𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌏𑌵𑌂 𑌬𑍃𑌵𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌸𑌂𑌰𑌬𑍍𑌦𑌃 𑌪𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌵𑌚𑌃 ।
𑌲𑌲𑌾𑌟𑍇 𑌭𑍃𑌕𑍁𑌟𑍀𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌹 ॥ 1 ॥
𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌰𑌵𑌣𑌸𑍍𑌯𑌾𑌹𑌂 𑌸𑌾𑌪𑌤𑍍𑌨𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌰𑌵𑌰𑍍𑌣𑌿𑌨𑌿 ।
𑌰𑌾𑌵𑌣𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌦𑌶𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌾𑌪𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 2 ॥
𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍇𑌵𑌾𑌸𑍍𑌸𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌾𑌃 𑌪𑌿𑌶𑌾𑌚𑌪𑌤𑌗𑍋𑌰𑌗𑌾𑌃 ।
𑌵𑌿𑌦𑍍𑌰𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌭𑌯𑌾𑌦𑍍𑌭𑍀𑌤𑌾 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍋𑌰𑌿𑌵 𑌸𑌦𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌃 ॥ 3 ॥
𑌯𑍇𑌨 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌰𑌵𑌣𑍋 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌦𑍍𑌵𑍈𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌃 𑌕𑌾𑌰𑌣𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑍇 ।
𑌦𑍍𑌵𑌨𑍍𑌦𑍍𑌵𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑌿𑌤𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌾𑌦𑍍𑌰𑌣𑍇 𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌃 ॥ 4 ॥
𑌯𑌦𑍍𑌭𑌯𑌾𑌰𑍍𑌤𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌵𑌮𑌧𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾𑌨𑌮𑍃𑌦𑍍𑌧𑌿𑌮𑌤𑍍 ।
𑌕𑍈𑌲𑌾𑌸𑌂 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌮𑌧𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌨𑌰𑌵𑌾𑌹𑌨𑌃 ॥ 5 ॥
𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌤𑍍𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌕𑌂 𑌨𑌾𑌮 𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌕𑌾𑌮𑌗𑌂 𑌶𑍁𑌭𑌮𑍍 ।
𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌾𑌦𑍇𑌵𑌾𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌂 𑌭𑌦𑍍𑌰𑍇 𑌯𑍇𑌨 𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌵𑌿𑌹𑌾𑌯𑌸𑌮𑍍 ॥ 6 ॥
𑌮𑌮 𑌸𑌞𑍍𑌜𑌾𑌤𑌰𑍋𑌷𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍁𑌖𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑍈𑌵 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑌿 ।
𑌵𑌿𑌦𑍍𑌰𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑍁𑌰𑌾𑌶𑍍𑌶𑌕𑍍𑌰𑌪𑍁𑌰𑍋𑌗𑌮𑌾𑌃 ॥ 7 ॥
𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑍋 𑌵𑌾𑌤𑌿 𑌶𑌙𑍍𑌕𑌿𑌤𑌃 ।
𑌤𑍀𑌵𑍍𑌰𑌾𑌂𑌶𑍁𑌶𑍍𑌶𑌿𑌶𑌿𑌰𑌾𑌂𑌶𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌯𑌾𑌤𑍍𑌸𑌮𑍍𑌪𑌦𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌰𑌵𑌿𑌃 ॥ 8 ॥
𑌨𑌿𑌷𑍍𑌕𑌮𑍍𑌪𑌪𑌤𑍍𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑌰𑌵𑍋 𑌨𑌦𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍍𑌤𑌿𑌮𑌿𑌤𑍋𑌦𑌕𑌾𑌃 ।
𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌯𑌤𑍍𑌰𑌾𑌹𑌂 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾𑌮𑌿 𑌵𑌿𑌚𑌰𑌾𑌮𑌿 𑌚 ॥ 9 ॥
𑌮𑌮 𑌪𑌾𑌰𑍇 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾 𑌨𑌾𑌮 𑌪𑍁𑌰𑍀 𑌶𑍁𑌭𑌾 ।
𑌸𑌮𑍍𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌰𑍍𑌘𑍋𑌰𑍈𑌰𑍍𑌯𑌥𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌰𑌾𑌵𑌤𑍀 ॥ 10 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌕𑌾𑌰𑍇𑌣 𑌪𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌰𑍇𑌣 𑌵𑌿𑌰𑌾𑌜𑌤𑌾 ।
𑌹𑍇𑌮𑌕𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾 𑌪𑍁𑌰𑍀 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌾 𑌵𑍈𑌢𑍂𑌰𑍍𑌯𑌮𑌯𑌤𑍋𑌰𑌣𑌾 ॥ 11 ॥
𑌹𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌶𑍍𑌵𑌰𑌥𑌸𑌮𑍍𑌬𑌾𑌧𑌾 𑌤𑍂𑌰𑍍𑌯𑌨𑌾𑌦𑌵𑌿𑌨𑌾𑌦𑌿𑌤𑌾 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌕𑌾𑌲𑌫𑌲𑍈𑌰𑍍𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑍈𑌸𑍍𑌸𑌙𑍍𑌕𑍁𑌲𑍋𑌦𑍍𑌦𑍍𑌯𑌾𑌨𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌾 ॥ 12 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌸𑌤𑍀 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌿 𑌮𑌯𑌾 𑌸𑌹 ।
𑌨 𑌸𑍍𑌮𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌨𑌾𑌰𑍀𑌣𑌾𑌂 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑍀𑌣𑌾𑌂 𑌮𑌨𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌿 ॥ 13 ॥
𑌭𑍁𑌞𑍍𑌜𑌾𑌨𑌾 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑌾𑌨𑍍𑌭𑍋𑌗𑌾𑌨𑍍𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌰𑌵𑌰𑍍𑌣𑌿𑌨𑌿 ।
𑌨 𑌸𑍍𑌮𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑌸𑍍𑌯 𑌗𑌤𑌾𑌯𑍁𑌷𑌃 ॥ 14 ॥
𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑍇𑌨 𑌯𑌃 ।
𑌮𑌨𑍍𑌦𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑍋 𑌜𑍍𑌯𑍇𑌷𑍍𑌠𑌸𑍍𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌿𑌤𑍋 𑌵𑌨𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌤𑍇𑌨 𑌕𑌿𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌗𑌤𑌚𑍇𑌤𑌸𑌾 ।
𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷𑌿 𑌤𑌾𑌪𑌸𑍇𑌨 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌾 ॥ 16 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌕𑌾𑌮𑌾𑌤𑍍𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑌿𑌹𑌾𑌗𑌤𑌮𑍍 ।
𑌨 𑌮𑌨𑍍𑌮𑌥𑌶𑌰𑌾𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑍁𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ॥ 17 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌯 𑌹𑌿 𑌮𑌾𑌂 𑌭𑍀𑌰𑍁 𑌪𑌰𑌿𑌤𑌾𑌪𑌂 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ।
𑌚𑌰𑌣𑍇𑌨𑌾𑌭𑌿𑌹𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵 𑌪𑍁𑌰𑍂𑌰𑌵𑌸𑌮𑍂𑌰𑍍𑌵𑌶𑍀 ॥ 18 ॥
𑌅𑌙𑍍𑌗𑍁𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌨 𑌸𑌮𑍋 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌮𑌮 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇 𑌸 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑌃 ।
𑌤𑌵 𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌭𑌜𑌸𑍍𑌵 𑌵𑌰𑌵𑌰𑍍𑌣𑌿𑌨𑌿 ॥ 19 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌤𑍁 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀 𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌸𑌂𑌰𑌕𑍍𑌤𑌲𑍋𑌚𑌨𑌾 ।
𑌅𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍𑌪𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌰𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌧𑌿𑌪𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌕𑌥𑌂 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌰𑌵𑌣𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌨𑌮𑌸𑍍𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌪𑌦𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌶𑍁𑌭𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌸𑌿 ॥ 21 ॥
𑌅𑌵𑌶𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌨𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌰𑌾𑌵𑌣 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌃 ।
𑌯𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌕𑌶𑍋 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 22 ॥
𑌅𑌪𑌹𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌶𑌚𑍀𑌂 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌯𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑍁𑌮𑍍 ।
𑌨 𑌚 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌮𑌾𑌮𑌪𑌨𑍀𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 23 ॥
𑌜𑍀𑌵𑍇𑌚𑍍𑌚𑌿𑌰𑌂 𑌵𑌜𑍍𑌰𑌧𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌹𑌸𑍍𑌤𑌾𑌚𑍍𑌛𑌚𑍀𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌧𑍃𑌷𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌰𑍂𑌪𑌰𑍂𑌪𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨 𑌮𑌾𑌦𑍃𑌶𑍀𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸 𑌦𑍂𑌶𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍀𑌤𑌾𑌮𑍃𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑌿 𑌤𑌵𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑌃 ॥ 24 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
evaṃ bṛvantyāṃ sītāyāṃ saṃrabdaḥ paruṣaṃ vacaḥ |
lalāṭe bhṛkuṭīṃ kṛtvā rāvaṇaḥ pratyuvāca ha || 1 ||
bhrātā vaiśravaṇasyāhaṃ sāpatnyo varavarṇini |
rāvaṇo nāma bhadraṃ te daśagrīvaḥ pratāpavān || 2 ||
yasya devāssagandharvāḥ piśācapatagoragāḥ |
vidravanti bhayādbhītā mṛtyoriva sadā prajāḥ || 3 ||
yena vaiśravaṇo rājā dvaimātraḥ kāraṇāntare |
dvandvamāsāditaḥ krodhādraṇe vikramya nirjitaḥ || 4 ||
yadbhayārtaḥ parityajya svamadhiṣṭhānamṛddhimat |
kailāsaṃ parvataśreṣṭhamadhyāste naravāhanaḥ || 5 ||
yasya tatpuṣpakaṃ nāma vimānaṃ kāmagaṃ śubham |
vīryādevārjitaṃ bhadre yena yāmi vihāyasam || 6 ||
mama sañjātaroṣasya mukhaṃ dṛṣṭvaiva maithili |
vidravanti paritrastāssurāśśakrapurogamāḥ || 7 ||
yatra tiṣṭhāmyahaṃ tatra māruto vāti śaṅkitaḥ |
tīvrāṃśuśśiśirāṃśuśca bhayātsampadyate raviḥ || 8 ||
niṣkampapatrāstaravo nadyaśca stimitodakāḥ |
bhavanti yatra yatrāhaṃ tiṣṭhāmi vicarāmi ca || 9 ||
mama pāre samudrasya laṅkā nāma purī śubhā |
sampūrṇā rākṣasairghorairyathendrasyāmarāvatī || 10 ||
prākāreṇa parikṣiptā pāṇḍureṇa virājatā |
hemakakṣyā purī ramyā vaiḍhūryamayatoraṇā || 11 ||
hastyaśvarathasambādhā tūryanādavināditā |
sarvakālaphalairvṛkṣaissaṅkuloddyānaśobhitā || 12 ||
tatra tvaṃ vasatī sīte rājaputri mayā saha |
na smariṣyasi nārīṇāṃ mānuṣīṇāṃ manasvini || 13 ||
bhuñjānā mānuṣānbhogāndivyāṃśca varavarṇini |
na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gatāyuṣaḥ || 14 ||
sthāpayitvā priyaṃ putraṃ rājñā daśarathena yaḥ |
mandavīryassuto jyeṣṭhastataḥ prasthāpito vanam || 15 ||
tena kiṃ bhraṣṭarājyena rāmeṇa gatacetasā |
kariṣyasi viśālākṣi tāpasena tapasvinā || 16 ||
sarvarākṣasabhartāraṃ kāmātsvayamihāgatam |
na manmathaśarāviṣṭaṃ pratyākhyātuṃ tvamarhasi || 17 ||
pratyākhyāya hi māṃ bhīru paritāpaṃ gamiṣyasi |
caraṇenābhihatyeva purūravasamūrvaśī || 18 ||
aṅgulyā na samo rāmo mama yuddhe sa mānuṣaḥ |
tava bhāgyena samprāptaṃ bhajasva varavarṇini || 19 ||
evamuktā tu vaidehī kruddhā saṃraktalocanā |
abravītparuṣaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipam || 20 ||
kathaṃ vaiśravaṇaṃ devaṃ sarvabhūtanamaskṛtam |
bhrātaraṃ vyapadiśya tvamaśubhaṃ kartumicchasi || 21 ||
avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ || 22 ||
apahṛtya śacīṃ bhāryāṃ śakyamindrasya jīvitum |
na ca rāmasya bhāryāṃ māmapanīyāsti jīvitam || 23 ||
jīvecciraṃ vajradharasya hastācchacīṃ pradhṛṣyāpratirūparūpām |
na mādṛśīṃ rākṣasa dūśayitvā pītāmṛtasyāpi tavāsti mokṣaḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ।
एवं बृवन्त्यां सीतायां संरब्दः परुषं वचः ।
ललाटे भृकुटीं कृत्वा रावणः प्रत्युवाच ह ॥ 1 ॥
भ्राता वैश्रवणस्याहं सापत्न्यो वरवर्णिनि ।
रावणो नाम भद्रं ते दशग्रीवः प्रतापवान् ॥ 2 ॥
यस्य देवास्सगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः ।
विद्रवन्ति भयाद्भीता मृत्योरिव सदा प्रजाः ॥ 3 ॥
येन वैश्रवणो राजा द्वैमात्रः कारणान्तरे ।
द्वन्द्वमासादितः क्रोधाद्रणे विक्रम्य निर्जितः ॥ 4 ॥
यद्भयार्तः परित्यज्य स्वमधिष्ठानमृद्धिमत् ।
कैलासं पर्वतश्रेष्ठमध्यास्ते नरवाहनः ॥ 5 ॥
यस्य तत्पुष्पकं नाम विमानं कामगं शुभम् ।
वीर्यादेवार्जितं भद्रे येन यामि विहायसम् ॥ 6 ॥
मम सञ्जातरोषस्य मुखं दृष्ट्वैव मैथिलि ।
विद्रवन्ति परित्रस्तास्सुराश्शक्रपुरोगमाः ॥ 7 ॥
यत्र तिष्ठाम्यहं तत्र मारुतो वाति शङ्कितः ।
तीव्रांशुश्शिशिरांशुश्च भयात्सम्पद्यते रविः ॥ 8 ॥
निष्कम्पपत्रास्तरवो नद्यश्च स्तिमितोदकाः ।
भवन्ति यत्र यत्राहं तिष्ठामि विचरामि च ॥ 9 ॥
मम पारे समुद्रस्य लङ्का नाम पुरी शुभा ।
सम्पूर्णा राक्षसैर्घोरैर्यथेन्द्रस्यामरावती ॥ 10 ॥
प्राकारेण परिक्षिप्ता पाण्डुरेण विराजता ।
हेमकक्ष्या पुरी रम्या वैढूर्यमयतोरणा ॥ 11 ॥
हस्त्यश्वरथसम्बाधा तूर्यनादविनादिता ।
सर्वकालफलैर्वृक्षैस्सङ्कुलोद्द्यानशोभिता ॥ 12 ॥
तत्र त्वं वसती सीते राजपुत्रि मया सह ।
न स्मरिष्यसि नारीणां मानुषीणां मनस्विनि ॥ 13 ॥
भुञ्जाना मानुषान्भोगान्दिव्यांश्च वरवर्णिनि ।
न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गतायुषः ॥ 14 ॥
स्थापयित्वा प्रियं पुत्रं राज्ञा दशरथेन यः ।
मन्दवीर्यस्सुतो ज्येष्ठस्ततः प्रस्थापितो वनम् ॥ 15 ॥
तेन किं भ्रष्टराज्येन रामेण गतचेतसा ।
करिष्यसि विशालाक्षि तापसेन तपस्विना ॥ 16 ॥
सर्वराक्षसभर्तारं कामात्स्वयमिहागतम् ।
न मन्मथशराविष्टं प्रत्याख्यातुं त्वमर्हसि ॥ 17 ॥
प्रत्याख्याय हि मां भीरु परितापं गमिष्यसि ।
चरणेनाभिहत्येव पुरूरवसमूर्वशी ॥ 18 ॥
अङ्गुल्या न समो रामो मम युद्धे स मानुषः ।
तव भाग्येन सम्प्राप्तं भजस्व वरवर्णिनि ॥ 19 ॥
एवमुक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्तलोचना ।
अब्रवीत्परुषं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपम् ॥ 20 ॥
कथं वैश्रवणं देवं सर्वभूतनमस्कृतम् ।
भ्रातरं व्यपदिश्य त्वमशुभं कर्तुमिच्छसि ॥ 21 ॥
अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः ।
येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ॥ 22 ॥
अपहृत्य शचीं भार्यां शक्यमिन्द्रस्य जीवितुम् ।
न च रामस्य भार्यां मामपनीयास्ति जीवितम् ॥ 23 ॥
जीवेच्चिरं वज्रधरस्य हस्ताच्छचीं प्रधृष्याप्रतिरूपरूपाम् ।
न मादृशीं राक्षस दूशयित्वा पीतामृतस्यापि तवास्ति मोक्षः ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
evaṃ bṛvantyāṃ sītāyāṃ saṃrabdaḥ paruṣaṃ vacaḥ |
lalāṭe bhṛkuṭīṃ kṛtvā rāvaṇaḥ pratyuvāca ha || 1 ||
bhrātā vaiśravaṇasyāhaṃ sāpatnyo varavarṇini |
rāvaṇo nāma bhadraṃ te daśagrīvaḥ pratāpavān || 2 ||
yasya devāssagandharvāḥ piśācapatagoragāḥ |
vidravanti bhayādbhītā mṛtyoriva sadā prajāḥ || 3 ||
yena vaiśravaṇo rājā dvaimātraḥ kāraṇāntare |
dvandvamāsāditaḥ krodhādraṇe vikramya nirjitaḥ || 4 ||
yadbhayārtaḥ parityajya svamadhiṣṭhānamṛddhimat |
kailāsaṃ parvataśreṣṭhamadhyāste naravāhanaḥ || 5 ||
yasya tatpuṣpakaṃ nāma vimānaṃ kāmagaṃ śubham |
vīryādevārjitaṃ bhadre yena yāmi vihāyasam || 6 ||
mama sañjātaroṣasya mukhaṃ dṛṣṭvaiva maithili |
vidravanti paritrastāssurāśśakrapurogamāḥ || 7 ||
yatra tiṣṭhāmyahaṃ tatra māruto vāti śaṅkitaḥ |
tīvrāṃśuśśiśirāṃśuśca bhayātsampadyate raviḥ || 8 ||
niṣkampapatrāstaravo nadyaśca stimitodakāḥ |
bhavanti yatra yatrāhaṃ tiṣṭhāmi vicarāmi ca || 9 ||
mama pāre samudrasya laṅkā nāma purī śubhā |
sampūrṇā rākṣasairghorairyathendrasyāmarāvatī || 10 ||
prākāreṇa parikṣiptā pāṇḍureṇa virājatā |
hemakakṣyā purī ramyā vaiḍhūryamayatoraṇā || 11 ||
hastyaśvarathasambādhā tūryanādavināditā |
sarvakālaphalairvṛkṣaissaṅkuloddyānaśobhitā || 12 ||
tatra tvaṃ vasatī sīte rājaputri mayā saha |
na smariṣyasi nārīṇāṃ mānuṣīṇāṃ manasvini || 13 ||
bhuñjānā mānuṣānbhogāndivyāṃśca varavarṇini |
na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gatāyuṣaḥ || 14 ||
sthāpayitvā priyaṃ putraṃ rājñā daśarathena yaḥ |
mandavīryassuto jyeṣṭhastataḥ prasthāpito vanam || 15 ||
tena kiṃ bhraṣṭarājyena rāmeṇa gatacetasā |
kariṣyasi viśālākṣi tāpasena tapasvinā || 16 ||
sarvarākṣasabhartāraṃ kāmātsvayamihāgatam |
na manmathaśarāviṣṭaṃ pratyākhyātuṃ tvamarhasi || 17 ||
pratyākhyāya hi māṃ bhīru paritāpaṃ gamiṣyasi |
caraṇenābhihatyeva purūravasamūrvaśī || 18 ||
aṅgulyā na samo rāmo mama yuddhe sa mānuṣaḥ |
tava bhāgyena samprāptaṃ bhajasva varavarṇini || 19 ||
evamuktā tu vaidehī kruddhā saṃraktalocanā |
abravītparuṣaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipam || 20 ||
kathaṃ vaiśravaṇaṃ devaṃ sarvabhūtanamaskṛtam |
bhrātaraṃ vyapadiśya tvamaśubhaṃ kartumicchasi || 21 ||
avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ || 22 ||
apahṛtya śacīṃ bhāryāṃ śakyamindrasya jīvitum |
na ca rāmasya bhāryāṃ māmapanīyāsti jīvitam || 23 ||
jīvecciraṃ vajradharasya hastācchacīṃ pradhṛṣyāpratirūparūpām |
na mādṛśīṃ rākṣasa dūśayitvā pītāmṛtasyāpi tavāsti mokṣaḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.