ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಪ್ರಥಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತು ಮಹಾರಣ್ಯಂ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯಮಾತ್ಮವಾನ್ ।
ದದರ್ಶ ರಾಮೋ ದುರ್ಧರ್ಷಸ್ತಾಪಸಾಶ್ರಮಮಣ್ಡಲಮ್ ॥ 1 ॥
ಕುಶಚೀರಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಸಮಾವೃತಮ್ ।
ಯಥಾ ಪ್ರದೀಪ್ತಂ ದುರ್ದರ್ಶಂ ಗಗನೇ ಸೂರ್ಯಮಣ್ಡಲಮ್ ॥ 2 ॥
ಶರಣ್ಯಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಸುಸಮ್ಮೃಷ್ಟಾಜಿರಂ ಸದಾ ।
ಮೃಗೈರ್ಬಹುಭಿರಾಕೀರ್ಣಂ ಪಕ್ಷಿಸಙ್ಘೈಸ್ಸಮಾವೃತಮ್ ॥ 3 ॥
ಪೂಜಿತಂ ಚ ಪ್ರನೃತ್ತಂ ಚ ನಿತ್ಯಮಪ್ಸರಸಾಂ ಗಣೈಃ ।
ವಿಶಾಲೈರಗ್ನಿಶರಣೈಃ ಸ್ರುಗ್ಭಾಣ್ಡೈರಜಿನೈಃ ಕುಶೈಃ ॥ 4 ॥
ಸಮಿದ್ಭಿಸ್ತೋಯಕಲಶೈಃ ಫಲಮೂಲೈಶ್ಚ ಶೋಭಿತಮ್ ।
ಆರಣ್ಯೈಶ್ಚ ಮಹಾವೃಕ್ಷೈಃ ಪುಣ್ಯೈಸ್ಸ್ವಾದುಫಲೈರ್ವೃತಮ್ ॥ 5 ॥
ಬಲಿಹೋಮಾರ್ಚಿತಂ ಪುಣ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷನಿನಾದಿತಮ್ ।
ಪುಷ್ಪೈಶ್ಚಾನ್ಯೈಃ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಪದ್ಮಿನ್ಯಾ ಚ ಸಪದ್ಮಯಾ ॥ 6 ॥
ಫಲಮೂಲಾಶನೈರ್ದಾನ್ತೈಶ್ಚೀರಕೃಷ್ಣಾಜಿನಾಮ್ಬರೈಃ ।
ಸೂರ್ಯವೈಶ್ವಾನರಾಭೈಶ್ಚ ಪುರಾಣೈರ್ಮುನಿಭಿರ್ವುತಮ್ ॥ 7 ॥
ಪುಣ್ಯೈಶ್ಚ ನಿಯತಾಹಾರೈಃ ಶೋಭಿತಂ ಪರಮರ್ಷಿಭಿಃ ।
ತದ್ಬ್ರಹ್ಮಭವನಪ್ರಖ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷನಿನಾದಿತಮ್ ॥ 8 ॥
ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಭಿರ್ಮಹಾಭಾಗೈರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈರುಪಶೋಭಿತಮ್ ।
ತದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಘವಃ ಶ್ರೀಮಾಂಸ್ತಾಪಸಾಶ್ರಮಮಣ್ಡಲಮ್ ॥ 9 ॥
ಅಭ್ಯಗಚ್ಛನ್ಮಹಾತೇಜಾ ವಿಜ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಹದ್ಧನುಃ ।
ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನೋಪಪನ್ನಾಸ್ತೇ ರಾಮಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹರ್ಷಯಃ ॥ 10 ॥
ಅಭ್ಯಗಚ್ಛನ್ಸ್ತದಾ ಪ್ರೀತಾ ವೈದೇಹೀಂ ಚ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್ ।
ತೇ ತಂ ಸೋಮಮಿವೋದ್ಯನ್ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೈ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಮ್ ॥ 11 ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಚೈವ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ವೈದೇಹೀಂ ಚ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್ ।
ಮಙ್ಗಲಾನಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜಾನಾಃ ಪ್ರತ್ಯಗೃಹ್ಣನ್ದೃಢವ್ರತಾಃ ॥ 12 ॥
ರೂಪಸಂಹನನಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ಸೌಕುಮಾರ್ಯಂ ಸುವೇಷತಾಮ್ ।
ದದೃಶುರ್ವಿಸ್ಮಿತಾಕಾರಾ ರಾಮಸ್ಯ ವನವಾಸಿನಃ ॥ 13 ॥
ವೈದೇಹೀಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ರಾಮಂ ನೇತ್ರೈರನಿಮಿಷೈರಿವ ।
ಆಶ್ಚರ್ಯಭೂತಾನ್ದದೃಶುಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ವನಚಾರಿಣಃ ॥ 14 ॥
ಅತ್ರೈನಂ ಹಿ ಮಹಾಭಾಗಾ ಸ್ಸರ್ವಭೂತಹಿತೇ ರತಾಃ ।
ಅತಿಥಿಂ ಪರ್ಣಶಾಲಾಯಾಂ ರಾಘವಂ ಸನ್ನ್ಯವೇಶಯನ್ ॥ 15 ॥
ತತೋ ರಾಮಸ್ಯ ಸತ್ಕೃತ್ಯ ವಿಧಿನಾ ಪಾವಕೋಪಮಾಃ ।
ಆಜಹ್ರುಸ್ತೇ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಸಲಿಲಂ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಃ ॥ 16 ॥
ಪುಷ್ಪಂ ಮೂಲಂ ಫಲಂ ಸರ್ವಮಾಶ್ರಮಂ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।
ನಿವೇದಯಿತ್ವಾ ಧರ್ಮಜ್ಞಾಸ್ತೇ ತತಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಯೋಽಬ್ರುವನ್ ॥ 17 ॥
ಧರ್ಮಪಾಲೋ ಜನಸ್ಯಾಸ್ಯ ಶರಣ್ಯಸ್ತ್ವಂ ಮಹಾಯಶಾಃ ।
ಪೂಜನೀಯಶ್ಚ ಮಾನ್ಯಶ್ಚ ರಾಜಾ ದಣ್ಡಧರೋ ಗುರುಃ ॥ 18 ॥
ಇನ್ದ್ರಸ್ಯೇಹ ಚತುರ್ಭಾಗಃ ಪ್ರಜಾ ರಕ್ಷತಿ ರಾಘವ ।
ರಾಜಾ ತಸ್ಮಾದ್ವರಾನ್ಭೋಗಾನ್ರಮ್ಯಾನ್ ಭುಙಕ್ತೇಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಃ ॥ 19 ॥
ತೇ ವಯಂ ಭವತಾ ರಕ್ಷ್ಯಾ ಭವದ್ವಿಷಯವಾಸಿನಃ ।
ನಗರಸ್ಥೋ ವನಸ್ಥೋ ವಾ ತ್ವಂ ನೋ ರಾಜಾ ಜನೇಶ್ವರಃ ॥ 20 ॥
ನ್ಯಸ್ತದಣ್ಡಾ ವಯಂ ರಾಜಞ್ಜಿತಕ್ರೋಧಾ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ ।
ರಕ್ಷಣೀಯಾಸ್ತ್ವಯಾ ಶಶ್ವದಗರ್ಭಭೂತಾಸ್ತಪೋಧನಾಃ ॥ 21 ॥
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಫಲೈರ್ಮೂಲೈಃ ಪುಷ್ಪೈರ್ವನ್ಯೈಶ್ಚ ರಾಘವಮ್ ।
ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಹಾರೈಃ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಮಪೂಜಯನ್ ॥ 22 ॥
ತಥಾನ್ಯೇ ತಾಪಸಾಸ್ಸಿದ್ಧಾ ರಾಮಂ ವೈಶ್ವಾನರೋಪಮಾಃ ।
ನ್ಯಾಯವೃತ್ತಾ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ತರ್ಪಯಾಮಾಸುರೀಶ್ವರಮ್ ॥ 23 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha prathamassargaḥ |
praviśya tu mahāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyamātmavān |
dadarśa rāmo durdharṣastāpasāśramamaṇḍalam || 1 ||
kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam |
yathā pradīptaṃ durdarśaṃ gagane sūryamaṇḍalam || 2 ||
śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ susammṛṣṭājiraṃ sadā |
mṛgairbahubhirākīrṇaṃ pakṣisaṅghaissamāvṛtam || 3 ||
pūjitaṃ ca pranṛttaṃ ca nityamapsarasāṃ gaṇaiḥ |
viśālairagniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍairajinaiḥ kuśaiḥ || 4 ||
samidbhistoyakalaśaiḥ phalamūlaiśca śobhitam |
āraṇyaiśca mahāvṛkṣaiḥ puṇyaissvāduphalairvṛtam || 5 ||
balihomārcitaṃ puṇyaṃ brahmaghoṣanināditam |
puṣpaiścānyaiḥ parikṣiptaṃ padminyā ca sapadmayā || 6 ||
phalamūlāśanairdāntaiścīrakṛṣṇājināmbaraiḥ |
sūryavaiśvānarābhaiśca purāṇairmunibhirvutam || 7 ||
puṇyaiśca niyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ |
tadbrahmabhavanaprakhyaṃ brahmaghoṣanināditam || 8 ||
brahmavidbhirmahābhāgairbrāhmaṇairupaśobhitam |
taddṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmāṃstāpasāśramamaṇḍalam || 9 ||
abhyagacchanmahātejā vijyaṃ kṛtvā mahaddhanuḥ |
divyajñānopapannāste rāmaṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ || 10 ||
abhyagacchanstadā prītā vaidehīṃ ca yaśasvinīm |
te taṃ somamivodyantaṃ dṛṣṭvā vai dharmacāriṇam || 11 ||
lakṣmaṇaṃ caiva dṛṣṭvā tu vaidehīṃ ca yaśasvinīm |
maṅgalāni prayuñjānāḥ pratyagṛhṇandṛḍhavratāḥ || 12 ||
rūpasaṃhananaṃ lakṣmīṃ saukumāryaṃ suveṣatām |
dadṛśurvismitākārā rāmasya vanavāsinaḥ || 13 ||
vaidehīṃ lakṣmaṇaṃ rāmaṃ netrairanimiṣairiva |
āścaryabhūtāndadṛśuḥ sarve te vanacāriṇaḥ || 14 ||
atrainaṃ hi mahābhāgā ssarvabhūtahite ratāḥ |
atithiṃ parṇaśālāyāṃ rāghavaṃ sannyaveśayan || 15 ||
tato rāmasya satkṛtya vidhinā pāvakopamāḥ |
ājahruste mahābhāgāḥ salilaṃ dharmacāriṇaḥ || 16 ||
puṣpaṃ mūlaṃ phalaṃ sarvamāśramaṃ ca mahātmanaḥ |
nivedayitvā dharmajñāste tataḥ prāñjalayo'bruvan || 17 ||
dharmapālo janasyāsya śaraṇyastvaṃ mahāyaśāḥ |
pūjanīyaśca mānyaśca rājā daṇḍadharo guruḥ || 18 ||
indrasyeha caturbhāgaḥ prajā rakṣati rāghava |
rājā tasmādvarānbhogānramyān bhuṅaktelokanamaskṛtaḥ || 19 ||
te vayaṃ bhavatā rakṣyā bhavadviṣayavāsinaḥ |
nagarastho vanastho vā tvaṃ no rājā janeśvaraḥ || 20 ||
nyastadaṇḍā vayaṃ rājañjitakrodhā jitendriyāḥ |
rakṣaṇīyāstvayā śaśvadagarbhabhūtāstapodhanāḥ || 21 ||
evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpairvanyaiśca rāghavam |
anyaiśca vividhāhāraiḥ salakṣmaṇamapūjayan || 22 ||
tathānye tāpasāssiddhā rāmaṃ vaiśvānaropamāḥ |
nyāyavṛttā yathānyāyaṃ tarpayāmāsurīśvaram || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe prathamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ प्रथमस्सर्गः ।
प्रविश्य तु महारण्यं दण्डकारण्यमात्मवान् ।
ददर्श रामो दुर्धर्षस्तापसाश्रममण्डलम् ॥ 1 ॥
कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम् ।
यथा प्रदीप्तं दुर्दर्शं गगने सूर्यमण्डलम् ॥ 2 ॥
शरण्यं सर्वभूतानां सुसम्मृष्टाजिरं सदा ।
मृगैर्बहुभिराकीर्णं पक्षिसङ्घैस्समावृतम् ॥ 3 ॥
पूजितं च प्रनृत्तं च नित्यमप्सरसां गणैः ।
विशालैरग्निशरणैः स्रुग्भाण्डैरजिनैः कुशैः ॥ 4 ॥
समिद्भिस्तोयकलशैः फलमूलैश्च शोभितम् ।
आरण्यैश्च महावृक्षैः पुण्यैस्स्वादुफलैर्वृतम् ॥ 5 ॥
बलिहोमार्चितं पुण्यं ब्रह्मघोषनिनादितम् ।
पुष्पैश्चान्यैः परिक्षिप्तं पद्मिन्या च सपद्मया ॥ 6 ॥
फलमूलाशनैर्दान्तैश्चीरकृष्णाजिनाम्बरैः ।
सूर्यवैश्वानराभैश्च पुराणैर्मुनिभिर्वुतम् ॥ 7 ॥
पुण्यैश्च नियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः ।
तद्ब्रह्मभवनप्रख्यं ब्रह्मघोषनिनादितम् ॥ 8 ॥
ब्रह्मविद्भिर्महाभागैर्ब्राह्मणैरुपशोभितम् ।
तद्दृष्ट्वा राघवः श्रीमांस्तापसाश्रममण्डलम् ॥ 9 ॥
अभ्यगच्छन्महातेजा विज्यं कृत्वा महद्धनुः ।
दिव्यज्ञानोपपन्नास्ते रामं दृष्ट्वा महर्षयः ॥ 10 ॥
अभ्यगच्छन्स्तदा प्रीता वैदेहीं च यशस्विनीम् ।
ते तं सोममिवोद्यन्तं दृष्ट्वा वै धर्मचारिणम् ॥ 11 ॥
लक्ष्मणं चैव दृष्ट्वा तु वैदेहीं च यशस्विनीम् ।
मङ्गलानि प्रयुञ्जानाः प्रत्यगृह्णन्दृढव्रताः ॥ 12 ॥
रूपसंहननं लक्ष्मीं सौकुमार्यं सुवेषताम् ।
ददृशुर्विस्मिताकारा रामस्य वनवासिनः ॥ 13 ॥
वैदेहीं लक्ष्मणं रामं नेत्रैरनिमिषैरिव ।
आश्चर्यभूतान्ददृशुः सर्वे ते वनचारिणः ॥ 14 ॥
अत्रैनं हि महाभागा स्सर्वभूतहिते रताः ।
अतिथिं पर्णशालायां राघवं सन्न्यवेशयन् ॥ 15 ॥
ततो रामस्य सत्कृत्य विधिना पावकोपमाः ।
आजह्रुस्ते महाभागाः सलिलं धर्मचारिणः ॥ 16 ॥
पुष्पं मूलं फलं सर्वमाश्रमं च महात्मनः ।
निवेदयित्वा धर्मज्ञास्ते ततः प्राञ्जलयोऽब्रुवन् ॥ 17 ॥
धर्मपालो जनस्यास्य शरण्यस्त्वं महायशाः ।
पूजनीयश्च मान्यश्च राजा दण्डधरो गुरुः ॥ 18 ॥
इन्द्रस्येह चतुर्भागः प्रजा रक्षति राघव ।
राजा तस्माद्वरान्भोगान्रम्यान् भुङक्तेलोकनमस्कृतः ॥ 19 ॥
ते वयं भवता रक्ष्या भवद्विषयवासिनः ।
नगरस्थो वनस्थो वा त्वं नो राजा जनेश्वरः ॥ 20 ॥
न्यस्तदण्डा वयं राजञ्जितक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
रक्षणीयास्त्वया शश्वदगर्भभूतास्तपोधनाः ॥ 21 ॥
एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैर्वन्यैश्च राघवम् ।
अन्यैश्च विविधाहारैः सलक्ष्मणमपूजयन् ॥ 22 ॥
तथान्ये तापसास्सिद्धा रामं वैश्वानरोपमाः ।
न्यायवृत्ता यथान्यायं तर्पयामासुरीश्वरम् ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे प्रथमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha prathamassargaḥ |
praviśya tu mahāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyamātmavān |
dadarśa rāmo durdharṣastāpasāśramamaṇḍalam || 1 ||
kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam |
yathā pradīptaṃ durdarśaṃ gagane sūryamaṇḍalam || 2 ||
śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ susammṛṣṭājiraṃ sadā |
mṛgairbahubhirākīrṇaṃ pakṣisaṅghaissamāvṛtam || 3 ||
pūjitaṃ ca pranṛttaṃ ca nityamapsarasāṃ gaṇaiḥ |
viśālairagniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍairajinaiḥ kuśaiḥ || 4 ||
samidbhistoyakalaśaiḥ phalamūlaiśca śobhitam |
āraṇyaiśca mahāvṛkṣaiḥ puṇyaissvāduphalairvṛtam || 5 ||
balihomārcitaṃ puṇyaṃ brahmaghoṣanināditam |
puṣpaiścānyaiḥ parikṣiptaṃ padminyā ca sapadmayā || 6 ||
phalamūlāśanairdāntaiścīrakṛṣṇājināmbaraiḥ |
sūryavaiśvānarābhaiśca purāṇairmunibhirvutam || 7 ||
puṇyaiśca niyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ |
tadbrahmabhavanaprakhyaṃ brahmaghoṣanināditam || 8 ||
brahmavidbhirmahābhāgairbrāhmaṇairupaśobhitam |
taddṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmāṃstāpasāśramamaṇḍalam || 9 ||
abhyagacchanmahātejā vijyaṃ kṛtvā mahaddhanuḥ |
divyajñānopapannāste rāmaṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ || 10 ||
abhyagacchanstadā prītā vaidehīṃ ca yaśasvinīm |
te taṃ somamivodyantaṃ dṛṣṭvā vai dharmacāriṇam || 11 ||
lakṣmaṇaṃ caiva dṛṣṭvā tu vaidehīṃ ca yaśasvinīm |
maṅgalāni prayuñjānāḥ pratyagṛhṇandṛḍhavratāḥ || 12 ||
rūpasaṃhananaṃ lakṣmīṃ saukumāryaṃ suveṣatām |
dadṛśurvismitākārā rāmasya vanavāsinaḥ || 13 ||
vaidehīṃ lakṣmaṇaṃ rāmaṃ netrairanimiṣairiva |
āścaryabhūtāndadṛśuḥ sarve te vanacāriṇaḥ || 14 ||
atrainaṃ hi mahābhāgā ssarvabhūtahite ratāḥ |
atithiṃ parṇaśālāyāṃ rāghavaṃ sannyaveśayan || 15 ||
tato rāmasya satkṛtya vidhinā pāvakopamāḥ |
ājahruste mahābhāgāḥ salilaṃ dharmacāriṇaḥ || 16 ||
puṣpaṃ mūlaṃ phalaṃ sarvamāśramaṃ ca mahātmanaḥ |
nivedayitvā dharmajñāste tataḥ prāñjalayo'bruvan || 17 ||
dharmapālo janasyāsya śaraṇyastvaṃ mahāyaśāḥ |
pūjanīyaśca mānyaśca rājā daṇḍadharo guruḥ || 18 ||
indrasyeha caturbhāgaḥ prajā rakṣati rāghava |
rājā tasmādvarānbhogānramyān bhuṅaktelokanamaskṛtaḥ || 19 ||
te vayaṃ bhavatā rakṣyā bhavadviṣayavāsinaḥ |
nagarastho vanastho vā tvaṃ no rājā janeśvaraḥ || 20 ||
nyastadaṇḍā vayaṃ rājañjitakrodhā jitendriyāḥ |
rakṣaṇīyāstvayā śaśvadagarbhabhūtāstapodhanāḥ || 21 ||
evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpairvanyaiśca rāghavam |
anyaiśca vividhāhāraiḥ salakṣmaṇamapūjayan || 22 ||
tathānye tāpasāssiddhā rāmaṃ vaiśvānaropamāḥ |
nyāyavṛttā yathānyāyaṃ tarpayāmāsurīśvaram || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe prathamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.