𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌰𑌾𑌧𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵 ।
𑌕𑍋𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍𑌵𑌨𑌮𑌭𑍍𑌯𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌚𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌯𑌥𑌾𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌅𑌥𑍋𑌵𑌾𑌚 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌰𑌾𑌧𑌃 𑌪𑍂𑌰𑌯𑌨𑍍𑌵𑌨𑌮𑍍 ।
𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑌤𑍋 𑌮𑌮 𑌹𑌿 𑌬𑍍𑌰𑍂𑌤𑌂 𑌕𑍗 𑌯𑍁𑌵𑌾𑌂 𑌕𑍍𑌵 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌥𑌃 ॥ 2 ॥
. ।
𑌤𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌤𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌜𑍍𑌵𑌲𑌿𑌤𑌾𑌨𑌨𑌮𑍍 ।
𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌸𑍁𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾 𑌇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕𑍁𑌕𑍁𑌲𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 3 ॥
𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑍗 𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑍗 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿 𑌨𑍗 𑌵𑌨𑌗𑍋𑌚𑌰𑍗 ।
𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌤𑍁 𑌵𑍇𑌦𑌿𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌵𑌃 𑌕𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌚𑌰𑌸𑌿 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌨𑍍 ॥ 4 ॥
𑌤𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌵𑌿𑌰𑌾𑌧𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ।
𑌹𑌨𑍍𑌤 𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌨𑌿𑌬𑍋𑌧 𑌮𑌮 𑌰𑌾𑌘𑌵 ॥ 5 ॥
𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌃 𑌕𑌿𑌲 𑌜𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾𑌹𑌂 𑌮𑌾𑌤𑌾 𑌮𑌮 𑌶𑌤𑌹𑍍𑌰𑌦𑌾 ।
𑌵𑌿𑌰𑌾𑌧 𑌇𑌤𑌿 𑌮𑌾𑌮𑌾𑌹𑍁𑌃 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌃 ॥ 6 ॥
𑌤𑌪𑌸𑌾 𑌚𑌾𑌭𑌿𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌣𑍋 𑌹𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑌜𑌾 ।
𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣𑌾𑌵𑌧𑍍𑌯𑌤𑌾 𑌲𑍋𑌕𑍇𑌽𑌚𑍍𑌛𑍇𑌦𑍍𑌯𑌾𑌭𑍇𑌦𑍍𑌯𑌤𑍍𑌵𑌮𑍇𑌵 𑌚 ॥ 7 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌸𑍃𑌜𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌦𑌾𑌮𑍇𑌨𑌾𑌮𑌨𑌪𑍇𑌕𑍍𑌷𑍗 𑌯𑌥𑌾𑌗𑌤𑌮𑍍 ।
𑌤𑍍𑌵𑌰𑌮𑌾𑌣𑍗 𑌪𑌲𑌾𑌯𑍇𑌥𑌾𑌂 𑌨 𑌵𑌾𑌂 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌮𑌾𑌦𑌦𑍇 ॥ 8 ॥
𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚𑍇𑌦𑌂 𑌕𑍋𑌪𑌸𑌂𑌰𑌕𑍍𑌤𑌲𑍋𑌚𑌨𑌃 ।
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌵𑌿𑌕𑍃𑌤𑌾𑌕𑌾𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌰𑌾𑌧𑌂 𑌪𑌾𑌪𑌚𑍇𑌤𑌸𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌕𑍍𑌷𑍁𑌦𑍍𑌰 𑌧𑌿𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌤𑍁 𑌹𑍀𑌨𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌮𑌨𑍍𑌵𑍇𑌷𑌸𑍇 𑌧𑍍𑌰𑍁𑌵𑌮𑍍 ।
𑌰𑌣𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌸𑍍𑌯𑌸𑍇 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠 𑌨 𑌮𑍇 𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌸𑌿 ॥ 10 ॥
𑌤𑌤𑌃 𑌸𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌧𑌨𑍁𑌃 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑍁𑌨𑌿𑌶𑌿𑌤𑌾𑌞𑍍𑌛𑌰𑌾𑌨𑍍 ।
𑌸𑍁𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌮𑌭𑌿𑌸𑌨𑍍𑌧𑌾𑌯 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌨𑌿𑌜𑌘𑌾𑌨 𑌹 ॥ 11 ॥
𑌧𑌨𑍁𑌷𑌾 𑌜𑍍𑌯𑌾𑌗𑍁𑌣𑌵𑌤𑌾 𑌸𑌪𑍍𑌤 𑌬𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍𑌮𑍁𑌮𑍋𑌚 𑌹 ।
𑌰𑍁𑌕𑍍𑌮𑌪𑍁𑌙𑍍𑌖𑌾𑌨𑍍𑌮𑌹𑌾𑌵𑍇𑌗𑌾𑌨𑍍𑌸𑍁𑌪𑌰𑍍𑌣𑌾𑌨𑌿𑌲𑌤𑍁𑌲𑍍𑌯𑌗𑌾𑌨𑍍 ॥ 12 ॥
𑌤𑍇 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌰𑌾𑌧𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌿𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌬𑌰𑍍𑌹𑌿𑌣𑌵𑌾𑌸𑌸𑌃 ।
𑌨𑌿𑌪𑍇𑌤𑍁𑌶𑍍𑌶𑍋𑌣𑌿𑌤𑌾𑌦𑌿𑌗𑍍𑌧𑌾 𑌧𑌰𑌣𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑌾𑌵𑌕𑍋𑌪𑌮𑌾𑌃 ॥ 13 ॥
𑌸 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑍋 𑌨𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌶𑍂𑌲𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌮𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ।
𑌅𑌭𑍍𑌯𑌦𑍍𑌰𑌵𑌤𑍍𑌸𑍁𑌸𑌙𑍍𑌕𑍃𑌦𑍍𑌧𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌸 𑌵𑌿𑌨𑌦𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌨𑌾𑌦𑌂 𑌶𑍂𑌲𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌰𑌧𑍍𑌵𑌜𑍋𑌪𑌮𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯𑌾𑌶𑍋𑌭𑌤 𑌤𑌦𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌤𑌾𑌨𑌨 𑌇𑌵𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑌃 ॥ 15 ॥
𑌅𑌥 𑌤𑍗 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍗 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌶𑌰𑌵𑌰𑍍𑌷𑌂 𑌵𑌵𑌰𑍍𑌷𑌤𑍁𑌃 ।
𑌵𑌿𑌰𑌾𑌧𑍇 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌕𑌾𑌲𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑌯𑌮𑍋𑌪𑌮𑍇 ॥ 16 ॥
𑌸 𑌪𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌰𑍗𑌦𑍍𑌰𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌜𑍃𑌮𑍍𑌭𑌤 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ।
𑌜𑍃𑌮𑍍𑌭𑌮𑌾𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍇 𑌬𑌾𑌣𑌾𑌃 𑌕𑌾𑌯𑌾𑌨𑍍𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑍇𑌤𑍁𑌰𑌾𑌶𑍁𑌗𑌾𑌃 ॥ 17 ॥
𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌾𑌤𑍍𑌤𑍁 𑌵𑌰𑌦𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍𑌸𑌮𑍍𑌰𑍋𑌧𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ।
𑌵𑌿𑌰𑌾𑌧𑌃 𑌶𑍂𑌲𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌮𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌾𑌵𑌭𑍍𑌯𑌧𑌾𑌵𑌤 ॥ 18 ॥
𑌤𑌚𑍍𑌛𑍂𑌲𑌂 𑌵𑌜𑍍𑌰𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌂 𑌗𑌗𑌨𑍇 𑌜𑍍𑌵𑌲𑌨𑍋𑌪𑌮𑌮𑍍 ।
𑌦𑍍𑌵𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌶𑌰𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌚𑌿𑌚𑍍𑌛𑍇𑌦 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌭𑍃𑌤𑌾𑌂𑌵𑌰𑌃 ॥ 19 ॥
𑌤𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌵𑌿𑌶𑌿𑌖𑌚𑍍𑌛𑌿𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌶𑍂𑌲𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌕𑌰𑌾𑌦𑍍𑌭𑍁𑌵𑌿 ।
𑌪𑌪𑌾𑌤𑌾𑌶𑌨𑌿𑌨𑌾 𑌛𑌿𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌮𑍇𑌰𑍋𑌰𑌿𑌵 𑌶𑌿𑌲𑌾𑌤𑌲𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌤𑍗 𑌖𑌡𑍍𑌗𑍗 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌮𑍍𑌯 𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌸𑌰𑍍𑌪𑍋𑌪𑌮𑍗𑌶𑍁𑌭𑍗 ।
𑌤𑍂𑌰𑍍𑌣𑌮𑌾𑌪𑍇𑌤𑌤𑍁𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌦𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌹𑌰𑌤𑌾𑌂 𑌬𑌲𑌾𑌤𑍍 ॥ 21 ॥
𑌸 𑌵𑌧𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌃 𑌸𑍁𑌭𑍃𑌶𑌂 𑌭𑍁𑌜𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌰𑌭𑍍𑌯𑌤𑍗 ।
𑌅𑌪𑍍𑌰𑌕𑌮𑍍𑌪𑍍𑌯𑍗 𑌨𑌰𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑍗 𑌰𑍗𑌦𑍍𑌰𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌤𑍁𑌮𑍈𑌚𑍍𑌛𑌤 ॥ 22 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌭𑌿𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯𑌮𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌵𑌹𑌤𑍍𑌵𑌯𑌮𑌲𑌂 𑌤𑌾𑌵𑌤𑍍𑌪𑌥𑌾𑌽𑌨𑍇𑌨 𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ॥ 23 ॥
𑌯𑌥𑌾 𑌚𑍇𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌹𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ।
𑌅𑌯𑌮𑍇𑌵 𑌹𑌿 𑌨𑌃 𑌪𑌨𑍍𑌥𑌾 𑌯𑍇𑌨 𑌯𑌾𑌤𑌿 𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰𑌃 ॥ 24 ॥
𑌸 𑌤𑍁 𑌸𑍍𑌵𑌬𑌲𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑍇𑌣 𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰𑌃 ।
𑌬𑌾𑌲𑌾𑌵𑌿𑌵 𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌧𑌗𑌤𑍗 𑌚𑌕𑌾𑌰𑌾𑌤𑌿𑌬𑌲𑍋𑌦𑍍𑌧𑌤𑌃 ॥ 25 ॥
𑌤𑌾𑌵𑌾𑌰𑍋𑌪𑍍𑌯 𑌤𑌤𑌃 𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌧𑌂 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍗 𑌰𑌜𑌨𑍀𑌚𑌰𑌃 ।
𑌵𑌿𑌰𑌾𑌧𑍋 𑌵𑌿𑌨𑌦𑌨𑍍𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌜𑌗𑌾𑌮𑌾𑌭𑌿𑌮𑍁𑌖𑍋 𑌵𑌨𑌮𑍍 ॥ 26 ॥
𑌵𑌨𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍇𑌘𑌨𑌿𑌭𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑍋 𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑍈𑌰𑍍𑌮𑌹𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑍈𑌰𑍁𑌪𑍇𑌤𑌮𑍍 ।
𑌨𑌾𑌨𑌾𑌵𑌿𑌧𑍈𑌃 𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌕𑍁𑌲𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌶𑌿𑌵𑌾𑌯𑍁𑌤𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌲𑌮𑍃𑌗𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌮𑍍 ॥ 27 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha tṛtīyassargaḥ |
ityuktvā lakṣmaṇaśśrīmānvirādhe prahasanniva |
kobhavānvanamabhyetya cariṣyasi yathāsukham || 1 ||
athovāca punarvākyaṃ virādhaḥ pūrayanvanam |
pṛcchato mama hi brūtaṃ kau yuvāṃ kva gamiṣyathaḥ || 2 ||
. |
tamuvāca tato rāmo rākṣasaṃ jvalitānanam |
pṛcchantaṃ sumahātejā ikṣvākukulamātmanaḥ || 3 ||
kṣatriyau vṛttasampannau viddhi nau vanagocarau |
tvāṃ tu veditumicchāvaḥ kastvaṃ carasi daṇḍakān || 4 ||
tamuvāca virādhastu rāmaṃ satyaparākramam |
hanta vakṣyāmi te rājannibodha mama rāghava || 5 ||
putraḥ kila jayasyāhaṃ mātā mama śatahradā |
virādha iti māmāhuḥ pṛthivyāṃ sarvarākṣasāḥ || 6 ||
tapasā cābhisamprāptā brahmaṇo hi prasādajā |
śastreṇāvadhyatā loke'cchedyābhedyatvameva ca || 7 ||
utsṛjya pramadāmenāmanapekṣau yathāgatam |
tvaramāṇau palāyethāṃ na vāṃ jīvitamādade || 8 ||
taṃ rāmaḥ pratyuvācedaṃ kopasaṃraktalocanaḥ |
rākṣasaṃ vikṛtākāraṃ virādhaṃ pāpacetasam || 9 ||
kṣudra dhiktvāṃ tu hīnārthaṃ mṛtyumanveṣase dhruvam |
raṇe prāpsyase santiṣṭha na me jīvan gamiṣyāsi || 10 ||
tataḥ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā rāmassuniśitāñcharān |
suśīghramabhisandhāya rākṣasaṃ nijaghāna ha || 11 ||
dhanuṣā jyāguṇavatā sapta bāṇānmumoca ha |
rukmapuṅkhānmahāvegānsuparṇānilatulyagān || 12 ||
te śarīraṃ virādhasya bhittvābarhiṇavāsasaḥ |
nipetuśśoṇitādigdhā dharaṇyāṃ pāvakopamāḥ || 13 ||
sa viddho nyasya vaidehīṃ śūlamudyamya rākṣasaḥ |
abhyadravatsusaṅkṛddhastadā rāmaṃ salakṣmaṇam || 14 ||
sa vinadya mahānādaṃ śūlaṃ śakradhvajopamam |
pragṛhyāśobhata tadā vyāttānana ivāntakaḥ || 15 ||
atha tau bhrātarau dīptaṃ śaravarṣaṃ vavarṣatuḥ |
virādhe rākṣase tasmin kālāntakayamopame || 16 ||
sa prahasya mahāraudraḥ sthitvājṛmbhata rākṣasaḥ |
jṛmbhamāṇasya te bāṇāḥ kāyānniṣpeturāśugāḥ || 17 ||
sparśāttu varadānena prāṇānsamrodhya rākṣasaḥ |
virādhaḥ śūlamudyamya rāghavāvabhyadhāvata || 18 ||
tacchūlaṃ vajrasaṅkāśaṃ gagane jvalanopamam |
dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda rāmaḥ śastrabhṛtāṃvaraḥ || 19 ||
tadrāmaviśikhacchinnaṃ śūlaṃ tasyakarādbhuvi |
papātāśaninā chinnaṃ meroriva śilātalam || 20 ||
tau khaḍgau kṣipramudyamya kṛṣṇasarpopamauśubhau |
tūrṇamāpetatustasya tadā praharatāṃ balāt || 21 ||
sa vadhyamānaḥ subhṛśaṃ bhujābhyāṃ parirabhyatau |
aprakampyau naravyāghrau raudraḥ prasthātumaicchata || 22 ||
tasyābhiprāyamājñāya rāmo lakṣmaṇamabravīt |
vahatvayamalaṃ tāvatpathā'nena tu rākṣasaḥ || 23 ||
yathā cecchati saumitre tathā vahatu rākṣasaḥ |
ayameva hi naḥ panthā yena yāti niśācaraḥ || 24 ||
sa tu svabalavīryeṇa samutkṣipya niśācaraḥ |
bālāviva skandhagatau cakārātibaloddhataḥ || 25 ||
tāvāropya tataḥ skandhaṃ rāghavau rajanīcaraḥ |
virādho vinadanghoraṃ jagāmābhimukho vanam || 26 ||
vanaṃ mahāmeghanibhaṃ praviṣṭo drumairmahadbhirvividhairupetam |
nānāvidhaiḥ pakṣikulairvicitraṃ śivāyutaṃ vyālamṛgairvikīrṇam || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe tṛtīyassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ तृतीयस्सर्गः ।
इत्युक्त्वा लक्ष्मणश्श्रीमान्विराधे प्रहसन्निव ।
कोभवान्वनमभ्येत्य चरिष्यसि यथासुखम् ॥ 1 ॥
अथोवाच पुनर्वाक्यं विराधः पूरयन्वनम् ।
पृच्छतो मम हि ब्रूतं कौ युवां क्व गमिष्यथः ॥ 2 ॥
. ।
तमुवाच ततो रामो राक्षसं ज्वलिताननम् ।
पृच्छन्तं सुमहातेजा इक्ष्वाकुकुलमात्मनः ॥ 3 ॥
क्षत्रियौ वृत्तसम्पन्नौ विद्धि नौ वनगोचरौ ।
त्वां तु वेदितुमिच्छावः कस्त्वं चरसि दण्डकान् ॥ 4 ॥
तमुवाच विराधस्तु रामं सत्यपराक्रमम् ।
हन्त वक्ष्यामि ते राजन्निबोध मम राघव ॥ 5 ॥
पुत्रः किल जयस्याहं माता मम शतह्रदा ।
विराध इति मामाहुः पृथिव्यां सर्वराक्षसाः ॥ 6 ॥
तपसा चाभिसम्प्राप्ता ब्रह्मणो हि प्रसादजा ।
शस्त्रेणावध्यता लोकेऽच्छेद्याभेद्यत्वमेव च ॥ 7 ॥
उत्सृज्य प्रमदामेनामनपेक्षौ यथागतम् ।
त्वरमाणौ पलायेथां न वां जीवितमाददे ॥ 8 ॥
तं रामः प्रत्युवाचेदं कोपसंरक्तलोचनः ।
राक्षसं विकृताकारं विराधं पापचेतसम् ॥ 9 ॥
क्षुद्र धिक्त्वां तु हीनार्थं मृत्युमन्वेषसे ध्रुवम् ।
रणे प्राप्स्यसे सन्तिष्ठ न मे जीवन् गमिष्यासि ॥ 10 ॥
ततः सज्यं धनुः कृत्वा रामस्सुनिशिताञ्छरान् ।
सुशीघ्रमभिसन्धाय राक्षसं निजघान ह ॥ 11 ॥
धनुषा ज्यागुणवता सप्त बाणान्मुमोच ह ।
रुक्मपुङ्खान्महावेगान्सुपर्णानिलतुल्यगान् ॥ 12 ॥
ते शरीरं विराधस्य भित्त्वाबर्हिणवाससः ।
निपेतुश्शोणितादिग्धा धरण्यां पावकोपमाः ॥ 13 ॥
स विद्धो न्यस्य वैदेहीं शूलमुद्यम्य राक्षसः ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्कृद्धस्तदा रामं सलक्ष्मणम् ॥ 14 ॥
स विनद्य महानादं शूलं शक्रध्वजोपमम् ।
प्रगृह्याशोभत तदा व्यात्तानन इवान्तकः ॥ 15 ॥
अथ तौ भ्रातरौ दीप्तं शरवर्षं ववर्षतुः ।
विराधे राक्षसे तस्मिन् कालान्तकयमोपमे ॥ 16 ॥
स प्रहस्य महारौद्रः स्थित्वाजृम्भत राक्षसः ।
जृम्भमाणस्य ते बाणाः कायान्निष्पेतुराशुगाः ॥ 17 ॥
स्पर्शात्तु वरदानेन प्राणान्सम्रोध्य राक्षसः ।
विराधः शूलमुद्यम्य राघवावभ्यधावत ॥ 18 ॥
तच्छूलं वज्रसङ्काशं गगने ज्वलनोपमम् ।
द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद रामः शस्त्रभृतांवरः ॥ 19 ॥
तद्रामविशिखच्छिन्नं शूलं तस्यकराद्भुवि ।
पपाताशनिना छिन्नं मेरोरिव शिलातलम् ॥ 20 ॥
तौ खड्गौ क्षिप्रमुद्यम्य कृष्णसर्पोपमौशुभौ ।
तूर्णमापेततुस्तस्य तदा प्रहरतां बलात् ॥ 21 ॥
स वध्यमानः सुभृशं भुजाभ्यां परिरभ्यतौ ।
अप्रकम्प्यौ नरव्याघ्रौ रौद्रः प्रस्थातुमैच्छत ॥ 22 ॥
तस्याभिप्रायमाज्ञाय रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
वहत्वयमलं तावत्पथाऽनेन तु राक्षसः ॥ 23 ॥
यथा चेच्छति सौमित्रे तथा वहतु राक्षसः ।
अयमेव हि नः पन्था येन याति निशाचरः ॥ 24 ॥
स तु स्वबलवीर्येण समुत्क्षिप्य निशाचरः ।
बालाविव स्कन्धगतौ चकारातिबलोद्धतः ॥ 25 ॥
तावारोप्य ततः स्कन्धं राघवौ रजनीचरः ।
विराधो विनदन्घोरं जगामाभिमुखो वनम् ॥ 26 ॥
वनं महामेघनिभं प्रविष्टो द्रुमैर्महद्भिर्विविधैरुपेतम् ।
नानाविधैः पक्षिकुलैर्विचित्रं शिवायुतं व्यालमृगैर्विकीर्णम् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे तृतीयस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha tṛtīyassargaḥ |
ityuktvā lakṣmaṇaśśrīmānvirādhe prahasanniva |
kobhavānvanamabhyetya cariṣyasi yathāsukham || 1 ||
athovāca punarvākyaṃ virādhaḥ pūrayanvanam |
pṛcchato mama hi brūtaṃ kau yuvāṃ kva gamiṣyathaḥ || 2 ||
. |
tamuvāca tato rāmo rākṣasaṃ jvalitānanam |
pṛcchantaṃ sumahātejā ikṣvākukulamātmanaḥ || 3 ||
kṣatriyau vṛttasampannau viddhi nau vanagocarau |
tvāṃ tu veditumicchāvaḥ kastvaṃ carasi daṇḍakān || 4 ||
tamuvāca virādhastu rāmaṃ satyaparākramam |
hanta vakṣyāmi te rājannibodha mama rāghava || 5 ||
putraḥ kila jayasyāhaṃ mātā mama śatahradā |
virādha iti māmāhuḥ pṛthivyāṃ sarvarākṣasāḥ || 6 ||
tapasā cābhisamprāptā brahmaṇo hi prasādajā |
śastreṇāvadhyatā loke'cchedyābhedyatvameva ca || 7 ||
utsṛjya pramadāmenāmanapekṣau yathāgatam |
tvaramāṇau palāyethāṃ na vāṃ jīvitamādade || 8 ||
taṃ rāmaḥ pratyuvācedaṃ kopasaṃraktalocanaḥ |
rākṣasaṃ vikṛtākāraṃ virādhaṃ pāpacetasam || 9 ||
kṣudra dhiktvāṃ tu hīnārthaṃ mṛtyumanveṣase dhruvam |
raṇe prāpsyase santiṣṭha na me jīvan gamiṣyāsi || 10 ||
tataḥ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā rāmassuniśitāñcharān |
suśīghramabhisandhāya rākṣasaṃ nijaghāna ha || 11 ||
dhanuṣā jyāguṇavatā sapta bāṇānmumoca ha |
rukmapuṅkhānmahāvegānsuparṇānilatulyagān || 12 ||
te śarīraṃ virādhasya bhittvābarhiṇavāsasaḥ |
nipetuśśoṇitādigdhā dharaṇyāṃ pāvakopamāḥ || 13 ||
sa viddho nyasya vaidehīṃ śūlamudyamya rākṣasaḥ |
abhyadravatsusaṅkṛddhastadā rāmaṃ salakṣmaṇam || 14 ||
sa vinadya mahānādaṃ śūlaṃ śakradhvajopamam |
pragṛhyāśobhata tadā vyāttānana ivāntakaḥ || 15 ||
atha tau bhrātarau dīptaṃ śaravarṣaṃ vavarṣatuḥ |
virādhe rākṣase tasmin kālāntakayamopame || 16 ||
sa prahasya mahāraudraḥ sthitvājṛmbhata rākṣasaḥ |
jṛmbhamāṇasya te bāṇāḥ kāyānniṣpeturāśugāḥ || 17 ||
sparśāttu varadānena prāṇānsamrodhya rākṣasaḥ |
virādhaḥ śūlamudyamya rāghavāvabhyadhāvata || 18 ||
tacchūlaṃ vajrasaṅkāśaṃ gagane jvalanopamam |
dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda rāmaḥ śastrabhṛtāṃvaraḥ || 19 ||
tadrāmaviśikhacchinnaṃ śūlaṃ tasyakarādbhuvi |
papātāśaninā chinnaṃ meroriva śilātalam || 20 ||
tau khaḍgau kṣipramudyamya kṛṣṇasarpopamauśubhau |
tūrṇamāpetatustasya tadā praharatāṃ balāt || 21 ||
sa vadhyamānaḥ subhṛśaṃ bhujābhyāṃ parirabhyatau |
aprakampyau naravyāghrau raudraḥ prasthātumaicchata || 22 ||
tasyābhiprāyamājñāya rāmo lakṣmaṇamabravīt |
vahatvayamalaṃ tāvatpathā'nena tu rākṣasaḥ || 23 ||
yathā cecchati saumitre tathā vahatu rākṣasaḥ |
ayameva hi naḥ panthā yena yāti niśācaraḥ || 24 ||
sa tu svabalavīryeṇa samutkṣipya niśācaraḥ |
bālāviva skandhagatau cakārātibaloddhataḥ || 25 ||
tāvāropya tataḥ skandhaṃ rāghavau rajanīcaraḥ |
virādho vinadanghoraṃ jagāmābhimukho vanam || 26 ||
vanaṃ mahāmeghanibhaṃ praviṣṭo drumairmahadbhirvividhairupetam |
nānāvidhaiḥ pakṣikulairvicitraṃ śivāyutaṃ vyālamṛgairvikīrṇam || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe tṛtīyassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.