3.68 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡 - 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃

3.68 Aranyakanda - Ashtashashtitama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌤𑌂 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌂 𑌭𑍁𑌵𑌿 𑌰𑍗𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌪𑌾𑌤𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 1 ॥
𑌮𑌮𑌾𑌯𑌂 𑌨𑍂𑌨𑌮𑌰𑍍𑌥𑍇𑌷𑍁 𑌯𑌤𑌮𑌾𑌨𑍋 𑌵𑌿𑌹𑌙𑍍𑌗𑌮𑌃 ।
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌨 𑌹𑌤𑌸𑍍𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌦𑍁𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌜𑌾𑌨𑍍 ॥ 2 ॥
𑌅𑌯𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌰𑍀𑌰𑍇𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌤𑌥𑌾 𑌹𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌰𑌹𑍀𑌨𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌕𑍍𑌲𑌬𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌦𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 3 ॥
𑌜𑌟𑌾𑌯𑍋 𑌯𑌦𑌿 𑌶𑌕𑍍𑌨𑍋𑌷𑌿 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌹𑌰𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌃 ।
𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌹𑌿 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌵𑌧𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌹𑌿 𑌚𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 4 ॥
𑌕𑌿𑌂 𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌤𑍋𑌽𑌹𑌰𑌤𑍍𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌿𑌂 𑌮𑌯𑌾 ।
𑌅𑌪𑌰𑌾𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌤𑍁 𑌯𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌵𑌣𑍇𑌨 𑌹𑍃𑌤𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 ॥ 5 ॥
𑌕𑌥𑌂 𑌤𑌚𑍍𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌂 𑌮𑍁𑌖𑌮𑌾𑌸𑍀𑌨𑍍𑌮𑌨𑍋𑌹𑌰𑌮𑍍 ।
𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌕𑌾𑌨𑌿 𑌚𑍋𑌕𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮 ॥ 6 ॥
𑌕𑌥𑌂 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌃 𑌕𑌥𑌂 𑌰𑍂𑌪𑌃 𑌕𑌿𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾 𑌸 𑌚 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ।
𑌕𑍍𑌵 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌵𑌨𑌂 𑌤𑌾𑌤 𑌬𑍍𑌰𑍂𑌹𑌿 𑌮𑍇 𑌪𑌰𑌿𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑌤𑌃 ॥ 7 ॥
𑌤𑌮𑍁𑌦𑍍𑌵𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌥 𑌦𑍀𑌨𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌵𑌿𑌲𑌪𑌨𑍍𑌤𑌮𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌮𑍍 ।
𑌵𑌾𑌚𑌾𑌤𑌿𑌸𑌨𑍍𑌨𑌯𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌜𑌟𑌾𑌯𑍁𑌰𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 8 ॥
𑌹𑍃𑌤𑌾 𑌸𑌾 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌰𑌾𑌵𑌣𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌹𑌾𑌯𑌸𑌾 ।
𑌮𑌾𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸𑍍𑌥𑌾𑌯 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌤𑌦𑍁𑌰𑍍𑌦𑌿𑌨𑌸𑌙𑍍𑌕𑍁𑌲𑌾𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌪𑌰𑌿𑌶𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌤𑌾𑌤 𑌪𑌕𑍍𑌷𑍗 𑌛𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ।
𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌾𑌤𑍋 𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾𑌂 𑌦𑌿𑌶𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌉𑌪𑌰𑍁𑌧𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌰𑍍𑌭𑍍𑌰𑌮𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌾𑌨𑍍𑌸𑍗𑌵𑌰𑍍𑌣𑌾𑌨𑍁𑌶𑍀𑌰𑌕𑍃𑌤𑌮𑍂𑌰𑍍𑌧𑌜𑌾𑌨𑍍 ॥ 11 ॥
𑌯𑍇𑌨 𑌯𑌾𑌤𑌿 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌃 ।
𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌣𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌧𑌨𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌮𑍀 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑌦𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 12 ॥
𑌵𑌿𑌨𑍍𑌦𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌸 𑌚 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥 𑌨𑌾𑌬𑍁𑌧𑌤𑍍 ।
𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌂 𑌜𑌾𑌨𑌕𑍀𑌂 𑌹𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌵𑌣𑍋 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ॥ 13 ॥
𑌝𑌷𑌵𑌦𑍍𑌬𑌡𑌿𑌶𑌂 𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑍇𑌵 𑌵𑌿𑌨𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌨 𑌚 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌜𑌨𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌤𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 ॥ 14 ॥
𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾 𑌰𑌂𑌸𑍍𑌯𑌸𑍇 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌰𑌣𑍇 ।
𑌅𑌸𑌮𑍍𑌮𑍂𑌢𑌸𑍍𑌯 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌨𑍁𑌭𑌾𑌷𑌤𑌃 ॥ 15 ॥
𑌆𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌸𑍁𑌸𑍍𑌰𑌾𑌵 𑌰𑍁𑌧𑌿𑌰𑌂 𑌮𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌾𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌾𑌮𑌿𑌷𑌮𑍍 ।
𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌰𑌵𑌸𑌸𑍍𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌦𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌰𑌵𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌚 ॥ 16 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌲𑌭𑌾𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍𑌮𑍁𑌮𑍋𑌚 𑌪𑌤𑌗𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ।
𑌬𑍍𑌰𑍂𑌹𑌿 𑌬𑍍𑌰𑍂𑌹𑍀𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌾𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑍇𑌃 ॥ 17 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾 𑌵𑌿𑌹𑌾𑌯𑌸𑌮𑍍 ।
𑌸 𑌨𑌿𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌯 𑌶𑌿𑌰𑍋 𑌭𑍂𑌮𑍗 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌰𑍍𑌯 𑌚𑌰𑌣𑍗 𑌤𑌦𑌾 ॥ 18 ॥
𑌵𑌿𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌯 𑌚 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌂 𑌪𑌪𑌾𑌤 𑌧𑌰𑌣𑍀𑌤𑌲𑍇 ।
𑌤𑌂 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌤𑌾𑌮𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌗𑌤𑌾𑌸𑍁𑌮𑌚𑌲𑍋𑌪𑌮𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑍁𑌬𑌹𑍁𑌭𑌿𑌰𑍍𑌦𑍁𑌃𑌖𑍈𑌰𑍍𑌦𑍀𑌨𑌸𑍍𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌬𑌹𑍂𑌨𑌿 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌸𑍇 𑌵𑌰𑍍𑌷𑌾𑌣𑌿 𑌵𑌸𑌤𑌾 𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌅𑌨𑍇𑌨 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑍇 𑌵𑌿𑌶𑍀𑌰𑍍𑌣𑌮𑌿𑌹 𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾 ।
𑌅𑌨𑍇𑌕𑌵𑌾𑌰𑍍𑌷𑌿𑌕𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌚𑌿𑌰𑌕𑌾𑌲𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ॥ 21 ॥
𑌸𑍋𑌽𑌯𑌮𑌦𑍍𑌯 𑌹𑌤𑌶𑍍𑌶𑍇𑌤𑍇 𑌕𑌾𑌲𑍋 𑌹𑌿 𑌦𑍁𑌰𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑍋𑌽𑌯𑌮𑍁𑌪𑌕𑌾𑌰𑍀 𑌹𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌮𑍇 ॥ 22 ॥
𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌭𑍍𑌯𑌵𑌪𑌨𑍍𑌨𑍋 𑌵𑍈 𑌰𑌾𑌵𑌣𑍇𑌨 𑌬𑌲𑍀𑌯𑌸𑌾 ।
𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯 𑌪𑌿𑌤𑍃𑌪𑍈𑌤𑌾𑌮𑌹𑌂 𑌮𑌹𑌤𑍍 ॥ 23 ॥
𑌮𑌮 𑌹𑍇𑌤𑍋𑌰𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍𑌮𑍁𑌮𑍋𑌚 𑌪𑌤𑌗𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌖𑌲𑍁 𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌸𑌾𑌧𑌵𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌃 ॥ 24 ॥
𑌶𑍂𑌰𑌾𑌶𑍍𑌶𑌰𑌣𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌤𑌿𑌰𑍍𑌯𑌗𑍍𑌯𑍋𑌨𑌿𑌗𑌤𑍇𑌷𑍍𑌵𑌪𑌿 ।
𑌸𑍀𑌤𑌾𑌹𑌰𑌣𑌜𑌂 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌂 𑌨 𑌮𑍇 𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌤𑌥𑌾𑌵𑌿𑌧𑌮𑍍 ॥ 25 ॥
𑌯𑌥𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌾𑌶𑍇 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍇 𑌚 𑌪𑌰𑌨𑍍𑌤𑌪 ।
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌮𑌮 𑌮𑌹𑌾𑌯𑌶𑌾𑌃 ॥ 26 ॥
𑌪𑍂𑌜𑌨𑍀𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌾𑌨𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌤𑌥𑌾𑌽𑌯𑌂 𑌪𑌤𑌗𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ।
𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌹𑌰 𑌕𑌾𑌷𑍍𑌠𑌾𑌨𑌿 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌥𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌪𑌾𑌵𑌕𑌮𑍍 ॥ 27 ॥
𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌰𑌾𑌜𑌂 𑌦𑌿𑌧𑌕𑍍𑌷𑌾𑌮𑌿 𑌮𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍇 𑌨𑌿𑌧𑌨𑌂 𑌗𑌤𑌮𑍍 ।
𑌨𑌾𑌥𑌂 𑌪𑌤𑌗𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌚𑌿𑌤𑌾𑌮𑌾𑌰𑍋𑌪𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌘𑌵 ॥ 28 ॥
𑌇𑌮𑌂 𑌧𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌹𑌤𑌂 𑌰𑍗𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾 ।
𑌯𑌾 𑌗𑌤𑌿𑌰𑍍𑌯𑌜𑍍𑌞𑌶𑍀𑌲𑌾𑌨𑌾𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌾𑌗𑍍𑌨𑍇𑌶𑍍𑌚 𑌯𑌾 𑌗𑌤𑌿𑌃 ॥ 29 ॥
𑌅𑌪𑌰𑌾𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌨𑌾𑌂 𑌯𑌾 𑌚 𑌯𑌾 𑌚 𑌭𑍂𑌮𑌿𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌯𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌮𑌯𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌸𑌮𑌨𑍁𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍋 𑌗𑌚𑍍𑌛 𑌲𑍋𑌕𑌾𑌨𑌨𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾𑌨𑍍 ॥ 30 ॥
𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌰𑌾𑌜 𑌮𑌹𑌾𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵 𑌸𑌂𑌸𑍍𑌕𑍃𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌯𑌾 𑌵𑍍𑌰𑌜 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌾𑌮𑌾𑌰𑍋𑌪𑍍𑌯 𑌪𑌤𑌗𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ॥ 31 ॥
𑌦𑌦𑌾𑌹 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌬𑌨𑍍𑌧𑍁𑌮𑌿𑌵 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌃 ।
𑌰𑌾𑌮𑍋𑌽𑌥 𑌸𑌹𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌰𑍍𑌵𑌨𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 32 ॥
𑌸𑍍𑌥𑍂𑌲𑌾𑌨𑍍𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌰𑍋𑌹𑍀𑌨𑌨𑍁𑌤𑌸𑍍𑌤𑌾𑌰 𑌤𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌮𑍍 ।
𑌰𑍋𑌹𑌿𑌮𑌾𑌂𑌸𑌾𑌨𑌿 𑌚𑍋𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌪𑍇𑌶𑍀𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌯𑌶𑌾𑌃 ॥ 33 ॥
𑌶𑌕𑍁𑌨𑌾𑌯 𑌦𑌦𑍗 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌰𑌮𑍍𑌯𑍇 𑌹𑌰𑌿𑌤𑌶𑌾𑌦𑍍𑌵𑌲𑍇 ।
𑌯𑌤𑍍𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑍇𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌰𑍍𑌤𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌥𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌾𑌤𑌯𑌃 ॥ 34 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌗𑌮𑌨𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌜𑌜𑌾𑌪 𑌹 ।
𑌤𑌤𑍋 𑌗𑍋𑌦𑌾𑌵𑌰𑍀𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌦𑍀𑌂 𑌨𑌰𑌵𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑍗 ॥ 35 ॥
𑌉𑌦𑌕𑌂 𑌚𑌕𑍍𑌰𑌤𑍁𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌰𑌾𑌜𑌾𑌯 𑌤𑌾𑌵𑍁𑌭𑍗 ।
𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌧𑌿𑌨𑌾 𑌜𑌲𑍇 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌾𑌯 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍗 ॥ 36 ॥
𑌸𑍍𑌨𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍗 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌰𑌾𑌜𑌾𑌯 𑌉𑌦𑌕𑌂 𑌚𑌕𑍍𑌰𑌤𑍁𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 ।
𑌸 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌰𑌾𑌜𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌵𑌾𑌨𑍍𑌯𑌶𑌸𑍍𑌕𑌰𑌂 𑌸𑍁𑌦𑍁𑌷𑍍𑌕𑌰𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌰𑌣𑍇 𑌨𑌿𑌪𑌾𑌤𑌿𑌤𑌃 ।
𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑌿𑌕𑌲𑍍𑌪𑍇𑌨 𑌚 𑌸𑌂𑌸𑍍𑌕𑍃𑌤𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌶𑍍𑌶𑍁𑌭𑌾𑌮𑍍 ॥ 37 ॥
𑌕𑍃𑌤𑍋𑌦𑌕𑍗 𑌤𑌾𑌵𑌪𑌿 𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌸𑌤𑍍𑌤𑌮𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌰𑌾𑌂 𑌚 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌿𑌧𑌾𑌯 𑌜𑌗𑍍𑌮𑌤𑍁𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌵𑍇𑌶𑍍𑌯 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌧𑌿𑌗𑌮𑍇 𑌤𑌤𑍋 𑌮𑌨𑍋 𑌵𑌨𑌂 𑌸𑍁𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵 𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌵𑌾𑌸𑌵𑍗 ॥ 38 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |
rāmassamprekṣya taṃ gṛdhraṃ bhuvi raudreṇa pātitam |
saumitriṃ mitrasampannamidaṃ vacanamabravīt || 1 ||
mamāyaṃ nūnamartheṣu yatamāno vihaṅgamaḥ |
rākṣasena hatassaṅkhye prāṇāṃstyakṣyati dustyajān || 2 ||
ayamasya śarīre'sminprāṇo lakṣmaṇa vidyate |
tathā hi svarahīno'yaṃ viklabassamudīkṣyate || 3 ||
jaṭāyo yadi śaknoṣi vākyaṃ vyāharituṃ punaḥ |
sītāmākhyāhi bhadraṃ te vadhamākhyāhi cātmanaḥ || 4 ||
kiṃ nimitto'haratsītāṃ rāvaṇastasya kiṃ mayā |
aparāddhaṃ tu yaṃ dṛṣṭvā rāvaṇena hṛtā priyā || 5 ||
kathaṃ taccandrasaṅkāśaṃ mukhamāsīnmanoharam |
sītayā kāni coktāni tasminkāle dvijottama || 6 ||
kathaṃ vīryaḥ kathaṃ rūpaḥ kiṃ karmā sa ca rākṣasaḥ |
kva cāsya bhavanaṃ tāta brūhi me paripṛcchataḥ || 7 ||
tamudvīkṣyātha dīnātmā vilapantamanantaram |
vācātisannayā rāmaṃ jaṭāyuridamabravīt || 8 ||
hṛtā sā rākṣasendreṇa rāvaṇena vihāyasā |
māyāmāsthāya vipulāṃ vātadurdinasaṅkulām || 9 ||
pariśrāntasya me tāta pakṣau chitvā sa rākṣasaḥ |
sītāmādāya vaidehīṃ prayāto dakṣiṇāṃ diśam || 10 ||
uparudhyanti me prāṇā dṛṣṭirbhramati rāghava |
paśyāmi vṛkṣānsauvarṇānuśīrakṛtamūrdhajān || 11 ||
yena yāti muhūrtena sītāmādāya rāvaṇaḥ |
vipraṇaṣṭaṃ dhanaṃ kṣipraṃ tatsvāmī pratipadyate || 12 ||
vindo nāma muhūrto'yaṃ sa ca kākutstha nābudhat |
tvatpriyāṃ jānakīṃ hṛtvā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 13 ||
jhaṣavadbaḍiśaṃ gṛhya kṣiprameva vinaśyati |
na ca tvayā vyathā kāryā janakasya sutāṃ prati || 14 ||
vaidehyā raṃsyase kṣipraṃ hatvā taṃ rākṣasaṃ raṇe |
asammūḍhasya gṛdhrasya rāmaṃ pratyanubhāṣataḥ || 15 ||
āsyātsusrāva rudhiraṃ mriyamāṇasya sāmiṣam |
putro viśravasassākṣādbhrātā vaiśravaṇasya ca || 16 ||
ityuktvā durlabhānprāṇānmumoca patageśvaraḥ |
brūhi brūhīti rāmasya bruvāṇasya kṛtāñjaleḥ || 17 ||
tvaktvā śarīraṃ gṛdhrasya jagmuḥ prāṇā vihāyasam |
sa nikṣipya śiro bhūmau prasārya caraṇau tadā || 18 ||
vikṣipya ca śarīraṃ svaṃ papāta dharaṇītale |
taṃ gṛdhraṃ prekṣya tāmrākṣaṃ gatāsumacalopamam || 19 ||
rāmassubahubhirduḥkhairdīnassaumitrimabravīt |
bahūni rakṣasāṃ vāse varṣāṇi vasatā sukham || 20 ||
anena daṇḍakāraṇye viśīrṇamiha pakṣiṇā |
anekavārṣiko yastu cirakālasamutthitaḥ || 21 ||
so'yamadya hataśśete kālo hi duratikramaḥ |
paśya lakṣmaṇa gṛdhro'yamupakārī hataśca me || 22 ||
sītāmabhyavapanno vai rāvaṇena balīyasā |
gṛdhrarājyaṃ parityajya pitṛpaitāmahaṃ mahat || 23 ||
mama hetorayaṃ prāṇānmumoca patageśvaraḥ |
sarvatra khalu dṛśyante sādhavo dharmacāriṇaḥ || 24 ||
śūrāśśaraṇyāssaumitre tiryagyonigateṣvapi |
sītāharaṇajaṃ duḥkhaṃ na me saumya tathāvidham || 25 ||
yathā vināśe gṛdhrasya matkṛte ca parantapa |
rājā daśarathaśśrīmānyathā mama mahāyaśāḥ || 26 ||
pūjanīyaśca mānyaśca tathā'yaṃ patageśvaraḥ |
saumitre hara kāṣṭhāni nirmathiṣyāmi pāvakam || 27 ||
gṛdhrarājaṃ didhakṣāmi matkṛte nidhanaṃ gatam |
nāthaṃ patagalokasya citāmāropya rāghava || 28 ||
imaṃ dhakṣyāmi saumitre hataṃ raudreṇa rakṣasā |
yā gatiryajñaśīlānāmāhitāgneśca yā gatiḥ || 29 ||
aparāvartināṃ yā ca yā ca bhūmipradāyinām |
mayā tvaṃ samanujñāto gaccha lokānanuttamān || 30 ||
gṛdhrarāja mahāsattva saṃskṛtaśca mayā vraja |
evamuktvā citāṃ dīptāmāropya patageśvaram || 31 ||
dadāha rāmo dharmātmā svabandhumiva duḥkhitaḥ |
rāmo'tha sahasaumitrirvanaṃ gatvā sa vīryavān || 32 ||
sthūlānhatvā mahārohīnanutastāra taṃ dvijam |
rohimāṃsāni cotkṛtya peśīkṛtya mahāyaśāḥ || 33 ||
śakunāya dadau rāmo ramye haritaśādvale |
yattatpretasya martyasya kathayanti dvijātayaḥ || 34 ||
tatsvargagamanaṃ tasya pitryaṃ rāmo jajāpa ha |
tato godāvarīṃ gatvā nadīṃ naravarātmajau || 35 ||
udakaṃ cakratustasmai gṛdhrarājāya tāvubhau |
śāstradṛṣṭena vidhinā jale gṛdhrāya rāghavau || 36 ||
snātvā tau gṛdhrarājāya udakaṃ cakratustadā |
sa gṛdhrarājaḥ kṛtavānyaśaskaraṃ suduṣkaraṃ karma raṇe nipātitaḥ |
maharṣikalpena ca saṃskṛtastadā jagāma puṇyāṃ gatimātmanaśśubhām || 37 ||
kṛtodakau tāvapi pakṣisattame sthirāṃ ca buddhiṃ praṇidhāya jagmatuḥ |
praveśya sītādhigame tato mano vanaṃ surendraviva viṣṇuvāsavau || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ अष्टषष्टितमस्सर्गः ।
रामस्सम्प्रेक्ष्य तं गृध्रं भुवि रौद्रेण पातितम् ।
सौमित्रिं मित्रसम्पन्नमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 1 ॥
ममायं नूनमर्थेषु यतमानो विहङ्गमः ।
राक्षसेन हतस्सङ्ख्ये प्राणांस्त्यक्ष्यति दुस्त्यजान् ॥ 2 ॥
अयमस्य शरीरेऽस्मिन्प्राणो लक्ष्मण विद्यते ।
तथा हि स्वरहीनोऽयं विक्लबस्समुदीक्ष्यते ॥ 3 ॥
जटायो यदि शक्नोषि वाक्यं व्याहरितुं पुनः ।
सीतामाख्याहि भद्रं ते वधमाख्याहि चात्मनः ॥ 4 ॥
किं निमित्तोऽहरत्सीतां रावणस्तस्य किं मया ।
अपराद्धं तु यं दृष्ट्वा रावणेन हृता प्रिया ॥ 5 ॥
कथं तच्चन्द्रसङ्काशं मुखमासीन्मनोहरम् ।
सीतया कानि चोक्तानि तस्मिन्काले द्विजोत्तम ॥ 6 ॥
कथं वीर्यः कथं रूपः किं कर्मा स च राक्षसः ।
क्व चास्य भवनं तात ब्रूहि मे परिपृच्छतः ॥ 7 ॥
तमुद्वीक्ष्याथ दीनात्मा विलपन्तमनन्तरम् ।
वाचातिसन्नया रामं जटायुरिदमब्रवीत् ॥ 8 ॥
हृता सा राक्षसेन्द्रेण रावणेन विहायसा ।
मायामास्थाय विपुलां वातदुर्दिनसङ्कुलाम् ॥ 9 ॥
परिश्रान्तस्य मे तात पक्षौ छित्वा स राक्षसः ।
सीतामादाय वैदेहीं प्रयातो दक्षिणां दिशम् ॥ 10 ॥
उपरुध्यन्ति मे प्राणा दृष्टिर्भ्रमति राघव ।
पश्यामि वृक्षान्सौवर्णानुशीरकृतमूर्धजान् ॥ 11 ॥
येन याति मुहूर्तेन सीतामादाय रावणः ।
विप्रणष्टं धनं क्षिप्रं तत्स्वामी प्रतिपद्यते ॥ 12 ॥
विन्दो नाम मुहूर्तोऽयं स च काकुत्स्थ नाबुधत् ।
त्वत्प्रियां जानकीं हृत्वा रावणो राक्षसेश्वरः ॥ 13 ॥
झषवद्बडिशं गृह्य क्षिप्रमेव विनश्यति ।
न च त्वया व्यथा कार्या जनकस्य सुतां प्रति ॥ 14 ॥
वैदेह्या रंस्यसे क्षिप्रं हत्वा तं राक्षसं रणे ।
असम्मूढस्य गृध्रस्य रामं प्रत्यनुभाषतः ॥ 15 ॥
आस्यात्सुस्राव रुधिरं म्रियमाणस्य सामिषम् ।
पुत्रो विश्रवसस्साक्षाद्भ्राता वैश्रवणस्य च ॥ 16 ॥
इत्युक्त्वा दुर्लभान्प्राणान्मुमोच पतगेश्वरः ।
ब्रूहि ब्रूहीति रामस्य ब्रुवाणस्य कृताञ्जलेः ॥ 17 ॥
त्वक्त्वा शरीरं गृध्रस्य जग्मुः प्राणा विहायसम् ।
स निक्षिप्य शिरो भूमौ प्रसार्य चरणौ तदा ॥ 18 ॥
विक्षिप्य च शरीरं स्वं पपात धरणीतले ।
तं गृध्रं प्रेक्ष्य ताम्राक्षं गतासुमचलोपमम् ॥ 19 ॥
रामस्सुबहुभिर्दुःखैर्दीनस्सौमित्रिमब्रवीत् ।
बहूनि रक्षसां वासे वर्षाणि वसता सुखम् ॥ 20 ॥
अनेन दण्डकारण्ये विशीर्णमिह पक्षिणा ।
अनेकवार्षिको यस्तु चिरकालसमुत्थितः ॥ 21 ॥
सोऽयमद्य हतश्शेते कालो हि दुरतिक्रमः ।
पश्य लक्ष्मण गृध्रोऽयमुपकारी हतश्च मे ॥ 22 ॥
सीतामभ्यवपन्नो वै रावणेन बलीयसा ।
गृध्रराज्यं परित्यज्य पितृपैतामहं महत् ॥ 23 ॥
मम हेतोरयं प्राणान्मुमोच पतगेश्वरः ।
सर्वत्र खलु दृश्यन्ते साधवो धर्मचारिणः ॥ 24 ॥
शूराश्शरण्यास्सौमित्रे तिर्यग्योनिगतेष्वपि ।
सीताहरणजं दुःखं न मे सौम्य तथाविधम् ॥ 25 ॥
यथा विनाशे गृध्रस्य मत्कृते च परन्तप ।
राजा दशरथश्श्रीमान्यथा मम महायशाः ॥ 26 ॥
पूजनीयश्च मान्यश्च तथाऽयं पतगेश्वरः ।
सौमित्रे हर काष्ठानि निर्मथिष्यामि पावकम् ॥ 27 ॥
गृध्रराजं दिधक्षामि मत्कृते निधनं गतम् ।
नाथं पतगलोकस्य चितामारोप्य राघव ॥ 28 ॥
इमं धक्ष्यामि सौमित्रे हतं रौद्रेण रक्षसा ।
या गतिर्यज्ञशीलानामाहिताग्नेश्च या गतिः ॥ 29 ॥
अपरावर्तिनां या च या च भूमिप्रदायिनाम् ।
मया त्वं समनुज्ञातो गच्छ लोकाननुत्तमान् ॥ 30 ॥
गृध्रराज महासत्त्व संस्कृतश्च मया व्रज ।
एवमुक्त्वा चितां दीप्तामारोप्य पतगेश्वरम् ॥ 31 ॥
ददाह रामो धर्मात्मा स्वबन्धुमिव दुःखितः ।
रामोऽथ सहसौमित्रिर्वनं गत्वा स वीर्यवान् ॥ 32 ॥
स्थूलान्हत्वा महारोहीननुतस्तार तं द्विजम् ।
रोहिमांसानि चोत्कृत्य पेशीकृत्य महायशाः ॥ 33 ॥
शकुनाय ददौ रामो रम्ये हरितशाद्वले ।
यत्तत्प्रेतस्य मर्त्यस्य कथयन्ति द्विजातयः ॥ 34 ॥
तत्स्वर्गगमनं तस्य पित्र्यं रामो जजाप ह ।
ततो गोदावरीं गत्वा नदीं नरवरात्मजौ ॥ 35 ॥
उदकं चक्रतुस्तस्मै गृध्रराजाय तावुभौ ।
शास्त्रदृष्टेन विधिना जले गृध्राय राघवौ ॥ 36 ॥
स्नात्वा तौ गृध्रराजाय उदकं चक्रतुस्तदा ।
स गृध्रराजः कृतवान्यशस्करं सुदुष्करं कर्म रणे निपातितः ।
महर्षिकल्पेन च संस्कृतस्तदा जगाम पुण्यां गतिमात्मनश्शुभाम् ॥ 37 ॥
कृतोदकौ तावपि पक्षिसत्तमे स्थिरां च बुद्धिं प्रणिधाय जग्मतुः ।
प्रवेश्य सीताधिगमे ततो मनो वनं सुरेन्द्रविव विष्णुवासवौ ॥ 38 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे अष्टषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |
rāmassamprekṣya taṃ gṛdhraṃ bhuvi raudreṇa pātitam |
saumitriṃ mitrasampannamidaṃ vacanamabravīt || 1 ||
mamāyaṃ nūnamartheṣu yatamāno vihaṅgamaḥ |
rākṣasena hatassaṅkhye prāṇāṃstyakṣyati dustyajān || 2 ||
ayamasya śarīre'sminprāṇo lakṣmaṇa vidyate |
tathā hi svarahīno'yaṃ viklabassamudīkṣyate || 3 ||
jaṭāyo yadi śaknoṣi vākyaṃ vyāharituṃ punaḥ |
sītāmākhyāhi bhadraṃ te vadhamākhyāhi cātmanaḥ || 4 ||
kiṃ nimitto'haratsītāṃ rāvaṇastasya kiṃ mayā |
aparāddhaṃ tu yaṃ dṛṣṭvā rāvaṇena hṛtā priyā || 5 ||
kathaṃ taccandrasaṅkāśaṃ mukhamāsīnmanoharam |
sītayā kāni coktāni tasminkāle dvijottama || 6 ||
kathaṃ vīryaḥ kathaṃ rūpaḥ kiṃ karmā sa ca rākṣasaḥ |
kva cāsya bhavanaṃ tāta brūhi me paripṛcchataḥ || 7 ||
tamudvīkṣyātha dīnātmā vilapantamanantaram |
vācātisannayā rāmaṃ jaṭāyuridamabravīt || 8 ||
hṛtā sā rākṣasendreṇa rāvaṇena vihāyasā |
māyāmāsthāya vipulāṃ vātadurdinasaṅkulām || 9 ||
pariśrāntasya me tāta pakṣau chitvā sa rākṣasaḥ |
sītāmādāya vaidehīṃ prayāto dakṣiṇāṃ diśam || 10 ||
uparudhyanti me prāṇā dṛṣṭirbhramati rāghava |
paśyāmi vṛkṣānsauvarṇānuśīrakṛtamūrdhajān || 11 ||
yena yāti muhūrtena sītāmādāya rāvaṇaḥ |
vipraṇaṣṭaṃ dhanaṃ kṣipraṃ tatsvāmī pratipadyate || 12 ||
vindo nāma muhūrto'yaṃ sa ca kākutstha nābudhat |
tvatpriyāṃ jānakīṃ hṛtvā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 13 ||
jhaṣavadbaḍiśaṃ gṛhya kṣiprameva vinaśyati |
na ca tvayā vyathā kāryā janakasya sutāṃ prati || 14 ||
vaidehyā raṃsyase kṣipraṃ hatvā taṃ rākṣasaṃ raṇe |
asammūḍhasya gṛdhrasya rāmaṃ pratyanubhāṣataḥ || 15 ||
āsyātsusrāva rudhiraṃ mriyamāṇasya sāmiṣam |
putro viśravasassākṣādbhrātā vaiśravaṇasya ca || 16 ||
ityuktvā durlabhānprāṇānmumoca patageśvaraḥ |
brūhi brūhīti rāmasya bruvāṇasya kṛtāñjaleḥ || 17 ||
tvaktvā śarīraṃ gṛdhrasya jagmuḥ prāṇā vihāyasam |
sa nikṣipya śiro bhūmau prasārya caraṇau tadā || 18 ||
vikṣipya ca śarīraṃ svaṃ papāta dharaṇītale |
taṃ gṛdhraṃ prekṣya tāmrākṣaṃ gatāsumacalopamam || 19 ||
rāmassubahubhirduḥkhairdīnassaumitrimabravīt |
bahūni rakṣasāṃ vāse varṣāṇi vasatā sukham || 20 ||
anena daṇḍakāraṇye viśīrṇamiha pakṣiṇā |
anekavārṣiko yastu cirakālasamutthitaḥ || 21 ||
so'yamadya hataśśete kālo hi duratikramaḥ |
paśya lakṣmaṇa gṛdhro'yamupakārī hataśca me || 22 ||
sītāmabhyavapanno vai rāvaṇena balīyasā |
gṛdhrarājyaṃ parityajya pitṛpaitāmahaṃ mahat || 23 ||
mama hetorayaṃ prāṇānmumoca patageśvaraḥ |
sarvatra khalu dṛśyante sādhavo dharmacāriṇaḥ || 24 ||
śūrāśśaraṇyāssaumitre tiryagyonigateṣvapi |
sītāharaṇajaṃ duḥkhaṃ na me saumya tathāvidham || 25 ||
yathā vināśe gṛdhrasya matkṛte ca parantapa |
rājā daśarathaśśrīmānyathā mama mahāyaśāḥ || 26 ||
pūjanīyaśca mānyaśca tathā'yaṃ patageśvaraḥ |
saumitre hara kāṣṭhāni nirmathiṣyāmi pāvakam || 27 ||
gṛdhrarājaṃ didhakṣāmi matkṛte nidhanaṃ gatam |
nāthaṃ patagalokasya citāmāropya rāghava || 28 ||
imaṃ dhakṣyāmi saumitre hataṃ raudreṇa rakṣasā |
yā gatiryajñaśīlānāmāhitāgneśca yā gatiḥ || 29 ||
aparāvartināṃ yā ca yā ca bhūmipradāyinām |
mayā tvaṃ samanujñāto gaccha lokānanuttamān || 30 ||
gṛdhrarāja mahāsattva saṃskṛtaśca mayā vraja |
evamuktvā citāṃ dīptāmāropya patageśvaram || 31 ||
dadāha rāmo dharmātmā svabandhumiva duḥkhitaḥ |
rāmo'tha sahasaumitrirvanaṃ gatvā sa vīryavān || 32 ||
sthūlānhatvā mahārohīnanutastāra taṃ dvijam |
rohimāṃsāni cotkṛtya peśīkṛtya mahāyaśāḥ || 33 ||
śakunāya dadau rāmo ramye haritaśādvale |
yattatpretasya martyasya kathayanti dvijātayaḥ || 34 ||
tatsvargagamanaṃ tasya pitryaṃ rāmo jajāpa ha |
tato godāvarīṃ gatvā nadīṃ naravarātmajau || 35 ||
udakaṃ cakratustasmai gṛdhrarājāya tāvubhau |
śāstradṛṣṭena vidhinā jale gṛdhrāya rāghavau || 36 ||
snātvā tau gṛdhrarājāya udakaṃ cakratustadā |
sa gṛdhrarājaḥ kṛtavānyaśaskaraṃ suduṣkaraṃ karma raṇe nipātitaḥ |
maharṣikalpena ca saṃskṛtastadā jagāma puṇyāṃ gatimātmanaśśubhām || 37 ||
kṛtodakau tāvapi pakṣisattame sthirāṃ ca buddhiṃ praṇidhāya jagmatuḥ |
praveśya sītādhigame tato mano vanaṃ surendraviva viṣṇuvāsavau || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in