ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ନଵମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଵାଲୀ ନାମ ମମ ଭ୍ରାତା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶ୍ଶତ୍ରୁନିଷୂଦନଃ ।
ପିତୁର୍ବହୁମତୋ ନିତ୍ଯଂ ମମାପି ଚ ତଥା ପୁରା ॥ 1 ॥
ପିତର୍ଯୁପରତେଽସ୍ମାକଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋଽଯମିତି ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ।
କପୀନାମୀଶ୍ଵରୋ ରାଜ୍ଯେ କୃତଃ ପରମସମ୍ମତଃ ॥ 2 ॥
ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତସ୍ତସ୍ଯ ପିତୃପୈତାମହଂ ମହତ୍ ।
ଅହଂ ସର୍ଵେଷୁ କାଲେଷୁ ପ୍ରଣତଃ ପ୍ରେଷ୍ଯଵତ୍ ସ୍ଥିତଃ ॥ 3 ॥
ମାଯାଵୀ ନାମ ତେଜସ୍ଵୀ ପୂର୍ଵଜୋ ଦୁନ୍ଦୁଭେଃ ସୁତଃ ।
ତେନ ତସ୍ଯ ମହଦ୍ଵୈରଂ ସ୍ତ୍ରୀକୃତଂ ଵିଶ୍ଶ୍ରୁତଂ ପୁରା ॥ 4 ॥
ସ ତୁ ସୁପ୍ତଜନେ ରାତ୍ରୌ କିଷ୍କିନ୍ଧାଦ୍ଵାରମାଗତଃ ।
ନର୍ଦତି ସ୍ମ ସୁସଂରବ୍ଧୋ ଵାଲିନଂ ଚାହ୍ଵଯଦ୍ରଣେ ॥ 5 ॥
ପ୍ରସୁପ୍ତସ୍ତୁ ମମ ଭ୍ରାତା ନର୍ଦିତଂ ଭୈରଵସ୍ଵନମ୍ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ ମମୃଷେ ଵାଲୀ ନିଷ୍ପପାତ ଜଵାତ୍ତଦା ॥ 6 ॥
ସ ତୁ ଵୈ ନିସ୍ସୃତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ତଂ ହନ୍ତୁମସୁରୋତ୍ତମମ୍ ।
ଵାର୍ଯମାଣସ୍ତତ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ମଯା ଚ ପ୍ରଣତାତ୍ମନା ॥ 7 ॥
ସ ତୁ ନିର୍ଧୂଯ ତାଃ ସର୍ଵା ନିର୍ଜଗାମ ମହାବଲଃ ।
ତତୋଽହମପି ସୌହାର୍ଦାନ୍ନିସ୍ସୃତୋ ଵାଲିନା ସହ ॥ 8 ॥
ସ ତୁ ମେ ଭ୍ରାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ଚ ଦୂରାଦଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ଅସୁରୋ ଜାତସନ୍ତ୍ରାସଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ତତୋ ଭୃଶମ୍ ॥ 9 ॥
ତସ୍ମିନ୍ ଦ୍ରଵତି ସନ୍ତ୍ରସ୍ତେ ହ୍ଯାଵାଂ ଦ୍ରୁତତରଂ ଗତୌ ।
ପ୍ରକାଶଶ୍ଚ କୃତୋ ମାର୍ଗଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରେଣୋଦ୍ଗଚ୍ଛତା ତଦା ॥ 10 ॥
ସ ତୃଣୈରାଵୃତଂ ଦୁର୍ଗଂ ଧରଣ୍ଯା ଵିଵରଂ ମହତ୍ ।
ପ୍ରଵିଵେଶାସୁରୋ ଵେଗାଦାଵାମାସାଦ୍ଯ ଵିଷ୍ଠିତୌ ॥ 11 ॥
ତଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ରିପୁଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବିଲଂ ରୋଷଵଶଂ ଗତଃ ।
ମାମୁଵାଚ ତଦା ଵାଲୀ ଵଚନଂ କ୍ଷୁଭିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ 12 ॥
ଇହ ତ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀଵ ବିଲଦ୍ଵାରି ସମାହିତଃ ।
ଯାଵତ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵିଶ୍ଯାହଂ ନିହନ୍ମି ସହସା ରିପୁମ୍ ॥ 13 ॥
ମଯା ତ୍ଵେତଦ୍ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯାଚିତସ୍ସ ପରନ୍ତପଃ ।
ଶାପଯିତ୍ଵା ତୁ ମାଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ବିଲଂ ମହତ୍ ॥ 14 ॥
ତସ୍ଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ବିଲଂ ସାଗ୍ରସ୍ସଂଵତ୍ସରୋ ଗତଃ ।
ସ୍ଥିତସ୍ଯ ମମ ବିଲଦ୍ଵାରି ସ କାଲୋ ଵ୍ଯତ୍ଯଵର୍ତତ ॥ 15 ॥
ଅହଂ ତୁ ନଷ୍ଟଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଂ ସ୍ନେହାଦାଗତସମ୍ଭ୍ରମଃ ।
ଭ୍ରାତରଂ ନ ଚ ପଶ୍ଯାମି ପାପାଶଙ୍କି ଚ ମେ ମନଃ ॥ 16 ॥
ଅଥ ଦୀର୍ଘସ୍ଯ କାଲସ୍ଯ ବିଲାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵିନିସ୍ସୃତମ୍ ।
ସଫେନଂ ରୁଧିରଂ ରକ୍ତମହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଦୁଃଖିତଃ ॥ 17 ॥
ନର୍ଦତାମସୁରାଣାଂ ଚ ଧ୍ଵନିର୍ମେ ଶ୍ରୋତ୍ରମାଗତଃ ।
ନିରସ୍ତସ୍ଯ ଚ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ କ୍ରୋଶତୋନିସ୍ସ୍ଵନୋ ଗୁରୋଃ ॥ 18 ॥
ଅହଂ ତ୍ଵଵଗତୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚିହ୍ନୈସ୍ତୈର୍ଭ୍ରାତରଂ ହତମ୍ ।
ପିଧାଯ ଚ ବିଲଦ୍ଵାରଂ ଶିଲଯା ଗିରିମାତ୍ରଯା ॥ 19 ॥
ଶୋକାର୍ତଶ୍ଚୋଦକଂ କୃତ୍ଵା କିଷ୍କିନ୍ଧାମାଗତସ୍ସଖେ ।
ଗୂହମାନସ୍ଯ ମେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯତ୍ନତୋ ମନ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ 20 ॥
ତତୋଽହଂ ତୈସ୍ସମାଗମ୍ଯ ସମ୍ମତୈରଭିଷେଚିତଃ ।
ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତସ୍ତସ୍ଯ ନ୍ଯାଯତୋ ମମ ରାଘଵ ॥ 21 ॥
ଆଜଗାମ ରିପୁଂ ହତ୍ଵା ଵାଲୀ ତମସୁରୋତ୍ତମମ୍ ।
ଅଭିଷିକ୍ତଂ ତୁ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାଲୀ ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ ।
ମଦୀଯାନ୍ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ବଦ୍ଧ୍ଵା ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 22 ॥
ନିଗ୍ରହେଽପି ସମର୍ଥସ୍ଯ ତଂ ପାପଂ ପ୍ରତି ରାଘଵ ।
ନ ପ୍ରାଵର୍ତତ ମେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭ୍ରାତୁର୍ଗୌରଵଯନ୍ତ୍ରିତା ॥ 23 ॥
ହତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଂ ସ ମେ ଭ୍ରାତା ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରଂ ତଦା ॥ 24 ॥
ମାନଯଂସ୍ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଯଥାଵଚ୍ଚାଭ୍ଯଵାଦଯମ୍ ।
ଉକ୍ତାଶ୍ଚ ନାଶିଷସ୍ତେନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ॥ 25 ॥
ନତ୍ଵା ପାଦାଵହଂ ତସ୍ଯ ମକୁଟେନାସ୍ପୃଶଂ ପ୍ରଭୋ ଅପି ଵାଲୀ ମମ କ୍ରୋଧାନ୍ନ ପ୍ରସାଦଂ ଚକାର ସଃ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ନଵମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha navamassargaḥ |
vālī nāma mama bhrātā jyeṣṭhaśśatruniṣūdanaḥ |
piturbahumato nityaṃ mamāpi ca tathā purā || 1 ||
pitaryuparate'smākaṃ jyeṣṭho'yamiti mantribhiḥ |
kapīnāmīśvaro rājye kṛtaḥ paramasammataḥ || 2 ||
rājyaṃ praśāsatastasya pitṛpaitāmahaṃ mahat |
ahaṃ sarveṣu kāleṣu praṇataḥ preṣyavat sthitaḥ || 3 ||
māyāvī nāma tejasvī pūrvajo dundubheḥ sutaḥ |
tena tasya mahadvairaṃ strīkṛtaṃ viśśrutaṃ purā || 4 ||
sa tu suptajane rātrau kiṣkindhādvāramāgataḥ |
nardati sma susaṃrabdho vālinaṃ cāhvayadraṇe || 5 ||
prasuptastu mama bhrātā narditaṃ bhairavasvanam |
śrutvā na mamṛṣe vālī niṣpapāta javāttadā || 6 ||
sa tu vai nissṛtaḥ krodhāttaṃ hantumasurottamam |
vāryamāṇastata strībhirmayā ca praṇatātmanā || 7 ||
sa tu nirdhūya tāḥ sarvā nirjagāma mahābalaḥ |
tato'hamapi sauhārdānnissṛto vālinā saha || 8 ||
sa tu me bhrātaraṃ dṛṣṭvā māṃ ca dūrādavasthitam |
asuro jātasantrāsaḥ pradudrāva tato bhṛśam || 9 ||
tasmin dravati santraste hyāvāṃ drutataraṃ gatau |
prakāśaśca kṛto mārgaścandreṇodgacchatā tadā || 10 ||
sa tṛṇairāvṛtaṃ durgaṃ dharaṇyā vivaraṃ mahat |
praviveśāsuro vegādāvāmāsādya viṣṭhitau || 11 ||
taṃ praviṣṭaṃ ripuṃ dṛṣṭvā bilaṃ roṣavaśaṃ gataḥ |
māmuvāca tadā vālī vacanaṃ kṣubhitendriyaḥ || 12 ||
iha tvaṃ tiṣṭha sugrīva biladvāri samāhitaḥ |
yāvattatra praviśyāhaṃ nihanmi sahasā ripum || 13 ||
mayā tvetadvacaśśrutvā yācitassa parantapaḥ |
śāpayitvā tu māṃ padbhyāṃ praviveśa bilaṃ mahat || 14 ||
tasya praviṣṭasya bilaṃ sāgrassaṃvatsaro gataḥ |
sthitasya mama biladvāri sa kālo vyatyavartata || 15 ||
ahaṃ tu naṣṭaṃ jñātvā taṃ snehādāgatasambhramaḥ |
bhrātaraṃ na ca paśyāmi pāpāśaṅki ca me manaḥ || 16 ||
atha dīrghasya kālasya bilāttasmādvinissṛtam |
saphenaṃ rudhiraṃ raktamahaṃ dṛṣṭvā suduḥkhitaḥ || 17 ||
nardatāmasurāṇāṃ ca dhvanirme śrotramāgataḥ |
nirastasya ca saṅgrāme krośatonissvano guroḥ || 18 ||
ahaṃ tvavagato buddhyā cihnaistairbhrātaraṃ hatam |
pidhāya ca biladvāraṃ śilayā girimātrayā || 19 ||
śokārtaścodakaṃ kṛtvā kiṣkindhāmāgatassakhe |
gūhamānasya me tattvaṃ yatnato mantribhiśśrutam || 20 ||
tato'haṃ taissamāgamya sammatairabhiṣecitaḥ |
rājyaṃ praśāsatastasya nyāyato mama rāghava || 21 ||
ājagāma ripuṃ hatvā vālī tamasurottamam |
abhiṣiktaṃ tu māṃ dṛṣṭvā vālī saṃraktalocanaḥ |
madīyānmantriṇo baddhvā paruṣaṃ vākyamabravīt || 22 ||
nigrahe'pi samarthasya taṃ pāpaṃ prati rāghava |
na prāvartata me buddhirbhrāturgauravayantritā || 23 ||
hatvā śatruṃ sa me bhrātā praviveśa puraṃ tadā || 24 ||
mānayaṃstaṃ mahātmānaṃ yathāvaccābhyavādayam |
uktāśca nāśiṣastena santuṣṭenāntarātmanā || 25 ||
natvā pādāvahaṃ tasya makuṭenāspṛśaṃ prabho api vālī mama krodhānna prasādaṃ cakāra saḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe navamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ नवमस्सर्गः ।
वाली नाम मम भ्राता ज्येष्ठश्शत्रुनिषूदनः ।
पितुर्बहुमतो नित्यं ममापि च तथा पुरा ॥ 1 ॥
पितर्युपरतेऽस्माकं ज्येष्ठोऽयमिति मन्त्रिभिः ।
कपीनामीश्वरो राज्ये कृतः परमसम्मतः ॥ 2 ॥
राज्यं प्रशासतस्तस्य पितृपैतामहं महत् ।
अहं सर्वेषु कालेषु प्रणतः प्रेष्यवत् स्थितः ॥ 3 ॥
मायावी नाम तेजस्वी पूर्वजो दुन्दुभेः सुतः ।
तेन तस्य महद्वैरं स्त्रीकृतं विश्श्रुतं पुरा ॥ 4 ॥
स तु सुप्तजने रात्रौ किष्किन्धाद्वारमागतः ।
नर्दति स्म सुसंरब्धो वालिनं चाह्वयद्रणे ॥ 5 ॥
प्रसुप्तस्तु मम भ्राता नर्दितं भैरवस्वनम् ।
श्रुत्वा न ममृषे वाली निष्पपात जवात्तदा ॥ 6 ॥
स तु वै निस्सृतः क्रोधात्तं हन्तुमसुरोत्तमम् ।
वार्यमाणस्तत स्त्रीभिर्मया च प्रणतात्मना ॥ 7 ॥
स तु निर्धूय ताः सर्वा निर्जगाम महाबलः ।
ततोऽहमपि सौहार्दान्निस्सृतो वालिना सह ॥ 8 ॥
स तु मे भ्रातरं दृष्ट्वा मां च दूरादवस्थितम् ।
असुरो जातसन्त्रासः प्रदुद्राव ततो भृशम् ॥ 9 ॥
तस्मिन् द्रवति सन्त्रस्ते ह्यावां द्रुततरं गतौ ।
प्रकाशश्च कृतो मार्गश्चन्द्रेणोद्गच्छता तदा ॥ 10 ॥
स तृणैरावृतं दुर्गं धरण्या विवरं महत् ।
प्रविवेशासुरो वेगादावामासाद्य विष्ठितौ ॥ 11 ॥
तं प्रविष्टं रिपुं दृष्ट्वा बिलं रोषवशं गतः ।
मामुवाच तदा वाली वचनं क्षुभितेन्द्रियः ॥ 12 ॥
इह त्वं तिष्ठ सुग्रीव बिलद्वारि समाहितः ।
यावत्तत्र प्रविश्याहं निहन्मि सहसा रिपुम् ॥ 13 ॥
मया त्वेतद्वचश्श्रुत्वा याचितस्स परन्तपः ।
शापयित्वा तु मां पद्भ्यां प्रविवेश बिलं महत् ॥ 14 ॥
तस्य प्रविष्टस्य बिलं साग्रस्संवत्सरो गतः ।
स्थितस्य मम बिलद्वारि स कालो व्यत्यवर्तत ॥ 15 ॥
अहं तु नष्टं ज्ञात्वा तं स्नेहादागतसम्भ्रमः ।
भ्रातरं न च पश्यामि पापाशङ्कि च मे मनः ॥ 16 ॥
अथ दीर्घस्य कालस्य बिलात्तस्माद्विनिस्सृतम् ।
सफेनं रुधिरं रक्तमहं दृष्ट्वा सुदुःखितः ॥ 17 ॥
नर्दतामसुराणां च ध्वनिर्मे श्रोत्रमागतः ।
निरस्तस्य च सङ्ग्रामे क्रोशतोनिस्स्वनो गुरोः ॥ 18 ॥
अहं त्ववगतो बुद्ध्या चिह्नैस्तैर्भ्रातरं हतम् ।
पिधाय च बिलद्वारं शिलया गिरिमात्रया ॥ 19 ॥
शोकार्तश्चोदकं कृत्वा किष्किन्धामागतस्सखे ।
गूहमानस्य मे तत्त्वं यत्नतो मन्त्रिभिश्श्रुतम् ॥ 20 ॥
ततोऽहं तैस्समागम्य सम्मतैरभिषेचितः ।
राज्यं प्रशासतस्तस्य न्यायतो मम राघव ॥ 21 ॥
आजगाम रिपुं हत्वा वाली तमसुरोत्तमम् ।
अभिषिक्तं तु मां दृष्ट्वा वाली संरक्तलोचनः ।
मदीयान्मन्त्रिणो बद्ध्वा परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ 22 ॥
निग्रहेऽपि समर्थस्य तं पापं प्रति राघव ।
न प्रावर्तत मे बुद्धिर्भ्रातुर्गौरवयन्त्रिता ॥ 23 ॥
हत्वा शत्रुं स मे भ्राता प्रविवेश पुरं तदा ॥ 24 ॥
मानयंस्तं महात्मानं यथावच्चाभ्यवादयम् ।
उक्ताश्च नाशिषस्तेन सन्तुष्टेनान्तरात्मना ॥ 25 ॥
नत्वा पादावहं तस्य मकुटेनास्पृशं प्रभो अपि वाली मम क्रोधान्न प्रसादं चकार सः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे नवमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha navamassargaḥ |
vālī nāma mama bhrātā jyeṣṭhaśśatruniṣūdanaḥ |
piturbahumato nityaṃ mamāpi ca tathā purā || 1 ||
pitaryuparate'smākaṃ jyeṣṭho'yamiti mantribhiḥ |
kapīnāmīśvaro rājye kṛtaḥ paramasammataḥ || 2 ||
rājyaṃ praśāsatastasya pitṛpaitāmahaṃ mahat |
ahaṃ sarveṣu kāleṣu praṇataḥ preṣyavat sthitaḥ || 3 ||
māyāvī nāma tejasvī pūrvajo dundubheḥ sutaḥ |
tena tasya mahadvairaṃ strīkṛtaṃ viśśrutaṃ purā || 4 ||
sa tu suptajane rātrau kiṣkindhādvāramāgataḥ |
nardati sma susaṃrabdho vālinaṃ cāhvayadraṇe || 5 ||
prasuptastu mama bhrātā narditaṃ bhairavasvanam |
śrutvā na mamṛṣe vālī niṣpapāta javāttadā || 6 ||
sa tu vai nissṛtaḥ krodhāttaṃ hantumasurottamam |
vāryamāṇastata strībhirmayā ca praṇatātmanā || 7 ||
sa tu nirdhūya tāḥ sarvā nirjagāma mahābalaḥ |
tato'hamapi sauhārdānnissṛto vālinā saha || 8 ||
sa tu me bhrātaraṃ dṛṣṭvā māṃ ca dūrādavasthitam |
asuro jātasantrāsaḥ pradudrāva tato bhṛśam || 9 ||
tasmin dravati santraste hyāvāṃ drutataraṃ gatau |
prakāśaśca kṛto mārgaścandreṇodgacchatā tadā || 10 ||
sa tṛṇairāvṛtaṃ durgaṃ dharaṇyā vivaraṃ mahat |
praviveśāsuro vegādāvāmāsādya viṣṭhitau || 11 ||
taṃ praviṣṭaṃ ripuṃ dṛṣṭvā bilaṃ roṣavaśaṃ gataḥ |
māmuvāca tadā vālī vacanaṃ kṣubhitendriyaḥ || 12 ||
iha tvaṃ tiṣṭha sugrīva biladvāri samāhitaḥ |
yāvattatra praviśyāhaṃ nihanmi sahasā ripum || 13 ||
mayā tvetadvacaśśrutvā yācitassa parantapaḥ |
śāpayitvā tu māṃ padbhyāṃ praviveśa bilaṃ mahat || 14 ||
tasya praviṣṭasya bilaṃ sāgrassaṃvatsaro gataḥ |
sthitasya mama biladvāri sa kālo vyatyavartata || 15 ||
ahaṃ tu naṣṭaṃ jñātvā taṃ snehādāgatasambhramaḥ |
bhrātaraṃ na ca paśyāmi pāpāśaṅki ca me manaḥ || 16 ||
atha dīrghasya kālasya bilāttasmādvinissṛtam |
saphenaṃ rudhiraṃ raktamahaṃ dṛṣṭvā suduḥkhitaḥ || 17 ||
nardatāmasurāṇāṃ ca dhvanirme śrotramāgataḥ |
nirastasya ca saṅgrāme krośatonissvano guroḥ || 18 ||
ahaṃ tvavagato buddhyā cihnaistairbhrātaraṃ hatam |
pidhāya ca biladvāraṃ śilayā girimātrayā || 19 ||
śokārtaścodakaṃ kṛtvā kiṣkindhāmāgatassakhe |
gūhamānasya me tattvaṃ yatnato mantribhiśśrutam || 20 ||
tato'haṃ taissamāgamya sammatairabhiṣecitaḥ |
rājyaṃ praśāsatastasya nyāyato mama rāghava || 21 ||
ājagāma ripuṃ hatvā vālī tamasurottamam |
abhiṣiktaṃ tu māṃ dṛṣṭvā vālī saṃraktalocanaḥ |
madīyānmantriṇo baddhvā paruṣaṃ vākyamabravīt || 22 ||
nigrahe'pi samarthasya taṃ pāpaṃ prati rāghava |
na prāvartata me buddhirbhrāturgauravayantritā || 23 ||
hatvā śatruṃ sa me bhrātā praviveśa puraṃ tadā || 24 ||
mānayaṃstaṃ mahātmānaṃ yathāvaccābhyavādayam |
uktāśca nāśiṣastena santuṣṭenāntarātmanā || 25 ||
natvā pādāvahaṃ tasya makuṭenāspṛśaṃ prabho api vālī mama krodhānna prasādaṃ cakāra saḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe navamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.