ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਏਵਮਾਧਰ੍षਿਤਸ਼੍ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖ੍ਯਾ ਖਰਸ੍ਤਤਃ ।
ਉਵਾਚ ਰਕ੍षਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਖਰਃ ਖਰਤਰਂ ਵਚਃ ॥ 1 ॥
ਤਵਾਵਮਾਨਪ੍ਰਭਵਃ ਕ੍ਰੋਧੋऽਯਮਤੁਲੋ ਮਮ ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਲਵਣਾਮ੍ਭ ਇਵੋਲ੍ਬਣਮ੍ ॥ 2 ॥
ਨ ਰਾਮਂ ਗਣਯੇ ਵੀਰ੍ਯਾਨ੍ਮਾਨੁषਂ ਕ੍षੀਣਜੀਵਿਤਮ੍ ।
ਆਤ੍ਮਦੁਸ਼੍ਚਰਿਤੈਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਹਤੋਯੋऽਦ੍ਯ ਵਿਮੋਕ੍ष੍ਯਤੇ ॥ 3 ॥
ਬਾष੍ਪਸ੍ਸਂਹ੍ਰਿਯਤਾਮੇष ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ।
ਅਹਂ ਰਾਮਂ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਨਯਾਮਿ ਯਮਸਾਦਨਮ੍ ॥ 4 ॥
ਪਰਸ਼੍ਵਥਹਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਮਨ੍ਦਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਰੁਧਿਰਂ ਰਕ੍ਤਮੁष੍ਣਂ ਪਾਸ੍ਯਸਿ ਰਾਕ੍षਸਿ ॥ 5 ॥
ਸਾ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਖਰਸ੍ਯ ਵਦਨਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਪੁਨਰ੍ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਦ੍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਰਕ੍षਸਾਂ ਵਰਮ੍ ॥ 6 ॥
ਤਯਾ ਪਰੁषਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਨਰੇਵ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਿਤਃ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦੂषਣਂ ਨਾਮ ਖਰਸ੍ਸੇਨਾਪਤਿਂ ਤਦਾ ॥ 7 ॥
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ।
ਰਕ੍षਸਾਂ ਭੀਮਵੇਗਾਨਾਂ ਸਮਰੇष੍ਵਨਿਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ॥ 8 ॥
ਨੀਲਜੀਮੂਤਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਘੋਰਾਣਾਂ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ।
ਲੋਕਹਿਂਸਾਵਿਹਾਰਾਣਾਂ ਬਲਿਨਾਮੁਗ੍ਰਤੇਜਸਾਮ੍ ॥ 9 ॥
ਤੇषਾਂ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਦਰ੍ਪਾਣਾਂ ਮਹਾਸ੍ਯਾਨਾਂ ਮਹੌਜਸਾਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵੋਦ੍ਯੋਗ ਮੁਦੀਰ੍ਣਾਨਾਂ ਰਕ੍षਸਾਂ ਸੌਮ੍ਯ ਕਾਰਯ ॥ 10 ॥
ਉਪਸ੍ਥਾਪਯ ਮੇ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਰਥਂ ਸੌਮ੍ਯ ਧਨੂਂषਿ ਚ ।
ਸ਼ਰਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਖਙ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤੀਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 11 ॥
ਅਗ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਯਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਵਧਾਰ੍ਥਂ ਦੁਰ੍ਵਿਨੀਤਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਰਣਕੋਵਿਦਃ ॥ 12 ॥
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਮਹਾਰਥਮ੍ ।
ਸਦਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਸ਼ਬਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਚਚਕ੍षੇऽਥ ਦੂषਣਃ ॥ 13 ॥
ਤਂ ਮੇਰੁਸ਼ਿਖਰਾਕਾਰਂ ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਣਮ੍ ।
ਹੇਮਚਕ੍ਰਮਸਮ੍ਬਾਧਂ ਵੈਦੂਰ੍ਯਮਯਕੂਬਰਮ੍ ॥ 14 ॥
ਮਤ੍ਸ੍ਯੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਦ੍ਰੁਮੈਸ਼੍ਸ਼ੈਲੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕਾਞ੍ਚਨੈਃ ।
ਮਙ੍ਗਲੈਃ ਪਕ੍षਿਸਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਤਾਰਾਭਿਰਭਿਸਂਵृਤਮ੍ ॥ 15 ॥
ਧ੍ਵਜਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਕਵਿਰਾਜਿਤਮ੍ ।
ਸਦਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ਤਂ ਸੋऽਮਰ੍षਾਦਾਰੁਰੋਹ ਖਰੋ ਰਥਮ੍ ॥ 16 ॥
ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਤੁ ਰਥਸ੍ਥਂ ਤਂ ਰਾਕ੍षਸਾ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ।
ਤਸ੍ਥੁਸ੍ਸਮ੍ਪਰਿਵਾਰ੍ਯੈਨਂ ਦੂषਣਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ 17 ॥
ਖਰਸ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ਮਹੇष੍ਵਾਸਾਨ੍ਘੋਰਵਰ੍ਮਾਯੁਧਧ੍ਵਜਾਨ੍ ।
ਨਿਰ੍ਯਾਤੇਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਥਸ੍ਥਸ੍ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ॥ 18 ॥
ਤਤਸ੍ਤਦ੍ ਰਾਕ੍षਸਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਘੋਰਚਰ੍ਮਾਯੁਧਧ੍ਵਜਮ੍ ।
ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਜਨਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਮਹਾਨਾਦਂ ਮਹਾਜਵਮ੍ ॥ 19 ॥
ਮੁਦ੍ਗਰੈਃ ਪਟ੍ਟਿਸੈਸ਼੍ਸ਼ੂਲੈਸ੍ਸੁਤੀਕ੍ष੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪਰਸ਼੍ਵਧੈਃ ।
ਖਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚਕ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਹਸ੍ਤਸ੍ਥੈਰ੍ਭ੍ਰਾਜਮਾਨੈਸ਼੍ਚ ਤੋਮਰੈਃ ॥ 20 ॥
ਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਃ ਪਰਿਘੈਰ੍ਘੋਰੈਰਤਿਮਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਮੁਕੈਃ ।
ਗਦਾਸਿਮੁਸਲੈਰ੍ਵਜ੍ਰੈਰ੍ਗृਹੀਤੈਰ੍ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ ॥ 21 ॥
ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਂ ਸੁਘੋਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।
ਨਿਰ੍ਯਾਤਾਨਿ ਜਨਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਖਰਚਿਤ੍ਤਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ॥ 22 ॥
ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਵਭਿਦ੍ਰਵਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਨ੍ ।
ਖਰਸ੍ਯਾਪਿ ਰਥਃ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ਜਗਾਮ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ 23 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਞ੍ਛਬਲਾਨਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਿਤਾਨ੍ ।
ਖਰਸ੍ਯ ਮਤਿਮਾਜ੍ਞਾਯ ਸਾਰਥਿਸ੍ਸਮਚੋਦਯਤ੍ ॥ 24 ॥
ਸ ਚੋਦਿਤੋ ਰਥਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਖਰਸ੍ਯ ਰਿਪੁਘਾਤਿਨਃ ।
ਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਪੂਰਯਾਮਾਸ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ਸ੍ਤਦਾ ॥ 25 ॥
ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਮਨ੍ਯੁਸ੍ਤੁ ਖਰਃ ਖਰਸ੍ਵਨੋ ਰਿਪੋਰ੍ਵਧਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਯਥਾਨ੍ਤਕਃ ।
ਅਚੂਚੁਦਤ੍ਸਾਰਥਿਮੁਨ੍ਨਦਨ੍ਘਨਂ ਮਹਾਬਲੋ ਮੇਘ ਇਵਾਸ਼੍ਮਵਰ੍षਵਾਨ੍ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvāviṃśassargaḥ |
evamādharṣitaśśūraśśūrpaṇakhyā kharastataḥ |
uvāca rakṣasāṃ madhye kharaḥ kharataraṃ vacaḥ || 1 ||
tavāvamānaprabhavaḥ krodho'yamatulo mama |
na śakyate dhārayituṃ lavaṇāmbha ivolbaṇam || 2 ||
na rāmaṃ gaṇaye vīryānmānuṣaṃ kṣīṇajīvitam |
ātmaduścaritaiḥ prāṇānhatoyo'dya vimokṣyate || 3 ||
bāṣpassaṃhriyatāmeṣa sambhramaśca vimucyatām |
ahaṃ rāmaṃ saha bhrātrā nayāmi yamasādanam || 4 ||
paraśvathahatasyādya mandaprāṇasya saṃyuge |
rāmasya rudhiraṃ raktamuṣṇaṃ pāsyasi rākṣasi || 5 ||
sā prahṛṣṭā vacaśśrutvā kharasya vadanāccyutam |
praśaśaṃsa punarmaurkhyādbhrātaraṃ rakṣasāṃ varam || 6 ||
tayā paruṣitaḥ pūrvaṃ punareva praśaṃsitaḥ |
abravīddūṣaṇaṃ nāma kharassenāpatiṃ tadā || 7 ||
caturdaśa sahasrāṇi mama cittānuvartinām |
rakṣasāṃ bhīmavegānāṃ samareṣvanivartinām || 8 ||
nīlajīmūtavarṇānāṃ ghorāṇāṃ krūrakarmaṇām |
lokahiṃsāvihārāṇāṃ balināmugratejasām || 9 ||
teṣāṃ śārdūladarpāṇāṃ mahāsyānāṃ mahaujasām |
sarvodyoga mudīrṇānāṃ rakṣasāṃ saumya kāraya || 10 ||
upasthāpaya me kṣipraṃ rathaṃ saumya dhanūṃṣi ca |
śarāṃścitrāṃśca khaṅgāṃśca śaktīśca vividhāśśitāḥ || 11 ||
agre niryātumicchāmi paulastyānāṃ mahātmanām |
vadhārthaṃ durvinītasya rāmasya raṇakovidaḥ || 12 ||
iti tasya bruvāṇasya sūryavarṇaṃ mahāratham |
sadaśvaiśśabalairyuktamācacakṣe'tha dūṣaṇaḥ || 13 ||
taṃ meruśikharākāraṃ taptakāñcanabhūṣaṇam |
hemacakramasambādhaṃ vaidūryamayakūbaram || 14 ||
matsyaiḥ puṣpairdrumaiśśailaiścandrasūryaiśca kāñcanaiḥ |
maṅgalaiḥ pakṣisaṅghaiśca tārābhirabhisaṃvṛtam || 15 ||
dhvajanistriṃśasampannaṃ kiṅkiṇīkavirājitam |
sadaśvayuktaṃ so'marṣādāruroha kharo ratham || 16 ||
niśāmya tu rathasthaṃ taṃ rākṣasā bhīmavikramāḥ |
tasthussamparivāryainaṃ dūṣaṇaṃ ca mahābalam || 17 ||
kharastu tānmaheṣvāsānghoravarmāyudhadhvajān |
niryātetyabravīddṛṣṭvā rathasthassarvarākṣasān || 18 ||
tatastad rākṣasaṃ sainyaṃ ghoracarmāyudhadhvajam |
nirjagāma janasthānānmahānādaṃ mahājavam || 19 ||
mudgaraiḥ paṭṭisaiśśūlaissutīkṣṇaiśca paraśvadhaiḥ |
khaṅgaiścakraiśca hastasthairbhrājamānaiśca tomaraiḥ || 20 ||
śaktibhiḥ parighairghorairatimātraiśca kārmukaiḥ |
gadāsimusalairvajrairgṛhītairbhīmadarśanaiḥ || 21 ||
rākṣasānāṃ sughorāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa |
niryātāni janasthānātkharacittānuvartinām || 22 ||
tāṃstvabhidravato dṛṣṭvā rākṣasān bhīmavikramān |
kharasyāpi rathaḥ kiñcijjagāma tadanantaram || 23 ||
tatastāñchabalānaśvāstaptakāñcanabhūṣitān |
kharasya matimājñāya sārathissamacodayat || 24 ||
sa codito rathaśśīghraṃ kharasya ripughātinaḥ |
śabdenāpūrayāmāsa diśaśca pradiśastadā || 25 ||
pravṛddhamanyustu kharaḥ kharasvano riporvadhārthaṃ tvarito yathāntakaḥ |
acūcudatsārathimunnadanghanaṃ mahābalo megha ivāśmavarṣavān || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ द्वाविंशस्सर्गः ।
एवमाधर्षितश्शूरश्शूर्पणख्या खरस्ततः ।
उवाच रक्षसां मध्ये खरः खरतरं वचः ॥ 1 ॥
तवावमानप्रभवः क्रोधोऽयमतुलो मम ।
न शक्यते धारयितुं लवणाम्भ इवोल्बणम् ॥ 2 ॥
न रामं गणये वीर्यान्मानुषं क्षीणजीवितम् ।
आत्मदुश्चरितैः प्राणान्हतोयोऽद्य विमोक्ष्यते ॥ 3 ॥
बाष्पस्संह्रियतामेष सम्भ्रमश्च विमुच्यताम् ।
अहं रामं सह भ्रात्रा नयामि यमसादनम् ॥ 4 ॥
परश्वथहतस्याद्य मन्दप्राणस्य संयुगे ।
रामस्य रुधिरं रक्तमुष्णं पास्यसि राक्षसि ॥ 5 ॥
सा प्रहृष्टा वचश्श्रुत्वा खरस्य वदनाच्च्युतम् ।
प्रशशंस पुनर्मौर्ख्याद्भ्रातरं रक्षसां वरम् ॥ 6 ॥
तया परुषितः पूर्वं पुनरेव प्रशंसितः ।
अब्रवीद्दूषणं नाम खरस्सेनापतिं तदा ॥ 7 ॥
चतुर्दश सहस्राणि मम चित्तानुवर्तिनाम् ।
रक्षसां भीमवेगानां समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ 8 ॥
नीलजीमूतवर्णानां घोराणां क्रूरकर्मणाम् ।
लोकहिंसाविहाराणां बलिनामुग्रतेजसाम् ॥ 9 ॥
तेषां शार्दूलदर्पाणां महास्यानां महौजसाम् ।
सर्वोद्योग मुदीर्णानां रक्षसां सौम्य कारय ॥ 10 ॥
उपस्थापय मे क्षिप्रं रथं सौम्य धनूंषि च ।
शरांश्चित्रांश्च खङ्गांश्च शक्तीश्च विविधाश्शिताः ॥ 11 ॥
अग्रे निर्यातुमिच्छामि पौलस्त्यानां महात्मनाम् ।
वधार्थं दुर्विनीतस्य रामस्य रणकोविदः ॥ 12 ॥
इति तस्य ब्रुवाणस्य सूर्यवर्णं महारथम् ।
सदश्वैश्शबलैर्युक्तमाचचक्षेऽथ दूषणः ॥ 13 ॥
तं मेरुशिखराकारं तप्तकाञ्चनभूषणम् ।
हेमचक्रमसम्बाधं वैदूर्यमयकूबरम् ॥ 14 ॥
मत्स्यैः पुष्पैर्द्रुमैश्शैलैश्चन्द्रसूर्यैश्च काञ्चनैः ।
मङ्गलैः पक्षिसङ्घैश्च ताराभिरभिसंवृतम् ॥ 15 ॥
ध्वजनिस्त्रिंशसम्पन्नं किङ्किणीकविराजितम् ।
सदश्वयुक्तं सोऽमर्षादारुरोह खरो रथम् ॥ 16 ॥
निशाम्य तु रथस्थं तं राक्षसा भीमविक्रमाः ।
तस्थुस्सम्परिवार्यैनं दूषणं च महाबलम् ॥ 17 ॥
खरस्तु तान्महेष्वासान्घोरवर्मायुधध्वजान् ।
निर्यातेत्यब्रवीद्दृष्ट्वा रथस्थस्सर्वराक्षसान् ॥ 18 ॥
ततस्तद् राक्षसं सैन्यं घोरचर्मायुधध्वजम् ।
निर्जगाम जनस्थानान्महानादं महाजवम् ॥ 19 ॥
मुद्गरैः पट्टिसैश्शूलैस्सुतीक्ष्णैश्च परश्वधैः ।
खङ्गैश्चक्रैश्च हस्तस्थैर्भ्राजमानैश्च तोमरैः ॥ 20 ॥
शक्तिभिः परिघैर्घोरैरतिमात्रैश्च कार्मुकैः ।
गदासिमुसलैर्वज्रैर्गृहीतैर्भीमदर्शनैः ॥ 21 ॥
राक्षसानां सुघोराणां सहस्राणि चतुर्दश ।
निर्यातानि जनस्थानात्खरचित्तानुवर्तिनाम् ॥ 22 ॥
तांस्त्वभिद्रवतो दृष्ट्वा राक्षसान् भीमविक्रमान् ।
खरस्यापि रथः किञ्चिज्जगाम तदनन्तरम् ॥ 23 ॥
ततस्ताञ्छबलानश्वास्तप्तकाञ्चनभूषितान् ।
खरस्य मतिमाज्ञाय सारथिस्समचोदयत् ॥ 24 ॥
स चोदितो रथश्शीघ्रं खरस्य रिपुघातिनः ।
शब्देनापूरयामास दिशश्च प्रदिशस्तदा ॥ 25 ॥
प्रवृद्धमन्युस्तु खरः खरस्वनो रिपोर्वधार्थं त्वरितो यथान्तकः ।
अचूचुदत्सारथिमुन्नदन्घनं महाबलो मेघ इवाश्मवर्षवान् ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे द्वाविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvāviṃśassargaḥ |
evamādharṣitaśśūraśśūrpaṇakhyā kharastataḥ |
uvāca rakṣasāṃ madhye kharaḥ kharataraṃ vacaḥ || 1 ||
tavāvamānaprabhavaḥ krodho'yamatulo mama |
na śakyate dhārayituṃ lavaṇāmbha ivolbaṇam || 2 ||
na rāmaṃ gaṇaye vīryānmānuṣaṃ kṣīṇajīvitam |
ātmaduścaritaiḥ prāṇānhatoyo'dya vimokṣyate || 3 ||
bāṣpassaṃhriyatāmeṣa sambhramaśca vimucyatām |
ahaṃ rāmaṃ saha bhrātrā nayāmi yamasādanam || 4 ||
paraśvathahatasyādya mandaprāṇasya saṃyuge |
rāmasya rudhiraṃ raktamuṣṇaṃ pāsyasi rākṣasi || 5 ||
sā prahṛṣṭā vacaśśrutvā kharasya vadanāccyutam |
praśaśaṃsa punarmaurkhyādbhrātaraṃ rakṣasāṃ varam || 6 ||
tayā paruṣitaḥ pūrvaṃ punareva praśaṃsitaḥ |
abravīddūṣaṇaṃ nāma kharassenāpatiṃ tadā || 7 ||
caturdaśa sahasrāṇi mama cittānuvartinām |
rakṣasāṃ bhīmavegānāṃ samareṣvanivartinām || 8 ||
nīlajīmūtavarṇānāṃ ghorāṇāṃ krūrakarmaṇām |
lokahiṃsāvihārāṇāṃ balināmugratejasām || 9 ||
teṣāṃ śārdūladarpāṇāṃ mahāsyānāṃ mahaujasām |
sarvodyoga mudīrṇānāṃ rakṣasāṃ saumya kāraya || 10 ||
upasthāpaya me kṣipraṃ rathaṃ saumya dhanūṃṣi ca |
śarāṃścitrāṃśca khaṅgāṃśca śaktīśca vividhāśśitāḥ || 11 ||
agre niryātumicchāmi paulastyānāṃ mahātmanām |
vadhārthaṃ durvinītasya rāmasya raṇakovidaḥ || 12 ||
iti tasya bruvāṇasya sūryavarṇaṃ mahāratham |
sadaśvaiśśabalairyuktamācacakṣe'tha dūṣaṇaḥ || 13 ||
taṃ meruśikharākāraṃ taptakāñcanabhūṣaṇam |
hemacakramasambādhaṃ vaidūryamayakūbaram || 14 ||
matsyaiḥ puṣpairdrumaiśśailaiścandrasūryaiśca kāñcanaiḥ |
maṅgalaiḥ pakṣisaṅghaiśca tārābhirabhisaṃvṛtam || 15 ||
dhvajanistriṃśasampannaṃ kiṅkiṇīkavirājitam |
sadaśvayuktaṃ so'marṣādāruroha kharo ratham || 16 ||
niśāmya tu rathasthaṃ taṃ rākṣasā bhīmavikramāḥ |
tasthussamparivāryainaṃ dūṣaṇaṃ ca mahābalam || 17 ||
kharastu tānmaheṣvāsānghoravarmāyudhadhvajān |
niryātetyabravīddṛṣṭvā rathasthassarvarākṣasān || 18 ||
tatastad rākṣasaṃ sainyaṃ ghoracarmāyudhadhvajam |
nirjagāma janasthānānmahānādaṃ mahājavam || 19 ||
mudgaraiḥ paṭṭisaiśśūlaissutīkṣṇaiśca paraśvadhaiḥ |
khaṅgaiścakraiśca hastasthairbhrājamānaiśca tomaraiḥ || 20 ||
śaktibhiḥ parighairghorairatimātraiśca kārmukaiḥ |
gadāsimusalairvajrairgṛhītairbhīmadarśanaiḥ || 21 ||
rākṣasānāṃ sughorāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa |
niryātāni janasthānātkharacittānuvartinām || 22 ||
tāṃstvabhidravato dṛṣṭvā rākṣasān bhīmavikramān |
kharasyāpi rathaḥ kiñcijjagāma tadanantaram || 23 ||
tatastāñchabalānaśvāstaptakāñcanabhūṣitān |
kharasya matimājñāya sārathissamacodayat || 24 ||
sa codito rathaśśīghraṃ kharasya ripughātinaḥ |
śabdenāpūrayāmāsa diśaśca pradiśastadā || 25 ||
pravṛddhamanyustu kharaḥ kharasvano riporvadhārthaṃ tvarito yathāntakaḥ |
acūcudatsārathimunnadanghanaṃ mahābalo megha ivāśmavarṣavān || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.