Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।
અથ એકોનવિંશસ્સર્ગઃ ।
Shloka 1
સ વાનરમહારાજશ્શયાનશ્શરવિક્ષતઃ ।
પ્રત્યુક્તો હેતુમદ્વાક્યૈર્નોત્તરં પ્રત્યપદ્યત ॥ 1 ॥
પ્રત્યુક્તો હેતુમદ્વાક્યૈર્નોત્તરં પ્રત્યપદ્યત ॥ 1 ॥
sa vānaramahārājaśśayānaśśaravikṣataḥ |
pratyukto hetumadvākyairnottaraṃ pratyapadyata || 1 ||
pratyukto hetumadvākyairnottaraṃ pratyapadyata || 1 ||
Shloka 2
અશ્મભિઃ પ્રવિભિન્નાઙ્ગઃ પાદપૈરાહતો ભૃશમ્ ।
રામબાણેન ચાક્રાન્તો જીવિતાન્તે મુમોહ સઃ ॥ 2 ॥
રામબાણેન ચાક્રાન્તો જીવિતાન્તે મુમોહ સઃ ॥ 2 ॥
aśmabhiḥ pravibhinnāṅgaḥ pādapairāhato bhṛśam |
rāmabāṇena cākrānto jīvitānte mumoha saḥ || 2 ||
rāmabāṇena cākrānto jīvitānte mumoha saḥ || 2 ||
Shloka 3
તં ભાર્યા બાણમોક્ષેણ રામદત્તેન સંયુગે ।
હતં પ્લવગશાર્દૂલં તારા શુશ્રાવ વાલિનમ્ ॥ 3 ॥
હતં પ્લવગશાર્દૂલં તારા શુશ્રાવ વાલિનમ્ ॥ 3 ॥
taṃ bhāryā bāṇamokṣeṇa rāmadattena saṃyuge |
hataṃ plavagaśārdūlaṃ tārā śuśrāva vālinam || 3 ||
hataṃ plavagaśārdūlaṃ tārā śuśrāva vālinam || 3 ||
Shloka 4
સા સપુત્રાપ્રિયં શ્રુત્વા વધં ભર્તુસ્સુદારુણમ્ ।
નિષ્પપાત ભૃશં તસ્માદ્વિવિધા ગિરિગહ્વરાત્ ॥ 4 ॥
નિષ્પપાત ભૃશં તસ્માદ્વિવિધા ગિરિગહ્વરાત્ ॥ 4 ॥
sā saputrāpriyaṃ śrutvā vadhaṃ bhartussudāruṇam |
niṣpapāta bhṛśaṃ tasmādvividhā girigahvarāt || 4 ||
niṣpapāta bhṛśaṃ tasmādvividhā girigahvarāt || 4 ||
Shloka 5
યે ત્વઙ્ગદપરીવારા વાનરા ભીમવિક્રમાઃ ।
તે સકાર્મુકમાલોક્ય રામં ત્રસ્તાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ ॥ 5 ॥
તે સકાર્મુકમાલોક્ય રામં ત્રસ્તાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ ॥ 5 ॥
ye tvaṅgadaparīvārā vānarā bhīmavikramāḥ |
te sakārmukamālokya rāmaṃ trastāḥ pradudruvuḥ || 5 ||
te sakārmukamālokya rāmaṃ trastāḥ pradudruvuḥ || 5 ||
Shloka 6
સા દદર્શ તતસ્ત્રસ્તાન્હરીનાપતતો ભૃશમ્ ।
યૂથાદિવ પરિભ્રષ્ટાન્મૃગાન્નિહતયૂથપાન્ ॥ 6 ॥
યૂથાદિવ પરિભ્રષ્ટાન્મૃગાન્નિહતયૂથપાન્ ॥ 6 ॥
sā dadarśa tatastrastānharīnāpatato bhṛśam |
yūthādiva paribhraṣṭānmṛgānnihatayūthapān || 6 ||
yūthādiva paribhraṣṭānmṛgānnihatayūthapān || 6 ||
Shloka 7
તાનુવાચ સમાસાદ્ય દુઃખિતાન્દુખિતા સતી ।
રામવિત્રાસિતાન્સર્વાનનુબદ્ધાનિવેષુભિઃ ॥ 7 ॥
રામવિત્રાસિતાન્સર્વાનનુબદ્ધાનિવેષુભિઃ ॥ 7 ॥
tānuvāca samāsādya duḥkhitāndukhitā satī |
rāmavitrāsitānsarvānanubaddhāniveṣubhiḥ || 7 ||
rāmavitrāsitānsarvānanubaddhāniveṣubhiḥ || 7 ||
Shloka 8
વાનરાઃ રાજસિંહસ્ય યસ્ય યૂયં પુરસ્સરાઃ ।
તં વિહાય સુસન્ત્રસ્તાઃ કસ્માદ્દ્રવથ દુર્ગતાઃ ॥ 8 ॥
તં વિહાય સુસન્ત્રસ્તાઃ કસ્માદ્દ્રવથ દુર્ગતાઃ ॥ 8 ॥
vānarāḥ rājasiṃhasya yasya yūyaṃ purassarāḥ |
taṃ vihāya susantrastāḥ kasmāddravatha durgatāḥ || 8 ||
taṃ vihāya susantrastāḥ kasmāddravatha durgatāḥ || 8 ||
Shloka 9
રાજ્યહેતોસ્સ ચેદ્ભ્રાતા ભ્રાત્રા રૌદ્રેણ પાતિતઃ ।
રામેણ પ્રહિતૈરૌદ્રૈર્માર્ગણૈર્દૂરપાતિભિઃ ॥ 9 ॥
રામેણ પ્રહિતૈરૌદ્રૈર્માર્ગણૈર્દૂરપાતિભિઃ ॥ 9 ॥
rājyahetossa cedbhrātā bhrātrā raudreṇa pātitaḥ |
rāmeṇa prahitairaudrairmārgaṇairdūrapātibhiḥ || 9 ||
rāmeṇa prahitairaudrairmārgaṇairdūrapātibhiḥ || 9 ||
Shloka 10
કપિપત્ન્યા વચશ્શ્રુત્વા કપયઃ કામરૂપિણઃ ।
પ્રાપ્તકાલમવિક્લિષ્ટમૂચુર્વચનમઙ્ગનામ્ ॥ 10 ॥
પ્રાપ્તકાલમવિક્લિષ્ટમૂચુર્વચનમઙ્ગનામ્ ॥ 10 ॥
kapipatnyā vacaśśrutvā kapayaḥ kāmarūpiṇaḥ |
prāptakālamavikliṣṭamūcurvacanamaṅganām || 10 ||
prāptakālamavikliṣṭamūcurvacanamaṅganām || 10 ||
Shloka 11
જીવપુત્રે નિવર્તસ્વ પુત્રં રક્ષસ્વ ચાઙ્ગદમ્ ।
અન્તકો રામરૂપેણ હત્વા નયતિ વાલિનમ્ ॥ 11 ॥
અન્તકો રામરૂપેણ હત્વા નયતિ વાલિનમ્ ॥ 11 ॥
jīvaputre nivartasva putraṃ rakṣasva cāṅgadam |
antako rāmarūpeṇa hatvā nayati vālinam || 11 ||
antako rāmarūpeṇa hatvā nayati vālinam || 11 ||
Shloka 12
ક્ષિપ્તાન્ વૃક્ષાન્સમાવિધ્ય વિપુલાશ્ચ શિલાસ્તથા ।
વાલી વજ્રસમૈર્બાણૈ રામેણ વિનિપાતિતઃ ॥ 12 ॥
વાલી વજ્રસમૈર્બાણૈ રામેણ વિનિપાતિતઃ ॥ 12 ॥
kṣiptān vṛkṣānsamāvidhya vipulāśca śilāstathā |
vālī vajrasamairbāṇai rāmeṇa vinipātitaḥ || 12 ||
vālī vajrasamairbāṇai rāmeṇa vinipātitaḥ || 12 ||
Shloka 13
અભિદ્રુતમિદં સર્વં વિદ્રુતં પ્રસૃતં બલમ્ ।
અસ્મિન્ પ્લવગશાર્દૂલે હતે શક્રસમપ્રભે ॥ 13 ॥
અસ્મિન્ પ્લવગશાર્દૂલે હતે શક્રસમપ્રભે ॥ 13 ॥
abhidrutamidaṃ sarvaṃ vidrutaṃ prasṛtaṃ balam |
asmin plavagaśārdūle hate śakrasamaprabhe || 13 ||
asmin plavagaśārdūle hate śakrasamaprabhe || 13 ||
Shloka 14
રક્ષ્યતાં નગરદ્વારમઙ્ગદશ્ચાભિષિચ્યતામ્ ।
પદસ્થં વાલિનઃ પુત્રં ભજિષ્યન્તિ પ્લવઙ્ગમાઃ ॥ 14 ॥
પદસ્થં વાલિનઃ પુત્રં ભજિષ્યન્તિ પ્લવઙ્ગમાઃ ॥ 14 ॥
rakṣyatāṃ nagaradvāramaṅgadaścābhiṣicyatām |
padasthaṃ vālinaḥ putraṃ bhajiṣyanti plavaṅgamāḥ || 14 ||
padasthaṃ vālinaḥ putraṃ bhajiṣyanti plavaṅgamāḥ || 14 ||
Shloka 15
અથવાઽરુચિતં સ્થાનમિહ તે રુચિરાનને ।
આવિશન્તિ હિ દુર્ગાણિ ક્ષિપ્રમન્યાનિ વાનરાઃ ॥ 15 ॥
આવિશન્તિ હિ દુર્ગાણિ ક્ષિપ્રમન્યાનિ વાનરાઃ ॥ 15 ॥
athavā'rucitaṃ sthānamiha te rucirānane |
āviśanti hi durgāṇi kṣipramanyāni vānarāḥ || 15 ||
āviśanti hi durgāṇi kṣipramanyāni vānarāḥ || 15 ||
Shloka 16
અભાર્યાશ્ચ સભાર્યાશ્ચ સન્ત્યત્ર વનચારિણઃ ।
લુબ્ધેભ્યો વિપ્રયુક્તેભ્યસ્તેભ્યો નસ્તુમુલં ભયમ્ ॥ 16 ॥
લુબ્ધેભ્યો વિપ્રયુક્તેભ્યસ્તેભ્યો નસ્તુમુલં ભયમ્ ॥ 16 ॥
abhāryāśca sabhāryāśca santyatra vanacāriṇaḥ |
lubdhebhyo viprayuktebhyastebhyo nastumulaṃ bhayam || 16 ||
lubdhebhyo viprayuktebhyastebhyo nastumulaṃ bhayam || 16 ||
Shloka 17
અલ્પાન્તરગતાનાં તુ શ્રુત્વા વચનમઙ્ગના ।
આત્મનઃ પ્રતિરૂપં સા બભાષે ચારુહાસિની ॥ 17 ॥
આત્મનઃ પ્રતિરૂપં સા બભાષે ચારુહાસિની ॥ 17 ॥
alpāntaragatānāṃ tu śrutvā vacanamaṅganā |
ātmanaḥ pratirūpaṃ sā babhāṣe cāruhāsinī || 17 ||
ātmanaḥ pratirūpaṃ sā babhāṣe cāruhāsinī || 17 ||
Shloka 18
પુત્રેણ મમ કિં કાર્યં રાજ્યેનચ કિમાત્મના ।
કપિસિંહે મહાભાગે તસ્મિન્ભર્તરિ નશ્યતિ ॥ 18 ॥
કપિસિંહે મહાભાગે તસ્મિન્ભર્તરિ નશ્યતિ ॥ 18 ॥
putreṇa mama kiṃ kāryaṃ rājyenaca kimātmanā |
kapisiṃhe mahābhāge tasminbhartari naśyati || 18 ||
kapisiṃhe mahābhāge tasminbhartari naśyati || 18 ||
Shloka 19
પાદમૂલં ગમિષ્યામિ તસ્યૈવાહં મહાત્મનઃ ।
યોઽસૌ રામપ્રયુક્તેન શરેણ વિનિપાતિતઃ ॥ 19 ॥
યોઽસૌ રામપ્રયુક્તેન શરેણ વિનિપાતિતઃ ॥ 19 ॥
pādamūlaṃ gamiṣyāmi tasyaivāhaṃ mahātmanaḥ |
yo'sau rāmaprayuktena śareṇa vinipātitaḥ || 19 ||
yo'sau rāmaprayuktena śareṇa vinipātitaḥ || 19 ||
Shloka 20
એવમુક્ત્વા પ્રદુદ્રાવ રુદન્તી શોકકર્શિતા ।
શિરશ્ચોરશ્ચ બાહુભ્યાં દુઃખેન સમભિધ્નતી ॥ 20 ॥
શિરશ્ચોરશ્ચ બાહુભ્યાં દુઃખેન સમભિધ્નતી ॥ 20 ॥
evamuktvā pradudrāva rudantī śokakarśitā |
śiraścoraśca bāhubhyāṃ duḥkhena samabhidhnatī || 20 ||
śiraścoraśca bāhubhyāṃ duḥkhena samabhidhnatī || 20 ||
Shloka 21
આવ્રજન્તી દદર્શાથ પતિં નિપતિતં ભુવિ ।
હન્તારં દાનવેન્દ્રાણાં સમરેષ્વનિવર્તિનમ્ ॥ 21 ॥
હન્તારં દાનવેન્દ્રાણાં સમરેષ્વનિવર્તિનમ્ ॥ 21 ॥
āvrajantī dadarśātha patiṃ nipatitaṃ bhuvi |
hantāraṃ dānavendrāṇāṃ samareṣvanivartinam || 21 ||
hantāraṃ dānavendrāṇāṃ samareṣvanivartinam || 21 ||
Shloka 22
ક્ષેપ્તારં પર્વતેન્દ્રાણાં વજ્રાણામિવ વાસવમ્ ।
મહાવાતસમાવિષ્ટં મહામેઘૌઘનિસ્સ્વનમ્ ॥ 22 ॥
મહાવાતસમાવિષ્ટં મહામેઘૌઘનિસ્સ્વનમ્ ॥ 22 ॥
kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ vajrāṇāmiva vāsavam |
mahāvātasamāviṣṭaṃ mahāmeghaughanissvanam || 22 ||
mahāvātasamāviṣṭaṃ mahāmeghaughanissvanam || 22 ||
Shloka 23
ક્રતુલ્યપરાક્રાન્તં વૃષ્ટવેવોપરતં ઘનમ્ ।
નર્દન્તં નર્દતાં ભીમં શૂરં શૂરેણ પાતિતમ્ ॥ 23 ॥
નર્દન્તં નર્દતાં ભીમં શૂરં શૂરેણ પાતિતમ્ ॥ 23 ॥
kratulyaparākrāntaṃ vṛṣṭavevoparataṃ ghanam |
nardantaṃ nardatāṃ bhīmaṃ śūraṃ śūreṇa pātitam || 23 ||
nardantaṃ nardatāṃ bhīmaṃ śūraṃ śūreṇa pātitam || 23 ||
Shloka 24
શાર્દૂલેનામિષસ્યાર્થે મૃગરાજં યથાહતમ્ ।
અર્ચિતં સર્વલોકસ્ય સપતાકં સવેદિકમ્ ॥ 24 ॥
અર્ચિતં સર્વલોકસ્ય સપતાકં સવેદિકમ્ ॥ 24 ॥
śārdūlenāmiṣasyārthe mṛgarājaṃ yathāhatam |
arcitaṃ sarvalokasya sapatākaṃ savedikam || 24 ||
arcitaṃ sarvalokasya sapatākaṃ savedikam || 24 ||
Shloka 25
નાગહેતોસ્સુપર્ણેન ચૈત્યમુન્મથિતં યથા ।
અવષ્ટભ્ય ચ તિષ્ઠન્તં દદર્શ ધનુરુત્તમ્ ॥ 25 ॥
અવષ્ટભ્ય ચ તિષ્ઠન્તં દદર્શ ધનુરુત્તમ્ ॥ 25 ॥
nāgahetossuparṇena caityamunmathitaṃ yathā |
avaṣṭabhya ca tiṣṭhantaṃ dadarśa dhanuruttam || 25 ||
avaṣṭabhya ca tiṣṭhantaṃ dadarśa dhanuruttam || 25 ||
Shloka 26
રામં રામાનુજં ચૈવ ભર્તુશ્ચૈવાનુજં શુભા ।
તાવતીત્ય સમાસાદ્ય ભર્તારં નિહતં રણે ॥ 26 ॥
તાવતીત્ય સમાસાદ્ય ભર્તારં નિહતં રણે ॥ 26 ॥
rāmaṃ rāmānujaṃ caiva bhartuścaivānujaṃ śubhā |
tāvatītya samāsādya bhartāraṃ nihataṃ raṇe || 26 ||
tāvatītya samāsādya bhartāraṃ nihataṃ raṇe || 26 ||
Shloka 27
સમીક્ષ્ય વ્યથિતા ભૂમૌ સમ્ભ્રાન્તા નિપપાત હ ।
સુપ્ત્વેવ પુનરુત્થાય આર્યપુત્રેતિ શોચતી ॥ 27 ॥
સુપ્ત્વેવ પુનરુત્થાય આર્યપુત્રેતિ શોચતી ॥ 27 ॥
samīkṣya vyathitā bhūmau sambhrāntā nipapāta ha |
suptveva punarutthāya āryaputreti śocatī || 27 ||
suptveva punarutthāya āryaputreti śocatī || 27 ||
Shloka 28
રુરોદ સા પતિં દૃષ્ટ્વા સંવીતં મૃત્યુદામભિઃ ।
તામવેક્ષ્ય તુ સુગ્રીવઃ ક્રોશન્તીં કુરરીમિવ ।
વિષાદમગમત્કષ્ટં દૃષ્ટ્વા ચાઙ્ગદમાગતમ્ ॥ 28 ॥
તામવેક્ષ્ય તુ સુગ્રીવઃ ક્રોશન્તીં કુરરીમિવ ।
વિષાદમગમત્કષ્ટં દૃષ્ટ્વા ચાઙ્ગદમાગતમ્ ॥ 28 ॥
ruroda sā patiṃ dṛṣṭvā saṃvītaṃ mṛtyudāmabhiḥ |
tāmavekṣya tu sugrīvaḥ krośantīṃ kurarīmiva |
viṣādamagamatkaṣṭaṃ dṛṣṭvā cāṅgadamāgatam || 28 ||
tāmavekṣya tu sugrīvaḥ krośantīṃ kurarīmiva |
viṣādamagamatkaṣṭaṃ dṛṣṭvā cāṅgadamāgatam || 28 ||
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે એકોનવિંશસ્સર્ગઃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ एकोनविंशस्सर्गः ।
स वानरमहाराजश्शयानश्शरविक्षतः ।
प्रत्युक्तो हेतुमद्वाक्यैर्नोत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ 1 ॥
अश्मभिः प्रविभिन्नाङ्गः पादपैराहतो भृशम् ।
रामबाणेन चाक्रान्तो जीवितान्ते मुमोह सः ॥ 2 ॥
तं भार्या बाणमोक्षेण रामदत्तेन संयुगे ।
हतं प्लवगशार्दूलं तारा शुश्राव वालिनम् ॥ 3 ॥
सा सपुत्राप्रियं श्रुत्वा वधं भर्तुस्सुदारुणम् ।
निष्पपात भृशं तस्माद्विविधा गिरिगह्वरात् ॥ 4 ॥
ये त्वङ्गदपरीवारा वानरा भीमविक्रमाः ।
ते सकार्मुकमालोक्य रामं त्रस्ताः प्रदुद्रुवुः ॥ 5 ॥
सा ददर्श ततस्त्रस्तान्हरीनापततो भृशम् ।
यूथादिव परिभ्रष्टान्मृगान्निहतयूथपान् ॥ 6 ॥
तानुवाच समासाद्य दुःखितान्दुखिता सती ।
रामवित्रासितान्सर्वाननुबद्धानिवेषुभिः ॥ 7 ॥
वानराः राजसिंहस्य यस्य यूयं पुरस्सराः ।
तं विहाय सुसन्त्रस्ताः कस्माद्द्रवथ दुर्गताः ॥ 8 ॥
राज्यहेतोस्स चेद्भ्राता भ्रात्रा रौद्रेण पातितः ।
रामेण प्रहितैरौद्रैर्मार्गणैर्दूरपातिभिः ॥ 9 ॥
कपिपत्न्या वचश्श्रुत्वा कपयः कामरूपिणः ।
प्राप्तकालमविक्लिष्टमूचुर्वचनमङ्गनाम् ॥ 10 ॥
जीवपुत्रे निवर्तस्व पुत्रं रक्षस्व चाङ्गदम् ।
अन्तको रामरूपेण हत्वा नयति वालिनम् ॥ 11 ॥
क्षिप्तान् वृक्षान्समाविध्य विपुलाश्च शिलास्तथा ।
वाली वज्रसमैर्बाणै रामेण विनिपातितः ॥ 12 ॥
अभिद्रुतमिदं सर्वं विद्रुतं प्रसृतं बलम् ।
अस्मिन् प्लवगशार्दूले हते शक्रसमप्रभे ॥ 13 ॥
रक्ष्यतां नगरद्वारमङ्गदश्चाभिषिच्यताम् ।
पदस्थं वालिनः पुत्रं भजिष्यन्ति प्लवङ्गमाः ॥ 14 ॥
अथवाऽरुचितं स्थानमिह ते रुचिरानने ।
आविशन्ति हि दुर्गाणि क्षिप्रमन्यानि वानराः ॥ 15 ॥
अभार्याश्च सभार्याश्च सन्त्यत्र वनचारिणः ।
लुब्धेभ्यो विप्रयुक्तेभ्यस्तेभ्यो नस्तुमुलं भयम् ॥ 16 ॥
अल्पान्तरगतानां तु श्रुत्वा वचनमङ्गना ।
आत्मनः प्रतिरूपं सा बभाषे चारुहासिनी ॥ 17 ॥
पुत्रेण मम किं कार्यं राज्येनच किमात्मना ।
कपिसिंहे महाभागे तस्मिन्भर्तरि नश्यति ॥ 18 ॥
पादमूलं गमिष्यामि तस्यैवाहं महात्मनः ।
योऽसौ रामप्रयुक्तेन शरेण विनिपातितः ॥ 19 ॥
एवमुक्त्वा प्रदुद्राव रुदन्ती शोककर्शिता ।
शिरश्चोरश्च बाहुभ्यां दुःखेन समभिध्नती ॥ 20 ॥
आव्रजन्ती ददर्शाथ पतिं निपतितं भुवि ।
हन्तारं दानवेन्द्राणां समरेष्वनिवर्तिनम् ॥ 21 ॥
क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां वज्राणामिव वासवम् ।
महावातसमाविष्टं महामेघौघनिस्स्वनम् ॥ 22 ॥
क्रतुल्यपराक्रान्तं वृष्टवेवोपरतं घनम् ।
नर्दन्तं नर्दतां भीमं शूरं शूरेण पातितम् ॥ 23 ॥
शार्दूलेनामिषस्यार्थे मृगराजं यथाहतम् ।
अर्चितं सर्वलोकस्य सपताकं सवेदिकम् ॥ 24 ॥
नागहेतोस्सुपर्णेन चैत्यमुन्मथितं यथा ।
अवष्टभ्य च तिष्ठन्तं ददर्श धनुरुत्तम् ॥ 25 ॥
रामं रामानुजं चैव भर्तुश्चैवानुजं शुभा ।
तावतीत्य समासाद्य भर्तारं निहतं रणे ॥ 26 ॥
समीक्ष्य व्यथिता भूमौ सम्भ्रान्ता निपपात ह ।
सुप्त्वेव पुनरुत्थाय आर्यपुत्रेति शोचती ॥ 27 ॥
रुरोद सा पतिं दृष्ट्वा संवीतं मृत्युदामभिः ।
तामवेक्ष्य तु सुग्रीवः क्रोशन्तीं कुररीमिव ।
विषादमगमत्कष्टं दृष्ट्वा चाङ्गदमागतम् ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकोनविंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.