𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌚𑌤𑍁𑌶𑍍𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌥𑌾 𑌤𑍁 𑌤𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌦𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌰𑌘𑍁𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑌃 ।
𑌬𑌬𑌨𑍍𑌧𑌾𑌸𑌿𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾 𑌜𑌾𑌮𑍍𑌬𑍂𑌨𑌦𑌮𑌯𑌤𑍍𑌸𑌰𑍁𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌤𑌤 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌵𑌨𑌤𑌂 𑌚𑌾𑌪𑌮𑌾𑌦𑌾𑌯𑌾𑌽𑌤𑍍𑌮𑌵𑌿𑌭𑍂𑌷𑌣𑌮𑍍 ।
𑌆𑌬𑌧𑍍𑌯 𑌚 𑌕𑌲𑌾𑌪𑍗 𑌦𑍍𑌵𑍗 𑌜𑌗𑌾𑌮𑍋𑌦𑌗𑍍𑌰𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ॥ 2 ॥
𑌤𑌂 𑌵𑌞𑍍𑌚𑌯𑌾𑌨𑍋 𑌰𑌾𑌜𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌮𑌾𑌪𑌤𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌵𑍈 ।
𑌬𑌭𑍂𑌵𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑍍𑌹𑌿𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌸𑌾𑌤𑍍𑌪𑍁𑌨𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑍇𑌽𑌭𑌵𑌤𑍍 ।
𑌚 ॥ 3 ॥
𑌬𑌦𑍍𑌧𑌾𑌸𑌿𑌰𑍍𑌧𑌨𑍁𑌰𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌦𑍁𑌦𑍍𑌰𑌾𑌵 𑌯𑌤𑍋 𑌮𑍃𑌗𑌃 ।
𑌤𑌂 𑌸𑍍𑌮 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌰𑍂𑌪𑍇𑌣 𑌦𑍍𑌯𑍋𑌤𑌮𑌾𑌨𑌮𑌿𑌵𑌾𑌗𑍍𑌰𑌤𑌃 ॥ 4 ॥
𑌅𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌧𑌾𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌧𑌨𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾𑌣𑌿𑌰𑍍𑌮𑌹𑌾𑌵𑌨𑍇 ।
𑌅𑌤𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌮𑌿𑌷𑍋𑌃 𑌪𑌾𑌤𑌾𑌲𑍍𑌲𑍋𑌭𑌯𑌾𑌨𑌂 𑌕𑌦𑌾𑌚𑌨 ॥ 5 ॥
𑌶𑌙𑍍𑌕𑌿𑌤𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌮𑍁𑌤𑍍𑌪𑌤𑌨𑍍𑌤𑌮𑌿𑌵𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑍇 ।
𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌮𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌵𑌨𑍋𑌦𑍍𑌦𑍇𑌶𑍇𑌷𑍁 𑌕𑍇𑌷𑍁𑌚𑌿𑌤𑍍 ॥ 6 ॥
𑌛𑌿𑌨𑍍𑌨𑌾𑌭𑍍𑌰𑍈𑌰𑌿𑌵 𑌸𑌂𑌵𑍀𑌤𑌂 𑌶𑌾𑌰𑌦𑌂 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌮𑌣𑍍𑌡𑌲𑌮𑍍 ।
𑌮𑍁𑌹𑍁𑌰𑍍𑌤𑌾𑌦𑍇𑌵 𑌦𑌦𑍃𑌶𑍇 𑌮𑍁𑌹𑍁𑌰𑍍𑌦𑍂𑌰𑌾𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌤𑍇 ॥ 7 ॥
𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾𑌦𑍇𑌵𑌂 𑌸𑍋𑌽𑌪𑌾𑌕𑌰𑍍𑌷𑌤 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌮𑍍 ।
𑌸𑍁𑌦𑍂𑌰𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑍋 𑌮𑍃𑌗𑌤𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌃 ॥ 8 ॥
𑌆𑌸𑍀𑌤𑍍 𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑍋 𑌵𑌿𑌵𑌶𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌮𑍋𑌹𑌿𑌤𑌃 ।
𑌅𑌥𑌾𑌵𑌤𑌸𑍍𑌥𑍇 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚𑌾𑌯𑌾𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌶𑌾𑌦𑍍𑌵𑌲𑍇 ॥ 9 ॥
𑌸 𑌤𑌮𑍁𑌨𑍍𑌮𑌾𑌦𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌮𑍃𑌗𑌰𑍂𑌪𑍋 𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰𑌃 ।
𑌮𑍃𑌗𑍈𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌵𑍃𑌤𑍋 𑌵𑌨𑍍𑌯𑍈𑌰𑌦𑍂𑌰𑌾𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌤 ॥ 10 ॥
𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑍁𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑍈𑌵𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍇𑌵𑌾𑌭𑍍𑌯𑌧𑌾𑌵𑌤 ।
𑌤𑌤𑍍𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾𑌦𑍇𑌵 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌸𑌾𑌤𑍍𑌪𑍁𑌨𑌰𑌨𑍍𑌤𑌰𑍍𑌹𑌿𑌤𑍋𑌽𑌭𑌵𑌤𑍍 ॥ 11 ॥
𑌪𑍁𑌨𑌰𑍇𑌵 𑌤𑌤𑍋 𑌦𑍂𑌰𑌾𑌦𑍍𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌷𑌣𑍍𑌡𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌹𑌨𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌃 ॥ 12 ॥
𑌭𑍂𑌯𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌶𑌰𑌮𑍁𑌦𑍍𑌧𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌪𑌿𑌤𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌰𑌶𑍍𑌮𑌿𑌪𑍍𑌰𑌤𑍀𑌕𑌾𑌶𑌂 𑌜𑍍𑌵𑌲𑌨𑍍𑌤𑌮𑌰𑌿𑌮𑌰𑍍𑌦𑌨𑌃 ॥ 13 ॥
𑌸𑌨𑍍𑌧𑌾𑌯 𑌸𑍁𑌦𑍃𑌢𑍇 𑌚𑌾𑌪𑍇 𑌵𑌿𑌕𑍃𑌷𑍍𑌯 𑌬𑌲𑌵𑌦𑍍𑌬𑌲𑍀 ।
𑌤𑌮𑍇𑌵 𑌮𑍃𑌗𑌮𑍁𑌦𑍍𑌦𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌶𑍍𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑌮𑌿𑌵 𑌪𑌨𑍍𑌨𑌗𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌮𑍁𑌮𑍋𑌚 𑌜𑍍𑌵𑌲𑌿𑌤𑌂 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌮𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌵𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌰𑍂𑌪𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌭𑌿𑌦𑍍𑌯 𑌶𑌰𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ॥ 15 ॥
𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑌸𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌹𑍃𑌦𑌯𑌂 𑌬𑌿𑌭𑍇𑌦𑌾𑌶𑌨𑌿𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌭𑌃 ।
𑌤𑌾𑌲𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌮𑌥𑍋𑌤𑍍𑌪𑍍𑌲𑍁𑌤𑍍𑌯 𑌨𑍍𑌯𑌪𑌤𑌤𑍍𑌸𑌶𑌰𑌾𑌤𑍁𑌰𑌃 ॥ 16 ॥
𑌵𑌿𑌨𑌦𑌨𑍍𑌭𑍈𑌰𑌵𑌂 𑌨𑌾𑌦𑌂 𑌧𑌰𑌣𑍍𑌯𑌾𑌮𑌲𑍍𑌪𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌃 ।
𑌮𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌾𑌣𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑍋 𑌜𑌹𑍗 𑌤𑌾𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌰𑌿𑌮𑌾𑌂 𑌤𑌨𑍁𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌰𑌕𑍍𑌷𑍋 𑌦𑌧𑍍𑌯𑍗 𑌕𑍇𑌨 𑌤𑍁 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑍍 ।
𑌇𑌹 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌯𑍇𑌤𑍍𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌤𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌵𑌣𑍋 𑌹𑌰𑍇𑌤𑍍 ॥ 18 ॥
𑌸 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌕𑌾𑌲𑌮𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯 𑌚𑌕𑌾𑌰 𑌚 𑌤𑌤 𑌸𑍍𑌵𑌨𑌮𑍍 ।
𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌸𑍍𑌯𑍇𑌹 𑌹𑌾 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌤𑌿 𑌚 ॥ 19 ॥
𑌤𑍇𑌨 𑌮𑌰𑍍𑌮𑌣𑌿 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌶𑌰𑍇𑌣𑌾𑌨𑍁𑌪𑌮𑍇𑌨 𑌹𑌿 ।
𑌮𑍃𑌗𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌤𑍁 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌰𑍂𑌪𑌮𑌾𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ॥ 20 ॥
𑌚𑌕𑍍𑌰𑍇 𑌸 𑌸𑍁𑌮𑌹𑌾𑌕𑌾𑌯𑌂 𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑍋 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌂 𑌤𑍍𑌯𑌜𑌨𑍍 ।
𑌤𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌪𑌤𑌿𑌤𑌂 𑌭𑍂𑌮𑍗 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌰𑍁𑌧𑌿𑌰𑌸𑌿𑌕𑍍𑌤𑌾𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌮𑌹𑍀𑌤𑌲𑍇 ।
𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌮𑌨𑌸𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌚𑌸𑍍𑌸𑍍𑌮𑌰𑌨𑍍 ॥ 22 ॥
𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌮𑌾𑌯𑍈𑌷𑌾 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑍋𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨 𑌤𑍁 ।
𑌤𑌤𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌹𑍍𑌯𑌭𑌵𑌚𑍍𑌚𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌹𑌤𑌃 ॥ 23 ॥
𑌹𑌾 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑌮𑌾𑌕𑍍𑌰𑍁𑌶𑍍𑌯 𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌸𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ।
𑌮𑌮𑌾𑌰 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌸𑍍𑌸𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌕𑌥𑌂 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍 ॥ 24 ॥
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍁𑌃 𑌕𑌾𑌮𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌂 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌇𑌤𑌿 𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌤𑌨𑍂𑌰𑍁𑌹𑌃 ॥ 25 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌭𑌯𑌂 𑌤𑍀𑌵𑍍𑌰𑌮𑌾𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌵𑌿𑌷𑌾𑌦𑌜𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌤𑌂 𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌤𑌤𑍍𑌸𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ॥ 26 ॥
𑌨𑌿𑌹𑌤𑍍𑌯 𑌪𑍃𑌷𑌤𑌂 𑌚𑌾𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌾𑌂𑌸𑌮𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌤𑍍𑌵𑌰𑌮𑌾𑌣𑍋 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌸𑌸𑌾𑌰𑌾𑌭𑌿𑌮𑍁𑌖𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 ॥ 27 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌚𑌤𑍁𑌶𑍍𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
tathā tu taṃ samādiśya bhrātaraṃ raghunandanaḥ |
babandhāsiṃ mahātejā jāmbūnadamayatsarum || 1 ||
tata stryavanataṃ cāpamādāyā'tmavibhūṣaṇam |
ābadhya ca kalāpau dvau jagāmodagravikramaḥ || 2 ||
taṃ vañcayāno rājendramāpatantaṃ nirīkṣyavai |
babhūvāntarhitastrāsātpunassandarśane'bhavat |
ca || 3 ||
baddhāsirdhanurādāya pradudrāva yato mṛgaḥ |
taṃ sma paśyati rūpeṇa dyotamānamivāgrataḥ || 4 ||
avekṣyāvekṣya dhāvantaṃ dhanuṣpāṇirmahāvane |
ativṛttamiṣoḥ pātāllobhayānaṃ kadācana || 5 ||
śaṅkitantu samudbhrāntamutpatantamivāmbare |
dṛśyamānamadṛśyaṃ ca vanoddeśeṣu keṣucit || 6 ||
chinnābhrairiva saṃvītaṃ śāradaṃ candramaṇḍalam |
muhurtādeva dadṛśe muhurdūrātprakāśate || 7 ||
darśanādarśanādevaṃ so'pākarṣata rāghavam |
sudūramāśramasyāsya mārīco mṛgatāṃ gataḥ || 8 ||
āsīt kruddhastu kākutstho vivaśastena mohitaḥ |
athāvatasthe sambhrāntaścāyāmāśritya śādvale || 9 ||
sa tamunmādayāmāsa mṛgarūpo niśācaraḥ |
mṛgaiḥ parivṛto vanyairadūrātpratyadṛśyata || 10 ||
gṛhītukāmaṃ dṛṣṭvaivaṃ punarevābhyadhāvata |
tatkṣaṇādeva santrāsātpunarantarhito'bhavat || 11 ||
punareva tato dūrādvṛkṣaṣaṇḍādvinissṛtam |
dṛṣṭvā rāmo mahātejāstaṃ hantuṃ kṛtaniścayaḥ || 12 ||
bhūyastu śaramuddhṛtya kupitastatra rāghavaḥ |
sūryaraśmipratīkāśaṃ jvalantamarimardanaḥ || 13 ||
sandhāya sudṛḍhe cāpe vikṛṣya balavadbalī |
tameva mṛgamuddiśya śvasantamiva pannagam || 14 ||
mumoca jvalitaṃ dīptamastraṃ brahmavinirmitam |
śarīraṃ mṛgarūpasya vinirbhidya śarottamaḥ || 15 ||
mārīcasyaiva hṛdayaṃ bibhedāśanisannibhaḥ |
tālamātramathotplutya nyapatatsaśarāturaḥ || 16 ||
vinadanbhairavaṃ nādaṃ dharaṇyāmalpajīvitaḥ |
mriyamāṇastu mārīco jahau tāṃ kṛtrimāṃ tanum || 17 ||
smṛtvā tadvacanaṃ rakṣo dadhyau kena tu lakṣmaṇam |
iha prasthāpayetsītā śūnye tāṃ rāvaṇo haret || 18 ||
sa prāptakālamājñāya cakāra ca tata svanam |
sadṛśaṃ rāghavasyeha hā sīte lakṣmaṇeti ca || 19 ||
tena marmaṇi nirviddhaṃ śareṇānupamena hi |
mṛgarūpaṃ tu tattyaktvā rākṣasaṃ rūpamāsthitaḥ || 20 ||
cakre sa sumahākāyaṃ mārīco jīvitaṃ tyajan |
taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau rākṣasaṃ ghoradarśanam || 21 ||
rāmo rudhirasiktāṅgaṃ ceṣṭamānaṃ mahītale |
jagāma manasā sītāṃ lakṣmaṇasya vacassmaran || 22 ||
mārīcasya tu māyaiṣā pūrvoktaṃ lakṣmaṇena tu |
tattathā hyabhavaccādya mārīco'yaṃ mayā hataḥ || 23 ||
hā sīte lakṣmaṇetyevamākruśya ca mahāsvaram |
mamāra rākṣasasso'yaṃ śrutvā sītā kathaṃ bhavet || 24 ||
lakṣmaṇaśca mahābāhuḥ kāmavasthāṃ gamiṣyati |
iti sañcintya dharmātmā rāmo hṛṣṭatanūruhaḥ || 25 ||
tatra rāmaṃ bhayaṃ tīvramāviveśa viṣādajam |
rākṣasaṃ mṛgarūpaṃ taṃ hatvā śrutvā ca tatsvaram || 26 ||
nihatya pṛṣataṃ cānyaṃ māṃsamādāya rāghavaḥ |
tvaramāṇo janasthānaṃ sasārābhimukhastadā || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ चतुश्चत्वारिंशस्सर्गः ।
तथा तु तं समादिश्य भ्रातरं रघुनन्दनः ।
बबन्धासिं महातेजा जाम्बूनदमयत्सरुम् ॥ 1 ॥
तत स्त्र्यवनतं चापमादायाऽत्मविभूषणम् ।
आबध्य च कलापौ द्वौ जगामोदग्रविक्रमः ॥ 2 ॥
तं वञ्चयानो राजेन्द्रमापतन्तं निरीक्ष्यवै ।
बभूवान्तर्हितस्त्रासात्पुनस्सन्दर्शनेऽभवत् ।
च ॥ 3 ॥
बद्धासिर्धनुरादाय प्रदुद्राव यतो मृगः ।
तं स्म पश्यति रूपेण द्योतमानमिवाग्रतः ॥ 4 ॥
अवेक्ष्यावेक्ष्य धावन्तं धनुष्पाणिर्महावने ।
अतिवृत्तमिषोः पाताल्लोभयानं कदाचन ॥ 5 ॥
शङ्कितन्तु समुद्भ्रान्तमुत्पतन्तमिवाम्बरे ।
दृश्यमानमदृश्यं च वनोद्देशेषु केषुचित् ॥ 6 ॥
छिन्नाभ्रैरिव संवीतं शारदं चन्द्रमण्डलम् ।
मुहुर्तादेव ददृशे मुहुर्दूरात्प्रकाशते ॥ 7 ॥
दर्शनादर्शनादेवं सोऽपाकर्षत राघवम् ।
सुदूरमाश्रमस्यास्य मारीचो मृगतां गतः ॥ 8 ॥
आसीत् क्रुद्धस्तु काकुत्स्थो विवशस्तेन मोहितः ।
अथावतस्थे सम्भ्रान्तश्चायामाश्रित्य शाद्वले ॥ 9 ॥
स तमुन्मादयामास मृगरूपो निशाचरः ।
मृगैः परिवृतो वन्यैरदूरात्प्रत्यदृश्यत ॥ 10 ॥
गृहीतुकामं दृष्ट्वैवं पुनरेवाभ्यधावत ।
तत्क्षणादेव सन्त्रासात्पुनरन्तर्हितोऽभवत् ॥ 11 ॥
पुनरेव ततो दूराद्वृक्षषण्डाद्विनिस्सृतम् ।
दृष्ट्वा रामो महातेजास्तं हन्तुं कृतनिश्चयः ॥ 12 ॥
भूयस्तु शरमुद्धृत्य कुपितस्तत्र राघवः ।
सूर्यरश्मिप्रतीकाशं ज्वलन्तमरिमर्दनः ॥ 13 ॥
सन्धाय सुदृढे चापे विकृष्य बलवद्बली ।
तमेव मृगमुद्दिश्य श्वसन्तमिव पन्नगम् ॥ 14 ॥
मुमोच ज्वलितं दीप्तमस्त्रं ब्रह्मविनिर्मितम् ।
शरीरं मृगरूपस्य विनिर्भिद्य शरोत्तमः ॥ 15 ॥
मारीचस्यैव हृदयं बिभेदाशनिसन्निभः ।
तालमात्रमथोत्प्लुत्य न्यपतत्सशरातुरः ॥ 16 ॥
विनदन्भैरवं नादं धरण्यामल्पजीवितः ।
म्रियमाणस्तु मारीचो जहौ तां कृत्रिमां तनुम् ॥ 17 ॥
स्मृत्वा तद्वचनं रक्षो दध्यौ केन तु लक्ष्मणम् ।
इह प्रस्थापयेत्सीता शून्ये तां रावणो हरेत् ॥ 18 ॥
स प्राप्तकालमाज्ञाय चकार च तत स्वनम् ।
सदृशं राघवस्येह हा सीते लक्ष्मणेति च ॥ 19 ॥
तेन मर्मणि निर्विद्धं शरेणानुपमेन हि ।
मृगरूपं तु तत्त्यक्त्वा राक्षसं रूपमास्थितः ॥ 20 ॥
चक्रे स सुमहाकायं मारीचो जीवितं त्यजन् ।
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ राक्षसं घोरदर्शनम् ॥ 21 ॥
रामो रुधिरसिक्ताङ्गं चेष्टमानं महीतले ।
जगाम मनसा सीतां लक्ष्मणस्य वचस्स्मरन् ॥ 22 ॥
मारीचस्य तु मायैषा पूर्वोक्तं लक्ष्मणेन तु ।
तत्तथा ह्यभवच्चाद्य मारीचोऽयं मया हतः ॥ 23 ॥
हा सीते लक्ष्मणेत्येवमाक्रुश्य च महास्वरम् ।
ममार राक्षसस्सोऽयं श्रुत्वा सीता कथं भवेत् ॥ 24 ॥
लक्ष्मणश्च महाबाहुः कामवस्थां गमिष्यति ।
इति सञ्चिन्त्य धर्मात्मा रामो हृष्टतनूरुहः ॥ 25 ॥
तत्र रामं भयं तीव्रमाविवेश विषादजम् ।
राक्षसं मृगरूपं तं हत्वा श्रुत्वा च तत्स्वरम् ॥ 26 ॥
निहत्य पृषतं चान्यं मांसमादाय राघवः ।
त्वरमाणो जनस्थानं ससाराभिमुखस्तदा ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे चतुश्चत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
tathā tu taṃ samādiśya bhrātaraṃ raghunandanaḥ |
babandhāsiṃ mahātejā jāmbūnadamayatsarum || 1 ||
tata stryavanataṃ cāpamādāyā'tmavibhūṣaṇam |
ābadhya ca kalāpau dvau jagāmodagravikramaḥ || 2 ||
taṃ vañcayāno rājendramāpatantaṃ nirīkṣyavai |
babhūvāntarhitastrāsātpunassandarśane'bhavat |
ca || 3 ||
baddhāsirdhanurādāya pradudrāva yato mṛgaḥ |
taṃ sma paśyati rūpeṇa dyotamānamivāgrataḥ || 4 ||
avekṣyāvekṣya dhāvantaṃ dhanuṣpāṇirmahāvane |
ativṛttamiṣoḥ pātāllobhayānaṃ kadācana || 5 ||
śaṅkitantu samudbhrāntamutpatantamivāmbare |
dṛśyamānamadṛśyaṃ ca vanoddeśeṣu keṣucit || 6 ||
chinnābhrairiva saṃvītaṃ śāradaṃ candramaṇḍalam |
muhurtādeva dadṛśe muhurdūrātprakāśate || 7 ||
darśanādarśanādevaṃ so'pākarṣata rāghavam |
sudūramāśramasyāsya mārīco mṛgatāṃ gataḥ || 8 ||
āsīt kruddhastu kākutstho vivaśastena mohitaḥ |
athāvatasthe sambhrāntaścāyāmāśritya śādvale || 9 ||
sa tamunmādayāmāsa mṛgarūpo niśācaraḥ |
mṛgaiḥ parivṛto vanyairadūrātpratyadṛśyata || 10 ||
gṛhītukāmaṃ dṛṣṭvaivaṃ punarevābhyadhāvata |
tatkṣaṇādeva santrāsātpunarantarhito'bhavat || 11 ||
punareva tato dūrādvṛkṣaṣaṇḍādvinissṛtam |
dṛṣṭvā rāmo mahātejāstaṃ hantuṃ kṛtaniścayaḥ || 12 ||
bhūyastu śaramuddhṛtya kupitastatra rāghavaḥ |
sūryaraśmipratīkāśaṃ jvalantamarimardanaḥ || 13 ||
sandhāya sudṛḍhe cāpe vikṛṣya balavadbalī |
tameva mṛgamuddiśya śvasantamiva pannagam || 14 ||
mumoca jvalitaṃ dīptamastraṃ brahmavinirmitam |
śarīraṃ mṛgarūpasya vinirbhidya śarottamaḥ || 15 ||
mārīcasyaiva hṛdayaṃ bibhedāśanisannibhaḥ |
tālamātramathotplutya nyapatatsaśarāturaḥ || 16 ||
vinadanbhairavaṃ nādaṃ dharaṇyāmalpajīvitaḥ |
mriyamāṇastu mārīco jahau tāṃ kṛtrimāṃ tanum || 17 ||
smṛtvā tadvacanaṃ rakṣo dadhyau kena tu lakṣmaṇam |
iha prasthāpayetsītā śūnye tāṃ rāvaṇo haret || 18 ||
sa prāptakālamājñāya cakāra ca tata svanam |
sadṛśaṃ rāghavasyeha hā sīte lakṣmaṇeti ca || 19 ||
tena marmaṇi nirviddhaṃ śareṇānupamena hi |
mṛgarūpaṃ tu tattyaktvā rākṣasaṃ rūpamāsthitaḥ || 20 ||
cakre sa sumahākāyaṃ mārīco jīvitaṃ tyajan |
taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau rākṣasaṃ ghoradarśanam || 21 ||
rāmo rudhirasiktāṅgaṃ ceṣṭamānaṃ mahītale |
jagāma manasā sītāṃ lakṣmaṇasya vacassmaran || 22 ||
mārīcasya tu māyaiṣā pūrvoktaṃ lakṣmaṇena tu |
tattathā hyabhavaccādya mārīco'yaṃ mayā hataḥ || 23 ||
hā sīte lakṣmaṇetyevamākruśya ca mahāsvaram |
mamāra rākṣasasso'yaṃ śrutvā sītā kathaṃ bhavet || 24 ||
lakṣmaṇaśca mahābāhuḥ kāmavasthāṃ gamiṣyati |
iti sañcintya dharmātmā rāmo hṛṣṭatanūruhaḥ || 25 ||
tatra rāmaṃ bhayaṃ tīvramāviveśa viṣādajam |
rākṣasaṃ mṛgarūpaṃ taṃ hatvā śrutvā ca tatsvaram || 26 ||
nihatya pṛṣataṃ cānyaṃ māṃsamādāya rāghavaḥ |
tvaramāṇo janasthānaṃ sasārābhimukhastadā || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.