𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌚𑌤𑍁𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌤𑌶𑍍𑌶𑍂𑌰𑍍𑌪𑌣𑌖𑌾𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌪𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌵𑌚𑌃 ।
𑌅𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌸𑌙𑍍𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌃 ॥ 1 ॥
𑌕𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌕𑌥𑌂𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌃 𑌕𑌿𑌂𑌰𑍂𑌪𑌃 𑌕𑌿𑌮𑍍𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌕𑌿𑌮𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌸𑍁𑌦𑍁𑌰𑌾𑌸𑌦𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌆𑌯𑍁𑌧𑌂 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌾 𑌯𑍇𑌨 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌃 ।
𑌖𑌰𑌶𑍍𑌚 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌸𑍍𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑍇 𑌦𑍂𑌷𑌣𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌶𑌿𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ॥ 3 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌮𑍂𑌰𑍍𑌛𑌿𑌤𑌾 ।
𑌤𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌤𑌤𑍍𑌵𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑍁𑌮𑍁𑌪𑌚𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇 ॥ 4 ॥
𑌦𑍀𑌰𑍍𑌘𑌬𑌾𑌹𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷 𑌶𑍍𑌚𑍀𑌰𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌾𑌜𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑌃 ।
𑌕𑌨𑍍𑌦𑌰𑍍𑌪𑌸𑌮𑌰𑍂𑌪𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ॥ 5 ॥
𑌶𑌕𑍍𑌰𑌚𑌾𑌪𑌨𑌿𑌭𑌂 𑌚𑌾𑌪𑌂 𑌵𑌿𑌕𑍃𑌷𑍍𑌯 𑌕𑌨𑌕𑌾𑌙𑍍𑌗𑌦𑌮𑍍 ।
𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑌤𑌿 𑌨𑌾𑌰𑌾𑌚𑌾𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌪𑌾𑌨𑌿𑌵 𑌮𑌹𑌾𑌵𑌿𑌷𑌾𑌨𑍍 ॥ 6 ॥
𑌨𑌾𑌦𑌦𑌾𑌨𑌂 𑌶𑌰𑌾𑌨𑍍𑌘𑍋𑌰𑌾𑌨𑍍𑌨𑌮𑍁𑌞𑍍𑌚𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌶𑌿𑌲𑍀𑌮𑍁𑌖𑌾𑌨𑍍 ।
𑌨 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌮𑍁𑌕𑌂 𑌵𑌿𑌕𑌰𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑍇 ॥ 7 ॥
𑌹𑌨𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌤𑍁 𑌤𑌤𑍍𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌶𑌰𑌵𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣𑍇𑌵𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌂 𑌸𑌸𑍍𑌯𑌮𑌾𑌹𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌶𑍍𑌮𑌵𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌭𑌿𑌃 ॥ 8 ॥
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌂 𑌭𑍀𑌮𑌰𑍂𑌪𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶 ।
𑌨𑌿𑌹𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌶𑌰𑍈 𑌸𑍍𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑍈𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨𑍈𑌕𑍇𑌨 𑌪𑌦𑌾𑌤𑌿𑌨𑌾 ॥ 9 ॥
𑌅𑌰𑍍𑌧𑌾𑌧𑌿𑌕𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌖𑌰𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌹𑌦𑍂𑌷𑌣𑌃 ।
𑌋𑌷𑍀𑌣𑌾𑌮𑌭𑌯𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌕𑍍𑌷𑍇𑌮𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌃 ॥ 10 ॥
𑌏𑌕𑌾 𑌕𑌥𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌹𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌭𑍂𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ।
𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀𑌵𑌧𑌂 𑌶𑌙𑍍𑌕𑌮𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ॥ 11 ॥
𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾 𑌗𑍁𑌣𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁𑌲𑍍𑌯𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌅𑌨𑍁𑌰𑌕𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 12 ॥
𑌅𑌮𑌰𑍍𑌷𑍀 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌜𑌯𑍋 𑌜𑍇𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍𑌬𑌲𑍀 ।
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍋 𑌬𑌾𑌹𑍁𑌰𑍍𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑍋 𑌬𑌹𑌿𑌶𑍍𑌚𑌰𑌃 ॥ 13 ॥
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑍇𑌨𑍍𑌦𑍁𑌸𑌦𑍃𑌶𑌾𑌨𑌨𑌾 ।
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍁𑌰𑍍𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌰𑌤𑌾 ॥ 14 ॥
𑌸𑌾 𑌸𑍁𑌕𑍇𑌶𑍀 𑌸𑍁𑌨𑌾𑌸𑍋𑌰𑍁𑌸𑍍𑌸𑍁𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌚 𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀 ।
𑌦𑍇𑌵𑌤𑍇𑌵 𑌵𑌨𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑌤𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌰𑌿𑌵𑌾𑌪𑌰𑌾 ॥ 15 ॥
𑌤𑌪𑍍𑌤𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌵𑌰𑍍𑌣𑌾𑌭𑌾 𑌰𑌕𑍍𑌤𑌤𑍁𑌙𑍍𑌗𑌨𑌖𑍀 𑌶𑍁𑌭𑌾 ।
𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌨𑌾𑌮 𑌵𑌰𑌾𑌰𑍋𑌹𑌾 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀 𑌤𑌨𑍁𑌮𑌧𑍍𑌯𑌮𑌾 ॥ 16 ॥
𑌨𑍈𑌵 𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌨 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑍀 𑌨 𑌯𑌕𑍍𑌷𑍀 𑌨 𑌚 𑌕𑌿𑌨𑍍𑌨𑌰𑍀 ।
𑌨𑍈𑌵𑌂𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌮𑌯𑌾 𑌨𑌾𑌰𑍀 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑍀𑌤𑌲𑍇 ॥ 17 ॥
𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌭𑌵𑍇𑌦𑍍𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌯𑌂 𑌚 𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌪𑌰𑌿𑌷𑍍𑌵𑌜𑍇𑌤𑍍 ।
𑌅𑌤𑌿𑌜𑍀𑌵𑍇𑌤𑍍𑌸 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌷𑍁 𑌲𑍋𑌕𑍇𑌷𑍍𑌵𑌪𑌿 𑌪𑍁𑌰𑌨𑍍𑌦𑌰𑌾𑌤𑍍 ॥ 18 ॥
𑌸𑌾 𑌸𑍁𑌶𑍀𑌲𑌾 𑌵𑌪𑍁𑌶𑍍𑌶𑍍𑌲𑌾𑌘𑍍𑌯𑌾 𑌰𑍂𑌪𑍇𑌣𑌾𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌮𑌾 𑌭𑍁𑌵𑌿 ।
𑌤𑌵𑌾𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌚 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌪𑌤𑌿𑌃 ॥ 19 ॥
𑌤𑌾𑌂 𑌤𑍁 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌣𑌜𑌘𑌨𑌾𑌂 𑌪𑍀𑌨𑌶𑍍𑌰𑍋𑌣𑌿𑌪𑌯𑍋𑌧𑌰𑌾𑌮𑍍 ।
𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌚 𑌤𑌵𑌾𑌨𑍇𑌤𑍁𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌤𑌾𑌹𑌂 𑌵𑌰𑌾𑌨𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌵𑌿𑌰𑍂𑌪𑌿𑌤𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑍇𑌣 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌾𑌭𑍁𑌜 ।
𑌤𑌾𑌂 𑌤𑍁 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌨𑌿𑌭𑌾𑌨𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌮𑌨𑍍𑌮𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌵𑍈 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌿𑌧𑍇𑌯𑍋 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 21 ॥
𑌯𑌦𑌿 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌭𑌿𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯𑍋 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌤𑌵 𑌜𑌾𑌯𑌤𑍇 ।
𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌮𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌾𑌦𑍋 𑌜𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑌿𑌹 𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌃 ॥ 22 ॥
𑌕𑍁𑌰𑍁 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰 ।
𑌵𑌧𑌾𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑌃 ॥ 23 ॥
𑌤𑌂 𑌶𑌰𑍈𑌰𑍍𑌨𑌿𑌶𑌿𑌤𑍈𑌰𑍍𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌂 𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌰𑌥𑌮𑍍 ।
𑌹𑌤𑌨𑌾𑌥𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌵𑌦𑍁𑌪𑌭𑍋𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 24 ॥
𑌰𑍋𑌚𑌤𑍇 𑌯𑌤𑌿 𑌤𑍇 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌮𑍈𑌤𑌦𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰 ।
𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌶𑌙𑍍𑌕𑍇𑌨 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌮𑌮 𑌰𑌾𑌵𑌣 ॥ 25 ॥
𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯𑍇𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌂 𑌚 𑌹𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑌾𑌮𑌬𑌲𑌾 𑌬𑌲𑌾𑌤𑍍 ।
𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑌵𑌦𑍍𑌯𑌾𑌙𑍍𑌗𑍀 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰 ॥ 26 ॥
𑌨𑌿𑌶𑌮𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌶𑌰𑍈𑌰𑌜𑌿𑌹𑍍𑌮𑌗𑍈 𑌰𑍍𑌹𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌗𑌤𑌾𑌨𑍍𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰𑌾𑌨𑍍 ।
𑌖𑌰𑌂 𑌚 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌂 𑌚 𑌦𑍂𑌷𑌣𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌤𑍍𑌰 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑌤𑍍𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ॥ 27 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌚𑌤𑍁𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catustriṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhāṃ dṛṣṭvā bruvantīṃ paruṣaṃ vacaḥ |
amātyamadhye saṅkruddhaḥ paripapraccha rāvaṇaḥ || 1 ||
kaśca rāmaḥ kathaṃvīryaḥ kiṃrūpaḥ kimparākramaḥ |
kimarthaṃ daṇḍakāraṇyaṃ praviṣṭassudurāsadam || 2 ||
āyudhaṃ kiñca rāmasya nihatā yena rākṣasāḥ |
kharaśca nihatassaṅkhye dūṣaṇastriśirāstathā || 3 ||
ityuktā rākṣasendreṇa rākṣasī krodhamūrchitā |
tato rāmaṃ yathātatvamākhyātumupacakrame || 4 ||
dīrghabāhurviśālākṣa ścīrakṛṣṇājināmbaraḥ |
kandarpasamarūpaśca rāmo daśarathātmajaḥ || 5 ||
śakracāpanibhaṃ cāpaṃ vikṛṣya kanakāṅgadam |
dīptān kṣipati nārācānsarpāniva mahāviṣān || 6 ||
nādadānaṃ śarānghorānnamuñcantaṃ śilīmukhān |
na kārmukaṃ vikarṣantaṃ rāmaṃ paśyāmi saṃyuge || 7 ||
hanyamānaṃ tu tatsainyaṃ paśyāmi śaravṛṣṭibhiḥ |
indreṇevottamaṃ sasyamāhatantvaśmavṛṣṭibhiḥ || 8 ||
rakṣasāṃ bhīmarūpāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa |
nihatāni śarai stīkṣṇaistenaikena padātinā || 9 ||
ardhādhikamuhūrtena kharaśca sahadūṣaṇaḥ |
ṛṣīṇāmabhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāśca daṇḍakāḥ || 10 ||
ekā kathañcinmuktāhaṃ paribhūya mahātmanā |
strīvadhaṃ śaṅkamānena rāmeṇa viditātmanā || 11 ||
bhrātā cāsya mahātejā guṇatastulyavikramaḥ |
anuraktaśca bhaktaśca lakṣmaṇo nāma vīryavān || 12 ||
amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimānbalī |
rāmasya dakṣiṇo bāhurnityaṃ prāṇo bahiścaraḥ || 13 ||
rāmasya tu viśālākṣī pūrṇendusadṛśānanā |
dharmapatnī priyā bharturnityaṃ priyahite ratā || 14 ||
sā sukeśī sunāsorussurūpā ca yaśasvinī |
devateva vanasyāsya rājate śrīrivāparā || 15 ||
taptakāñcanavarṇābhā raktatuṅganakhī śubhā |
sītā nāma varārohā vaidehī tanumadhyamā || 16 ||
naiva devī na gandharvī na yakṣī na ca kinnarī |
naivaṃrūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale || 17 ||
yasya sītā bhavedbhāryā yaṃ ca hṛṣṭā pariṣvajet |
atijīvetsa sarveṣu lokeṣvapi purandarāt || 18 ||
sā suśīlā vapuśślāghyā rūpeṇāpratimā bhuvi |
tavānurūpā bhāryā syāttvaṃ ca tasyāstathā patiḥ || 19 ||
tāṃ tu vistīrṇajaghanāṃ pīnaśroṇipayodharām |
bhāryārthe ca tavānetumudyatāhaṃ varānanām || 20 ||
virūpitāsmi krūreṇa lakṣmaṇena mahābhuja |
tāṃ tu dṛṣṭvādya vaidehīṃ pūrṇacandranibhānanām |
manmathasya śarāṇāṃ vai tvaṃ vidheyo bhaviṣyasi || 21 ||
yadi tasyāmabhiprāyo bhāryārthe tava jāyate |
śīghramuddhriyatāṃ pādo jayārthamiha dakṣiṇaḥ || 22 ||
kuru priyaṃ tathā teṣāṃ rakṣasāṃ rākṣaseśvara |
vadhāttasya nṛśaṃsasya rāmasyāśramavāsinaḥ || 23 ||
taṃ śarairniśitairhatvā lakṣmaṇaṃ ca mahāratham |
hatanāthāṃ sukhaṃ sītāṃ yathāvadupabhokṣyasi || 24 ||
rocate yati te vākyaṃ mamaitadrākṣaseśvara |
kriyatāṃ nirviśaṅkena vacanaṃ mama rāvaṇa || 25 ||
vijñāyehātmaśaktiṃ ca hriyatāmabalā balāt |
sītā sarvānavadyāṅgī bhāryārthe rākṣaseśvara || 26 ||
niśamya rāmeṇa śarairajihmagai rhatān janasthānagatānniśācarān |
kharaṃ ca buddhvā nihataṃ ca dūṣaṇaṃ tvamatra kṛtyaṃ pratipattumarhasi || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catustriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ चतुस्त्रिंशस्सर्गः ।
ततश्शूर्पणखां दृष्ट्वा ब्रुवन्तीं परुषं वचः ।
अमात्यमध्ये सङ्क्रुद्धः परिपप्रच्छ रावणः ॥ 1 ॥
कश्च रामः कथंवीर्यः किंरूपः किम्पराक्रमः ।
किमर्थं दण्डकारण्यं प्रविष्टस्सुदुरासदम् ॥ 2 ॥
आयुधं किञ्च रामस्य निहता येन राक्षसाः ।
खरश्च निहतस्सङ्ख्ये दूषणस्त्रिशिरास्तथा ॥ 3 ॥
इत्युक्ता राक्षसेन्द्रेण राक्षसी क्रोधमूर्छिता ।
ततो रामं यथातत्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ 4 ॥
दीर्घबाहुर्विशालाक्ष श्चीरकृष्णाजिनाम्बरः ।
कन्दर्पसमरूपश्च रामो दशरथात्मजः ॥ 5 ॥
शक्रचापनिभं चापं विकृष्य कनकाङ्गदम् ।
दीप्तान् क्षिपति नाराचान्सर्पानिव महाविषान् ॥ 6 ॥
नाददानं शरान्घोरान्नमुञ्चन्तं शिलीमुखान् ।
न कार्मुकं विकर्षन्तं रामं पश्यामि संयुगे ॥ 7 ॥
हन्यमानं तु तत्सैन्यं पश्यामि शरवृष्टिभिः ।
इन्द्रेणेवोत्तमं सस्यमाहतन्त्वश्मवृष्टिभिः ॥ 8 ॥
रक्षसां भीमरूपाणां सहस्राणि चतुर्दश ।
निहतानि शरै स्तीक्ष्णैस्तेनैकेन पदातिना ॥ 9 ॥
अर्धाधिकमुहूर्तेन खरश्च सहदूषणः ।
ऋषीणामभयं दत्तं कृतक्षेमाश्च दण्डकाः ॥ 10 ॥
एका कथञ्चिन्मुक्ताहं परिभूय महात्मना ।
स्त्रीवधं शङ्कमानेन रामेण विदितात्मना ॥ 11 ॥
भ्राता चास्य महातेजा गुणतस्तुल्यविक्रमः ।
अनुरक्तश्च भक्तश्च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान् ॥ 12 ॥
अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान्बली ।
रामस्य दक्षिणो बाहुर्नित्यं प्राणो बहिश्चरः ॥ 13 ॥
रामस्य तु विशालाक्षी पूर्णेन्दुसदृशानना ।
धर्मपत्नी प्रिया भर्तुर्नित्यं प्रियहिते रता ॥ 14 ॥
सा सुकेशी सुनासोरुस्सुरूपा च यशस्विनी ।
देवतेव वनस्यास्य राजते श्रीरिवापरा ॥ 15 ॥
तप्तकाञ्चनवर्णाभा रक्ततुङ्गनखी शुभा ।
सीता नाम वरारोहा वैदेही तनुमध्यमा ॥ 16 ॥
नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किन्नरी ।
नैवंरूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले ॥ 17 ॥
यस्य सीता भवेद्भार्या यं च हृष्टा परिष्वजेत् ।
अतिजीवेत्स सर्वेषु लोकेष्वपि पुरन्दरात् ॥ 18 ॥
सा सुशीला वपुश्श्लाघ्या रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
तवानुरूपा भार्या स्यात्त्वं च तस्यास्तथा पतिः ॥ 19 ॥
तां तु विस्तीर्णजघनां पीनश्रोणिपयोधराम् ।
भार्यार्थे च तवानेतुमुद्यताहं वराननाम् ॥ 20 ॥
विरूपितास्मि क्रूरेण लक्ष्मणेन महाभुज ।
तां तु दृष्ट्वाद्य वैदेहीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
मन्मथस्य शराणां वै त्वं विधेयो भविष्यसि ॥ 21 ॥
यदि तस्यामभिप्रायो भार्यार्थे तव जायते ।
शीघ्रमुद्ध्रियतां पादो जयार्थमिह दक्षिणः ॥ 22 ॥
कुरु प्रियं तथा तेषां रक्षसां राक्षसेश्वर ।
वधात्तस्य नृशंसस्य रामस्याश्रमवासिनः ॥ 23 ॥
तं शरैर्निशितैर्हत्वा लक्ष्मणं च महारथम् ।
हतनाथां सुखं सीतां यथावदुपभोक्ष्यसि ॥ 24 ॥
रोचते यति ते वाक्यं ममैतद्राक्षसेश्वर ।
क्रियतां निर्विशङ्केन वचनं मम रावण ॥ 25 ॥
विज्ञायेहात्मशक्तिं च ह्रियतामबला बलात् ।
सीता सर्वानवद्याङ्गी भार्यार्थे राक्षसेश्वर ॥ 26 ॥
निशम्य रामेण शरैरजिह्मगै र्हतान् जनस्थानगतान्निशाचरान् ।
खरं च बुद्ध्वा निहतं च दूषणं त्वमत्र कृत्यं प्रतिपत्तुमर्हसि ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे चतुस्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catustriṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhāṃ dṛṣṭvā bruvantīṃ paruṣaṃ vacaḥ |
amātyamadhye saṅkruddhaḥ paripapraccha rāvaṇaḥ || 1 ||
kaśca rāmaḥ kathaṃvīryaḥ kiṃrūpaḥ kimparākramaḥ |
kimarthaṃ daṇḍakāraṇyaṃ praviṣṭassudurāsadam || 2 ||
āyudhaṃ kiñca rāmasya nihatā yena rākṣasāḥ |
kharaśca nihatassaṅkhye dūṣaṇastriśirāstathā || 3 ||
ityuktā rākṣasendreṇa rākṣasī krodhamūrchitā |
tato rāmaṃ yathātatvamākhyātumupacakrame || 4 ||
dīrghabāhurviśālākṣa ścīrakṛṣṇājināmbaraḥ |
kandarpasamarūpaśca rāmo daśarathātmajaḥ || 5 ||
śakracāpanibhaṃ cāpaṃ vikṛṣya kanakāṅgadam |
dīptān kṣipati nārācānsarpāniva mahāviṣān || 6 ||
nādadānaṃ śarānghorānnamuñcantaṃ śilīmukhān |
na kārmukaṃ vikarṣantaṃ rāmaṃ paśyāmi saṃyuge || 7 ||
hanyamānaṃ tu tatsainyaṃ paśyāmi śaravṛṣṭibhiḥ |
indreṇevottamaṃ sasyamāhatantvaśmavṛṣṭibhiḥ || 8 ||
rakṣasāṃ bhīmarūpāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa |
nihatāni śarai stīkṣṇaistenaikena padātinā || 9 ||
ardhādhikamuhūrtena kharaśca sahadūṣaṇaḥ |
ṛṣīṇāmabhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāśca daṇḍakāḥ || 10 ||
ekā kathañcinmuktāhaṃ paribhūya mahātmanā |
strīvadhaṃ śaṅkamānena rāmeṇa viditātmanā || 11 ||
bhrātā cāsya mahātejā guṇatastulyavikramaḥ |
anuraktaśca bhaktaśca lakṣmaṇo nāma vīryavān || 12 ||
amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimānbalī |
rāmasya dakṣiṇo bāhurnityaṃ prāṇo bahiścaraḥ || 13 ||
rāmasya tu viśālākṣī pūrṇendusadṛśānanā |
dharmapatnī priyā bharturnityaṃ priyahite ratā || 14 ||
sā sukeśī sunāsorussurūpā ca yaśasvinī |
devateva vanasyāsya rājate śrīrivāparā || 15 ||
taptakāñcanavarṇābhā raktatuṅganakhī śubhā |
sītā nāma varārohā vaidehī tanumadhyamā || 16 ||
naiva devī na gandharvī na yakṣī na ca kinnarī |
naivaṃrūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale || 17 ||
yasya sītā bhavedbhāryā yaṃ ca hṛṣṭā pariṣvajet |
atijīvetsa sarveṣu lokeṣvapi purandarāt || 18 ||
sā suśīlā vapuśślāghyā rūpeṇāpratimā bhuvi |
tavānurūpā bhāryā syāttvaṃ ca tasyāstathā patiḥ || 19 ||
tāṃ tu vistīrṇajaghanāṃ pīnaśroṇipayodharām |
bhāryārthe ca tavānetumudyatāhaṃ varānanām || 20 ||
virūpitāsmi krūreṇa lakṣmaṇena mahābhuja |
tāṃ tu dṛṣṭvādya vaidehīṃ pūrṇacandranibhānanām |
manmathasya śarāṇāṃ vai tvaṃ vidheyo bhaviṣyasi || 21 ||
yadi tasyāmabhiprāyo bhāryārthe tava jāyate |
śīghramuddhriyatāṃ pādo jayārthamiha dakṣiṇaḥ || 22 ||
kuru priyaṃ tathā teṣāṃ rakṣasāṃ rākṣaseśvara |
vadhāttasya nṛśaṃsasya rāmasyāśramavāsinaḥ || 23 ||
taṃ śarairniśitairhatvā lakṣmaṇaṃ ca mahāratham |
hatanāthāṃ sukhaṃ sītāṃ yathāvadupabhokṣyasi || 24 ||
rocate yati te vākyaṃ mamaitadrākṣaseśvara |
kriyatāṃ nirviśaṅkena vacanaṃ mama rāvaṇa || 25 ||
vijñāyehātmaśaktiṃ ca hriyatāmabalā balāt |
sītā sarvānavadyāṅgī bhāryārthe rākṣaseśvara || 26 ||
niśamya rāmeṇa śarairajihmagai rhatān janasthānagatānniśācarān |
kharaṃ ca buddhvā nihataṃ ca dūṣaṇaṃ tvamatra kṛtyaṃ pratipattumarhasi || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catustriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.