శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ అష్టచత్వారింశస్సర్గః ।
ఏవం బృవన్త్యాం సీతాయాం సంరబ్దః పరుషం వచః ।
లలాటే భృకుటీం కృత్వా రావణః ప్రత్యువాచ హ ॥ 1 ॥
భ్రాతా వైశ్రవణస్యాహం సాపత్న్యో వరవర్ణిని ।
రావణో నామ భద్రం తే దశగ్రీవః ప్రతాపవాన్ ॥ 2 ॥
యస్య దేవాస్సగన్ధర్వాః పిశాచపతగోరగాః ।
విద్రవన్తి భయాద్భీతా మృత్యోరివ సదా ప్రజాః ॥ 3 ॥
యేన వైశ్రవణో రాజా ద్వైమాత్రః కారణాన్తరే ।
ద్వన్ద్వమాసాదితః క్రోధాద్రణే విక్రమ్య నిర్జితః ॥ 4 ॥
యద్భయార్తః పరిత్యజ్య స్వమధిష్ఠానమృద్ధిమత్ ।
కైలాసం పర్వతశ్రేష్ఠమధ్యాస్తే నరవాహనః ॥ 5 ॥
యస్య తత్పుష్పకం నామ విమానం కామగం శుభమ్ ।
వీర్యాదేవార్జితం భద్రే యేన యామి విహాయసమ్ ॥ 6 ॥
మమ సఞ్జాతరోషస్య ముఖం దృష్ట్వైవ మైథిలి ।
విద్రవన్తి పరిత్రస్తాస్సురాశ్శక్రపురోగమాః ॥ 7 ॥
యత్ర తిష్ఠామ్యహం తత్ర మారుతో వాతి శఙ్కితః ।
తీవ్రాంశుశ్శిశిరాంశుశ్చ భయాత్సమ్పద్యతే రవిః ॥ 8 ॥
నిష్కమ్పపత్రాస్తరవో నద్యశ్చ స్తిమితోదకాః ।
భవన్తి యత్ర యత్రాహం తిష్ఠామి విచరామి చ ॥ 9 ॥
మమ పారే సముద్రస్య లఙ్కా నామ పురీ శుభా ।
సమ్పూర్ణా రాక్షసైర్ఘోరైర్యథేన్ద్రస్యామరావతీ ॥ 10 ॥
ప్రాకారేణ పరిక్షిప్తా పాణ్డురేణ విరాజతా ।
హేమకక్ష్యా పురీ రమ్యా వైఢూర్యమయతోరణా ॥ 11 ॥
హస్త్యశ్వరథసమ్బాధా తూర్యనాదవినాదితా ।
సర్వకాలఫలైర్వృక్షైస్సఙ్కులోద్ద్యానశోభితా ॥ 12 ॥
తత్ర త్వం వసతీ సీతే రాజపుత్రి మయా సహ ।
న స్మరిష్యసి నారీణాం మానుషీణాం మనస్విని ॥ 13 ॥
భుఞ్జానా మానుషాన్భోగాన్దివ్యాంశ్చ వరవర్ణిని ।
న స్మరిష్యసి రామస్య మానుషస్య గతాయుషః ॥ 14 ॥
స్థాపయిత్వా ప్రియం పుత్రం రాజ్ఞా దశరథేన యః ।
మన్దవీర్యస్సుతో జ్యేష్ఠస్తతః ప్రస్థాపితో వనమ్ ॥ 15 ॥
తేన కిం భ్రష్టరాజ్యేన రామేణ గతచేతసా ।
కరిష్యసి విశాలాక్షి తాపసేన తపస్వినా ॥ 16 ॥
సర్వరాక్షసభర్తారం కామాత్స్వయమిహాగతమ్ ।
న మన్మథశరావిష్టం ప్రత్యాఖ్యాతుం త్వమర్హసి ॥ 17 ॥
ప్రత్యాఖ్యాయ హి మాం భీరు పరితాపం గమిష్యసి ।
చరణేనాభిహత్యేవ పురూరవసమూర్వశీ ॥ 18 ॥
అఙ్గుల్యా న సమో రామో మమ యుద్ధే స మానుషః ।
తవ భాగ్యేన సమ్ప్రాప్తం భజస్వ వరవర్ణిని ॥ 19 ॥
ఏవముక్తా తు వైదేహీ క్రుద్ధా సంరక్తలోచనా ।
అబ్రవీత్పరుషం వాక్యం రహితే రాక్షసాధిపమ్ ॥ 20 ॥
కథం వైశ్రవణం దేవం సర్వభూతనమస్కృతమ్ ।
భ్రాతరం వ్యపదిశ్య త్వమశుభం కర్తుమిచ్ఛసి ॥ 21 ॥
అవశ్యం వినశిష్యన్తి సర్వే రావణ రాక్షసాః ।
యేషాం త్వం కర్కశో రాజా దుర్బుద్ధిరజితేన్ద్రియః ॥ 22 ॥
అపహృత్య శచీం భార్యాం శక్యమిన్ద్రస్య జీవితుమ్ ।
న చ రామస్య భార్యాం మామపనీయాస్తి జీవితమ్ ॥ 23 ॥
జీవేచ్చిరం వజ్రధరస్య హస్తాచ్ఛచీం ప్రధృష్యాప్రతిరూపరూపామ్ ।
న మాదృశీం రాక్షస దూశయిత్వా పీతామృతస్యాపి తవాస్తి మోక్షః ॥ 24 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే అష్టచత్వారింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
evaṃ bṛvantyāṃ sītāyāṃ saṃrabdaḥ paruṣaṃ vacaḥ |
lalāṭe bhṛkuṭīṃ kṛtvā rāvaṇaḥ pratyuvāca ha || 1 ||
bhrātā vaiśravaṇasyāhaṃ sāpatnyo varavarṇini |
rāvaṇo nāma bhadraṃ te daśagrīvaḥ pratāpavān || 2 ||
yasya devāssagandharvāḥ piśācapatagoragāḥ |
vidravanti bhayādbhītā mṛtyoriva sadā prajāḥ || 3 ||
yena vaiśravaṇo rājā dvaimātraḥ kāraṇāntare |
dvandvamāsāditaḥ krodhādraṇe vikramya nirjitaḥ || 4 ||
yadbhayārtaḥ parityajya svamadhiṣṭhānamṛddhimat |
kailāsaṃ parvataśreṣṭhamadhyāste naravāhanaḥ || 5 ||
yasya tatpuṣpakaṃ nāma vimānaṃ kāmagaṃ śubham |
vīryādevārjitaṃ bhadre yena yāmi vihāyasam || 6 ||
mama sañjātaroṣasya mukhaṃ dṛṣṭvaiva maithili |
vidravanti paritrastāssurāśśakrapurogamāḥ || 7 ||
yatra tiṣṭhāmyahaṃ tatra māruto vāti śaṅkitaḥ |
tīvrāṃśuśśiśirāṃśuśca bhayātsampadyate raviḥ || 8 ||
niṣkampapatrāstaravo nadyaśca stimitodakāḥ |
bhavanti yatra yatrāhaṃ tiṣṭhāmi vicarāmi ca || 9 ||
mama pāre samudrasya laṅkā nāma purī śubhā |
sampūrṇā rākṣasairghorairyathendrasyāmarāvatī || 10 ||
prākāreṇa parikṣiptā pāṇḍureṇa virājatā |
hemakakṣyā purī ramyā vaiḍhūryamayatoraṇā || 11 ||
hastyaśvarathasambādhā tūryanādavināditā |
sarvakālaphalairvṛkṣaissaṅkuloddyānaśobhitā || 12 ||
tatra tvaṃ vasatī sīte rājaputri mayā saha |
na smariṣyasi nārīṇāṃ mānuṣīṇāṃ manasvini || 13 ||
bhuñjānā mānuṣānbhogāndivyāṃśca varavarṇini |
na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gatāyuṣaḥ || 14 ||
sthāpayitvā priyaṃ putraṃ rājñā daśarathena yaḥ |
mandavīryassuto jyeṣṭhastataḥ prasthāpito vanam || 15 ||
tena kiṃ bhraṣṭarājyena rāmeṇa gatacetasā |
kariṣyasi viśālākṣi tāpasena tapasvinā || 16 ||
sarvarākṣasabhartāraṃ kāmātsvayamihāgatam |
na manmathaśarāviṣṭaṃ pratyākhyātuṃ tvamarhasi || 17 ||
pratyākhyāya hi māṃ bhīru paritāpaṃ gamiṣyasi |
caraṇenābhihatyeva purūravasamūrvaśī || 18 ||
aṅgulyā na samo rāmo mama yuddhe sa mānuṣaḥ |
tava bhāgyena samprāptaṃ bhajasva varavarṇini || 19 ||
evamuktā tu vaidehī kruddhā saṃraktalocanā |
abravītparuṣaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipam || 20 ||
kathaṃ vaiśravaṇaṃ devaṃ sarvabhūtanamaskṛtam |
bhrātaraṃ vyapadiśya tvamaśubhaṃ kartumicchasi || 21 ||
avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ || 22 ||
apahṛtya śacīṃ bhāryāṃ śakyamindrasya jīvitum |
na ca rāmasya bhāryāṃ māmapanīyāsti jīvitam || 23 ||
jīvecciraṃ vajradharasya hastācchacīṃ pradhṛṣyāpratirūparūpām |
na mādṛśīṃ rākṣasa dūśayitvā pītāmṛtasyāpi tavāsti mokṣaḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ।
एवं बृवन्त्यां सीतायां संरब्दः परुषं वचः ।
ललाटे भृकुटीं कृत्वा रावणः प्रत्युवाच ह ॥ 1 ॥
भ्राता वैश्रवणस्याहं सापत्न्यो वरवर्णिनि ।
रावणो नाम भद्रं ते दशग्रीवः प्रतापवान् ॥ 2 ॥
यस्य देवास्सगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः ।
विद्रवन्ति भयाद्भीता मृत्योरिव सदा प्रजाः ॥ 3 ॥
येन वैश्रवणो राजा द्वैमात्रः कारणान्तरे ।
द्वन्द्वमासादितः क्रोधाद्रणे विक्रम्य निर्जितः ॥ 4 ॥
यद्भयार्तः परित्यज्य स्वमधिष्ठानमृद्धिमत् ।
कैलासं पर्वतश्रेष्ठमध्यास्ते नरवाहनः ॥ 5 ॥
यस्य तत्पुष्पकं नाम विमानं कामगं शुभम् ।
वीर्यादेवार्जितं भद्रे येन यामि विहायसम् ॥ 6 ॥
मम सञ्जातरोषस्य मुखं दृष्ट्वैव मैथिलि ।
विद्रवन्ति परित्रस्तास्सुराश्शक्रपुरोगमाः ॥ 7 ॥
यत्र तिष्ठाम्यहं तत्र मारुतो वाति शङ्कितः ।
तीव्रांशुश्शिशिरांशुश्च भयात्सम्पद्यते रविः ॥ 8 ॥
निष्कम्पपत्रास्तरवो नद्यश्च स्तिमितोदकाः ।
भवन्ति यत्र यत्राहं तिष्ठामि विचरामि च ॥ 9 ॥
मम पारे समुद्रस्य लङ्का नाम पुरी शुभा ।
सम्पूर्णा राक्षसैर्घोरैर्यथेन्द्रस्यामरावती ॥ 10 ॥
प्राकारेण परिक्षिप्ता पाण्डुरेण विराजता ।
हेमकक्ष्या पुरी रम्या वैढूर्यमयतोरणा ॥ 11 ॥
हस्त्यश्वरथसम्बाधा तूर्यनादविनादिता ।
सर्वकालफलैर्वृक्षैस्सङ्कुलोद्द्यानशोभिता ॥ 12 ॥
तत्र त्वं वसती सीते राजपुत्रि मया सह ।
न स्मरिष्यसि नारीणां मानुषीणां मनस्विनि ॥ 13 ॥
भुञ्जाना मानुषान्भोगान्दिव्यांश्च वरवर्णिनि ।
न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गतायुषः ॥ 14 ॥
स्थापयित्वा प्रियं पुत्रं राज्ञा दशरथेन यः ।
मन्दवीर्यस्सुतो ज्येष्ठस्ततः प्रस्थापितो वनम् ॥ 15 ॥
तेन किं भ्रष्टराज्येन रामेण गतचेतसा ।
करिष्यसि विशालाक्षि तापसेन तपस्विना ॥ 16 ॥
सर्वराक्षसभर्तारं कामात्स्वयमिहागतम् ।
न मन्मथशराविष्टं प्रत्याख्यातुं त्वमर्हसि ॥ 17 ॥
प्रत्याख्याय हि मां भीरु परितापं गमिष्यसि ।
चरणेनाभिहत्येव पुरूरवसमूर्वशी ॥ 18 ॥
अङ्गुल्या न समो रामो मम युद्धे स मानुषः ।
तव भाग्येन सम्प्राप्तं भजस्व वरवर्णिनि ॥ 19 ॥
एवमुक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्तलोचना ।
अब्रवीत्परुषं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपम् ॥ 20 ॥
कथं वैश्रवणं देवं सर्वभूतनमस्कृतम् ।
भ्रातरं व्यपदिश्य त्वमशुभं कर्तुमिच्छसि ॥ 21 ॥
अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः ।
येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ॥ 22 ॥
अपहृत्य शचीं भार्यां शक्यमिन्द्रस्य जीवितुम् ।
न च रामस्य भार्यां मामपनीयास्ति जीवितम् ॥ 23 ॥
जीवेच्चिरं वज्रधरस्य हस्ताच्छचीं प्रधृष्याप्रतिरूपरूपाम् ।
न मादृशीं राक्षस दूशयित्वा पीतामृतस्यापि तवास्ति मोक्षः ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha aṣṭacatvāriṃśassargaḥ |
evaṃ bṛvantyāṃ sītāyāṃ saṃrabdaḥ paruṣaṃ vacaḥ |
lalāṭe bhṛkuṭīṃ kṛtvā rāvaṇaḥ pratyuvāca ha || 1 ||
bhrātā vaiśravaṇasyāhaṃ sāpatnyo varavarṇini |
rāvaṇo nāma bhadraṃ te daśagrīvaḥ pratāpavān || 2 ||
yasya devāssagandharvāḥ piśācapatagoragāḥ |
vidravanti bhayādbhītā mṛtyoriva sadā prajāḥ || 3 ||
yena vaiśravaṇo rājā dvaimātraḥ kāraṇāntare |
dvandvamāsāditaḥ krodhādraṇe vikramya nirjitaḥ || 4 ||
yadbhayārtaḥ parityajya svamadhiṣṭhānamṛddhimat |
kailāsaṃ parvataśreṣṭhamadhyāste naravāhanaḥ || 5 ||
yasya tatpuṣpakaṃ nāma vimānaṃ kāmagaṃ śubham |
vīryādevārjitaṃ bhadre yena yāmi vihāyasam || 6 ||
mama sañjātaroṣasya mukhaṃ dṛṣṭvaiva maithili |
vidravanti paritrastāssurāśśakrapurogamāḥ || 7 ||
yatra tiṣṭhāmyahaṃ tatra māruto vāti śaṅkitaḥ |
tīvrāṃśuśśiśirāṃśuśca bhayātsampadyate raviḥ || 8 ||
niṣkampapatrāstaravo nadyaśca stimitodakāḥ |
bhavanti yatra yatrāhaṃ tiṣṭhāmi vicarāmi ca || 9 ||
mama pāre samudrasya laṅkā nāma purī śubhā |
sampūrṇā rākṣasairghorairyathendrasyāmarāvatī || 10 ||
prākāreṇa parikṣiptā pāṇḍureṇa virājatā |
hemakakṣyā purī ramyā vaiḍhūryamayatoraṇā || 11 ||
hastyaśvarathasambādhā tūryanādavināditā |
sarvakālaphalairvṛkṣaissaṅkuloddyānaśobhitā || 12 ||
tatra tvaṃ vasatī sīte rājaputri mayā saha |
na smariṣyasi nārīṇāṃ mānuṣīṇāṃ manasvini || 13 ||
bhuñjānā mānuṣānbhogāndivyāṃśca varavarṇini |
na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gatāyuṣaḥ || 14 ||
sthāpayitvā priyaṃ putraṃ rājñā daśarathena yaḥ |
mandavīryassuto jyeṣṭhastataḥ prasthāpito vanam || 15 ||
tena kiṃ bhraṣṭarājyena rāmeṇa gatacetasā |
kariṣyasi viśālākṣi tāpasena tapasvinā || 16 ||
sarvarākṣasabhartāraṃ kāmātsvayamihāgatam |
na manmathaśarāviṣṭaṃ pratyākhyātuṃ tvamarhasi || 17 ||
pratyākhyāya hi māṃ bhīru paritāpaṃ gamiṣyasi |
caraṇenābhihatyeva purūravasamūrvaśī || 18 ||
aṅgulyā na samo rāmo mama yuddhe sa mānuṣaḥ |
tava bhāgyena samprāptaṃ bhajasva varavarṇini || 19 ||
evamuktā tu vaidehī kruddhā saṃraktalocanā |
abravītparuṣaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipam || 20 ||
kathaṃ vaiśravaṇaṃ devaṃ sarvabhūtanamaskṛtam |
bhrātaraṃ vyapadiśya tvamaśubhaṃ kartumicchasi || 21 ||
avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ || 22 ||
apahṛtya śacīṃ bhāryāṃ śakyamindrasya jīvitum |
na ca rāmasya bhāryāṃ māmapanīyāsti jīvitam || 23 ||
jīvecciraṃ vajradharasya hastācchacīṃ pradhṛṣyāpratirūparūpām |
na mādṛśīṃ rākṣasa dūśayitvā pītāmṛtasyāpi tavāsti mokṣaḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe aṣṭacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.