गवः ।
दुःखाद्दुःखाभिभूताया स्सान्त्वमुत्तरमब्रवीत् ॥ 1 ॥
अहं रामस्य सन्देशाद्देवि दूतस्तवागतः ।
वैदेहि कुशली रामस्त्वां च कौशलमब्रवीत् ॥ 2 ॥
यो ब्रह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदांवरः ।
स त्वां दाशरथी रामो देवि कौशलमब्रवीत् ॥ 3 ॥
लक्ष्मणश्च महातेजा भर्तुस्तेऽनुचरः प्रियः ।
कृतवान्शोकसन्तप्तश्शिरसा तेऽभिवादनम् ॥ 4 ॥
सा तयोः कुशलं देवी निशम्य नरसिंहयोः ।
प्रीतिसंहृष्टसर्वाङ्गी हनुमन्तमथाब्रवीत् ॥ 5 ॥
कल्याणी बत गाथेयं लौकिकी प्रतिभाति मा ।
एति जीवन्तमानन्दो नरं वर्षशतादपि ॥ 6 ॥
तया समागते तस्मिन्प्रीतिरुत्पादिताऽद्भुता ।
परस्परेण चालापं विश्वस्तौ तौ प्रचक्रतुः ॥ 7 ॥
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्हरियूथपः ।
सीतायाश्शोकदीनायास्समीपमुपचक्रमे ॥ 8 ॥
यथा यथा समीपं स हनुमानुपसर्पति ।
तथा तथा रावणं सा तं सीता परिशङ्कते ॥ 9 ॥
अहो धिग्दुष्कृतमिदं कथितं हि यदस्य मे ।
रूपान्तरमुपागम्य स एवायं हि रावणः ॥ 10 ॥
तामशोकस्य शाखां सा विमुक्त्वा शोककर्शिता ।
तस्यामेवानवद्याङ्गी धरण्यां समुपाविशत् ॥ 11 ॥
हनुमानपि दुःखार्तां तां दृष्ट्वा भयमोहिताम् ।
अवन्दत महाबाहुस्ततस्तां जनकात्मजाम् ॥ 12 ॥
सा चैनं भयवित्रस्ता भूयो नैवाभ्युदैक्षत ।
तं दृष्ट्वा वन्दमानं तु सीता शशिनिभानना ॥ 13 ॥
अब्रवीद्धीर्घमुच्छवस्य वानरं मधुरस्वरा ।
मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणस्स्वयम् ॥ 14 ॥
उत्पादयसि मे भूयस्सन्तापं तन्न शोभनम् ।
स्वं परित्यज्य रूपं यः परिव्राजकरूपध्रुत् ।
जनस्थाने मया दृष्टस्त्वं स एवासि रावणः ॥ 15 ॥
उपवासकृशां दीनां कामरूप निशाचर ।
सन्तापयसि मां भूयस्सन्तप्तां तन्न शोभनम् ॥ 16 ॥
अथवा नैतदेवं हि यन्मया परिशङ्कितम् ॥ 17 ॥
मनसो हि मम प्रीतिरुत्पन्ना तव दर्शनात् ।
यदि रामस्य दूतस्त्वमागतो भद्रमस्तु ते ॥ 18 ॥
पृच्छामि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया रामकथा हि मे ।
गुणान्रामस्य कथय प्रियस्य मम वानर ॥ 19 ॥
चित्तं हरसि मे सौम्य नदीकूलं यथा रयः ।
अहो स्वप्नस्य सुखता याहमेवं चिराहृता ॥ 20 ॥
प्रेषितं नाम पश्यामि राघवेण वनौकसम् ।
स्वप्नेऽपि यद्यहं वीरं राघवं सहलक्ष्मणम् ॥ 21 ॥
पश्येयं नावसीदेयं स्वप्नोऽपि मम मत्सरी ।
नाहं स्वप्नमिमं मन्ये स्वप्ने दृष्ट्वा हि वानरम् ॥ 22 ॥
न शक्योऽभ्युदयः प्राप्तुं प्राप्तश्चाभ्युदयो मम ।
किन्नु स्याचित्तमोहोऽयं भवेद्वातगतिस्त्वियम् ॥ 23 ॥
उन्मादजो विकारो वा स्यादियं मृगतृष्णिका ।
अथवा नायमुन्मादो मोहोऽप्युन्मादलक्षणः ॥ 24 ॥
सम्बुध्ये चाहमात्मानमियं चापि वनौकसम् ।
इत्येवं बहुधा सीता सम्प्रधार्य बलाबलम् ॥ 25 ॥
रक्षसां कामरूपत्वान्मेने तं राक्षसाधिपम् ।
एतां बुद्धिं तदा कृत्वा सीता सा तनुमध्यमा ॥ 26 ॥
न प्रतिव्याजहाराथ वानरं जनकात्मजा ।
सीतायाश्चिन्तितं बुद्ध्वा हनुमान्मारुतात्मजः ॥ 27 ॥
श्रोत्रानुकूलैर्वचनैस्तदा तां सम्प्रहर्षयत् ।
आदित्य इव तेजस्वी लोककान्तश्शशी यथा ॥ 28 ॥
राजा सर्वस्य लोकस्य देवो वैश्रवणो यथा ।
विक्रमेणोपपन्नश्च यथा विष्णुर्महायशाः ॥ 29 ॥
सत्यवादी मधुरवाग्देवो वाचस्पतिर्यथा ।
रूपवान्सुभग श्रीमान् कन्दर्प इव मूर्तिमान् ॥ 30 ॥
स्थानक्रोधः प्रहर्ता च श्रेष्ठो लोके महारथः ।
बाहुच्छायामवष्टब्धो यस्य लोको महात्मनः ॥ 31 ॥
अपकृष्याश्रमपदान्मृगरूपेण राघवम् ।
शून्ये येनापनीतासि तस्य द्रक्ष्यसि यत्फलम् ॥ 32 ॥
न चिराद्रावणं सङ्ख्ये यो वधिष्यति वीर्यवान् ।
रोषप्रमुक्तैरिषुभिर्ज्वलद्भिरिव पावकैः ॥ 33 ॥
तेनाहं प्रेषितो दूत स्त्वत्सकाशमिहागतः ।
त्वद्वियोगेन दुःखार्त स्स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥ 34 ॥
लक्ष्मणश्च महातेजास्सुमित्रानन्दवर्धनः ।
अभिवाद्य महाबाहुस्स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥ 35 ॥
रामस्य च सखा देवि सुग्रीवो नाम वानरः ।
राजा वानरमुख्यानां स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥ 36 ॥
नित्यं स्मरति रामस्त्वां ससुग्रीव स्सलक्ष्मणः ।
दिष्ट्या जीवसि वैदेहि राक्षसीवशमागता ॥ 37 ॥
नचिराद्द्रक्ष्यसे रामं लक्ष्मणं च महाबलम् ।
मध्ये वानरकोटीनां सुग्रीवं चामितौजसम् ॥ 38 ॥
अहं सुग्रीवसचिवो हनुमान्नाम वानरः ।
प्रविष्टो नगरीं लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम् ॥ 39 ॥
कृत्वा मूर्ध्नि पदन्यासं रावणस्य दुरात्मनः ।
त्वां द्रष्टुमुपयातोऽहं समाश्रित्य पराक्रमम् ॥ 40 ॥
नाहमस्मि तथा देवि यथा मामवगच्छसि ।
विशङ्का त्यज्यतामेषा श्रद्धत्स्व वदतो मम ॥ 41 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे चतुस्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catustriṃśassargaḥ |
tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānharipuṅgavaḥ |
duḥkhādduḥkhābhibhūtāyā ssāntvamuttaramabravīt || 1 ||
ahaṃ rāmasya sandeśāddevi dūtastavāgataḥ |
vaidehi kuśalī rāmastvāṃ ca kauśalamabravīt || 2 ||
yo brahmamastraṃ vedāṃśca veda vedavidāṃvaraḥ |
sa tvāṃ dāśarathī rāmo devi kauśalamabravīt || 3 ||
lakṣmaṇaśca mahātejā bhartuste'nucaraḥ priyaḥ |
kṛtavānśokasantaptaśśirasā te'bhivādanam || 4 ||
sā tayoḥ kuśalaṃ devī niśamya narasiṃhayoḥ |
prītisaṃhṛṣṭasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 5 ||
kalyāṇī bata gātheyaṃ laukikī pratibhāti mā |
eti jīvantamānando naraṃ varṣaśatādapi || 6 ||
tayā samāgate tasminprītirutpāditā'dbhutā |
paraspareṇa cālāpaṃ viśvastau tau pracakratuḥ || 7 ||
tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānhariyūthapaḥ |
sītāyāśśokadīnāyāssamīpamupacakrame || 8 ||
yathā yathā samīpaṃ sa hanumānupasarpati |
tathā tathā rāvaṇaṃ sā taṃ sītā pariśaṅkate || 9 ||
aho dhigduṣkṛtamidaṃ kathitaṃ hi yadasya me |
rūpāntaramupāgamya sa evāyaṃ hi rāvaṇaḥ || 10 ||
tāmaśokasya śākhāṃ sā vimuktvā śokakarśitā |
tasyāmevānavadyāṅgī dharaṇyāṃ samupāviśat || 11 ||
hanumānapi duḥkhārtāṃ tāṃ dṛṣṭvā bhayamohitām |
avandata mahābāhustatastāṃ janakātmajām || 12 ||
sā cainaṃ bhayavitrastā bhūyo naivābhyudaikṣata |
taṃ dṛṣṭvā vandamānaṃ tu sītā śaśinibhānanā || 13 ||
abravīddhīrghamucchavasya vānaraṃ madhurasvarā |
māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇassvayam || 14 ||
utpādayasi me bhūyassantāpaṃ tanna śobhanam |
svaṃ parityajya rūpaṃ yaḥ parivrājakarūpadhrut |
janasthāne mayā dṛṣṭastvaṃ sa evāsi rāvaṇaḥ || 15 ||
upavāsakṛśāṃ dīnāṃ kāmarūpa niśācara |
santāpayasi māṃ bhūyassantaptāṃ tanna śobhanam || 16 ||
athavā naitadevaṃ hi yanmayā pariśaṅkitam || 17 ||
manaso hi mama prītirutpannā tava darśanāt |
yadi rāmasya dūtastvamāgato bhadramastu te || 18 ||
pṛcchāmi tvāṃ hariśreṣṭha priyā rāmakathā hi me |
guṇānrāmasya kathaya priyasya mama vānara || 19 ||
cittaṃ harasi me saumya nadīkūlaṃ yathā rayaḥ |
aho svapnasya sukhatā yāhamevaṃ cirāhṛtā || 20 ||
preṣitaṃ nāma paśyāmi rāghaveṇa vanaukasam |
svapne'pi yadyahaṃ vīraṃ rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 21 ||
paśyeyaṃ nāvasīdeyaṃ svapno'pi mama matsarī |
nāhaṃ svapnamimaṃ manye svapne dṛṣṭvā hi vānaram || 22 ||
na śakyo'bhyudayaḥ prāptuṃ prāptaścābhyudayo mama |
kinnu syācittamoho'yaṃ bhavedvātagatistviyam || 23 ||
unmādajo vikāro vā syādiyaṃ mṛgatṛṣṇikā |
athavā nāyamunmādo moho'pyunmādalakṣaṇaḥ || 24 ||
sambudhye cāhamātmānamiyaṃ cāpi vanaukasam |
ityevaṃ bahudhā sītā sampradhārya balābalam || 25 ||
rakṣasāṃ kāmarūpatvānmene taṃ rākṣasādhipam |
etāṃ buddhiṃ tadā kṛtvā sītā sā tanumadhyamā || 26 ||
na prativyājahārātha vānaraṃ janakātmajā |
sītāyāścintitaṃ buddhvā hanumānmārutātmajaḥ || 27 ||
śrotrānukūlairvacanaistadā tāṃ sampraharṣayat |
āditya iva tejasvī lokakāntaśśaśī yathā || 28 ||
rājā sarvasya lokasya devo vaiśravaṇo yathā |
vikrameṇopapannaśca yathā viṣṇurmahāyaśāḥ || 29 ||
satyavādī madhuravāgdevo vācaspatiryathā |
rūpavānsubhaga śrīmān kandarpa iva mūrtimān || 30 ||
sthānakrodhaḥ prahartā ca śreṣṭho loke mahārathaḥ |
bāhucchāyāmavaṣṭabdho yasya loko mahātmanaḥ || 31 ||
apakṛṣyāśramapadānmṛgarūpeṇa rāghavam |
śūnye yenāpanītāsi tasya drakṣyasi yatphalam || 32 ||
na cirādrāvaṇaṃ saṅkhye yo vadhiṣyati vīryavān |
roṣapramuktairiṣubhirjvaladbhiriva pāvakaiḥ || 33 ||
tenāhaṃ preṣito dūta stvatsakāśamihāgataḥ |
tvadviyogena duḥkhārta ssa tvāṃ kauśalamabravīt || 34 ||
lakṣmaṇaśca mahātejāssumitrānandavardhanaḥ |
abhivādya mahābāhussa tvāṃ kauśalamabravīt || 35 ||
rāmasya ca sakhā devi sugrīvo nāma vānaraḥ |
rājā vānaramukhyānāṃ sa tvāṃ kauśalamabravīt || 36 ||
nityaṃ smarati rāmastvāṃ sasugrīva ssalakṣmaṇaḥ |
diṣṭyā jīvasi vaidehi rākṣasīvaśamāgatā || 37 ||
nacirāddrakṣyase rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
madhye vānarakoṭīnāṃ sugrīvaṃ cāmitaujasam || 38 ||
ahaṃ sugrīvasacivo hanumānnāma vānaraḥ |
praviṣṭo nagarīṃ laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 39 ||
kṛtvā mūrdhni padanyāsaṃ rāvaṇasya durātmanaḥ |
tvāṃ draṣṭumupayāto'haṃ samāśritya parākramam || 40 ||
nāhamasmi tathā devi yathā māmavagacchasi |
viśaṅkā tyajyatāmeṣā śraddhatsva vadato mama || 41 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catustriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.