𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌦𑌶𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑍇𑌤𑌤𑍍𑌤𑍁 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌹𑍃𑌤𑌂 𑌭𑌰𑍍𑌤𑍃𑌭𑌕𑍍𑌤𑌯𑌾 ।
𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚𑌾𑌥 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌹𑌿𑌤𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌯𑌾 𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌵𑌚𑌃 ।
𑌕𑍁𑌲𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌪𑌦𑌿𑌶𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌚 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑍇 𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑍇 ॥ 2 ॥
𑌕𑌿𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌯𑍈𑌵𑍋𑌕𑍍𑌤𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌃 ।
𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑍈𑌰𑍍𑌧𑌾𑌰𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌚𑌾𑌪𑍋 𑌨𑌾𑌰𑍍𑌤𑌶𑌬𑍍𑌦𑍋 𑌭𑌵𑍇𑌦𑌿𑌤𑌿 ॥ 3 ॥
𑌤𑍇 𑌚𑌾𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑍇 𑌮𑍁𑌨𑌯𑌸𑍍𑌸𑌂𑌶𑌿𑌤𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾𑌃 ।
𑌮𑌾𑌂 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌶𑌰𑌣𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌶𑌰𑌣𑌂 𑌗𑌤𑌾𑌃 ॥ 4 ॥
𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌨𑌿𑌰𑌤𑌾 𑌵𑌨𑍇 𑌮𑍂𑌲𑌫𑌲𑌾𑌶𑌨𑌾𑌃 ।
𑌨 𑌲𑌭𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌭𑍀𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌕𑌰𑍍𑌮𑌭𑌿𑌃 ॥ 5 ॥
𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌚 𑌨𑌿𑌰𑌤𑌾 𑌨𑌿𑌯𑌮𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑍈𑌰𑍍𑌵𑌨𑍇 ।
𑌭𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌰𑍍𑌭𑍀𑌮𑍈𑌰𑍍𑌨𑌰𑌮𑌾𑌂𑌸𑍋𑌪𑌜𑍀𑌵𑌿𑌭𑌿𑌃 ॥ 6 ॥
𑌤𑍇 𑌭𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌮𑌾𑌣𑌾 𑌮𑍁𑌨𑌯𑍋 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑌃 ।
𑌅𑌸𑍍𑌮𑌾𑌨𑌭𑍍𑌯𑌵𑌪𑌦𑍍𑌯𑍇𑌤𑌿 𑌮𑌾𑌮𑍂𑌚𑍁𑌰𑍍𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌸𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾 ॥ 7 ॥
𑌮𑌯𑌾 𑌤𑍁 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍇𑌷𑌾𑌮𑍇𑌵𑌂 𑌮𑍁𑌖𑌾𑌚𑍍𑌚𑍍𑌯𑍁𑌤𑌮𑍍 ।
𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚𑌰𑌣𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑍇𑌤𑌦𑍁𑌦𑌾𑌹𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌸𑍀𑌦𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌮𑍇 𑌹𑍍𑌰𑍀𑌰𑍇𑌷𑌾 𑌹𑌿 𑌮𑌮𑌾𑌤𑍁𑌲𑌾 ।
𑌯𑌦𑍀𑌦𑍃𑌶𑍈𑌰𑌹𑌂 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑍈𑌰𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑍇𑌯𑍈𑌰𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ॥ 9 ॥
𑌕𑌿𑌂 𑌕𑌰𑍋𑌮𑍀𑌤𑌿 𑌚 𑌮𑌯𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌹𑍃𑌤𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌧𑍗 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑍈𑌰𑍇𑌤𑍈𑌸𑍍𑌸𑌮𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌗𑌿𑌯𑌂 𑌸𑌮𑍁𑌦𑌾𑌹𑍃𑌤𑌾 ॥ 10 ॥
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌰𑍍𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑍇 𑌬𑌹𑍁𑌭𑌿𑌃 𑌕𑌾𑌮𑌰𑍂𑌪𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌅𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑍍𑌮 𑌦𑍃𑌢𑌂 𑌰𑌾𑌮 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍𑌨𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌤𑍁 ॥ 11 ॥
𑌹𑍋𑌮𑌕𑌾𑌲𑍇𑌷𑍁 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌕𑌾𑌲𑍇𑌷𑍁 𑌚𑌾𑌨𑌘 ।
𑌧𑌰𑍍𑌷𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑍁𑌦𑍁𑌰𑍍𑌧𑌰𑍍𑌷𑌾 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌃 𑌪𑌿𑌶𑌿𑌤𑌾𑌶𑌨𑌾𑌃 ॥ 12 ॥
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌰𑍍𑌧𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌤𑌾𑌪𑌸𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌗𑌤𑌿𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌯𑌮𑌾𑌣𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍𑌨𑌃 𑌪𑌰𑌮𑌾 𑌗𑌤𑌿𑌃 ॥ 13 ॥
𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌤𑌪𑌃𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌵𑍇𑌨 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌹𑌨𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰𑌾𑌨𑍍 ।
𑌚𑌿𑌰𑌾𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌂 𑌤𑍁 𑌨𑍇𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌸𑍍𑌤𑌪𑌃 𑌖𑌣𑍍𑌡𑌯𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌵𑌯𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌬𑌹𑍁𑌵𑌿𑌘𑍍𑌨𑌂 𑌤𑌪𑍋 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌦𑍁𑌶𑍍𑌚𑌰𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌤𑍇𑌨 𑌶𑌾𑌪𑌂 𑌨 𑌮𑍁𑌞𑍍𑌚𑌾𑌮𑍋 𑌭𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌮𑌾𑌣𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌃 ॥ 15 ॥
𑌤𑌦𑌰𑍍𑌧𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌾𑌨𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍋𑌭𑌿𑌰𑍍𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌵𑌾𑌸𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌰𑌕𑍍𑌷 𑌨𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌸𑌹 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌨𑍍𑌨𑌾𑌥𑌾 𑌹𑌿 𑌵𑌯𑌂 𑌵𑌨𑍇 ॥ 16 ॥
𑌮𑌯𑌾 𑌚𑍈𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌪𑌰𑌿𑌪𑌾𑌲𑌨𑌮𑍍 ।
𑌋𑌷𑍀𑌣𑌾𑌂 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑍇 𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌂 𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑍇 ॥ 17 ॥
𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌯 𑌚 𑌨 𑌶𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌮𑌾𑌨𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌶𑍍𑌰𑌵𑌮𑍍 ।
𑌮𑍁𑌨𑍀𑌨𑌾𑌮𑌨𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌮𑌿𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌹𑌿 𑌮𑍇 𑌸𑌦𑌾 ॥ 18 ॥
𑌅𑌪𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌂 𑌜𑌹𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌵𑌾 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨 𑌤𑍁 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌂 𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌯 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ॥ 19 ॥
𑌤𑌦𑌵𑌶𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑍃𑌷𑍀𑌣𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌪𑌾𑌲𑌨𑌮𑍍 ।
𑌅𑌨𑍁𑌕𑍍𑌤𑍇𑌨𑌾𑌪𑌿 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯 𑌤𑍁 𑌕𑌿𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌃 ॥ 20 ॥
𑌮𑌮 𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌾𑌚𑍍𑌚 𑌸𑍗𑌹𑌾𑌰𑍍𑌦𑌾𑌦𑌿𑌦𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾𑌽𑌨𑌘𑍇 ।
𑌪𑌰𑌿𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌨 𑌹𑍍𑌯𑌨𑌿𑌷𑍍𑌟𑍋𑌽𑌨𑍁𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 21 ॥
𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌚𑌾𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌚 𑌕𑍁𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌵 𑌚𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌸𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑍀 𑌮𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌗𑌰𑍀𑌯𑌸𑍀 ॥ 22 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌂 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍀𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌧𑌨𑍁𑌷𑍍𑌮𑌾𑌨𑍍𑌸𑌹 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨 𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌤𑌪𑍋𑌵𑌨𑌾𑌨𑌿 ॥ 23 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌦𑌶𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
vākyametattu vaidehyā vyāhṛtaṃ bhartṛbhaktayā |
śrutvā dharme sthito rāmaḥ pratyuvācātha maithilīm || 1 ||
hitamuktaṃ tvayā devi snigdhayā sadṛśaṃ vacaḥ |
kulaṃ vyapadiśantyā ca dharmajñe janakātmaje || 2 ||
kintu vakṣyāmyahaṃ devi tvayaivoktamidaṃ vacaḥ |
kṣatriyairdhāryate cāpo nārtaśabdo bhavediti || 3 ||
te cārtā daṇḍakāraṇye munayassaṃśitavratāḥ |
māṃ sīte svayamāgamya śaraṇyāśśaraṇaṃ gatāḥ || 4 ||
vasanto dharmaniratā vane mūlaphalāśanāḥ |
na labhante sukhaṃ bhītā rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ || 5 ||
kāle kāle ca niratā niyamairvividhairvane |
bhakṣyante rākṣasairbhīmairnaramāṃsopajīvibhiḥ || 6 ||
te bhakṣyamāṇā munayo daṇḍakāraṇyavāsinaḥ |
asmānabhyavapadyeti māmūcurdvijasattamā || 7 ||
mayā tu vacanaṃ śrutvā teṣāmevaṃ mukhāccyutam |
kṛtvā caraṇaśuśrūṣāṃ vākyametadudāhṛtam || 8 ||
prasīdantu bhavanto me hrīreṣā hi mamātulā |
yadīdṛśairahaṃ viprairupastheyairupasthitaḥ || 9 ||
kiṃ karomīti ca mayā vyāhṛtaṃ dvijasannidhau |
sarvairetaissamāgamya vāgiyaṃ samudāhṛtā || 10 ||
rākṣasairdaṇḍakāraṇye bahubhiḥ kāmarūpibhiḥ |
arditāssma dṛḍhaṃ rāma bhavānnastatra rakṣatu || 11 ||
homakāleṣu samprāptāḥ parvakāleṣu cānagha |
dharṣayanti sudurdharṣā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 12 ||
rākṣasairdharṣitānāṃ ca tāpasānāṃ tapasvinām |
gatiṃ mṛgayamāṇānāṃ bhavānnaḥ paramā gatiḥ || 13 ||
kāmaṃ tapaḥprabhāvena śaktā hantuṃ niśācarān |
cirārjitaṃ tu necchāmastapaḥ khaṇḍayituṃ vayam || 14 ||
bahuvighnaṃ tapo nityaṃ duścaraṃ caiva rāghava |
tena śāpaṃ na muñcāmo bhakṣyamāṇāśca rākṣasaiḥ || 15 ||
tadardhyamānānrakṣobhirdaṇḍakāraṇyavāsibhiḥ |
rakṣa nastvaṃ saha bhrātrā tvannāthā hi vayaṃ vane || 16 ||
mayā caitadvacaśśrutvā kārtsnyena paripālanam |
ṛṣīṇāṃ daṇḍakāraṇye saṃśrutaṃ janakātmaje || 17 ||
saṃśrutya ca na śakṣyāmi jīvamānaḥ pratiśravam |
munīnāmanyathā kartuṃ satyamiṣṭaṃ hi me sadā || 18 ||
apyahaṃ jīvitaṃ jahyāṃ tvāṃ vā sīte salakṣmaṇām |
na tu pratijñāṃ saṃśrutya brāhmaṇebhyo viśeṣataḥ || 19 ||
tadavaśyaṃ mayā kāryamṛṣīṇāṃ paripālanam |
anuktenāpi vaidehi pratijñāya tu kiṃ punaḥ || 20 ||
mama snehācca sauhārdādidamuktantvayā'naghe |
parituṣṭo'smyahaṃ sīte na hyaniṣṭo'nuśiṣyate || 21 ||
sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca kulasya tava cātmanaḥ |
sadharmacāriṇī me tvaṃ prāṇebhyo'pi garīyasī || 22 ||
ityevamuktvā vacanaṃ mahātmā sītāṃ priyāṃ maithilarājaputrīm |
rāmo dhanuṣmānsaha lakṣmaṇena jagāma ramyāṇi tapovanāni || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe daśamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ दशमस्सर्गः ।
वाक्यमेतत्तु वैदेह्या व्याहृतं भर्तृभक्तया ।
श्रुत्वा धर्मे स्थितो रामः प्रत्युवाचाथ मैथिलीम् ॥ 1 ॥
हितमुक्तं त्वया देवि स्निग्धया सदृशं वचः ।
कुलं व्यपदिशन्त्या च धर्मज्ञे जनकात्मजे ॥ 2 ॥
किन्तु वक्ष्याम्यहं देवि त्वयैवोक्तमिदं वचः ।
क्षत्रियैर्धार्यते चापो नार्तशब्दो भवेदिति ॥ 3 ॥
ते चार्ता दण्डकारण्ये मुनयस्संशितव्रताः ।
मां सीते स्वयमागम्य शरण्याश्शरणं गताः ॥ 4 ॥
वसन्तो धर्मनिरता वने मूलफलाशनाः ।
न लभन्ते सुखं भीता राक्षसैः क्रूरकर्मभिः ॥ 5 ॥
काले काले च निरता नियमैर्विविधैर्वने ।
भक्ष्यन्ते राक्षसैर्भीमैर्नरमांसोपजीविभिः ॥ 6 ॥
ते भक्ष्यमाणा मुनयो दण्डकारण्यवासिनः ।
अस्मानभ्यवपद्येति मामूचुर्द्विजसत्तमा ॥ 7 ॥
मया तु वचनं श्रुत्वा तेषामेवं मुखाच्च्युतम् ।
कृत्वा चरणशुश्रूषां वाक्यमेतदुदाहृतम् ॥ 8 ॥
प्रसीदन्तु भवन्तो मे ह्रीरेषा हि ममातुला ।
यदीदृशैरहं विप्रैरुपस्थेयैरुपस्थितः ॥ 9 ॥
किं करोमीति च मया व्याहृतं द्विजसन्निधौ ।
सर्वैरेतैस्समागम्य वागियं समुदाहृता ॥ 10 ॥
राक्षसैर्दण्डकारण्ये बहुभिः कामरूपिभिः ।
अर्दितास्स्म दृढं राम भवान्नस्तत्र रक्षतु ॥ 11 ॥
होमकालेषु सम्प्राप्ताः पर्वकालेषु चानघ ।
धर्षयन्ति सुदुर्धर्षा राक्षसाः पिशिताशनाः ॥ 12 ॥
राक्षसैर्धर्षितानां च तापसानां तपस्विनाम् ।
गतिं मृगयमाणानां भवान्नः परमा गतिः ॥ 13 ॥
कामं तपःप्रभावेन शक्ता हन्तुं निशाचरान् ।
चिरार्जितं तु नेच्छामस्तपः खण्डयितुं वयम् ॥ 14 ॥
बहुविघ्नं तपो नित्यं दुश्चरं चैव राघव ।
तेन शापं न मुञ्चामो भक्ष्यमाणाश्च राक्षसैः ॥ 15 ॥
तदर्ध्यमानान्रक्षोभिर्दण्डकारण्यवासिभिः ।
रक्ष नस्त्वं सह भ्रात्रा त्वन्नाथा हि वयं वने ॥ 16 ॥
मया चैतद्वचश्श्रुत्वा कार्त्स्न्येन परिपालनम् ।
ऋषीणां दण्डकारण्ये संश्रुतं जनकात्मजे ॥ 17 ॥
संश्रुत्य च न शक्ष्यामि जीवमानः प्रतिश्रवम् ।
मुनीनामन्यथा कर्तुं सत्यमिष्टं हि मे सदा ॥ 18 ॥
अप्यहं जीवितं जह्यां त्वां वा सीते सलक्ष्मणाम् ।
न तु प्रतिज्ञां संश्रुत्य ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः ॥ 19 ॥
तदवश्यं मया कार्यमृषीणां परिपालनम् ।
अनुक्तेनापि वैदेहि प्रतिज्ञाय तु किं पुनः ॥ 20 ॥
मम स्नेहाच्च सौहार्दादिदमुक्तन्त्वयाऽनघे ।
परितुष्टोऽस्म्यहं सीते न ह्यनिष्टोऽनुशिष्यते ॥ 21 ॥
सदृशं चानुरूपं च कुलस्य तव चात्मनः ।
सधर्मचारिणी मे त्वं प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ॥ 22 ॥
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा सीतां प्रियां मैथिलराजपुत्रीम् ।
रामो धनुष्मान्सह लक्ष्मणेन जगाम रम्याणि तपोवनानि ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे दशमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
vākyametattu vaidehyā vyāhṛtaṃ bhartṛbhaktayā |
śrutvā dharme sthito rāmaḥ pratyuvācātha maithilīm || 1 ||
hitamuktaṃ tvayā devi snigdhayā sadṛśaṃ vacaḥ |
kulaṃ vyapadiśantyā ca dharmajñe janakātmaje || 2 ||
kintu vakṣyāmyahaṃ devi tvayaivoktamidaṃ vacaḥ |
kṣatriyairdhāryate cāpo nārtaśabdo bhavediti || 3 ||
te cārtā daṇḍakāraṇye munayassaṃśitavratāḥ |
māṃ sīte svayamāgamya śaraṇyāśśaraṇaṃ gatāḥ || 4 ||
vasanto dharmaniratā vane mūlaphalāśanāḥ |
na labhante sukhaṃ bhītā rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ || 5 ||
kāle kāle ca niratā niyamairvividhairvane |
bhakṣyante rākṣasairbhīmairnaramāṃsopajīvibhiḥ || 6 ||
te bhakṣyamāṇā munayo daṇḍakāraṇyavāsinaḥ |
asmānabhyavapadyeti māmūcurdvijasattamā || 7 ||
mayā tu vacanaṃ śrutvā teṣāmevaṃ mukhāccyutam |
kṛtvā caraṇaśuśrūṣāṃ vākyametadudāhṛtam || 8 ||
prasīdantu bhavanto me hrīreṣā hi mamātulā |
yadīdṛśairahaṃ viprairupastheyairupasthitaḥ || 9 ||
kiṃ karomīti ca mayā vyāhṛtaṃ dvijasannidhau |
sarvairetaissamāgamya vāgiyaṃ samudāhṛtā || 10 ||
rākṣasairdaṇḍakāraṇye bahubhiḥ kāmarūpibhiḥ |
arditāssma dṛḍhaṃ rāma bhavānnastatra rakṣatu || 11 ||
homakāleṣu samprāptāḥ parvakāleṣu cānagha |
dharṣayanti sudurdharṣā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 12 ||
rākṣasairdharṣitānāṃ ca tāpasānāṃ tapasvinām |
gatiṃ mṛgayamāṇānāṃ bhavānnaḥ paramā gatiḥ || 13 ||
kāmaṃ tapaḥprabhāvena śaktā hantuṃ niśācarān |
cirārjitaṃ tu necchāmastapaḥ khaṇḍayituṃ vayam || 14 ||
bahuvighnaṃ tapo nityaṃ duścaraṃ caiva rāghava |
tena śāpaṃ na muñcāmo bhakṣyamāṇāśca rākṣasaiḥ || 15 ||
tadardhyamānānrakṣobhirdaṇḍakāraṇyavāsibhiḥ |
rakṣa nastvaṃ saha bhrātrā tvannāthā hi vayaṃ vane || 16 ||
mayā caitadvacaśśrutvā kārtsnyena paripālanam |
ṛṣīṇāṃ daṇḍakāraṇye saṃśrutaṃ janakātmaje || 17 ||
saṃśrutya ca na śakṣyāmi jīvamānaḥ pratiśravam |
munīnāmanyathā kartuṃ satyamiṣṭaṃ hi me sadā || 18 ||
apyahaṃ jīvitaṃ jahyāṃ tvāṃ vā sīte salakṣmaṇām |
na tu pratijñāṃ saṃśrutya brāhmaṇebhyo viśeṣataḥ || 19 ||
tadavaśyaṃ mayā kāryamṛṣīṇāṃ paripālanam |
anuktenāpi vaidehi pratijñāya tu kiṃ punaḥ || 20 ||
mama snehācca sauhārdādidamuktantvayā'naghe |
parituṣṭo'smyahaṃ sīte na hyaniṣṭo'nuśiṣyate || 21 ||
sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca kulasya tava cātmanaḥ |
sadharmacāriṇī me tvaṃ prāṇebhyo'pi garīyasī || 22 ||
ityevamuktvā vacanaṃ mahātmā sītāṃ priyāṃ maithilarājaputrīm |
rāmo dhanuṣmānsaha lakṣmaṇena jagāma ramyāṇi tapovanāni || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe daśamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.