𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌮𑌹𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌵𑌾𑌨𑍍 ।
𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌧𑌰𑍍𑌷𑌸𑍍𑌤𑌾𑌪𑌸𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌮𑌣𑍍𑌡𑌲𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌕𑍁𑌶𑌚𑍀𑌰𑌪𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑍍𑌯𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍍𑌯𑌾 𑌸𑌮𑌾𑌵𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌯𑌥𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌦𑌰𑍍𑌶𑌂 𑌗𑌗𑌨𑍇 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌮𑌣𑍍𑌡𑌲𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌶𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌸𑌮𑍍𑌮𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌜𑌿𑌰𑌂 𑌸𑌦𑌾 ।
𑌮𑍃𑌗𑍈𑌰𑍍𑌬𑌹𑍁𑌭𑌿𑌰𑌾𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌸𑌙𑍍𑌘𑍈𑌸𑍍𑌸𑌮𑌾𑌵𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌂 𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌨𑍃𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌚 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌮𑌪𑍍𑌸𑌰𑌸𑌾𑌂 𑌗𑌣𑍈𑌃 ।
𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑍈𑌰𑌗𑍍𑌨𑌿𑌶𑌰𑌣𑍈𑌃 𑌸𑍍𑌰𑍁𑌗𑍍𑌭𑌾𑌣𑍍𑌡𑍈𑌰𑌜𑌿𑌨𑍈𑌃 𑌕𑍁𑌶𑍈𑌃 ॥ 4 ॥
𑌸𑌮𑌿𑌦𑍍𑌭𑌿𑌸𑍍𑌤𑍋𑌯𑌕𑌲𑌶𑍈𑌃 𑌫𑌲𑌮𑍂𑌲𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌆𑌰𑌣𑍍𑌯𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑍈𑌃 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑍈𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌦𑍁𑌫𑌲𑍈𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌬𑌲𑌿𑌹𑍋𑌮𑌾𑌰𑍍𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌘𑍋𑌷𑌨𑌿𑌨𑌾𑌦𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑍈𑌶𑍍𑌚𑌾𑌨𑍍𑌯𑍈𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌚 𑌸𑌪𑌦𑍍𑌮𑌯𑌾 ॥ 6 ॥
𑌫𑌲𑌮𑍂𑌲𑌾𑌶𑌨𑍈𑌰𑍍𑌦𑌾𑌨𑍍𑌤𑍈𑌶𑍍𑌚𑍀𑌰𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌾𑌜𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑍈𑌃 ।
𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌵𑍈𑌶𑍍𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌭𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑍈𑌰𑍍𑌮𑍁𑌨𑌿𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑍁𑌤𑌮𑍍 ॥ 7 ॥
𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌨𑌿𑌯𑌤𑌾𑌹𑌾𑌰𑍈𑌃 𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌂 𑌪𑌰𑌮𑌰𑍍𑌷𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌤𑌦𑍍𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌭𑌵𑌨𑌪𑍍𑌰𑌖𑍍𑌯𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌘𑍋𑌷𑌨𑌿𑌨𑌾𑌦𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌵𑌿𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑍍𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗𑍈𑌰𑍍𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑍈𑌰𑍁𑌪𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌤𑌦𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑌾𑌪𑌸𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌮𑌣𑍍𑌡𑌲𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌅𑌭𑍍𑌯𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾 𑌵𑌿𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌦𑍍𑌧𑌨𑍁𑌃 ।
𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍋𑌪𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑌯𑌃 ॥ 10 ॥
𑌅𑌭𑍍𑌯𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌾 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌚 𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌤𑍇 𑌤𑌂 𑌸𑍋𑌮𑌮𑌿𑌵𑍋𑌦𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌵𑍈 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍁 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌚 𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌮𑌙𑍍𑌗𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌯𑍁𑌞𑍍𑌜𑌾𑌨𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌨𑍍𑌦𑍃𑌢𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾𑌃 ॥ 12 ॥
𑌰𑍂𑌪𑌸𑌂𑌹𑌨𑌨𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀𑌂 𑌸𑍗𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍁𑌵𑍇𑌷𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌦𑌦𑍃𑌶𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌿𑌤𑌾𑌕𑌾𑌰𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑌃 ॥ 13 ॥
𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌨𑍇𑌤𑍍𑌰𑍈𑌰𑌨𑌿𑌮𑌿𑌷𑍈𑌰𑌿𑌵 ।
𑌆𑌶𑍍𑌚𑌰𑍍𑌯𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑍍𑌦𑌦𑍃𑌶𑍁𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌤𑍇 𑌵𑌨𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌃 ॥ 14 ॥
𑌅𑌤𑍍𑌰𑍈𑌨𑌂 𑌹𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗𑌾 𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌰𑌤𑌾𑌃 ।
𑌅𑌤𑌿𑌥𑌿𑌂 𑌪𑌰𑍍𑌣𑌶𑌾𑌲𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌂 𑌸𑌨𑍍𑌨𑍍𑌯𑌵𑍇𑌶𑌯𑌨𑍍 ॥ 15 ॥
𑌤𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌧𑌿𑌨𑌾 𑌪𑌾𑌵𑌕𑍋𑌪𑌮𑌾𑌃 ।
𑌆𑌜𑌹𑍍𑌰𑍁𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗𑌾𑌃 𑌸𑌲𑌿𑌲𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌃 ॥ 16 ॥
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌂 𑌮𑍂𑌲𑌂 𑌫𑌲𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌂 𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌨𑌿𑌵𑍇𑌦𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌯𑍋𑌽𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍 ॥ 17 ॥
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌪𑌾𑌲𑍋 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌰𑌣𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌯𑌶𑌾𑌃 ।
𑌪𑍂𑌜𑌨𑍀𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌾𑌨𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌧𑌰𑍋 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌃 ॥ 18 ॥
𑌇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯𑍇𑌹 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌭𑌾𑌗𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌵𑌰𑌾𑌨𑍍𑌭𑍋𑌗𑌾𑌨𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍 𑌭𑍁𑌙𑌕𑍍𑌤𑍇𑌲𑍋𑌕𑌨𑌮𑌸𑍍𑌕𑍃𑌤𑌃 ॥ 19 ॥
𑌤𑍇 𑌵𑌯𑌂 𑌭𑌵𑌤𑌾 𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾 𑌭𑌵𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌯𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑌃 ।
𑌨𑌗𑌰𑌸𑍍𑌥𑍋 𑌵𑌨𑌸𑍍𑌥𑍋 𑌵𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌨𑍋 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌜𑌨𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ॥ 20 ॥
𑌨𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌦𑌣𑍍𑌡𑌾 𑌵𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌞𑍍𑌜𑌿𑌤𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌾 𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌃 ।
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌣𑍀𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌶𑌶𑍍𑌵𑌦𑌗𑌰𑍍𑌭𑌭𑍂𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑌪𑍋𑌧𑌨𑌾𑌃 ॥ 21 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌫𑌲𑍈𑌰𑍍𑌮𑍂𑌲𑍈𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑍈𑌰𑍍𑌵𑌨𑍍𑌯𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌮𑍍 ।
𑌅𑌨𑍍𑌯𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌹𑌾𑌰𑍈𑌃 𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑌪𑍂𑌜𑌯𑌨𑍍 ॥ 22 ॥
𑌤𑌥𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌤𑌾𑌪𑌸𑌾𑌸𑍍𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌵𑌾𑌨𑌰𑍋𑌪𑌮𑌾𑌃 ।
𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌾 𑌯𑌥𑌾𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑌂 𑌤𑌰𑍍𑌪𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸𑍁𑌰𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ॥ 23 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha prathamassargaḥ |
praviśya tu mahāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyamātmavān |
dadarśa rāmo durdharṣastāpasāśramamaṇḍalam || 1 ||
kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam |
yathā pradīptaṃ durdarśaṃ gagane sūryamaṇḍalam || 2 ||
śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ susammṛṣṭājiraṃ sadā |
mṛgairbahubhirākīrṇaṃ pakṣisaṅghaissamāvṛtam || 3 ||
pūjitaṃ ca pranṛttaṃ ca nityamapsarasāṃ gaṇaiḥ |
viśālairagniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍairajinaiḥ kuśaiḥ || 4 ||
samidbhistoyakalaśaiḥ phalamūlaiśca śobhitam |
āraṇyaiśca mahāvṛkṣaiḥ puṇyaissvāduphalairvṛtam || 5 ||
balihomārcitaṃ puṇyaṃ brahmaghoṣanināditam |
puṣpaiścānyaiḥ parikṣiptaṃ padminyā ca sapadmayā || 6 ||
phalamūlāśanairdāntaiścīrakṛṣṇājināmbaraiḥ |
sūryavaiśvānarābhaiśca purāṇairmunibhirvutam || 7 ||
puṇyaiśca niyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ |
tadbrahmabhavanaprakhyaṃ brahmaghoṣanināditam || 8 ||
brahmavidbhirmahābhāgairbrāhmaṇairupaśobhitam |
taddṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmāṃstāpasāśramamaṇḍalam || 9 ||
abhyagacchanmahātejā vijyaṃ kṛtvā mahaddhanuḥ |
divyajñānopapannāste rāmaṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ || 10 ||
abhyagacchanstadā prītā vaidehīṃ ca yaśasvinīm |
te taṃ somamivodyantaṃ dṛṣṭvā vai dharmacāriṇam || 11 ||
lakṣmaṇaṃ caiva dṛṣṭvā tu vaidehīṃ ca yaśasvinīm |
maṅgalāni prayuñjānāḥ pratyagṛhṇandṛḍhavratāḥ || 12 ||
rūpasaṃhananaṃ lakṣmīṃ saukumāryaṃ suveṣatām |
dadṛśurvismitākārā rāmasya vanavāsinaḥ || 13 ||
vaidehīṃ lakṣmaṇaṃ rāmaṃ netrairanimiṣairiva |
āścaryabhūtāndadṛśuḥ sarve te vanacāriṇaḥ || 14 ||
atrainaṃ hi mahābhāgā ssarvabhūtahite ratāḥ |
atithiṃ parṇaśālāyāṃ rāghavaṃ sannyaveśayan || 15 ||
tato rāmasya satkṛtya vidhinā pāvakopamāḥ |
ājahruste mahābhāgāḥ salilaṃ dharmacāriṇaḥ || 16 ||
puṣpaṃ mūlaṃ phalaṃ sarvamāśramaṃ ca mahātmanaḥ |
nivedayitvā dharmajñāste tataḥ prāñjalayo'bruvan || 17 ||
dharmapālo janasyāsya śaraṇyastvaṃ mahāyaśāḥ |
pūjanīyaśca mānyaśca rājā daṇḍadharo guruḥ || 18 ||
indrasyeha caturbhāgaḥ prajā rakṣati rāghava |
rājā tasmādvarānbhogānramyān bhuṅaktelokanamaskṛtaḥ || 19 ||
te vayaṃ bhavatā rakṣyā bhavadviṣayavāsinaḥ |
nagarastho vanastho vā tvaṃ no rājā janeśvaraḥ || 20 ||
nyastadaṇḍā vayaṃ rājañjitakrodhā jitendriyāḥ |
rakṣaṇīyāstvayā śaśvadagarbhabhūtāstapodhanāḥ || 21 ||
evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpairvanyaiśca rāghavam |
anyaiśca vividhāhāraiḥ salakṣmaṇamapūjayan || 22 ||
tathānye tāpasāssiddhā rāmaṃ vaiśvānaropamāḥ |
nyāyavṛttā yathānyāyaṃ tarpayāmāsurīśvaram || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe prathamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ प्रथमस्सर्गः ।
प्रविश्य तु महारण्यं दण्डकारण्यमात्मवान् ।
ददर्श रामो दुर्धर्षस्तापसाश्रममण्डलम् ॥ 1 ॥
कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम् ।
यथा प्रदीप्तं दुर्दर्शं गगने सूर्यमण्डलम् ॥ 2 ॥
शरण्यं सर्वभूतानां सुसम्मृष्टाजिरं सदा ।
मृगैर्बहुभिराकीर्णं पक्षिसङ्घैस्समावृतम् ॥ 3 ॥
पूजितं च प्रनृत्तं च नित्यमप्सरसां गणैः ।
विशालैरग्निशरणैः स्रुग्भाण्डैरजिनैः कुशैः ॥ 4 ॥
समिद्भिस्तोयकलशैः फलमूलैश्च शोभितम् ।
आरण्यैश्च महावृक्षैः पुण्यैस्स्वादुफलैर्वृतम् ॥ 5 ॥
बलिहोमार्चितं पुण्यं ब्रह्मघोषनिनादितम् ।
पुष्पैश्चान्यैः परिक्षिप्तं पद्मिन्या च सपद्मया ॥ 6 ॥
फलमूलाशनैर्दान्तैश्चीरकृष्णाजिनाम्बरैः ।
सूर्यवैश्वानराभैश्च पुराणैर्मुनिभिर्वुतम् ॥ 7 ॥
पुण्यैश्च नियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः ।
तद्ब्रह्मभवनप्रख्यं ब्रह्मघोषनिनादितम् ॥ 8 ॥
ब्रह्मविद्भिर्महाभागैर्ब्राह्मणैरुपशोभितम् ।
तद्दृष्ट्वा राघवः श्रीमांस्तापसाश्रममण्डलम् ॥ 9 ॥
अभ्यगच्छन्महातेजा विज्यं कृत्वा महद्धनुः ।
दिव्यज्ञानोपपन्नास्ते रामं दृष्ट्वा महर्षयः ॥ 10 ॥
अभ्यगच्छन्स्तदा प्रीता वैदेहीं च यशस्विनीम् ।
ते तं सोममिवोद्यन्तं दृष्ट्वा वै धर्मचारिणम् ॥ 11 ॥
लक्ष्मणं चैव दृष्ट्वा तु वैदेहीं च यशस्विनीम् ।
मङ्गलानि प्रयुञ्जानाः प्रत्यगृह्णन्दृढव्रताः ॥ 12 ॥
रूपसंहननं लक्ष्मीं सौकुमार्यं सुवेषताम् ।
ददृशुर्विस्मिताकारा रामस्य वनवासिनः ॥ 13 ॥
वैदेहीं लक्ष्मणं रामं नेत्रैरनिमिषैरिव ।
आश्चर्यभूतान्ददृशुः सर्वे ते वनचारिणः ॥ 14 ॥
अत्रैनं हि महाभागा स्सर्वभूतहिते रताः ।
अतिथिं पर्णशालायां राघवं सन्न्यवेशयन् ॥ 15 ॥
ततो रामस्य सत्कृत्य विधिना पावकोपमाः ।
आजह्रुस्ते महाभागाः सलिलं धर्मचारिणः ॥ 16 ॥
पुष्पं मूलं फलं सर्वमाश्रमं च महात्मनः ।
निवेदयित्वा धर्मज्ञास्ते ततः प्राञ्जलयोऽब्रुवन् ॥ 17 ॥
धर्मपालो जनस्यास्य शरण्यस्त्वं महायशाः ।
पूजनीयश्च मान्यश्च राजा दण्डधरो गुरुः ॥ 18 ॥
इन्द्रस्येह चतुर्भागः प्रजा रक्षति राघव ।
राजा तस्माद्वरान्भोगान्रम्यान् भुङक्तेलोकनमस्कृतः ॥ 19 ॥
ते वयं भवता रक्ष्या भवद्विषयवासिनः ।
नगरस्थो वनस्थो वा त्वं नो राजा जनेश्वरः ॥ 20 ॥
न्यस्तदण्डा वयं राजञ्जितक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
रक्षणीयास्त्वया शश्वदगर्भभूतास्तपोधनाः ॥ 21 ॥
एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैर्वन्यैश्च राघवम् ।
अन्यैश्च विविधाहारैः सलक्ष्मणमपूजयन् ॥ 22 ॥
तथान्ये तापसास्सिद्धा रामं वैश्वानरोपमाः ।
न्यायवृत्ता यथान्यायं तर्पयामासुरीश्वरम् ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे प्रथमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha prathamassargaḥ |
praviśya tu mahāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyamātmavān |
dadarśa rāmo durdharṣastāpasāśramamaṇḍalam || 1 ||
kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam |
yathā pradīptaṃ durdarśaṃ gagane sūryamaṇḍalam || 2 ||
śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ susammṛṣṭājiraṃ sadā |
mṛgairbahubhirākīrṇaṃ pakṣisaṅghaissamāvṛtam || 3 ||
pūjitaṃ ca pranṛttaṃ ca nityamapsarasāṃ gaṇaiḥ |
viśālairagniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍairajinaiḥ kuśaiḥ || 4 ||
samidbhistoyakalaśaiḥ phalamūlaiśca śobhitam |
āraṇyaiśca mahāvṛkṣaiḥ puṇyaissvāduphalairvṛtam || 5 ||
balihomārcitaṃ puṇyaṃ brahmaghoṣanināditam |
puṣpaiścānyaiḥ parikṣiptaṃ padminyā ca sapadmayā || 6 ||
phalamūlāśanairdāntaiścīrakṛṣṇājināmbaraiḥ |
sūryavaiśvānarābhaiśca purāṇairmunibhirvutam || 7 ||
puṇyaiśca niyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ |
tadbrahmabhavanaprakhyaṃ brahmaghoṣanināditam || 8 ||
brahmavidbhirmahābhāgairbrāhmaṇairupaśobhitam |
taddṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmāṃstāpasāśramamaṇḍalam || 9 ||
abhyagacchanmahātejā vijyaṃ kṛtvā mahaddhanuḥ |
divyajñānopapannāste rāmaṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ || 10 ||
abhyagacchanstadā prītā vaidehīṃ ca yaśasvinīm |
te taṃ somamivodyantaṃ dṛṣṭvā vai dharmacāriṇam || 11 ||
lakṣmaṇaṃ caiva dṛṣṭvā tu vaidehīṃ ca yaśasvinīm |
maṅgalāni prayuñjānāḥ pratyagṛhṇandṛḍhavratāḥ || 12 ||
rūpasaṃhananaṃ lakṣmīṃ saukumāryaṃ suveṣatām |
dadṛśurvismitākārā rāmasya vanavāsinaḥ || 13 ||
vaidehīṃ lakṣmaṇaṃ rāmaṃ netrairanimiṣairiva |
āścaryabhūtāndadṛśuḥ sarve te vanacāriṇaḥ || 14 ||
atrainaṃ hi mahābhāgā ssarvabhūtahite ratāḥ |
atithiṃ parṇaśālāyāṃ rāghavaṃ sannyaveśayan || 15 ||
tato rāmasya satkṛtya vidhinā pāvakopamāḥ |
ājahruste mahābhāgāḥ salilaṃ dharmacāriṇaḥ || 16 ||
puṣpaṃ mūlaṃ phalaṃ sarvamāśramaṃ ca mahātmanaḥ |
nivedayitvā dharmajñāste tataḥ prāñjalayo'bruvan || 17 ||
dharmapālo janasyāsya śaraṇyastvaṃ mahāyaśāḥ |
pūjanīyaśca mānyaśca rājā daṇḍadharo guruḥ || 18 ||
indrasyeha caturbhāgaḥ prajā rakṣati rāghava |
rājā tasmādvarānbhogānramyān bhuṅaktelokanamaskṛtaḥ || 19 ||
te vayaṃ bhavatā rakṣyā bhavadviṣayavāsinaḥ |
nagarastho vanastho vā tvaṃ no rājā janeśvaraḥ || 20 ||
nyastadaṇḍā vayaṃ rājañjitakrodhā jitendriyāḥ |
rakṣaṇīyāstvayā śaśvadagarbhabhūtāstapodhanāḥ || 21 ||
evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpairvanyaiśca rāghavam |
anyaiśca vividhāhāraiḥ salakṣmaṇamapūjayan || 22 ||
tathānye tāpasāssiddhā rāmaṃ vaiśvānaropamāḥ |
nyāyavṛttā yathānyāyaṃ tarpayāmāsurīśvaram || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe prathamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.