ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අරණ්යකාණ්ඩම් .
අථ තෘතීයස්සර්ගඃ .
ඉත්යුක්ත්වා ලක්ෂ්මණශ්ශ්රීමාන්විරාධේ ප්රහසන්නිව .
කෝභවාන්වනමභ්යේත්ය චරිෂ්යසි යථාසුඛම් .. 1 ..
අථෝවාච පුනර්වාක්යං විරාධඃ පූරයන්වනම් .
පෘච්ඡතෝ මම හි බ්රූතං කෞ යුවාං ක්ව ගමිෂ්යථඃ .. 2 ..
. .
තමුවාච තතෝ රාමෝ රාක්ෂසං ජ්වලිතානනම් .
පෘච්ඡන්තං සුමහාතේජා ඉක්ෂ්වාකුකුලමාත්මනඃ .. 3 ..
ක්ෂත්රියෞ වෘත්තසම්පන්නෞ විද්ධි නෞ වනගෝචරෞ .
ත්වාං තු වේදිතුමිච්ඡාවඃ කස්ත්වං චරසි දණ්ඩකාන් .. 4 ..
තමුවාච විරාධස්තු රාමං සත්යපරාක්රමම් .
හන්ත වක්ෂ්යාමි තේ රාජන්නිබෝධ මම රාඝව .. 5 ..
පුත්රඃ කිල ජයස්යාහං මාතා මම ශතහ්රදා .
විරාධ ඉති මාමාහුඃ පෘථිව්යාං සර්වරාක්ෂසාඃ .. 6 ..
තපසා චාභිසම්ප්රාප්තා බ්රහ්මණෝ හි ප්රසාදජා .
ශස්ත්රේණාවධ්යතා ලෝකේ(අ)ච්ඡේද්යාභේද්යත්වමේව ච .. 7 ..
උත්සෘජ්ය ප්රමදාමේනාමනපේක්ෂෞ යථාගතම් .
ත්වරමාණෞ පලායේථාං න වාං ජීවිතමාදදේ .. 8 ..
තං රාමඃ ප්රත්යුවාචේදං කෝපසංරක්තලෝචනඃ .
රාක්ෂසං විකෘතාකාරං විරාධං පාපචේතසම් .. 9 ..
ක්ෂුද්ර ධික්ත්වාං තු හීනාර්ථං මෘත්යුමන්වේෂසේ ධ්රුවම් .
රණේ ප්රාප්ස්යසේ සන්තිෂ්ඨ න මේ ජීවන් ගමිෂ්යාසි .. 10 ..
තතඃ සජ්යං ධනුඃ කෘත්වා රාමස්සුනිශිතාඤ්ඡරාන් .
සුශීඝ්රමභිසන්ධාය රාක්ෂසං නිජඝාන හ .. 11 ..
ධනුෂා ජ්යාගුණවතා සප්ත බාණාන්මුමෝච හ .
රුක්මපුඞ්ඛාන්මහාවේගාන්සුපර්ණානිලතුල්යගාන් .. 12 ..
තේ ශරීරං විරාධස්ය භිත්ත්වාබර්හිණවාසසඃ .
නිපේතුශ්ශෝණිතාදිග්ධා ධරණ්යාං පාවකෝපමාඃ .. 13 ..
ස විද්ධෝ න්යස්ය වෛදේහීං ශූලමුද්යම්ය රාක්ෂසඃ .
අභ්යද්රවත්සුසඞ්කෘද්ධස්තදා රාමං සලක්ෂ්මණම් .. 14 ..
ස විනද්ය මහානාදං ශූලං ශක්රධ්වජෝපමම් .
ප්රගෘහ්යාශෝභත තදා ව්යාත්තානන ඉවාන්තකඃ .. 15 ..
අථ තෞ භ්රාතරෞ දීප්තං ශරවර්ෂං වවර්ෂතුඃ .
විරාධේ රාක්ෂසේ තස්මින් කාලාන්තකයමෝපමේ .. 16 ..
ස ප්රහස්ය මහාරෞද්රඃ ස්ථිත්වාජෘම්භත රාක්ෂසඃ .
ජෘම්භමාණස්ය තේ බාණාඃ කායාන්නිෂ්පේතුරාශුගාඃ .. 17 ..
ස්පර්ශාත්තු වරදානේන ප්රාණාන්සම්රෝධ්ය රාක්ෂසඃ .
විරාධඃ ශූලමුද්යම්ය රාඝවාවභ්යධාවත .. 18 ..
තච්ඡූලං වජ්රසඞ්කාශං ගගනේ ජ්වලනෝපමම් .
ද්වාභ්යාං ශරාභ්යාං චිච්ඡේද රාමඃ ශස්ත්රභෘතාංවරඃ .. 19 ..
තද්රාමවිශිඛච්ඡින්නං ශූලං තස්යකරාද්භුවි .
පපාතාශනිනා ඡින්නං මේරෝරිව ශිලාතලම් .. 20 ..
තෞ ඛඩ්ගෞ ක්ෂිප්රමුද්යම්ය කෘෂ්ණසර්පෝපමෞශුභෞ .
තූර්ණමාපේතතුස්තස්ය තදා ප්රහරතාං බලාත් .. 21 ..
ස වධ්යමානඃ සුභෘශං භුජාභ්යාං පරිරභ්යතෞ .
අප්රකම්ප්යෞ නරව්යාඝ්රෞ රෞද්රඃ ප්රස්ථාතුමෛච්ඡත .. 22 ..
තස්යාභිප්රායමාජ්ඤාය රාමෝ ලක්ෂ්මණමබ්රවීත් .
වහත්වයමලං තාවත්පථා(අ)නේන තු රාක්ෂසඃ .. 23 ..
යථා චේච්ඡති සෞමිත්රේ තථා වහතු රාක්ෂසඃ .
අයමේව හි නඃ පන්ථා යේන යාති නිශාචරඃ .. 24 ..
ස තු ස්වබලවීර්යේණ සමුත්ක්ෂිප්ය නිශාචරඃ .
බාලාවිව ස්කන්ධගතෞ චකාරාතිබලෝද්ධතඃ .. 25 ..
තාවාරෝප්ය තතඃ ස්කන්ධං රාඝවෞ රජනීචරඃ .
විරාධෝ විනදන්ඝෝරං ජගාමාභිමුඛෝ වනම් .. 26 ..
වනං මහාමේඝනිභං ප්රවිෂ්ටෝ ද්රුමෛර්මහද්භිර්විවිධෛරුපේතම් .
නානාවිධෛඃ පක්ෂිකුලෛර්විචිත්රං ශිවායුතං ව්යාලමෘගෛර්විකීර්ණම් .. 27 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අරණ්යකාණ්ඩේ තෘතීයස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha tṛtīyassargaḥ |
ityuktvā lakṣmaṇaśśrīmānvirādhe prahasanniva |
kobhavānvanamabhyetya cariṣyasi yathāsukham || 1 ||
athovāca punarvākyaṃ virādhaḥ pūrayanvanam |
pṛcchato mama hi brūtaṃ kau yuvāṃ kva gamiṣyathaḥ || 2 ||
. |
tamuvāca tato rāmo rākṣasaṃ jvalitānanam |
pṛcchantaṃ sumahātejā ikṣvākukulamātmanaḥ || 3 ||
kṣatriyau vṛttasampannau viddhi nau vanagocarau |
tvāṃ tu veditumicchāvaḥ kastvaṃ carasi daṇḍakān || 4 ||
tamuvāca virādhastu rāmaṃ satyaparākramam |
hanta vakṣyāmi te rājannibodha mama rāghava || 5 ||
putraḥ kila jayasyāhaṃ mātā mama śatahradā |
virādha iti māmāhuḥ pṛthivyāṃ sarvarākṣasāḥ || 6 ||
tapasā cābhisamprāptā brahmaṇo hi prasādajā |
śastreṇāvadhyatā loke'cchedyābhedyatvameva ca || 7 ||
utsṛjya pramadāmenāmanapekṣau yathāgatam |
tvaramāṇau palāyethāṃ na vāṃ jīvitamādade || 8 ||
taṃ rāmaḥ pratyuvācedaṃ kopasaṃraktalocanaḥ |
rākṣasaṃ vikṛtākāraṃ virādhaṃ pāpacetasam || 9 ||
kṣudra dhiktvāṃ tu hīnārthaṃ mṛtyumanveṣase dhruvam |
raṇe prāpsyase santiṣṭha na me jīvan gamiṣyāsi || 10 ||
tataḥ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā rāmassuniśitāñcharān |
suśīghramabhisandhāya rākṣasaṃ nijaghāna ha || 11 ||
dhanuṣā jyāguṇavatā sapta bāṇānmumoca ha |
rukmapuṅkhānmahāvegānsuparṇānilatulyagān || 12 ||
te śarīraṃ virādhasya bhittvābarhiṇavāsasaḥ |
nipetuśśoṇitādigdhā dharaṇyāṃ pāvakopamāḥ || 13 ||
sa viddho nyasya vaidehīṃ śūlamudyamya rākṣasaḥ |
abhyadravatsusaṅkṛddhastadā rāmaṃ salakṣmaṇam || 14 ||
sa vinadya mahānādaṃ śūlaṃ śakradhvajopamam |
pragṛhyāśobhata tadā vyāttānana ivāntakaḥ || 15 ||
atha tau bhrātarau dīptaṃ śaravarṣaṃ vavarṣatuḥ |
virādhe rākṣase tasmin kālāntakayamopame || 16 ||
sa prahasya mahāraudraḥ sthitvājṛmbhata rākṣasaḥ |
jṛmbhamāṇasya te bāṇāḥ kāyānniṣpeturāśugāḥ || 17 ||
sparśāttu varadānena prāṇānsamrodhya rākṣasaḥ |
virādhaḥ śūlamudyamya rāghavāvabhyadhāvata || 18 ||
tacchūlaṃ vajrasaṅkāśaṃ gagane jvalanopamam |
dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda rāmaḥ śastrabhṛtāṃvaraḥ || 19 ||
tadrāmaviśikhacchinnaṃ śūlaṃ tasyakarādbhuvi |
papātāśaninā chinnaṃ meroriva śilātalam || 20 ||
tau khaḍgau kṣipramudyamya kṛṣṇasarpopamauśubhau |
tūrṇamāpetatustasya tadā praharatāṃ balāt || 21 ||
sa vadhyamānaḥ subhṛśaṃ bhujābhyāṃ parirabhyatau |
aprakampyau naravyāghrau raudraḥ prasthātumaicchata || 22 ||
tasyābhiprāyamājñāya rāmo lakṣmaṇamabravīt |
vahatvayamalaṃ tāvatpathā'nena tu rākṣasaḥ || 23 ||
yathā cecchati saumitre tathā vahatu rākṣasaḥ |
ayameva hi naḥ panthā yena yāti niśācaraḥ || 24 ||
sa tu svabalavīryeṇa samutkṣipya niśācaraḥ |
bālāviva skandhagatau cakārātibaloddhataḥ || 25 ||
tāvāropya tataḥ skandhaṃ rāghavau rajanīcaraḥ |
virādho vinadanghoraṃ jagāmābhimukho vanam || 26 ||
vanaṃ mahāmeghanibhaṃ praviṣṭo drumairmahadbhirvividhairupetam |
nānāvidhaiḥ pakṣikulairvicitraṃ śivāyutaṃ vyālamṛgairvikīrṇam || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe tṛtīyassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ तृतीयस्सर्गः ।
इत्युक्त्वा लक्ष्मणश्श्रीमान्विराधे प्रहसन्निव ।
कोभवान्वनमभ्येत्य चरिष्यसि यथासुखम् ॥ 1 ॥
अथोवाच पुनर्वाक्यं विराधः पूरयन्वनम् ।
पृच्छतो मम हि ब्रूतं कौ युवां क्व गमिष्यथः ॥ 2 ॥
. ।
तमुवाच ततो रामो राक्षसं ज्वलिताननम् ।
पृच्छन्तं सुमहातेजा इक्ष्वाकुकुलमात्मनः ॥ 3 ॥
क्षत्रियौ वृत्तसम्पन्नौ विद्धि नौ वनगोचरौ ।
त्वां तु वेदितुमिच्छावः कस्त्वं चरसि दण्डकान् ॥ 4 ॥
तमुवाच विराधस्तु रामं सत्यपराक्रमम् ।
हन्त वक्ष्यामि ते राजन्निबोध मम राघव ॥ 5 ॥
पुत्रः किल जयस्याहं माता मम शतह्रदा ।
विराध इति मामाहुः पृथिव्यां सर्वराक्षसाः ॥ 6 ॥
तपसा चाभिसम्प्राप्ता ब्रह्मणो हि प्रसादजा ।
शस्त्रेणावध्यता लोकेऽच्छेद्याभेद्यत्वमेव च ॥ 7 ॥
उत्सृज्य प्रमदामेनामनपेक्षौ यथागतम् ।
त्वरमाणौ पलायेथां न वां जीवितमाददे ॥ 8 ॥
तं रामः प्रत्युवाचेदं कोपसंरक्तलोचनः ।
राक्षसं विकृताकारं विराधं पापचेतसम् ॥ 9 ॥
क्षुद्र धिक्त्वां तु हीनार्थं मृत्युमन्वेषसे ध्रुवम् ।
रणे प्राप्स्यसे सन्तिष्ठ न मे जीवन् गमिष्यासि ॥ 10 ॥
ततः सज्यं धनुः कृत्वा रामस्सुनिशिताञ्छरान् ।
सुशीघ्रमभिसन्धाय राक्षसं निजघान ह ॥ 11 ॥
धनुषा ज्यागुणवता सप्त बाणान्मुमोच ह ।
रुक्मपुङ्खान्महावेगान्सुपर्णानिलतुल्यगान् ॥ 12 ॥
ते शरीरं विराधस्य भित्त्वाबर्हिणवाससः ।
निपेतुश्शोणितादिग्धा धरण्यां पावकोपमाः ॥ 13 ॥
स विद्धो न्यस्य वैदेहीं शूलमुद्यम्य राक्षसः ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्कृद्धस्तदा रामं सलक्ष्मणम् ॥ 14 ॥
स विनद्य महानादं शूलं शक्रध्वजोपमम् ।
प्रगृह्याशोभत तदा व्यात्तानन इवान्तकः ॥ 15 ॥
अथ तौ भ्रातरौ दीप्तं शरवर्षं ववर्षतुः ।
विराधे राक्षसे तस्मिन् कालान्तकयमोपमे ॥ 16 ॥
स प्रहस्य महारौद्रः स्थित्वाजृम्भत राक्षसः ।
जृम्भमाणस्य ते बाणाः कायान्निष्पेतुराशुगाः ॥ 17 ॥
स्पर्शात्तु वरदानेन प्राणान्सम्रोध्य राक्षसः ।
विराधः शूलमुद्यम्य राघवावभ्यधावत ॥ 18 ॥
तच्छूलं वज्रसङ्काशं गगने ज्वलनोपमम् ।
द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद रामः शस्त्रभृतांवरः ॥ 19 ॥
तद्रामविशिखच्छिन्नं शूलं तस्यकराद्भुवि ।
पपाताशनिना छिन्नं मेरोरिव शिलातलम् ॥ 20 ॥
तौ खड्गौ क्षिप्रमुद्यम्य कृष्णसर्पोपमौशुभौ ।
तूर्णमापेततुस्तस्य तदा प्रहरतां बलात् ॥ 21 ॥
स वध्यमानः सुभृशं भुजाभ्यां परिरभ्यतौ ।
अप्रकम्प्यौ नरव्याघ्रौ रौद्रः प्रस्थातुमैच्छत ॥ 22 ॥
तस्याभिप्रायमाज्ञाय रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
वहत्वयमलं तावत्पथाऽनेन तु राक्षसः ॥ 23 ॥
यथा चेच्छति सौमित्रे तथा वहतु राक्षसः ।
अयमेव हि नः पन्था येन याति निशाचरः ॥ 24 ॥
स तु स्वबलवीर्येण समुत्क्षिप्य निशाचरः ।
बालाविव स्कन्धगतौ चकारातिबलोद्धतः ॥ 25 ॥
तावारोप्य ततः स्कन्धं राघवौ रजनीचरः ।
विराधो विनदन्घोरं जगामाभिमुखो वनम् ॥ 26 ॥
वनं महामेघनिभं प्रविष्टो द्रुमैर्महद्भिर्विविधैरुपेतम् ।
नानाविधैः पक्षिकुलैर्विचित्रं शिवायुतं व्यालमृगैर्विकीर्णम् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे तृतीयस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha tṛtīyassargaḥ |
ityuktvā lakṣmaṇaśśrīmānvirādhe prahasanniva |
kobhavānvanamabhyetya cariṣyasi yathāsukham || 1 ||
athovāca punarvākyaṃ virādhaḥ pūrayanvanam |
pṛcchato mama hi brūtaṃ kau yuvāṃ kva gamiṣyathaḥ || 2 ||
. |
tamuvāca tato rāmo rākṣasaṃ jvalitānanam |
pṛcchantaṃ sumahātejā ikṣvākukulamātmanaḥ || 3 ||
kṣatriyau vṛttasampannau viddhi nau vanagocarau |
tvāṃ tu veditumicchāvaḥ kastvaṃ carasi daṇḍakān || 4 ||
tamuvāca virādhastu rāmaṃ satyaparākramam |
hanta vakṣyāmi te rājannibodha mama rāghava || 5 ||
putraḥ kila jayasyāhaṃ mātā mama śatahradā |
virādha iti māmāhuḥ pṛthivyāṃ sarvarākṣasāḥ || 6 ||
tapasā cābhisamprāptā brahmaṇo hi prasādajā |
śastreṇāvadhyatā loke'cchedyābhedyatvameva ca || 7 ||
utsṛjya pramadāmenāmanapekṣau yathāgatam |
tvaramāṇau palāyethāṃ na vāṃ jīvitamādade || 8 ||
taṃ rāmaḥ pratyuvācedaṃ kopasaṃraktalocanaḥ |
rākṣasaṃ vikṛtākāraṃ virādhaṃ pāpacetasam || 9 ||
kṣudra dhiktvāṃ tu hīnārthaṃ mṛtyumanveṣase dhruvam |
raṇe prāpsyase santiṣṭha na me jīvan gamiṣyāsi || 10 ||
tataḥ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā rāmassuniśitāñcharān |
suśīghramabhisandhāya rākṣasaṃ nijaghāna ha || 11 ||
dhanuṣā jyāguṇavatā sapta bāṇānmumoca ha |
rukmapuṅkhānmahāvegānsuparṇānilatulyagān || 12 ||
te śarīraṃ virādhasya bhittvābarhiṇavāsasaḥ |
nipetuśśoṇitādigdhā dharaṇyāṃ pāvakopamāḥ || 13 ||
sa viddho nyasya vaidehīṃ śūlamudyamya rākṣasaḥ |
abhyadravatsusaṅkṛddhastadā rāmaṃ salakṣmaṇam || 14 ||
sa vinadya mahānādaṃ śūlaṃ śakradhvajopamam |
pragṛhyāśobhata tadā vyāttānana ivāntakaḥ || 15 ||
atha tau bhrātarau dīptaṃ śaravarṣaṃ vavarṣatuḥ |
virādhe rākṣase tasmin kālāntakayamopame || 16 ||
sa prahasya mahāraudraḥ sthitvājṛmbhata rākṣasaḥ |
jṛmbhamāṇasya te bāṇāḥ kāyānniṣpeturāśugāḥ || 17 ||
sparśāttu varadānena prāṇānsamrodhya rākṣasaḥ |
virādhaḥ śūlamudyamya rāghavāvabhyadhāvata || 18 ||
tacchūlaṃ vajrasaṅkāśaṃ gagane jvalanopamam |
dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda rāmaḥ śastrabhṛtāṃvaraḥ || 19 ||
tadrāmaviśikhacchinnaṃ śūlaṃ tasyakarādbhuvi |
papātāśaninā chinnaṃ meroriva śilātalam || 20 ||
tau khaḍgau kṣipramudyamya kṛṣṇasarpopamauśubhau |
tūrṇamāpetatustasya tadā praharatāṃ balāt || 21 ||
sa vadhyamānaḥ subhṛśaṃ bhujābhyāṃ parirabhyatau |
aprakampyau naravyāghrau raudraḥ prasthātumaicchata || 22 ||
tasyābhiprāyamājñāya rāmo lakṣmaṇamabravīt |
vahatvayamalaṃ tāvatpathā'nena tu rākṣasaḥ || 23 ||
yathā cecchati saumitre tathā vahatu rākṣasaḥ |
ayameva hi naḥ panthā yena yāti niśācaraḥ || 24 ||
sa tu svabalavīryeṇa samutkṣipya niśācaraḥ |
bālāviva skandhagatau cakārātibaloddhataḥ || 25 ||
tāvāropya tataḥ skandhaṃ rāghavau rajanīcaraḥ |
virādho vinadanghoraṃ jagāmābhimukho vanam || 26 ||
vanaṃ mahāmeghanibhaṃ praviṣṭo drumairmahadbhirvividhairupetam |
nānāvidhaiḥ pakṣikulairvicitraṃ śivāyutaṃ vyālamṛgairvikīrṇam || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe tṛtīyassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.