શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।
અથ નવમસ્સર્ગઃ ।
વાલી નામ મમ ભ્રાતા જ્યેષ્ઠશ્શત્રુનિષૂદનઃ ।
પિતુર્બહુમતો નિત્યં મમાપિ ચ તથા પુરા ॥ 1 ॥
પિતર્યુપરતેઽસ્માકં જ્યેષ્ઠોઽયમિતિ મન્ત્રિભિઃ ।
કપીનામીશ્વરો રાજ્યે કૃતઃ પરમસમ્મતઃ ॥ 2 ॥
રાજ્યં પ્રશાસતસ્તસ્ય પિતૃપૈતામહં મહત્ ।
અહં સર્વેષુ કાલેષુ પ્રણતઃ પ્રેષ્યવત્ સ્થિતઃ ॥ 3 ॥
માયાવી નામ તેજસ્વી પૂર્વજો દુન્દુભેઃ સુતઃ ।
તેન તસ્ય મહદ્વૈરં સ્ત્રીકૃતં વિશ્શ્રુતં પુરા ॥ 4 ॥
સ તુ સુપ્તજને રાત્રૌ કિષ્કિન્ધાદ્વારમાગતઃ ।
નર્દતિ સ્મ સુસંરબ્ધો વાલિનં ચાહ્વયદ્રણે ॥ 5 ॥
પ્રસુપ્તસ્તુ મમ ભ્રાતા નર્દિતં ભૈરવસ્વનમ્ ।
શ્રુત્વા ન મમૃષે વાલી નિષ્પપાત જવાત્તદા ॥ 6 ॥
સ તુ વૈ નિસ્સૃતઃ ક્રોધાત્તં હન્તુમસુરોત્તમમ્ ।
વાર્યમાણસ્તત સ્ત્રીભિર્મયા ચ પ્રણતાત્મના ॥ 7 ॥
સ તુ નિર્ધૂય તાઃ સર્વા નિર્જગામ મહાબલઃ ।
તતોઽહમપિ સૌહાર્દાન્નિસ્સૃતો વાલિના સહ ॥ 8 ॥
સ તુ મે ભ્રાતરં દૃષ્ટ્વા માં ચ દૂરાદવસ્થિતમ્ ।
અસુરો જાતસન્ત્રાસઃ પ્રદુદ્રાવ તતો ભૃશમ્ ॥ 9 ॥
તસ્મિન્ દ્રવતિ સન્ત્રસ્તે હ્યાવાં દ્રુતતરં ગતૌ ।
પ્રકાશશ્ચ કૃતો માર્ગશ્ચન્દ્રેણોદ્ગચ્છતા તદા ॥ 10 ॥
સ તૃણૈરાવૃતં દુર્ગં ધરણ્યા વિવરં મહત્ ।
પ્રવિવેશાસુરો વેગાદાવામાસાદ્ય વિષ્ઠિતૌ ॥ 11 ॥
તં પ્રવિષ્ટં રિપું દૃષ્ટ્વા બિલં રોષવશં ગતઃ ।
મામુવાચ તદા વાલી વચનં ક્ષુભિતેન્દ્રિયઃ ॥ 12 ॥
ઇહ ત્વં તિષ્ઠ સુગ્રીવ બિલદ્વારિ સમાહિતઃ ।
યાવત્તત્ર પ્રવિશ્યાહં નિહન્મિ સહસા રિપુમ્ ॥ 13 ॥
મયા ત્વેતદ્વચશ્શ્રુત્વા યાચિતસ્સ પરન્તપઃ ।
શાપયિત્વા તુ માં પદ્ભ્યાં પ્રવિવેશ બિલં મહત્ ॥ 14 ॥
તસ્ય પ્રવિષ્ટસ્ય બિલં સાગ્રસ્સંવત્સરો ગતઃ ।
સ્થિતસ્ય મમ બિલદ્વારિ સ કાલો વ્યત્યવર્તત ॥ 15 ॥
અહં તુ નષ્ટં જ્ઞાત્વા તં સ્નેહાદાગતસમ્ભ્રમઃ ।
ભ્રાતરં ન ચ પશ્યામિ પાપાશઙ્કિ ચ મે મનઃ ॥ 16 ॥
અથ દીર્ઘસ્ય કાલસ્ય બિલાત્તસ્માદ્વિનિસ્સૃતમ્ ।
સફેનં રુધિરં રક્તમહં દૃષ્ટ્વા સુદુઃખિતઃ ॥ 17 ॥
નર્દતામસુરાણાં ચ ધ્વનિર્મે શ્રોત્રમાગતઃ ।
નિરસ્તસ્ય ચ સઙ્ગ્રામે ક્રોશતોનિસ્સ્વનો ગુરોઃ ॥ 18 ॥
અહં ત્વવગતો બુદ્ધ્યા ચિહ્નૈસ્તૈર્ભ્રાતરં હતમ્ ।
પિધાય ચ બિલદ્વારં શિલયા ગિરિમાત્રયા ॥ 19 ॥
શોકાર્તશ્ચોદકં કૃત્વા કિષ્કિન્ધામાગતસ્સખે ।
ગૂહમાનસ્ય મે તત્ત્વં યત્નતો મન્ત્રિભિશ્શ્રુતમ્ ॥ 20 ॥
તતોઽહં તૈસ્સમાગમ્ય સમ્મતૈરભિષેચિતઃ ।
રાજ્યં પ્રશાસતસ્તસ્ય ન્યાયતો મમ રાઘવ ॥ 21 ॥
આજગામ રિપું હત્વા વાલી તમસુરોત્તમમ્ ।
અભિષિક્તં તુ માં દૃષ્ટ્વા વાલી સંરક્તલોચનઃ ।
મદીયાન્મન્ત્રિણો બદ્ધ્વા પરુષં વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 22 ॥
નિગ્રહેઽપિ સમર્થસ્ય તં પાપં પ્રતિ રાઘવ ।
ન પ્રાવર્તત મે બુદ્ધિર્ભ્રાતુર્ગૌરવયન્ત્રિતા ॥ 23 ॥
હત્વા શત્રું સ મે ભ્રાતા પ્રવિવેશ પુરં તદા ॥ 24 ॥
માનયંસ્તં મહાત્માનં યથાવચ્ચાભ્યવાદયમ્ ।
ઉક્તાશ્ચ નાશિષસ્તેન સન્તુષ્ટેનાન્તરાત્મના ॥ 25 ॥
નત્વા પાદાવહં તસ્ય મકુટેનાસ્પૃશં પ્રભો અપિ વાલી મમ ક્રોધાન્ન પ્રસાદં ચકાર સઃ ॥ 26 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે નવમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha navamassargaḥ |
vālī nāma mama bhrātā jyeṣṭhaśśatruniṣūdanaḥ |
piturbahumato nityaṃ mamāpi ca tathā purā || 1 ||
pitaryuparate'smākaṃ jyeṣṭho'yamiti mantribhiḥ |
kapīnāmīśvaro rājye kṛtaḥ paramasammataḥ || 2 ||
rājyaṃ praśāsatastasya pitṛpaitāmahaṃ mahat |
ahaṃ sarveṣu kāleṣu praṇataḥ preṣyavat sthitaḥ || 3 ||
māyāvī nāma tejasvī pūrvajo dundubheḥ sutaḥ |
tena tasya mahadvairaṃ strīkṛtaṃ viśśrutaṃ purā || 4 ||
sa tu suptajane rātrau kiṣkindhādvāramāgataḥ |
nardati sma susaṃrabdho vālinaṃ cāhvayadraṇe || 5 ||
prasuptastu mama bhrātā narditaṃ bhairavasvanam |
śrutvā na mamṛṣe vālī niṣpapāta javāttadā || 6 ||
sa tu vai nissṛtaḥ krodhāttaṃ hantumasurottamam |
vāryamāṇastata strībhirmayā ca praṇatātmanā || 7 ||
sa tu nirdhūya tāḥ sarvā nirjagāma mahābalaḥ |
tato'hamapi sauhārdānnissṛto vālinā saha || 8 ||
sa tu me bhrātaraṃ dṛṣṭvā māṃ ca dūrādavasthitam |
asuro jātasantrāsaḥ pradudrāva tato bhṛśam || 9 ||
tasmin dravati santraste hyāvāṃ drutataraṃ gatau |
prakāśaśca kṛto mārgaścandreṇodgacchatā tadā || 10 ||
sa tṛṇairāvṛtaṃ durgaṃ dharaṇyā vivaraṃ mahat |
praviveśāsuro vegādāvāmāsādya viṣṭhitau || 11 ||
taṃ praviṣṭaṃ ripuṃ dṛṣṭvā bilaṃ roṣavaśaṃ gataḥ |
māmuvāca tadā vālī vacanaṃ kṣubhitendriyaḥ || 12 ||
iha tvaṃ tiṣṭha sugrīva biladvāri samāhitaḥ |
yāvattatra praviśyāhaṃ nihanmi sahasā ripum || 13 ||
mayā tvetadvacaśśrutvā yācitassa parantapaḥ |
śāpayitvā tu māṃ padbhyāṃ praviveśa bilaṃ mahat || 14 ||
tasya praviṣṭasya bilaṃ sāgrassaṃvatsaro gataḥ |
sthitasya mama biladvāri sa kālo vyatyavartata || 15 ||
ahaṃ tu naṣṭaṃ jñātvā taṃ snehādāgatasambhramaḥ |
bhrātaraṃ na ca paśyāmi pāpāśaṅki ca me manaḥ || 16 ||
atha dīrghasya kālasya bilāttasmādvinissṛtam |
saphenaṃ rudhiraṃ raktamahaṃ dṛṣṭvā suduḥkhitaḥ || 17 ||
nardatāmasurāṇāṃ ca dhvanirme śrotramāgataḥ |
nirastasya ca saṅgrāme krośatonissvano guroḥ || 18 ||
ahaṃ tvavagato buddhyā cihnaistairbhrātaraṃ hatam |
pidhāya ca biladvāraṃ śilayā girimātrayā || 19 ||
śokārtaścodakaṃ kṛtvā kiṣkindhāmāgatassakhe |
gūhamānasya me tattvaṃ yatnato mantribhiśśrutam || 20 ||
tato'haṃ taissamāgamya sammatairabhiṣecitaḥ |
rājyaṃ praśāsatastasya nyāyato mama rāghava || 21 ||
ājagāma ripuṃ hatvā vālī tamasurottamam |
abhiṣiktaṃ tu māṃ dṛṣṭvā vālī saṃraktalocanaḥ |
madīyānmantriṇo baddhvā paruṣaṃ vākyamabravīt || 22 ||
nigrahe'pi samarthasya taṃ pāpaṃ prati rāghava |
na prāvartata me buddhirbhrāturgauravayantritā || 23 ||
hatvā śatruṃ sa me bhrātā praviveśa puraṃ tadā || 24 ||
mānayaṃstaṃ mahātmānaṃ yathāvaccābhyavādayam |
uktāśca nāśiṣastena santuṣṭenāntarātmanā || 25 ||
natvā pādāvahaṃ tasya makuṭenāspṛśaṃ prabho api vālī mama krodhānna prasādaṃ cakāra saḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe navamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ नवमस्सर्गः ।
वाली नाम मम भ्राता ज्येष्ठश्शत्रुनिषूदनः ।
पितुर्बहुमतो नित्यं ममापि च तथा पुरा ॥ 1 ॥
पितर्युपरतेऽस्माकं ज्येष्ठोऽयमिति मन्त्रिभिः ।
कपीनामीश्वरो राज्ये कृतः परमसम्मतः ॥ 2 ॥
राज्यं प्रशासतस्तस्य पितृपैतामहं महत् ।
अहं सर्वेषु कालेषु प्रणतः प्रेष्यवत् स्थितः ॥ 3 ॥
मायावी नाम तेजस्वी पूर्वजो दुन्दुभेः सुतः ।
तेन तस्य महद्वैरं स्त्रीकृतं विश्श्रुतं पुरा ॥ 4 ॥
स तु सुप्तजने रात्रौ किष्किन्धाद्वारमागतः ।
नर्दति स्म सुसंरब्धो वालिनं चाह्वयद्रणे ॥ 5 ॥
प्रसुप्तस्तु मम भ्राता नर्दितं भैरवस्वनम् ।
श्रुत्वा न ममृषे वाली निष्पपात जवात्तदा ॥ 6 ॥
स तु वै निस्सृतः क्रोधात्तं हन्तुमसुरोत्तमम् ।
वार्यमाणस्तत स्त्रीभिर्मया च प्रणतात्मना ॥ 7 ॥
स तु निर्धूय ताः सर्वा निर्जगाम महाबलः ।
ततोऽहमपि सौहार्दान्निस्सृतो वालिना सह ॥ 8 ॥
स तु मे भ्रातरं दृष्ट्वा मां च दूरादवस्थितम् ।
असुरो जातसन्त्रासः प्रदुद्राव ततो भृशम् ॥ 9 ॥
तस्मिन् द्रवति सन्त्रस्ते ह्यावां द्रुततरं गतौ ।
प्रकाशश्च कृतो मार्गश्चन्द्रेणोद्गच्छता तदा ॥ 10 ॥
स तृणैरावृतं दुर्गं धरण्या विवरं महत् ।
प्रविवेशासुरो वेगादावामासाद्य विष्ठितौ ॥ 11 ॥
तं प्रविष्टं रिपुं दृष्ट्वा बिलं रोषवशं गतः ।
मामुवाच तदा वाली वचनं क्षुभितेन्द्रियः ॥ 12 ॥
इह त्वं तिष्ठ सुग्रीव बिलद्वारि समाहितः ।
यावत्तत्र प्रविश्याहं निहन्मि सहसा रिपुम् ॥ 13 ॥
मया त्वेतद्वचश्श्रुत्वा याचितस्स परन्तपः ।
शापयित्वा तु मां पद्भ्यां प्रविवेश बिलं महत् ॥ 14 ॥
तस्य प्रविष्टस्य बिलं साग्रस्संवत्सरो गतः ।
स्थितस्य मम बिलद्वारि स कालो व्यत्यवर्तत ॥ 15 ॥
अहं तु नष्टं ज्ञात्वा तं स्नेहादागतसम्भ्रमः ।
भ्रातरं न च पश्यामि पापाशङ्कि च मे मनः ॥ 16 ॥
अथ दीर्घस्य कालस्य बिलात्तस्माद्विनिस्सृतम् ।
सफेनं रुधिरं रक्तमहं दृष्ट्वा सुदुःखितः ॥ 17 ॥
नर्दतामसुराणां च ध्वनिर्मे श्रोत्रमागतः ।
निरस्तस्य च सङ्ग्रामे क्रोशतोनिस्स्वनो गुरोः ॥ 18 ॥
अहं त्ववगतो बुद्ध्या चिह्नैस्तैर्भ्रातरं हतम् ।
पिधाय च बिलद्वारं शिलया गिरिमात्रया ॥ 19 ॥
शोकार्तश्चोदकं कृत्वा किष्किन्धामागतस्सखे ।
गूहमानस्य मे तत्त्वं यत्नतो मन्त्रिभिश्श्रुतम् ॥ 20 ॥
ततोऽहं तैस्समागम्य सम्मतैरभिषेचितः ।
राज्यं प्रशासतस्तस्य न्यायतो मम राघव ॥ 21 ॥
आजगाम रिपुं हत्वा वाली तमसुरोत्तमम् ।
अभिषिक्तं तु मां दृष्ट्वा वाली संरक्तलोचनः ।
मदीयान्मन्त्रिणो बद्ध्वा परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ 22 ॥
निग्रहेऽपि समर्थस्य तं पापं प्रति राघव ।
न प्रावर्तत मे बुद्धिर्भ्रातुर्गौरवयन्त्रिता ॥ 23 ॥
हत्वा शत्रुं स मे भ्राता प्रविवेश पुरं तदा ॥ 24 ॥
मानयंस्तं महात्मानं यथावच्चाभ्यवादयम् ।
उक्ताश्च नाशिषस्तेन सन्तुष्टेनान्तरात्मना ॥ 25 ॥
नत्वा पादावहं तस्य मकुटेनास्पृशं प्रभो अपि वाली मम क्रोधान्न प्रसादं चकार सः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे नवमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha navamassargaḥ |
vālī nāma mama bhrātā jyeṣṭhaśśatruniṣūdanaḥ |
piturbahumato nityaṃ mamāpi ca tathā purā || 1 ||
pitaryuparate'smākaṃ jyeṣṭho'yamiti mantribhiḥ |
kapīnāmīśvaro rājye kṛtaḥ paramasammataḥ || 2 ||
rājyaṃ praśāsatastasya pitṛpaitāmahaṃ mahat |
ahaṃ sarveṣu kāleṣu praṇataḥ preṣyavat sthitaḥ || 3 ||
māyāvī nāma tejasvī pūrvajo dundubheḥ sutaḥ |
tena tasya mahadvairaṃ strīkṛtaṃ viśśrutaṃ purā || 4 ||
sa tu suptajane rātrau kiṣkindhādvāramāgataḥ |
nardati sma susaṃrabdho vālinaṃ cāhvayadraṇe || 5 ||
prasuptastu mama bhrātā narditaṃ bhairavasvanam |
śrutvā na mamṛṣe vālī niṣpapāta javāttadā || 6 ||
sa tu vai nissṛtaḥ krodhāttaṃ hantumasurottamam |
vāryamāṇastata strībhirmayā ca praṇatātmanā || 7 ||
sa tu nirdhūya tāḥ sarvā nirjagāma mahābalaḥ |
tato'hamapi sauhārdānnissṛto vālinā saha || 8 ||
sa tu me bhrātaraṃ dṛṣṭvā māṃ ca dūrādavasthitam |
asuro jātasantrāsaḥ pradudrāva tato bhṛśam || 9 ||
tasmin dravati santraste hyāvāṃ drutataraṃ gatau |
prakāśaśca kṛto mārgaścandreṇodgacchatā tadā || 10 ||
sa tṛṇairāvṛtaṃ durgaṃ dharaṇyā vivaraṃ mahat |
praviveśāsuro vegādāvāmāsādya viṣṭhitau || 11 ||
taṃ praviṣṭaṃ ripuṃ dṛṣṭvā bilaṃ roṣavaśaṃ gataḥ |
māmuvāca tadā vālī vacanaṃ kṣubhitendriyaḥ || 12 ||
iha tvaṃ tiṣṭha sugrīva biladvāri samāhitaḥ |
yāvattatra praviśyāhaṃ nihanmi sahasā ripum || 13 ||
mayā tvetadvacaśśrutvā yācitassa parantapaḥ |
śāpayitvā tu māṃ padbhyāṃ praviveśa bilaṃ mahat || 14 ||
tasya praviṣṭasya bilaṃ sāgrassaṃvatsaro gataḥ |
sthitasya mama biladvāri sa kālo vyatyavartata || 15 ||
ahaṃ tu naṣṭaṃ jñātvā taṃ snehādāgatasambhramaḥ |
bhrātaraṃ na ca paśyāmi pāpāśaṅki ca me manaḥ || 16 ||
atha dīrghasya kālasya bilāttasmādvinissṛtam |
saphenaṃ rudhiraṃ raktamahaṃ dṛṣṭvā suduḥkhitaḥ || 17 ||
nardatāmasurāṇāṃ ca dhvanirme śrotramāgataḥ |
nirastasya ca saṅgrāme krośatonissvano guroḥ || 18 ||
ahaṃ tvavagato buddhyā cihnaistairbhrātaraṃ hatam |
pidhāya ca biladvāraṃ śilayā girimātrayā || 19 ||
śokārtaścodakaṃ kṛtvā kiṣkindhāmāgatassakhe |
gūhamānasya me tattvaṃ yatnato mantribhiśśrutam || 20 ||
tato'haṃ taissamāgamya sammatairabhiṣecitaḥ |
rājyaṃ praśāsatastasya nyāyato mama rāghava || 21 ||
ājagāma ripuṃ hatvā vālī tamasurottamam |
abhiṣiktaṃ tu māṃ dṛṣṭvā vālī saṃraktalocanaḥ |
madīyānmantriṇo baddhvā paruṣaṃ vākyamabravīt || 22 ||
nigrahe'pi samarthasya taṃ pāpaṃ prati rāghava |
na prāvartata me buddhirbhrāturgauravayantritā || 23 ||
hatvā śatruṃ sa me bhrātā praviveśa puraṃ tadā || 24 ||
mānayaṃstaṃ mahātmānaṃ yathāvaccābhyavādayam |
uktāśca nāśiṣastena santuṣṭenāntarātmanā || 25 ||
natvā pādāvahaṃ tasya makuṭenāspṛśaṃ prabho api vālī mama krodhānna prasādaṃ cakāra saḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe navamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.