𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌸𑌪𑍍𑌤𑌤𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑍈𑌵𑌮𑍁𑌦𑌕𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍗 𑌰𑌾𑌮𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍗 ।
𑌅𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑍗 𑌵𑌨𑍇 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌚𑌿𑌮𑌾𑌂 𑌜𑌗𑍍𑌮𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌿𑌶𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌤𑍗 𑌦𑌿𑌶𑌂 𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌶𑌰𑌚𑌾𑌪𑌾𑌸𑌿𑌧𑌾𑌰𑌿𑌣𑍗 ।
𑌅𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌹𑌤𑌮𑍈𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕𑍗 𑌪𑌨𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑍇𑌦𑌤𑍁𑌃 ॥ 2 ॥
𑌗𑍁𑌲𑍍𑌮𑍈𑌰𑍍𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌬𑌹𑍁𑌭𑌿𑌰𑍍𑌲𑌤𑌾𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍇𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌆𑌵𑍃𑌤𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍋 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌗𑌹𑌨𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌵𑍇𑌗𑍇𑌨 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌲𑌸𑌿𑌂𑌹𑌨𑌿𑌷𑍇𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌸𑍁𑌭𑍀𑌮𑌂 𑌤𑌨𑍍𑌮𑌹𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌯𑌾𑌤𑍗 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑍗 ॥ 4 ॥
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑌰𑌂 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌾𑌤𑌤𑍍𑌰𑌿𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶𑌂 𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍗 ।
𑌕𑍍𑌰𑍗𑌞𑍍𑌚𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌶𑌤𑍁𑌰𑍍𑌗𑌹𑌨𑌂 𑌤𑍗 𑌮𑌹𑍗𑌜𑌸𑍗 ॥ 5 ॥
𑌨𑌾𑌨𑌾𑌮𑍇𑌘𑌘𑌨𑌪𑍍𑌰𑌖𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌮𑌿𑌵 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 ।
𑌨𑌾𑌨𑌾𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌗𑌣𑍈𑌰𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌨𑌾𑌨𑌾𑌵𑍍𑌯𑌾𑌲𑌮𑍃𑌗𑍈𑌰𑍍𑌯𑍁𑌤𑌮𑍍 ॥ 6 ॥
𑌦𑌿𑌦𑍃𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑍗 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌨𑌂 𑌤𑍗 𑌵𑌿𑌚𑌿𑌕𑍍𑌯𑌤𑍁𑌃 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌤𑌤𑍍𑌰𑌾𑌵𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌨𑍍𑌤𑍗 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌹𑌰𑌣𑌕𑌰𑍍𑌶𑌿𑌤𑍗 ॥ 7 ॥
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑍇𑌣 𑌤𑍗 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍗 𑌤𑌦𑌾 ।
𑌕𑍍𑌰𑍗𑌞𑍍𑌚𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌮𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌮𑌤𑌙𑍍𑌗𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌮𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾 ॥ 8 ॥
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍁 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌨𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌬𑌹𑍁𑌭𑍀𑌮𑌮𑍃𑌗𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌮𑍍 ।
𑌨𑌨𑌾𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌸𑌮𑌾𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌗𑌹𑌨𑌪𑌾𑌦𑌪𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌦𑌦𑍃𑌶𑌾𑌤𑍇 𑌤𑍁 𑌤𑍗 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌦𑌰𑍀𑌂 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑍗 ।
𑌪𑌾𑌤𑌾𑌲𑌸𑌮𑌗𑌮𑍍𑌭𑍀𑌰𑌾𑌂 𑌤𑌮𑌸𑌾 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌸𑌂𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌆𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌤𑍗 𑌨𑌰𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑍗 𑌦𑌰𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌵𑌿𑌦𑍂𑌰𑌤𑌃 ।
𑌦𑌦𑍃𑌶𑌾𑌤𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌰𑍂𑌪𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌂 𑌵𑌿𑌕𑍃𑌤𑌾𑌨𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌭𑌯𑌦𑌾𑌮𑌲𑍍𑌪𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌬𑍀𑌭𑌤𑍍𑌸𑌾𑌂 𑌰𑍗𑌦𑍍𑌰𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌲𑌮𑍍𑌬𑍋𑌦𑌰𑍀𑌂 𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌦𑌂𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑌾𑌂 𑌕𑌰𑌾𑌲𑍀𑌂 𑌪𑌰𑍁𑌷𑌤𑍍𑌵𑌚𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌭𑌕𑍍𑌷𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌾𑌨𑍍𑌭𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌕𑌟𑌾𑌂 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌮𑍂𑌰𑍍𑌧𑌜𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑍈𑌕𑍍𑌷𑍇𑌤𑌾𑌂 𑌤𑍗 𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍗 𑌰𑌾𑌮𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍗 ॥ 13 ॥
𑌸𑌾 𑌸𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌤𑍗 𑌵𑍀𑌰𑍗 𑌵𑍍𑌰𑌜𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍁𑌰𑌗𑍍𑌰𑌤𑌃 ।
𑌏𑌹𑌿 𑌰𑌂𑌸𑍍𑌯𑌾𑌵𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌮𑌾𑌲𑌮𑍍𑌬𑌤 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌚𑍈𑌨𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌮𑍁𑌪𑌗𑍂𑌹𑍍𑌯 𑌸𑌾 ।
𑌅𑌹𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑍋𑌮𑍁𑌖𑍀 𑌨𑌾𑌮 𑌲𑌬𑍍𑌧𑌾 𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌸𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 15 ॥
𑌨𑌾𑌥 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌕𑍂𑌟𑍇𑌷𑍁 𑌨𑌦𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌲𑌿𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌚 ।
𑌆𑌯𑍁𑌶𑍍𑌶𑍇𑌷𑌮𑌿𑌮𑌂 𑌵𑍀𑌰 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌰𑌂𑌸𑍍𑌯𑌸𑍇 ॥ 16 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌕𑍁𑌪𑌿𑌤𑌃 𑌖𑌡𑍍𑌗𑌮𑍁𑌦𑍍𑌧𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌃 ।
𑌕𑌰𑍍𑌣𑌨𑌾𑌸𑌾𑌸𑍍𑌤𑌨𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌨𑌿𑌚𑌕𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌿𑌸𑍂𑌦𑌨𑌃 ॥ 17 ॥
𑌕𑌰𑍍𑌣𑌨𑌾𑌸𑍇 𑌨𑌿𑌕𑍃𑌤𑍍𑌤𑍇 𑌤𑍁 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌵𑌰𑌂 𑌸𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌦𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌯𑌥𑌾𑌗𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌦𑍁𑌦𑍍𑌰𑌾𑌵 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀 𑌭𑍀𑌮𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾 ॥ 18 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌗𑌹𑌨𑌂 𑌵𑍍𑌰𑌜𑌨𑍍𑌤𑍗 𑌵𑌨𑌮𑍋𑌜𑌸𑌾 ।
𑌆𑌸𑍇𑌦𑌤𑍁𑌰𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌘𑍍𑌨𑍗 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍗 𑌰𑌾𑌮𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍗 ॥ 19 ॥
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾𑌸𑍍𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌶𑍀𑌲𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌶𑍁𑌚𑌿𑌃 ।
𑌅𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌤𑍇𑌜𑌸𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌸𑍍𑌪𑌨𑍍𑌦𑌤𑍇 𑌚 𑌦𑍃𑌢𑌂 𑌬𑌾𑌹𑍁𑌰𑍁𑌦𑍍𑌵𑌿𑌗𑍍𑌨𑌮𑌿𑌵 𑌮𑍇 𑌮𑌨𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯𑌶𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑍍𑌯𑌨𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾𑌨𑌿 𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑍁𑌪𑌲𑌕𑍍𑌷𑌯𑍇 ॥ 21 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌸𑌜𑍍𑌜𑍀𑌭𑌵𑌾𑌰𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍁𑌷𑍍𑌵 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌹𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌮𑌮𑍈𑌵 𑌹𑌿 𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌦𑍍𑌯𑌶𑍍𑌶𑌂𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌏𑌷 𑌵𑌞𑍍𑌚𑍁𑌲𑌕𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌪𑌕𑍍𑌷𑍀 𑌪𑌰𑌮𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌃 ।
𑌆𑌵𑌯𑍋𑌰𑍍𑌵𑌿𑌜𑌯𑌂 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇 𑌶𑌂𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵 𑌵𑌿𑌨𑌰𑍍𑌦𑌤𑌿 ॥ 23 ॥
𑌤𑌯𑍋𑌰𑌨𑍍𑌵𑍇𑌷𑌤𑍋𑌰𑍇𑌵𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌨𑌮𑍋𑌜𑌸𑌾 ।
𑌸𑌞𑍍𑌜𑌜𑍍𑌞𑍇 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌃 𑌶𑌬𑍍𑌦𑍋 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌞𑍍𑌜𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌨𑌮𑍍 ॥ 24 ॥
𑌸𑌂𑌵𑍇𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌿𑌵𑌾𑌤𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌗𑌗𑌨𑌂 𑌮𑌾𑌤𑌰𑌿𑌶𑍍𑌵𑌨𑌾 ।
𑌵𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌬𑍍𑌦𑍋𑌽𑌭𑍂𑌦𑍍𑌦𑌿𑌵𑌮𑌾𑌪𑍂𑌰𑌯𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵 ॥ 25 ॥
𑌤𑌂 𑌶𑌬𑍍𑌦𑌂 𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌕𑌕𑍍𑌷𑍇 𑌸𑌹𑌾𑌨𑍁𑌜𑌃 ।
𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌸𑍁𑌮𑌹𑌾𑌕𑌾𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑍋𑌦𑌰𑌮𑍍 ॥ 26 ॥
𑌆𑌸𑍇𑌦𑌤𑍁𑌸𑍍𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌤𑌾𑌵𑍁𑌭𑍗 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌖𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌮𑌶𑌿𑌰𑍋𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌂 𑌕𑌬𑌨𑍍𑌧𑌮𑍁𑌦𑌰𑍇 𑌮𑍁𑌖𑌮𑍍 ॥ 27 ॥
𑌰𑍋𑌮𑌭𑌿𑌰𑍍𑌨𑌿𑌚𑌿𑌤𑍈𑌸𑍍𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑍈𑌰𑍍𑌮𑌹𑌾𑌗𑌿𑌰𑌿𑌮𑌿𑌵𑍋𑌛𑍍𑌰𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌨𑍀𑌲𑌮𑍇𑌘𑌨𑌿𑌭𑌂 𑌰𑍗𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌮𑍇𑌘𑌸𑍍𑌤𑌨𑌿𑌤𑌨𑌿𑌸𑍍𑌵𑌨𑌮𑍍 ॥ 28 ॥
𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌜𑍍𑌵𑌾𑌲𑌾𑌨𑌿𑌕𑌾𑌶𑍇𑌨 𑌲𑌲𑌾𑌟𑌸𑍍𑌥𑍇𑌨 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌯𑌤𑌾 ।
𑌮𑌹𑌾𑌪𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍇𑌣 𑌪𑌿𑌙𑍍𑌗𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑍇𑌨𑌾𑌯𑌤𑍇𑌨 𑌚 ॥ 29 ॥
𑌏𑌕𑍇𑌨𑍋𑌰𑌸𑌿 𑌘𑍋𑌰𑍇𑌣 𑌨𑌯𑌨𑍇𑌨𑌾𑌶𑍁𑌦𑌰𑍍𑌶𑌿𑌨𑌾 ।
𑌮𑌹𑌾𑌦𑌂𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑍋𑌪𑌪𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌤𑌲𑍍𑌲𑍇𑌲𑌿𑌹𑌾𑌨𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍁𑌖𑌮𑍍 ॥ 30 ॥
𑌭𑌕𑍍𑌷𑌯𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌘𑍋𑌰𑌾𑌨𑍃𑌕𑍍𑌷𑌸𑌿𑌂𑌹𑌮𑍃𑌗𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌾𑌨𑍍 ।
𑌘𑍋𑌰𑍗 𑌭𑍁𑌜𑍗 𑌵𑌿𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌾𑌣𑌮𑍁𑌭𑍗 𑌯𑍋𑌜𑌨𑌮𑌾𑌯𑌤𑍗 ॥ 31 ॥
𑌕𑌰𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑍍𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯𑌋𑌕𑍍𑌷𑌾𑌨𑍍𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌗𑌣𑌾𑌨𑍍𑌮𑍃𑌗𑌾𑌨𑍍 ।
𑌆𑌕𑌰𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌕𑌰𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑌮𑌨𑍇𑌕𑌾𑌨𑍍𑌮𑍃𑌗𑌯𑍂𑌥𑌪𑌾𑌨𑍍 ॥ 32 ॥
𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑌾𑌵𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌪𑌨𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌯𑍋𑌰𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑍋𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌨𑍍𑌨𑌯𑍋𑌃 ।
𑌅𑌥 𑌤𑍗 𑌸𑌮𑌭𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶𑌤𑍁𑌃 ॥ 33 ॥
𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌂 𑌭𑍀𑌮𑌂 𑌕𑌬𑌨𑍍𑌧𑌂 𑌭𑍁𑌜𑌸𑌂𑌵𑍃𑌮𑍍 ।
𑌕𑌬𑌨𑍍𑌧𑌮𑌿𑌵 𑌸𑌂𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌾𑌦𑌤𑌿𑌘𑍋𑌰𑌪𑍍𑌰𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ॥ 34 ॥
𑌸 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍁𑌰𑌤𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌰𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑍗 𑌭𑍁𑌜𑍗 ।
𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌸𑌹𑌿𑌤𑌾𑌵𑍇𑌵 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍗 𑌪𑍀𑌡𑌯𑌨𑍍𑌬𑌲𑌾𑌤𑍍 ॥ 35 ॥
𑌖𑌡𑍍𑌗𑌿𑌨𑍗 𑌦𑍃𑌢𑌧𑌨𑍍𑌵𑌾𑌨𑍗 𑌤𑌿𑌗𑍍𑌮𑌤𑍇𑌜𑍋𑌵𑌪𑍁𑌰𑍍𑌧𑌰𑍗 ।
𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍗 𑌵𑌿𑌵𑌶𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍗 𑌕𑍃𑌷𑍍𑌯𑌮𑌾𑌣𑍗 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑍗 ॥ 36 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌧𑍈𑌰𑍍𑌯𑍇𑌣 𑌶𑍂𑌰𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍋 𑌨𑍈𑌵 𑌵𑌿𑌵𑍍𑌯𑌥𑍇 ।
𑌬𑌾𑌲𑍍𑌯𑌾𑌦𑌨𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑌤𑍍𑌵𑌾𑌚𑍍𑌚 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌤𑌿𑌵𑌿𑌵𑍍𑌯𑌥𑍇 ॥ 37 ॥
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌸 𑌵𑌿𑌷𑌣𑍍𑌣𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌰𑌾𑌘𑌵𑌂 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌾𑌨𑍁𑌜𑌃 ।
𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌂 𑌵𑍀𑌰 𑌵𑌿𑌵𑌶𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌶𑌂 𑌗𑌤𑌮𑍍 ॥ 38 ॥
𑌮𑌯𑍈𑌕𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌮𑍁𑌞𑍍𑌚𑌸𑍍𑌵 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌮𑌾𑌂 𑌹𑌿 𑌭𑍂𑌤𑌬𑌲𑌿𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑌲𑌾𑌯𑌸𑍍𑌵 𑌯𑌥𑌾𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ॥ 39 ॥
𑌅𑌧𑌿𑌗𑌨𑍍𑌤𑌾𑌸𑌿 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌮𑌚𑌿𑌰𑍇𑌣𑍇𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌮𑌤𑌿𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌲𑌭𑍍𑌯 𑌚 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥 𑌪𑌿𑌤𑍃𑌪𑍈𑌤𑌾𑌮𑌹𑍀𑌂 𑌮𑌹𑍀𑌮𑍍 ॥ 40 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌮𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌮 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌸𑍍𑌥𑌸𑍍𑌸𑍍𑌮𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌦𑌾 ।
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨𑍈𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 41 ॥
𑌮𑌾 𑌸𑍍𑌮 𑌤𑍍𑌰𑌾𑌸𑌂 𑌕𑍃𑌥𑌾 𑌵𑍀𑌰 𑌨 𑌹𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌦𑍃𑌗𑍍𑌵𑌿𑌷𑍀𑌦𑌤𑌿 ।
𑌏𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑍇 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑍋 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍗 𑌰𑌾𑌮𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍗 ॥ 42 ॥
𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌘𑌨𑌨𑌿𑌰𑍍𑌘𑍋𑌷𑌃 𑌕𑌬𑌨𑍍𑌧𑍋 𑌦𑌾𑌨𑌵𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ।
𑌕𑍗 𑌯𑍁𑌵𑌾𑌂 𑌵𑍃𑌷𑌭𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌧𑍗 𑌮𑌹𑌾𑌖𑌡𑍍𑌗𑌧𑌨𑍁𑌰𑍍𑌧𑌰𑍗 ॥ 43 ॥
𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌦𑍇𑌶𑌮𑌿𑌮𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍗 𑌮𑌮 𑌭𑌕𑍍𑌷𑌾𑌵𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍗 ।
𑌵𑌦𑌤𑌂 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑌿𑌹 𑌵𑌾𑌂 𑌕𑌿𑌮𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌚𑌾𑌗𑌤𑍗 𑌯𑍁𑌵𑌾𑌮𑍍 ॥ 44 ॥
𑌇𑌮𑌂 𑌦𑍇𑌶𑌮𑌨𑍁𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍗 𑌕𑍍𑌷𑍁𑌧𑌾𑌰𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑍇𑌹 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌃 ।
𑌸𑌬𑌾𑌣𑌚𑌾𑌪𑌖𑌡𑍍𑌗𑍗 𑌚 𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌶𑍃𑌙𑍍𑌗𑌾𑌵𑌿𑌵𑌰𑍍𑌷𑌭𑍗 ॥ 45 ॥
𑌮𑌮𑌾𑌸𑍍𑌯𑌮𑌨𑍁𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍗 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌲𑌭𑌂 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌬𑌨𑍍𑌧𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍁𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 46 ॥
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌮𑍁𑌖𑍇𑌨 𑌪𑌰𑌿𑌶𑍁𑌷𑍍𑌯𑌤𑌾 ।
𑌕𑍃𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍 𑌕𑍃𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌤𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ॥ 47 ॥
𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑌂 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌮𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌤𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌮𑍍 ।
𑌕𑌾𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌮𑌹𑌦𑍍𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ॥ 48 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌚 𑌮𑌾𑌂 𑌚 𑌨𑌰𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰 𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑍈𑌃 𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌮𑍋𑌹𑌿𑌤𑍗 ।
𑌨𑌾𑌤𑌿𑌭𑌾𑌰𑍋𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ॥ 49 ॥
𑌶𑍂𑌰𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌬𑌲𑌵𑌨𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌣𑌾𑌜𑌿𑌰𑍇 ।
𑌕𑌾𑌲𑌾𑌭𑌿𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾𑌸𑍍𑌸𑍀𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌯𑌥𑌾 𑌵𑌾𑌲𑍁𑌕𑌸𑍇𑌤𑌵𑌃 ॥ 50 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌾𑌣𑍋 𑌦𑍃𑌢𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌯𑌶𑌾 𑌦𑌾𑌶𑌰𑌥𑌿𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌾𑌪𑌵𑌾𑌨𑍍 ।
𑌅𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌮𑍁𑌦𑌗𑍍𑌰𑌪𑍗𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌰𑌾𑌂 𑌤𑌦𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌮𑌤𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾𑌽𑌕𑌰𑍋𑌤𑍍 ॥ 51 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌸𑌪𑍍𑌤𑌤𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonasaptatitamassargaḥ |
kṛtvaivamudakaṃ tasmai prasthitau rāmalakṣmaṇau |
avekṣantau vane sītāṃ paścimāṃ jagmaturdiśam || 1 ||
tau diśaṃ dakṣiṇāṃ gatvā śaracāpāsidhāriṇau |
aviprahatamaikṣvākau panthānaṃ pratipedatuḥ || 2 ||
gulmairvṛkṣaiśca bahubhirlatābhiśca praveṣṭitam |
āvṛtaṃ sarvato durgaṃ gahanaṃ ghoradarśanam || 3 ||
vyatikramya tu vegena vyālasiṃhaniṣevitam |
subhīmaṃ tanmahāraṇyaṃ vyatiyātau mahābalau || 4 ||
tataḥ paraṃ janasthānātatrikrośaṃ gamya rāghavau |
krauñcāraṇyaṃ viviśaturgahanaṃ tau mahaujasau || 5 ||
nānāmeghaghanaprakhyaṃ prahṛṣṭamiva sarvataḥ |
nānāpakṣigaṇairyuktaṃ nānāvyālamṛgairyutam || 6 ||
didṛkṣamāṇau vaidehīṃ tadvanaṃ tau vicikyatuḥ |
tatra tatrāvatiṣṭhantau sītāharaṇakarśitau || 7 ||
tataḥ pūrveṇa tau gatvā trikrośaṃ bhrātarau tadā |
krauñcāraṇyamatikramya mataṅgāśramamantarā || 8 ||
dṛṣṭvā tu tadvanaṃ ghoraṃ bahubhīmamṛgadvijam |
nanāsattvasamākīrṇaṃ sarvaṃ gahanapādapam || 9 ||
dadṛśāte tu tau tatra darīṃ daśarathātmajau |
pātālasamagambhīrāṃ tamasā nityasaṃvṛtām || 10 ||
āsādya tau naravyāghrau daryāstasyāvidūrataḥ |
dadṛśāte mahārūpāṃ rākṣasīṃ vikṛtānanām || 11 ||
bhayadāmalpasattvānāṃ bībhatsāṃ raudradarśanām |
lambodarīṃ tīkṣṇadaṃṣṭrāṃ karālīṃ paruṣatvacam || 12 ||
bhakṣayantīṃ mṛgānbhīmānvikaṭāṃ muktamūrdhajām |
praikṣetāṃ tau tatastatra bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 13 ||
sā samāsādya tau vīrau vrajantaṃ bhrāturagrataḥ |
ehi raṃsyāvahetyuktvā samālambata lakṣmaṇam || 14 ||
uvāca cainaṃ vacanaṃ saumitrimupagūhya sā |
ahaṃ tvayomukhī nāma labdhā te tvamasi priyaḥ || 15 ||
nātha parvatakūṭeṣu nadīnāṃ pulineṣu ca |
āyuśśeṣamimaṃ vīra tvaṃ mayā saha raṃsyase || 16 ||
evamuktastu kupitaḥ khaḍgamuddhṛtya lakṣmaṇaḥ |
karṇanāsāstanaṃ tasyā nicakartārisūdanaḥ || 17 ||
karṇanāse nikṛtte tu visvaraṃ sā vinadya ca |
yathāgataṃ pradudrāva rākṣasī bhīmadarśanā || 18 ||
tasyāṃ gatāyāṃ gahanaṃ vrajantau vanamojasā |
āsedaturamitraghnau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 19 ||
lakṣmaṇastu mahātejāssattvavān śīlavān śuciḥ |
abravītprāñjalirvākyaṃ bhrātaraṃ dīptatejasam || 20 ||
spandate ca dṛḍhaṃ bāhurudvignamiva me manaḥ |
prāyaśaścāpyaniṣṭāni nimittānyupalakṣaye || 21 ||
tasmātsajjībhavārya tvaṃ kuruṣva vacanaṃ hitam |
mamaiva hi nimittāni sadyaśśaṃsanti sambhramam || 22 ||
eṣa vañculako nāma pakṣī paramadāruṇaḥ |
āvayorvijayaṃ yuddhe śaṃsanniva vinardati || 23 ||
tayoranveṣatorevaṃ sarvaṃ tadvanamojasā |
sañjajñe vipulaḥ śabdo prabhañjanniva tadvanam || 24 ||
saṃveṣṭitamivātyarthaṃ gaganaṃ mātariśvanā |
vanasya tasya śabdo'bhūddivamāpūrayanniva || 25 ||
taṃ śabdaṃ kāṅkṣamāṇastu rāmaḥ kakṣe sahānujaḥ |
dadarśa sumahākāyaṃ rākṣasaṃ vipulodaram || 26 ||
āsedatustatastatra tāvubhau pramukhe sthitam |
vivṛddhamaśirogrīvaṃ kabandhamudare mukham || 27 ||
romabhirnicitaistīkṣṇairmahāgirimivochritam |
nīlameghanibhaṃ raudraṃ meghastanitanisvanam || 28 ||
agnijvālānikāśena lalāṭasthena dīpyatā |
mahāpakṣmeṇa piṅgena vipulenāyatena ca || 29 ||
ekenorasi ghoreṇa nayanenāśudarśinā |
mahādaṃṣṭropapannaṃ tallelihānaṃ mahāmukham || 30 ||
bhakṣayantaṃ mahāghorānṛkṣasiṃhamṛgadvipān |
ghorau bhujau vikurvāṇamubhau yojanamāyatau || 31 ||
karābhyāṃ vividhāngṛhyaṛkṣānpakṣigaṇānmṛgān |
ākarṣantaṃ vikarṣantamanekānmṛgayūthapān || 32 ||
sthitamāvṛtya panthānaṃ tayorbhrātroḥ prapannayoḥ |
atha tau samabhikramya krośamātre dadarśatuḥ || 33 ||
mahāntaṃ dāruṇaṃ bhīmaṃ kabandhaṃ bhujasaṃvṛm |
kabandhamiva saṃsthānādatighorapradarśanam || 34 ||
sa mahābāhuratyarthaṃ prasārya vipulau bhujau |
jagrāha sahitāveva rāghavau pīḍayanbalāt || 35 ||
khaḍginau dṛḍhadhanvānau tigmatejovapurdharau |
bhrātarau vivaśaṃ prāptau kṛṣyamāṇau mahābalau || 36 ||
tatra dhairyeṇa śūrastu rāghavo naiva vivyathe |
bālyādanāśrayatvācca lakṣmaṇastvativivyathe || 37 ||
uvāca sa viṣaṇṇassanrāghavaṃ rāghavānujaḥ |
paśya māṃ vīra vivaśaṃ rākṣasasya vaśaṃ gatam || 38 ||
mayaikena viniryuktaḥ parimuñcasva rāghava |
māṃ hi bhūtabaliṃ datvā palāyasva yathāsukham || 39 ||
adhigantāsi vaidehīmacireṇeti me matiḥ |
pratilabhya ca kākutstha pitṛpaitāmahīṃ mahīm || 40 ||
tatra māṃ rāma rājyasthassmartumarhasi sarvadā |
lakṣmaṇenaivamuktastu rāmassaumitrimabravīt || 41 ||
mā sma trāsaṃ kṛthā vīra na hi tvādṛgviṣīdati |
etasminnantare krūro bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 42 ||
papraccha ghananirghoṣaḥ kabandho dānavottamaḥ |
kau yuvāṃ vṛṣabhaskandhau mahākhaḍgadhanurdharau || 43 ||
ghoraṃ deśamimaṃ prāptau mama bhakṣāvupasthitau |
vadataṃ kāryamiha vāṃ kimarthaṃ cāgatau yuvām || 44 ||
imaṃ deśamanuprāptau kṣudhārtasyeha tiṣṭhataḥ |
sabāṇacāpakhaḍgau ca tīkṣṇaśṛṅgāvivarṣabhau || 45 ||
mamāsyamanusamprāptau durlabhaṃ jīvitaṃ punaḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā kabandhasya durātmanaḥ || 46 ||
uvāca lakṣmaṇaṃ rāmo mukhena pariśuṣyatā |
kṛcchrāt kṛcchrataraṃ prāpya dāruṇaṃ satyavikramaḥ || 47 ||
vyasanaṃ jīvitāntāya prāptamaprāpya tāṃ priyām |
kālasya sumahadvīryaṃ sarvabhūteṣu lakṣmaṇa || 48 ||
tvāṃ ca māṃ ca naravyāghra vyasanaiḥ paśya mohitau |
nātibhārosti kālasya sarvabhūteṣu lakṣmaṇa || 49 ||
śūrāśca balavantaśca kṛtāstrāśca raṇājire |
kālābhipannāssīdanti yathā vālukasetavaḥ || 50 ||
iti bruvāṇo dṛḍhasatyavikramo mahāyaśā dāśarathiḥ pratāpavān |
avekṣya saumitrimudagrapauruṣaṃ sthirāṃ tadā svāṃ matimātmanā'karot || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonasaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ एकोनसप्ततितमस्सर्गः ।
कृत्वैवमुदकं तस्मै प्रस्थितौ रामलक्ष्मणौ ।
अवेक्षन्तौ वने सीतां पश्चिमां जग्मतुर्दिशम् ॥ 1 ॥
तौ दिशं दक्षिणां गत्वा शरचापासिधारिणौ ।
अविप्रहतमैक्ष्वाकौ पन्थानं प्रतिपेदतुः ॥ 2 ॥
गुल्मैर्वृक्षैश्च बहुभिर्लताभिश्च प्रवेष्टितम् ।
आवृतं सर्वतो दुर्गं गहनं घोरदर्शनम् ॥ 3 ॥
व्यतिक्रम्य तु वेगेन व्यालसिंहनिषेवितम् ।
सुभीमं तन्महारण्यं व्यतियातौ महाबलौ ॥ 4 ॥
ततः परं जनस्थानातत्रिक्रोशं गम्य राघवौ ।
क्रौञ्चारण्यं विविशतुर्गहनं तौ महौजसौ ॥ 5 ॥
नानामेघघनप्रख्यं प्रहृष्टमिव सर्वतः ।
नानापक्षिगणैर्युक्तं नानाव्यालमृगैर्युतम् ॥ 6 ॥
दिदृक्षमाणौ वैदेहीं तद्वनं तौ विचिक्यतुः ।
तत्र तत्रावतिष्ठन्तौ सीताहरणकर्शितौ ॥ 7 ॥
ततः पूर्वेण तौ गत्वा त्रिक्रोशं भ्रातरौ तदा ।
क्रौञ्चारण्यमतिक्रम्य मतङ्गाश्रममन्तरा ॥ 8 ॥
दृष्ट्वा तु तद्वनं घोरं बहुभीममृगद्विजम् ।
ननासत्त्वसमाकीर्णं सर्वं गहनपादपम् ॥ 9 ॥
ददृशाते तु तौ तत्र दरीं दशरथात्मजौ ।
पातालसमगम्भीरां तमसा नित्यसंवृताम् ॥ 10 ॥
आसाद्य तौ नरव्याघ्रौ दर्यास्तस्याविदूरतः ।
ददृशाते महारूपां राक्षसीं विकृताननाम् ॥ 11 ॥
भयदामल्पसत्त्वानां बीभत्सां रौद्रदर्शनाम् ।
लम्बोदरीं तीक्ष्णदंष्ट्रां करालीं परुषत्वचम् ॥ 12 ॥
भक्षयन्तीं मृगान्भीमान्विकटां मुक्तमूर्धजाम् ।
प्रैक्षेतां तौ ततस्तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ 13 ॥
सा समासाद्य तौ वीरौ व्रजन्तं भ्रातुरग्रतः ।
एहि रंस्यावहेत्युक्त्वा समालम्बत लक्ष्मणम् ॥ 14 ॥
उवाच चैनं वचनं सौमित्रिमुपगूह्य सा ।
अहं त्वयोमुखी नाम लब्धा ते त्वमसि प्रियः ॥ 15 ॥
नाथ पर्वतकूटेषु नदीनां पुलिनेषु च ।
आयुश्शेषमिमं वीर त्वं मया सह रंस्यसे ॥ 16 ॥
एवमुक्तस्तु कुपितः खड्गमुद्धृत्य लक्ष्मणः ।
कर्णनासास्तनं तस्या निचकर्तारिसूदनः ॥ 17 ॥
कर्णनासे निकृत्ते तु विस्वरं सा विनद्य च ।
यथागतं प्रदुद्राव राक्षसी भीमदर्शना ॥ 18 ॥
तस्यां गतायां गहनं व्रजन्तौ वनमोजसा ।
आसेदतुरमित्रघ्नौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ 19 ॥
लक्ष्मणस्तु महातेजास्सत्त्ववान् शीलवान् शुचिः ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं भ्रातरं दीप्ततेजसम् ॥ 20 ॥
स्पन्दते च दृढं बाहुरुद्विग्नमिव मे मनः ।
प्रायशश्चाप्यनिष्टानि निमित्तान्युपलक्षये ॥ 21 ॥
तस्मात्सज्जीभवार्य त्वं कुरुष्व वचनं हितम् ।
ममैव हि निमित्तानि सद्यश्शंसन्ति सम्भ्रमम् ॥ 22 ॥
एष वञ्चुलको नाम पक्षी परमदारुणः ।
आवयोर्विजयं युद्धे शंसन्निव विनर्दति ॥ 23 ॥
तयोरन्वेषतोरेवं सर्वं तद्वनमोजसा ।
सञ्जज्ञे विपुलः शब्दो प्रभञ्जन्निव तद्वनम् ॥ 24 ॥
संवेष्टितमिवात्यर्थं गगनं मातरिश्वना ।
वनस्य तस्य शब्दोऽभूद्दिवमापूरयन्निव ॥ 25 ॥
तं शब्दं काङ्क्षमाणस्तु रामः कक्षे सहानुजः ।
ददर्श सुमहाकायं राक्षसं विपुलोदरम् ॥ 26 ॥
आसेदतुस्ततस्तत्र तावुभौ प्रमुखे स्थितम् ।
विवृद्धमशिरोग्रीवं कबन्धमुदरे मुखम् ॥ 27 ॥
रोमभिर्निचितैस्तीक्ष्णैर्महागिरिमिवोछ्रितम् ।
नीलमेघनिभं रौद्रं मेघस्तनितनिस्वनम् ॥ 28 ॥
अग्निज्वालानिकाशेन ललाटस्थेन दीप्यता ।
महापक्ष्मेण पिङ्गेन विपुलेनायतेन च ॥ 29 ॥
एकेनोरसि घोरेण नयनेनाशुदर्शिना ।
महादंष्ट्रोपपन्नं तल्लेलिहानं महामुखम् ॥ 30 ॥
भक्षयन्तं महाघोरानृक्षसिंहमृगद्विपान् ।
घोरौ भुजौ विकुर्वाणमुभौ योजनमायतौ ॥ 31 ॥
कराभ्यां विविधान्गृह्यऋक्षान्पक्षिगणान्मृगान् ।
आकर्षन्तं विकर्षन्तमनेकान्मृगयूथपान् ॥ 32 ॥
स्थितमावृत्य पन्थानं तयोर्भ्रात्रोः प्रपन्नयोः ।
अथ तौ समभिक्रम्य क्रोशमात्रे ददर्शतुः ॥ 33 ॥
महान्तं दारुणं भीमं कबन्धं भुजसंवृम् ।
कबन्धमिव संस्थानादतिघोरप्रदर्शनम् ॥ 34 ॥
स महाबाहुरत्यर्थं प्रसार्य विपुलौ भुजौ ।
जग्राह सहितावेव राघवौ पीडयन्बलात् ॥ 35 ॥
खड्गिनौ दृढधन्वानौ तिग्मतेजोवपुर्धरौ ।
भ्रातरौ विवशं प्राप्तौ कृष्यमाणौ महाबलौ ॥ 36 ॥
तत्र धैर्येण शूरस्तु राघवो नैव विव्यथे ।
बाल्यादनाश्रयत्वाच्च लक्ष्मणस्त्वतिविव्यथे ॥ 37 ॥
उवाच स विषण्णस्सन्राघवं राघवानुजः ।
पश्य मां वीर विवशं राक्षसस्य वशं गतम् ॥ 38 ॥
मयैकेन विनिर्युक्तः परिमुञ्चस्व राघव ।
मां हि भूतबलिं दत्वा पलायस्व यथासुखम् ॥ 39 ॥
अधिगन्तासि वैदेहीमचिरेणेति मे मतिः ।
प्रतिलभ्य च काकुत्स्थ पितृपैतामहीं महीम् ॥ 40 ॥
तत्र मां राम राज्यस्थस्स्मर्तुमर्हसि सर्वदा ।
लक्ष्मणेनैवमुक्तस्तु रामस्सौमित्रिमब्रवीत् ॥ 41 ॥
मा स्म त्रासं कृथा वीर न हि त्वादृग्विषीदति ।
एतस्मिन्नन्तरे क्रूरो भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ 42 ॥
पप्रच्छ घननिर्घोषः कबन्धो दानवोत्तमः ।
कौ युवां वृषभस्कन्धौ महाखड्गधनुर्धरौ ॥ 43 ॥
घोरं देशमिमं प्राप्तौ मम भक्षावुपस्थितौ ।
वदतं कार्यमिह वां किमर्थं चागतौ युवाम् ॥ 44 ॥
इमं देशमनुप्राप्तौ क्षुधार्तस्येह तिष्ठतः ।
सबाणचापखड्गौ च तीक्ष्णशृङ्गाविवर्षभौ ॥ 45 ॥
ममास्यमनुसम्प्राप्तौ दुर्लभं जीवितं पुनः ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कबन्धस्य दुरात्मनः ॥ 46 ॥
उवाच लक्ष्मणं रामो मुखेन परिशुष्यता ।
कृच्छ्रात् कृच्छ्रतरं प्राप्य दारुणं सत्यविक्रमः ॥ 47 ॥
व्यसनं जीवितान्ताय प्राप्तमप्राप्य तां प्रियाम् ।
कालस्य सुमहद्वीर्यं सर्वभूतेषु लक्ष्मण ॥ 48 ॥
त्वां च मां च नरव्याघ्र व्यसनैः पश्य मोहितौ ।
नातिभारोस्ति कालस्य सर्वभूतेषु लक्ष्मण ॥ 49 ॥
शूराश्च बलवन्तश्च कृतास्त्राश्च रणाजिरे ।
कालाभिपन्नास्सीदन्ति यथा वालुकसेतवः ॥ 50 ॥
इति ब्रुवाणो दृढसत्यविक्रमो महायशा दाशरथिः प्रतापवान् ।
अवेक्ष्य सौमित्रिमुदग्रपौरुषं स्थिरां तदा स्वां मतिमात्मनाऽकरोत् ॥ 51 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकोनसप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonasaptatitamassargaḥ |
kṛtvaivamudakaṃ tasmai prasthitau rāmalakṣmaṇau |
avekṣantau vane sītāṃ paścimāṃ jagmaturdiśam || 1 ||
tau diśaṃ dakṣiṇāṃ gatvā śaracāpāsidhāriṇau |
aviprahatamaikṣvākau panthānaṃ pratipedatuḥ || 2 ||
gulmairvṛkṣaiśca bahubhirlatābhiśca praveṣṭitam |
āvṛtaṃ sarvato durgaṃ gahanaṃ ghoradarśanam || 3 ||
vyatikramya tu vegena vyālasiṃhaniṣevitam |
subhīmaṃ tanmahāraṇyaṃ vyatiyātau mahābalau || 4 ||
tataḥ paraṃ janasthānātatrikrośaṃ gamya rāghavau |
krauñcāraṇyaṃ viviśaturgahanaṃ tau mahaujasau || 5 ||
nānāmeghaghanaprakhyaṃ prahṛṣṭamiva sarvataḥ |
nānāpakṣigaṇairyuktaṃ nānāvyālamṛgairyutam || 6 ||
didṛkṣamāṇau vaidehīṃ tadvanaṃ tau vicikyatuḥ |
tatra tatrāvatiṣṭhantau sītāharaṇakarśitau || 7 ||
tataḥ pūrveṇa tau gatvā trikrośaṃ bhrātarau tadā |
krauñcāraṇyamatikramya mataṅgāśramamantarā || 8 ||
dṛṣṭvā tu tadvanaṃ ghoraṃ bahubhīmamṛgadvijam |
nanāsattvasamākīrṇaṃ sarvaṃ gahanapādapam || 9 ||
dadṛśāte tu tau tatra darīṃ daśarathātmajau |
pātālasamagambhīrāṃ tamasā nityasaṃvṛtām || 10 ||
āsādya tau naravyāghrau daryāstasyāvidūrataḥ |
dadṛśāte mahārūpāṃ rākṣasīṃ vikṛtānanām || 11 ||
bhayadāmalpasattvānāṃ bībhatsāṃ raudradarśanām |
lambodarīṃ tīkṣṇadaṃṣṭrāṃ karālīṃ paruṣatvacam || 12 ||
bhakṣayantīṃ mṛgānbhīmānvikaṭāṃ muktamūrdhajām |
praikṣetāṃ tau tatastatra bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 13 ||
sā samāsādya tau vīrau vrajantaṃ bhrāturagrataḥ |
ehi raṃsyāvahetyuktvā samālambata lakṣmaṇam || 14 ||
uvāca cainaṃ vacanaṃ saumitrimupagūhya sā |
ahaṃ tvayomukhī nāma labdhā te tvamasi priyaḥ || 15 ||
nātha parvatakūṭeṣu nadīnāṃ pulineṣu ca |
āyuśśeṣamimaṃ vīra tvaṃ mayā saha raṃsyase || 16 ||
evamuktastu kupitaḥ khaḍgamuddhṛtya lakṣmaṇaḥ |
karṇanāsāstanaṃ tasyā nicakartārisūdanaḥ || 17 ||
karṇanāse nikṛtte tu visvaraṃ sā vinadya ca |
yathāgataṃ pradudrāva rākṣasī bhīmadarśanā || 18 ||
tasyāṃ gatāyāṃ gahanaṃ vrajantau vanamojasā |
āsedaturamitraghnau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 19 ||
lakṣmaṇastu mahātejāssattvavān śīlavān śuciḥ |
abravītprāñjalirvākyaṃ bhrātaraṃ dīptatejasam || 20 ||
spandate ca dṛḍhaṃ bāhurudvignamiva me manaḥ |
prāyaśaścāpyaniṣṭāni nimittānyupalakṣaye || 21 ||
tasmātsajjībhavārya tvaṃ kuruṣva vacanaṃ hitam |
mamaiva hi nimittāni sadyaśśaṃsanti sambhramam || 22 ||
eṣa vañculako nāma pakṣī paramadāruṇaḥ |
āvayorvijayaṃ yuddhe śaṃsanniva vinardati || 23 ||
tayoranveṣatorevaṃ sarvaṃ tadvanamojasā |
sañjajñe vipulaḥ śabdo prabhañjanniva tadvanam || 24 ||
saṃveṣṭitamivātyarthaṃ gaganaṃ mātariśvanā |
vanasya tasya śabdo'bhūddivamāpūrayanniva || 25 ||
taṃ śabdaṃ kāṅkṣamāṇastu rāmaḥ kakṣe sahānujaḥ |
dadarśa sumahākāyaṃ rākṣasaṃ vipulodaram || 26 ||
āsedatustatastatra tāvubhau pramukhe sthitam |
vivṛddhamaśirogrīvaṃ kabandhamudare mukham || 27 ||
romabhirnicitaistīkṣṇairmahāgirimivochritam |
nīlameghanibhaṃ raudraṃ meghastanitanisvanam || 28 ||
agnijvālānikāśena lalāṭasthena dīpyatā |
mahāpakṣmeṇa piṅgena vipulenāyatena ca || 29 ||
ekenorasi ghoreṇa nayanenāśudarśinā |
mahādaṃṣṭropapannaṃ tallelihānaṃ mahāmukham || 30 ||
bhakṣayantaṃ mahāghorānṛkṣasiṃhamṛgadvipān |
ghorau bhujau vikurvāṇamubhau yojanamāyatau || 31 ||
karābhyāṃ vividhāngṛhyaṛkṣānpakṣigaṇānmṛgān |
ākarṣantaṃ vikarṣantamanekānmṛgayūthapān || 32 ||
sthitamāvṛtya panthānaṃ tayorbhrātroḥ prapannayoḥ |
atha tau samabhikramya krośamātre dadarśatuḥ || 33 ||
mahāntaṃ dāruṇaṃ bhīmaṃ kabandhaṃ bhujasaṃvṛm |
kabandhamiva saṃsthānādatighorapradarśanam || 34 ||
sa mahābāhuratyarthaṃ prasārya vipulau bhujau |
jagrāha sahitāveva rāghavau pīḍayanbalāt || 35 ||
khaḍginau dṛḍhadhanvānau tigmatejovapurdharau |
bhrātarau vivaśaṃ prāptau kṛṣyamāṇau mahābalau || 36 ||
tatra dhairyeṇa śūrastu rāghavo naiva vivyathe |
bālyādanāśrayatvācca lakṣmaṇastvativivyathe || 37 ||
uvāca sa viṣaṇṇassanrāghavaṃ rāghavānujaḥ |
paśya māṃ vīra vivaśaṃ rākṣasasya vaśaṃ gatam || 38 ||
mayaikena viniryuktaḥ parimuñcasva rāghava |
māṃ hi bhūtabaliṃ datvā palāyasva yathāsukham || 39 ||
adhigantāsi vaidehīmacireṇeti me matiḥ |
pratilabhya ca kākutstha pitṛpaitāmahīṃ mahīm || 40 ||
tatra māṃ rāma rājyasthassmartumarhasi sarvadā |
lakṣmaṇenaivamuktastu rāmassaumitrimabravīt || 41 ||
mā sma trāsaṃ kṛthā vīra na hi tvādṛgviṣīdati |
etasminnantare krūro bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 42 ||
papraccha ghananirghoṣaḥ kabandho dānavottamaḥ |
kau yuvāṃ vṛṣabhaskandhau mahākhaḍgadhanurdharau || 43 ||
ghoraṃ deśamimaṃ prāptau mama bhakṣāvupasthitau |
vadataṃ kāryamiha vāṃ kimarthaṃ cāgatau yuvām || 44 ||
imaṃ deśamanuprāptau kṣudhārtasyeha tiṣṭhataḥ |
sabāṇacāpakhaḍgau ca tīkṣṇaśṛṅgāvivarṣabhau || 45 ||
mamāsyamanusamprāptau durlabhaṃ jīvitaṃ punaḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā kabandhasya durātmanaḥ || 46 ||
uvāca lakṣmaṇaṃ rāmo mukhena pariśuṣyatā |
kṛcchrāt kṛcchrataraṃ prāpya dāruṇaṃ satyavikramaḥ || 47 ||
vyasanaṃ jīvitāntāya prāptamaprāpya tāṃ priyām |
kālasya sumahadvīryaṃ sarvabhūteṣu lakṣmaṇa || 48 ||
tvāṃ ca māṃ ca naravyāghra vyasanaiḥ paśya mohitau |
nātibhārosti kālasya sarvabhūteṣu lakṣmaṇa || 49 ||
śūrāśca balavantaśca kṛtāstrāśca raṇājire |
kālābhipannāssīdanti yathā vālukasetavaḥ || 50 ||
iti bruvāṇo dṛḍhasatyavikramo mahāyaśā dāśarathiḥ pratāpavān |
avekṣya saumitrimudagrapauruṣaṃ sthirāṃ tadā svāṃ matimātmanā'karot || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonasaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.