ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്രയസ്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
സോഽവതീര്യ ദ്രുമാത്തസ്മാദ്വിദ്രുമപ്രതിമാനനഃ ।
വിനീതവേഷഃ കൃപണഃ പ്രണിപത്യോപസൃത്യ ച ॥ 1 ॥
താമബ്രവീന്മഹാതേജാ ഹനൂമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
ശിരസ്യഞ്ജലിമാധായ സീതാം മധുരയാ ഗിരാ ॥ 2 ॥
കാ നു പദ്മപലാശാക്ഷി ക്ലിഷ്ടകൌശേയവാസിനി ।
ദ്രുമസ്യ ശാഖാമാലമ്ബ്യ തിഷ്ഠസി ത്വമനിന്ദിതേ ॥ 3 ॥
കിമര്ഥം തവ നേത്രാഭ്യാം വാരി സ്രവതി ശോകജമ് ।
പുണ്ഡരീകപലാശാഭ്യാം വിപ്രകീര്ണമിവോദകമ് ॥ 4 ॥
സുരാണാമസുരാണാം വാ നാഗഗന്ധര്വരക്ഷസാമ് ।
യക്ഷാണാം കിന്നരാണാം വാ കാ ത്വം ഭവസി ശോഭനേ ॥ 5 ॥
കാ ത്വം ഭവസി രുദ്രാണാം മരുതാം വാ വരാനനേ ।
വസൂനാം ഹി വരാരോഹേ ദേവതാ പ്രതിഭാസി മേ ॥ 6 ॥
കി നു ചന്ദ്രമസാ ഹീനാ പതിതാ വിബുധാലയാത് ।
രോഹിണീ ജ്യോതിഷാം ശ്രേഷ്ഠാ ശ്രേഷ്ഠസര്വഗുണാന്വിതാ ॥ 7 ॥
കാ ത്വം ഭവസി കല്യാണി ത്വമനിന്ദിതലോചനേ ।
കോപാദ്വാ യദി വാ മോഹാദ്ഭര്താരമസിതേക്ഷണേ ॥ 8 ॥
വസിഷ്ഠം കോപയിത്വാ ത്വം നാസി കല്യാണ്യരുന്ധതീ ।
കോ നു പുത്രഃ പിതാ ഭ്രാതാ ഭര്താ വാ തേ സുമധ്യമേ ॥ 9 ॥
അസ്മാല്ലോകാദമും ലോകം ഗതം ത്വമനുശോചസി ।
രോദനാദതിനിശ്ശ്വാസാദ്ഭൂമിസംസ്പര്ശനാദപി ॥ 10 ॥
ന ത്വാം ദേവീമഹം മന്യേ രാജ്ഞ സ്സര്വജ്ഞാവധാരണാത് ।
വ്യഞ്ജനാനി ച തേ യാനി ലക്ഷണാനി ച ലക്ഷയേ ॥ 11 ॥
മഹിഷീ ഭൂമിപാലസ്യ രാജകന്യാ ച മേ മതാ ।
രാവണേന ജനസ്ഥാനാദ്ബലാദപദഹൃതാ യദി ॥ 12 ॥
സീതാ ത്വമസി ഭദ്രം തേ തന്മമാചക്ഷ്വ പൃച്ഛതഃ ।
യഥാ ഹി തവ വൈ ദൈന്യം രൂപം ചാപ്യതിമാനുഷമ് ॥ 13 ॥
തപസാ ചാന്വിതോ വേഷസ്ത്വം രാമമഹിഷീ ധ്രുവമ് ।
സാ തസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ രാമകീര്തനഹര്ഷിതാ ॥ 14 ॥
ഉവാച വാക്യം വൈദേഹീ ഹനുമന്തം ദ്രുമാശ്രിതമ് ।
പൃഥിവ്യാം രാജസിംഹാനാം മുഖ്യസ്യ വിദിതാത്മനഃ ॥ 15 ॥
സ്നുഷാ ദശരഥസ്യാഹം ശത്രുസൈന്യപ്രതാപിനഃ ।
ദുഹിതാ ജനകസ്യാഹം വൈദേഹസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 16 ॥
സീതേതി നാമ നാമ്നാഽഹം ഭാര്യാ രാമസ്യ ധീമതഃ ।
സമാ ദ്വാദശ തത്രാഹം രാഘവസ്യ നിവേശനേ ॥ 17 ॥
ഭുഞ്ജാനാ മാനുഷാന്ഭോഗാന്സര്വകാമസമൃദ്ധിനീ ।
തത്ര ത്രയോദശേ വര്ഷേ രാജ്യേനേക്ഷ്വാകുനന്ദനമ് ॥ 18 ॥
അഭിഷേചയിതും രാജാ സോപാധ്യായഃ പ്രചക്രമേ ।
തസ്മിന്സമ്ഭ്രിയമാണേ തു രാഘവസ്യാഭിഷേചനേ ॥ 19 ॥
കൈകയീ നാമ ഭര്താരം ദേവീ വചനമബ്രവീത് ।
ന പിബേയം ന ഖാദേയം പ്രത്യഹം മമ ഭോജനമ് ॥ 20 ॥
ഏഷ മേ ജീവിതസ്യാന്തോ രാമോ യദ്യഭിഷിച്യതേ ।
യത്തദുക്തം ത്വയാ വാക്യം പ്രീത്യാ നൃപതിസത്തമ ॥ 21 ॥
തച്ഛേന്ന വിതഥം കാര്യം വനം ഗച്ഛതു രാഘവഃ ।
സ രാജാ സത്യവാഗ്ദേവ്യാ വരദാനമനുസ്മരന് ॥ 22 ॥
മുമോഹ വചനം ശ്രുത്വാ കൈകേയ്യാഃ ക്രൂരമപ്രിയമ് ।
തതസ്തു സ്ഥവിരോ രാജാ സത്യേ ധര്മേ വ്യവസ്ഥിതഃ ॥ 23 ॥
ജ്യേഷ്ഠം യശസ്വിനം പുത്രം രുദന്രാജ്യമയാചത ।
സ പിതുര്വചനം ശ്രീമാനഭിഷേകാത്പരം പ്രിയമ് ॥ 24 ॥
മനസാ പൂര്വമാസാദ്യ വാചാ പ്രതിഗൃഹീതവാന് ।
ദദ്യാന്ന പ്രതിഗൃഹ്ണീയാന്ന ബ്രൂയാത്കിഞ്ചിദപ്രിയമ് ॥ 25 ॥
അപി ജീവിതഹേതോര്വാ രാമസ്സത്യപരാക്രമഃ ।
സ വിഹായോത്തരീയാണി മഹാര്ഹാണി മഹായശാഃ ॥ 26 ॥
വിസൃജ്യ മനസാ രാജ്യം ജനന്യൈ മാം സമാദിശത് ।
സാഹം തസ്യാഗ്രതസ്തൂര്ണം പ്രസ്ഥിതാ വനചാരിണീ ॥ 27 ॥
ന ഹി മേ തേന ഹീനായാ വാസസ്സ്വര്ഗേഽപി രോചതേ ।
പ്രാഗേവ തു മഹാഭാഗസ്സൌമിത്രിര്മിത്രനന്ദനഃ ॥ 28 ॥
പൂര്വജസ്യാനുയാത്രാര്ഥേ ദ്രുമചീരൈരലങ്കൃതഃ ।
തേ വയം ഭര്തുരാദേശം ബഹുമാന്യ ദൃഢവ്രതാഃ ॥ 29 ॥
പ്രവിഷ്ടാസ്സ്മ പുരാദൃഷ്ടം വനം ഗമ്ഭീരദര്ശനമ് ।
വസതോ ദണ്ഡകാരണ്യേ തസ്യാഹമമിതൌജസഃ ॥ 30 ॥
രക്ഷസാഽപഹൃതാ ഭാര്യാ രാവണേന ദുരാത്മനാ ।
ദ്വൌ മാസൌ തേന മേ കാലോ ജീവിതാനുഗ്രഹഃ കൃതഃ ॥ 31 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ത്രയസ്ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
so'vatīrya drumāttasmādvidrumapratimānanaḥ |
vinītaveṣaḥ kṛpaṇaḥ praṇipatyopasṛtya ca || 1 ||
tāmabravīnmahātejā hanūmānmārutātmajaḥ |
śirasyañjalimādhāya sītāṃ madhurayā girā || 2 ||
kā nu padmapalāśākṣi kliṣṭakauśeyavāsini |
drumasya śākhāmālambya tiṣṭhasi tvamanindite || 3 ||
kimarthaṃ tava netrābhyāṃ vāri sravati śokajam |
puṇḍarīkapalāśābhyāṃ viprakīrṇamivodakam || 4 ||
surāṇāmasurāṇāṃ vā nāgagandharvarakṣasām |
yakṣāṇāṃ kinnarāṇāṃ vā kā tvaṃ bhavasi śobhane || 5 ||
kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā varānane |
vasūnāṃ hi varārohe devatā pratibhāsi me || 6 ||
ki nu candramasā hīnā patitā vibudhālayāt |
rohiṇī jyotiṣāṃ śreṣṭhā śreṣṭhasarvaguṇānvitā || 7 ||
kā tvaṃ bhavasi kalyāṇi tvamaninditalocane |
kopādvā yadi vā mohādbhartāramasitekṣaṇe || 8 ||
vasiṣṭhaṃ kopayitvā tvaṃ nāsi kalyāṇyarundhatī |
ko nu putraḥ pitā bhrātā bhartā vā te sumadhyame || 9 ||
asmāllokādamuṃ lokaṃ gataṃ tvamanuśocasi |
rodanādatiniśśvāsādbhūmisaṃsparśanādapi || 10 ||
na tvāṃ devīmahaṃ manye rājña ssarvajñāvadhāraṇāt |
vyañjanāni ca te yāni lakṣaṇāni ca lakṣaye || 11 ||
mahiṣī bhūmipālasya rājakanyā ca me matā |
rāvaṇena janasthānādbalādapadahṛtā yadi || 12 ||
sītā tvamasi bhadraṃ te tanmamācakṣva pṛcchataḥ |
yathā hi tava vai dainyaṃ rūpaṃ cāpyatimānuṣam || 13 ||
tapasā cānvito veṣastvaṃ rāmamahiṣī dhruvam |
sā tasya vacanaṃ śrutvā rāmakīrtanaharṣitā || 14 ||
uvāca vākyaṃ vaidehī hanumantaṃ drumāśritam |
pṛthivyāṃ rājasiṃhānāṃ mukhyasya viditātmanaḥ || 15 ||
snuṣā daśarathasyāhaṃ śatrusainyapratāpinaḥ |
duhitā janakasyāhaṃ vaidehasya mahātmanaḥ || 16 ||
sīteti nāma nāmnā'haṃ bhāryā rāmasya dhīmataḥ |
samā dvādaśa tatrāhaṃ rāghavasya niveśane || 17 ||
bhuñjānā mānuṣānbhogānsarvakāmasamṛddhinī |
tatra trayodaśe varṣe rājyenekṣvākunandanam || 18 ||
abhiṣecayituṃ rājā sopādhyāyaḥ pracakrame |
tasminsambhriyamāṇe tu rāghavasyābhiṣecane || 19 ||
kaikayī nāma bhartāraṃ devī vacanamabravīt |
na pibeyaṃ na khādeyaṃ pratyahaṃ mama bhojanam || 20 ||
eṣa me jīvitasyānto rāmo yadyabhiṣicyate |
yattaduktaṃ tvayā vākyaṃ prītyā nṛpatisattama || 21 ||
tacchenna vitathaṃ kāryaṃ vanaṃ gacchatu rāghavaḥ |
sa rājā satyavāgdevyā varadānamanusmaran || 22 ||
mumoha vacanaṃ śrutvā kaikeyyāḥ krūramapriyam |
tatastu sthaviro rājā satye dharme vyavasthitaḥ || 23 ||
jyeṣṭhaṃ yaśasvinaṃ putraṃ rudanrājyamayācata |
sa piturvacanaṃ śrīmānabhiṣekātparaṃ priyam || 24 ||
manasā pūrvamāsādya vācā pratigṛhītavān |
dadyānna pratigṛhṇīyānna brūyātkiñcidapriyam || 25 ||
api jīvitahetorvā rāmassatyaparākramaḥ |
sa vihāyottarīyāṇi mahārhāṇi mahāyaśāḥ || 26 ||
visṛjya manasā rājyaṃ jananyai māṃ samādiśat |
sāhaṃ tasyāgratastūrṇaṃ prasthitā vanacāriṇī || 27 ||
na hi me tena hīnāyā vāsassvarge'pi rocate |
prāgeva tu mahābhāgassaumitrirmitranandanaḥ || 28 ||
pūrvajasyānuyātrārthe drumacīrairalaṅkṛtaḥ |
te vayaṃ bharturādeśaṃ bahumānya dṛḍhavratāḥ || 29 ||
praviṣṭāssma purādṛṣṭaṃ vanaṃ gambhīradarśanam |
vasato daṇḍakāraṇye tasyāhamamitaujasaḥ || 30 ||
rakṣasā'pahṛtā bhāryā rāvaṇena durātmanā |
dvau māsau tena me kālo jīvitānugrahaḥ kṛtaḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ।
सोऽवतीर्य द्रुमात्तस्माद्विद्रुमप्रतिमाननः ।
विनीतवेषः कृपणः प्रणिपत्योपसृत्य च ॥ 1 ॥
तामब्रवीन्महातेजा हनूमान्मारुतात्मजः ।
शिरस्यञ्जलिमाधाय सीतां मधुरया गिरा ॥ 2 ॥
का नु पद्मपलाशाक्षि क्लिष्टकौशेयवासिनि ।
द्रुमस्य शाखामालम्ब्य तिष्ठसि त्वमनिन्दिते ॥ 3 ॥
किमर्थं तव नेत्राभ्यां वारि स्रवति शोकजम् ।
पुण्डरीकपलाशाभ्यां विप्रकीर्णमिवोदकम् ॥ 4 ॥
सुराणामसुराणां वा नागगन्धर्वरक्षसाम् ।
यक्षाणां किन्नराणां वा का त्वं भवसि शोभने ॥ 5 ॥
का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा वरानने ।
वसूनां हि वरारोहे देवता प्रतिभासि मे ॥ 6 ॥
कि नु चन्द्रमसा हीना पतिता विबुधालयात् ।
रोहिणी ज्योतिषां श्रेष्ठा श्रेष्ठसर्वगुणान्विता ॥ 7 ॥
का त्वं भवसि कल्याणि त्वमनिन्दितलोचने ।
कोपाद्वा यदि वा मोहाद्भर्तारमसितेक्षणे ॥ 8 ॥
वसिष्ठं कोपयित्वा त्वं नासि कल्याण्यरुन्धती ।
को नु पुत्रः पिता भ्राता भर्ता वा ते सुमध्यमे ॥ 9 ॥
अस्माल्लोकादमुं लोकं गतं त्वमनुशोचसि ।
रोदनादतिनिश्श्वासाद्भूमिसंस्पर्शनादपि ॥ 10 ॥
न त्वां देवीमहं मन्ये राज्ञ स्सर्वज्ञावधारणात् ।
व्यञ्जनानि च ते यानि लक्षणानि च लक्षये ॥ 11 ॥
महिषी भूमिपालस्य राजकन्या च मे मता ।
रावणेन जनस्थानाद्बलादपदहृता यदि ॥ 12 ॥
सीता त्वमसि भद्रं ते तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ।
यथा हि तव वै दैन्यं रूपं चाप्यतिमानुषम् ॥ 13 ॥
तपसा चान्वितो वेषस्त्वं राममहिषी ध्रुवम् ।
सा तस्य वचनं श्रुत्वा रामकीर्तनहर्षिता ॥ 14 ॥
उवाच वाक्यं वैदेही हनुमन्तं द्रुमाश्रितम् ।
पृथिव्यां राजसिंहानां मुख्यस्य विदितात्मनः ॥ 15 ॥
स्नुषा दशरथस्याहं शत्रुसैन्यप्रतापिनः ।
दुहिता जनकस्याहं वैदेहस्य महात्मनः ॥ 16 ॥
सीतेति नाम नाम्नाऽहं भार्या रामस्य धीमतः ।
समा द्वादश तत्राहं राघवस्य निवेशने ॥ 17 ॥
भुञ्जाना मानुषान्भोगान्सर्वकामसमृद्धिनी ।
तत्र त्रयोदशे वर्षे राज्येनेक्ष्वाकुनन्दनम् ॥ 18 ॥
अभिषेचयितुं राजा सोपाध्यायः प्रचक्रमे ।
तस्मिन्सम्भ्रियमाणे तु राघवस्याभिषेचने ॥ 19 ॥
कैकयी नाम भर्तारं देवी वचनमब्रवीत् ।
न पिबेयं न खादेयं प्रत्यहं मम भोजनम् ॥ 20 ॥
एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते ।
यत्तदुक्तं त्वया वाक्यं प्रीत्या नृपतिसत्तम ॥ 21 ॥
तच्छेन्न वितथं कार्यं वनं गच्छतु राघवः ।
स राजा सत्यवाग्देव्या वरदानमनुस्मरन् ॥ 22 ॥
मुमोह वचनं श्रुत्वा कैकेय्याः क्रूरमप्रियम् ।
ततस्तु स्थविरो राजा सत्ये धर्मे व्यवस्थितः ॥ 23 ॥
ज्येष्ठं यशस्विनं पुत्रं रुदन्राज्यमयाचत ।
स पितुर्वचनं श्रीमानभिषेकात्परं प्रियम् ॥ 24 ॥
मनसा पूर्वमासाद्य वाचा प्रतिगृहीतवान् ।
दद्यान्न प्रतिगृह्णीयान्न ब्रूयात्किञ्चिदप्रियम् ॥ 25 ॥
अपि जीवितहेतोर्वा रामस्सत्यपराक्रमः ।
स विहायोत्तरीयाणि महार्हाणि महायशाः ॥ 26 ॥
विसृज्य मनसा राज्यं जनन्यै मां समादिशत् ।
साहं तस्याग्रतस्तूर्णं प्रस्थिता वनचारिणी ॥ 27 ॥
न हि मे तेन हीनाया वासस्स्वर्गेऽपि रोचते ।
प्रागेव तु महाभागस्सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ॥ 28 ॥
पूर्वजस्यानुयात्रार्थे द्रुमचीरैरलङ्कृतः ।
ते वयं भर्तुरादेशं बहुमान्य दृढव्रताः ॥ 29 ॥
प्रविष्टास्स्म पुरादृष्टं वनं गम्भीरदर्शनम् ।
वसतो दण्डकारण्ये तस्याहममितौजसः ॥ 30 ॥
रक्षसाऽपहृता भार्या रावणेन दुरात्मना ।
द्वौ मासौ तेन मे कालो जीवितानुग्रहः कृतः ॥ 31 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
so'vatīrya drumāttasmādvidrumapratimānanaḥ |
vinītaveṣaḥ kṛpaṇaḥ praṇipatyopasṛtya ca || 1 ||
tāmabravīnmahātejā hanūmānmārutātmajaḥ |
śirasyañjalimādhāya sītāṃ madhurayā girā || 2 ||
kā nu padmapalāśākṣi kliṣṭakauśeyavāsini |
drumasya śākhāmālambya tiṣṭhasi tvamanindite || 3 ||
kimarthaṃ tava netrābhyāṃ vāri sravati śokajam |
puṇḍarīkapalāśābhyāṃ viprakīrṇamivodakam || 4 ||
surāṇāmasurāṇāṃ vā nāgagandharvarakṣasām |
yakṣāṇāṃ kinnarāṇāṃ vā kā tvaṃ bhavasi śobhane || 5 ||
kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā varānane |
vasūnāṃ hi varārohe devatā pratibhāsi me || 6 ||
ki nu candramasā hīnā patitā vibudhālayāt |
rohiṇī jyotiṣāṃ śreṣṭhā śreṣṭhasarvaguṇānvitā || 7 ||
kā tvaṃ bhavasi kalyāṇi tvamaninditalocane |
kopādvā yadi vā mohādbhartāramasitekṣaṇe || 8 ||
vasiṣṭhaṃ kopayitvā tvaṃ nāsi kalyāṇyarundhatī |
ko nu putraḥ pitā bhrātā bhartā vā te sumadhyame || 9 ||
asmāllokādamuṃ lokaṃ gataṃ tvamanuśocasi |
rodanādatiniśśvāsādbhūmisaṃsparśanādapi || 10 ||
na tvāṃ devīmahaṃ manye rājña ssarvajñāvadhāraṇāt |
vyañjanāni ca te yāni lakṣaṇāni ca lakṣaye || 11 ||
mahiṣī bhūmipālasya rājakanyā ca me matā |
rāvaṇena janasthānādbalādapadahṛtā yadi || 12 ||
sītā tvamasi bhadraṃ te tanmamācakṣva pṛcchataḥ |
yathā hi tava vai dainyaṃ rūpaṃ cāpyatimānuṣam || 13 ||
tapasā cānvito veṣastvaṃ rāmamahiṣī dhruvam |
sā tasya vacanaṃ śrutvā rāmakīrtanaharṣitā || 14 ||
uvāca vākyaṃ vaidehī hanumantaṃ drumāśritam |
pṛthivyāṃ rājasiṃhānāṃ mukhyasya viditātmanaḥ || 15 ||
snuṣā daśarathasyāhaṃ śatrusainyapratāpinaḥ |
duhitā janakasyāhaṃ vaidehasya mahātmanaḥ || 16 ||
sīteti nāma nāmnā'haṃ bhāryā rāmasya dhīmataḥ |
samā dvādaśa tatrāhaṃ rāghavasya niveśane || 17 ||
bhuñjānā mānuṣānbhogānsarvakāmasamṛddhinī |
tatra trayodaśe varṣe rājyenekṣvākunandanam || 18 ||
abhiṣecayituṃ rājā sopādhyāyaḥ pracakrame |
tasminsambhriyamāṇe tu rāghavasyābhiṣecane || 19 ||
kaikayī nāma bhartāraṃ devī vacanamabravīt |
na pibeyaṃ na khādeyaṃ pratyahaṃ mama bhojanam || 20 ||
eṣa me jīvitasyānto rāmo yadyabhiṣicyate |
yattaduktaṃ tvayā vākyaṃ prītyā nṛpatisattama || 21 ||
tacchenna vitathaṃ kāryaṃ vanaṃ gacchatu rāghavaḥ |
sa rājā satyavāgdevyā varadānamanusmaran || 22 ||
mumoha vacanaṃ śrutvā kaikeyyāḥ krūramapriyam |
tatastu sthaviro rājā satye dharme vyavasthitaḥ || 23 ||
jyeṣṭhaṃ yaśasvinaṃ putraṃ rudanrājyamayācata |
sa piturvacanaṃ śrīmānabhiṣekātparaṃ priyam || 24 ||
manasā pūrvamāsādya vācā pratigṛhītavān |
dadyānna pratigṛhṇīyānna brūyātkiñcidapriyam || 25 ||
api jīvitahetorvā rāmassatyaparākramaḥ |
sa vihāyottarīyāṇi mahārhāṇi mahāyaśāḥ || 26 ||
visṛjya manasā rājyaṃ jananyai māṃ samādiśat |
sāhaṃ tasyāgratastūrṇaṃ prasthitā vanacāriṇī || 27 ||
na hi me tena hīnāyā vāsassvarge'pi rocate |
prāgeva tu mahābhāgassaumitrirmitranandanaḥ || 28 ||
pūrvajasyānuyātrārthe drumacīrairalaṅkṛtaḥ |
te vayaṃ bharturādeśaṃ bahumānya dṛḍhavratāḥ || 29 ||
praviṣṭāssma purādṛṣṭaṃ vanaṃ gambhīradarśanam |
vasato daṇḍakāraṇye tasyāhamamitaujasaḥ || 30 ||
rakṣasā'pahṛtā bhāryā rāvaṇena durātmanā |
dvau māsau tena me kālo jīvitānugrahaḥ kṛtaḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.