ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਕृਤਾਤਿਥ੍ਯੋऽਥ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯੋਦਯਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ।
ਆਮ੍ਨਤ੍ਰ਼੍ਯ ਸ ਮੁਨੀਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਨਮੇਵਾਨ੍ਵਗਾਹਤ ॥ 1 ॥
ਨਾਨਾਮृਗਗਣਾਕੀਰ੍ਣਮृਕ੍षਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸੇਵਿਤਮ੍ ।
ਧ੍ਵਸ੍ਤਵृਕ੍षਲਤਾਗੁਲ੍ਮਂ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਮ੍ ॥ 2 ॥
ਨਿष੍ਕੂਜਨਾਨਾਸ਼ਕੁਨਿਝਿਲ੍ਲਿਕਾਗਣਨਾਦਿਤਮ੍ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਨੁਗਤੋ ਰਾਮੋ ਵਨਮਧ੍ਯਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥ 3 ॥
ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨਘੋਰਮृਗਾਯੁਤੇ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਂ ਪੁਰੁषਾਦਂ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 4 ॥
ਗਮ੍ਭੀਰਾਕ੍षਂ ਮਹਾਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਕਟਂ ਵਿषਮੋਦਰਮ੍ ।
ਬੀਭਤ੍ਸਂ ਵਿषਮਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਵਿਕृਤਂ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 5 ॥
ਵਸਾਨਂ ਚਰ੍ਮ ਵੈਯਾਘ੍ਰਂ ਵਸਾਰ੍ਦ੍ਰਂ ਰੁਧਿਰੋਕ੍षਿਤਮ੍ ।
ਤ੍ਰਾਸਨਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਦਿਤਾਸ੍ਯਮਿਵਾਨ੍ਤਕਮ੍ ॥ 6 ॥
ਤ੍ਰੀਨ੍ਸਿਮ੍ਹਾਨ੍ਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਨ੍ਦ੍ਵੌ ਵृਕੌ ਪृषਤਾਨ੍ਦਸ਼ ।
ਸਵਿषਾਣਂ ਵਸਾਦਿਗ੍ਧਂ ਗਜਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਿਰੋ ਮਹਤ੍ ।
ਅਵਸਜ੍ਯਾਯਸੇ ਸ਼ੂਲੇ ਵਿਨਦਨ੍ਤਂ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 7 ॥
ਸ ਰਾਮਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਚੈਵ ਸੀਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਅਭ੍ਯਧਾਵਤ੍ਸੁਸਙ੍ਕृਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕਾਲ ਇਵਾਨ੍ਤਕਃ ॥ 8 ॥
ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੈਰਵਂ ਨਾਦਂ ਚਾਲਯਨ੍ਨਿਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ ।
ਅਙ੍ਕੇਨਾਦਾਯ ਵੈਦੇਹੀਮਪਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 9 ॥
ਯੁਵਾਂ ਜਟਾਚੀਰਧਰੌ ਸਭਾਰ੍ਯੌ ਕ੍षੀਣਜੀਵਿਤੌ ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੌ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਸ਼ਰਚਾਪਾਸਿਧਾਰਿਣੌ ॥ 10 ॥
ਕਥਂ ਤਾਪਸਯੋਰ੍ਵਾਂ ਚ ਵਾਸਃ ਪ੍ਰਮਦਯਾ ਸਹ ।
ਅਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੌ ਪਾਪੌ ਕੌ ਯੁਵਾਂ ਮੁਨਿਦੂषਕੌ ॥ 11 ॥
ਅਹਂ ਵਨਮਿਦਂ ਦੁਰ੍ਗਂ ਵਿਰਾਧੋ ਨਾਮ ਰਾਕ੍षਸਃ ।
ਚਰਾਮਿ ਸਾਯੁਧੋ ਨਿਤ੍ਯਮृषਿਮਾਂਸਾਨਿ ਭਕ੍षਯਨ੍ ॥ 12 ॥
ਇਯਂ ਨਾਰੀ ਵਰਾਰੋਹਾ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।
ਯੁਵਯੋਃ ਪਾਪਯੋਸ਼੍ਚਾਹਂ ਪਾਸ੍ਯਾਮਿ ਰੁਧਿਰਂ ਮृਧੇ ॥ 13 ॥
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਦੁष੍ਟਂ ਵਿਰਾਧਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਗਰ੍ਵਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥ 14 ॥
ਸੀਤਾ ਪ੍ਰਵੇਪਤੋਦ੍ਵੇਗਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਵਾਤੇ ਕਦਲੀ ਯਥਾ ॥ 15 ॥
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਘਵਃ ਸੀਤਾਂ ਵਿਰਾਧਾਙ੍ਕਗਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਲ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੁਖੇਨ ਪਰਿਸ਼ੁष੍ਯਤਾ ॥ 16 ॥
ਪਸ਼੍ਯ ਸੌਮ੍ਯ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਜਨਕਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵਾਮ੍ ।
ਮਮ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਭਾਚਾਰਾਂ ਵਿਰਾਧਾਙ੍ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਾਮ੍ ॥ 17 ॥
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਸੁਖਸਮ੍ਮਵृਦ੍ਧਾਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਯਦਭਿਪ੍ਰੇਤਮਸ੍ਮਾਸੁ ਪ੍ਰਿਯਂ ਵਰਵृਤਂ ਚ ਯਤ੍ ॥ 18 ॥
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸੁਸਂਵृਤ੍ਤਂ ਕ੍षਿਪ੍ਰਮਦ੍ਯੈਵ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ।
ਯਾ ਨ ਤੁष੍ਯਤਿ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਦੀਰ੍ਘਦਰ੍ਸ਼ਿਨੀ ॥ 19 ॥
ਯਯਾਹਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਵਨਮ੍ ।
ਅਦ੍ਯੇਦਾਨੀਂ ਸਕਾਮਾ ਸਾ ਯਾ ਮਾਤਾ ਮਧ੍ਯਮਾ ਮਮ ॥ 20 ॥
ਪਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਃ ਨ ਦੁਃਖਤਰਮਸ੍ਤਿਮੇ ।
ਪਿਤੁਰ੍ਵਿਨਾਸ਼ਾਤ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਹਰਣਾਤ੍ਤਥਾ ॥ 21 ॥
ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇ ਬਾष੍ਪਸ਼ੋਕਪਰਿਪ੍ਲੁਤੇ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਲ੍ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਾਗ ਇਵ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ ॥ 22 ॥
ਅਨਾਥ ਇਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਨਾਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਾਸਵੋਪਮਃ ।
ਮਯਾ ਪ੍ਰੇष੍ਯੇਣ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪਰਿਤਪ੍ਯਸੇ ॥ 23 ॥
ਸ਼ਰੇਣ ਨਿਹਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਮਯਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨ ਰਕ੍षਸਃ ।
ਵਿਰਾਧਸ੍ਯ ਗਤਾਸੋਰ੍ਹਿ ਮਹੀ ਪਾਸ੍ਯਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ ॥ 24 ॥
ਰਾਜ੍ਯਕਾਮੇ ਮਮ ਕ੍ਰੋਧੋ ਭਰਤੇ ਯੋ ਬਭੂਵ ਹ ।
ਤਂ ਵਿਰਾਧੇ ਪ੍ਰਮੋਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਵਜ੍ਰੀ ਵਜ੍ਰਮਿਵਾਚਲੇ ॥ 25 ॥
ਮਮ ਭੁਜਬਲਵੇਗਵੇਗਿਤਃ ਪਤਤੁ ਸ਼ਰੋऽਸ੍ਯ ਮਹਾਨ੍ਮਹੋਰਸਿ ।
ਵ੍ਯਪਨਯਤੁ ਤਨੋਸ਼੍ਚ ਜੀਵਿਤਂ ਪਤਤੁ ਤਤਸ੍ਸਮਹੀਂ ਵਿਘੂਰ੍ਣਿਤਃ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvitīyassargaḥ |
kṛtātithyo'tha rāmastu sūryasyodayanaṃ prati |
āmnatṟya sa munīnsarvānvanamevānvagāhata || 1 ||
nānāmṛgagaṇākīrṇamṛkṣaśārdūla sevitam |
dhvastavṛkṣalatāgulmaṃ durdarśasalilāśayam || 2 ||
niṣkūjanānāśakunijhillikāgaṇanāditam |
lakṣmaṇānugato rāmo vanamadhyaṃ dadarśa ha || 3 ||
sītayā saha kākutsthastasminaghoramṛgāyute |
dadarśa giriśṛṅgābhaṃ puruṣādaṃ mahāsvanam || 4 ||
gambhīrākṣaṃ mahāvaktraṃ vikaṭaṃ viṣamodaram |
bībhatsaṃ viṣamaṃ dīrghaṃ vikṛtaṃ ghoradarśanam || 5 ||
vasānaṃ carma vaiyāghraṃ vasārdraṃ rudhirokṣitam |
trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ vyāditāsyamivāntakam || 6 ||
trīnsimhānścaturo vyāghrāndvau vṛkau pṛṣatāndaśa |
saviṣāṇaṃ vasādigdhaṃ gajasya ca śiro mahat |
avasajyāyase śūle vinadantaṃ mahāsvanam || 7 ||
sa rāmaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sītāṃ dṛṣṭvā ca maithilīm |
abhyadhāvatsusaṅkṛddhaḥ prajāḥ kāla ivāntakaḥ || 8 ||
sa kṛtvā bhairavaṃ nādaṃ cālayanniva medinīm |
aṅkenādāya vaidehīmapakramya tato'bravīt || 9 ||
yuvāṃ jaṭācīradharau sabhāryau kṣīṇajīvitau |
praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ śaracāpāsidhāriṇau || 10 ||
kathaṃ tāpasayorvāṃ ca vāsaḥ pramadayā saha |
adharmacāriṇau pāpau kau yuvāṃ munidūṣakau || 11 ||
ahaṃ vanamidaṃ durgaṃ virādho nāma rākṣasaḥ |
carāmi sāyudho nityamṛṣimāṃsāni bhakṣayan || 12 ||
iyaṃ nārī varārohā mama bhāryā bhaviṣyati |
yuvayoḥ pāpayoścāhaṃ pāsyāmi rudhiraṃ mṛdhe || 13 ||
tasyaivaṃ bruvato duṣṭaṃ virādhasya durātmanaḥ |
śrutvā sagarvitaṃ vākyaṃ sambhrāntā janakātmajā || 14 ||
sītā pravepatodvegāt prāvāte kadalī yathā || 15 ||
tāṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ sītāṃ virādhāṅkagatāṃ śubhām |
abravīllakṣmaṇaṃ vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā || 16 ||
paśya saumya narendrasya janakasyātmasambhavām |
mama bhāryāṃ śubhācārāṃ virādhāṅke praveśitām || 17 ||
atyantasukhasammavṛddhāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm |
yadabhipretamasmāsu priyaṃ varavṛtaṃ ca yat || 18 ||
kaikeyyāstu susaṃvṛttaṃ kṣipramadyaiva lakṣmaṇa |
yā na tuṣyati rājyena putrārthe dīrghadarśinī || 19 ||
yayāhaṃ sarvabhūtānāṃ priyaḥ prasthāpito vanam |
adyedānīṃ sakāmā sā yā mātā madhyamā mama || 20 ||
parasparśāttu vaidehyāḥ na duḥkhataramastime |
piturvināśātsaumitre svarājyaharaṇāttathā || 21 ||
iti bruvati kākutsthe bāṣpaśokapariplute |
abravīllakṣmaṇaḥ kruddho ruddho nāga iva śvasan || 22 ||
anātha iva bhūtānāṃ nāthastvaṃ vāsavopamaḥ |
mayā preṣyeṇa kākutstha kimarthaṃ paritapyase || 23 ||
śareṇa nihatasyādya mayā kruddhena rakṣasaḥ |
virādhasya gatāsorhi mahī pāsyati śoṇitam || 24 ||
rājyakāme mama krodho bharate yo babhūva ha |
taṃ virādhe pramokṣyāmi vajrī vajramivācale || 25 ||
mama bhujabalavegavegitaḥ patatu śaro'sya mahānmahorasi |
vyapanayatu tanośca jīvitaṃ patatu tatassamahīṃ vighūrṇitaḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ द्वितीयस्सर्गः ।
कृतातिथ्योऽथ रामस्तु सूर्यस्योदयनं प्रति ।
आम्नत्ऱ्य स मुनीन्सर्वान्वनमेवान्वगाहत ॥ 1 ॥
नानामृगगणाकीर्णमृक्षशार्दूल सेवितम् ।
ध्वस्तवृक्षलतागुल्मं दुर्दर्शसलिलाशयम् ॥ 2 ॥
निष्कूजनानाशकुनिझिल्लिकागणनादितम् ।
लक्ष्मणानुगतो रामो वनमध्यं ददर्श ह ॥ 3 ॥
सीतया सह काकुत्स्थस्तस्मिनघोरमृगायुते ।
ददर्श गिरिशृङ्गाभं पुरुषादं महास्वनम् ॥ 4 ॥
गम्भीराक्षं महावक्त्रं विकटं विषमोदरम् ।
बीभत्सं विषमं दीर्घं विकृतं घोरदर्शनम् ॥ 5 ॥
वसानं चर्म वैयाघ्रं वसार्द्रं रुधिरोक्षितम् ।
त्रासनं सर्वभूतानां व्यादितास्यमिवान्तकम् ॥ 6 ॥
त्रीन्सिम्हान्श्चतुरो व्याघ्रान्द्वौ वृकौ पृषतान्दश ।
सविषाणं वसादिग्धं गजस्य च शिरो महत् ।
अवसज्यायसे शूले विनदन्तं महास्वनम् ॥ 7 ॥
स रामं लक्ष्मणं चैव सीतां दृष्ट्वा च मैथिलीम् ।
अभ्यधावत्सुसङ्कृद्धः प्रजाः काल इवान्तकः ॥ 8 ॥
स कृत्वा भैरवं नादं चालयन्निव मेदिनीम् ।
अङ्केनादाय वैदेहीमपक्रम्य ततोऽब्रवीत् ॥ 9 ॥
युवां जटाचीरधरौ सभार्यौ क्षीणजीवितौ ।
प्रविष्टौ दण्डकारण्यं शरचापासिधारिणौ ॥ 10 ॥
कथं तापसयोर्वां च वासः प्रमदया सह ।
अधर्मचारिणौ पापौ कौ युवां मुनिदूषकौ ॥ 11 ॥
अहं वनमिदं दुर्गं विराधो नाम राक्षसः ।
चरामि सायुधो नित्यमृषिमांसानि भक्षयन् ॥ 12 ॥
इयं नारी वरारोहा मम भार्या भविष्यति ।
युवयोः पापयोश्चाहं पास्यामि रुधिरं मृधे ॥ 13 ॥
तस्यैवं ब्रुवतो दुष्टं विराधस्य दुरात्मनः ।
श्रुत्वा सगर्वितं वाक्यं सम्भ्रान्ता जनकात्मजा ॥ 14 ॥
सीता प्रवेपतोद्वेगात् प्रावाते कदली यथा ॥ 15 ॥
तां दृष्ट्वा राघवः सीतां विराधाङ्कगतां शुभाम् ।
अब्रवील्लक्ष्मणं वाक्यं मुखेन परिशुष्यता ॥ 16 ॥
पश्य सौम्य नरेन्द्रस्य जनकस्यात्मसम्भवाम् ।
मम भार्यां शुभाचारां विराधाङ्के प्रवेशिताम् ॥ 17 ॥
अत्यन्तसुखसम्मवृद्धां राजपुत्रीं यशस्विनीम् ।
यदभिप्रेतमस्मासु प्रियं वरवृतं च यत् ॥ 18 ॥
कैकेय्यास्तु सुसंवृत्तं क्षिप्रमद्यैव लक्ष्मण ।
या न तुष्यति राज्येन पुत्रार्थे दीर्घदर्शिनी ॥ 19 ॥
ययाहं सर्वभूतानां प्रियः प्रस्थापितो वनम् ।
अद्येदानीं सकामा सा या माता मध्यमा मम ॥ 20 ॥
परस्पर्शात्तु वैदेह्याः न दुःखतरमस्तिमे ।
पितुर्विनाशात्सौमित्रे स्वराज्यहरणात्तथा ॥ 21 ॥
इति ब्रुवति काकुत्स्थे बाष्पशोकपरिप्लुते ।
अब्रवील्लक्ष्मणः क्रुद्धो रुद्धो नाग इव श्वसन् ॥ 22 ॥
अनाथ इव भूतानां नाथस्त्वं वासवोपमः ।
मया प्रेष्येण काकुत्स्थ किमर्थं परितप्यसे ॥ 23 ॥
शरेण निहतस्याद्य मया क्रुद्धेन रक्षसः ।
विराधस्य गतासोर्हि मही पास्यति शोणितम् ॥ 24 ॥
राज्यकामे मम क्रोधो भरते यो बभूव ह ।
तं विराधे प्रमोक्ष्यामि वज्री वज्रमिवाचले ॥ 25 ॥
मम भुजबलवेगवेगितः पततु शरोऽस्य महान्महोरसि ।
व्यपनयतु तनोश्च जीवितं पततु ततस्समहीं विघूर्णितः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे द्वितीयस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvitīyassargaḥ |
kṛtātithyo'tha rāmastu sūryasyodayanaṃ prati |
āmnatṟya sa munīnsarvānvanamevānvagāhata || 1 ||
nānāmṛgagaṇākīrṇamṛkṣaśārdūla sevitam |
dhvastavṛkṣalatāgulmaṃ durdarśasalilāśayam || 2 ||
niṣkūjanānāśakunijhillikāgaṇanāditam |
lakṣmaṇānugato rāmo vanamadhyaṃ dadarśa ha || 3 ||
sītayā saha kākutsthastasminaghoramṛgāyute |
dadarśa giriśṛṅgābhaṃ puruṣādaṃ mahāsvanam || 4 ||
gambhīrākṣaṃ mahāvaktraṃ vikaṭaṃ viṣamodaram |
bībhatsaṃ viṣamaṃ dīrghaṃ vikṛtaṃ ghoradarśanam || 5 ||
vasānaṃ carma vaiyāghraṃ vasārdraṃ rudhirokṣitam |
trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ vyāditāsyamivāntakam || 6 ||
trīnsimhānścaturo vyāghrāndvau vṛkau pṛṣatāndaśa |
saviṣāṇaṃ vasādigdhaṃ gajasya ca śiro mahat |
avasajyāyase śūle vinadantaṃ mahāsvanam || 7 ||
sa rāmaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sītāṃ dṛṣṭvā ca maithilīm |
abhyadhāvatsusaṅkṛddhaḥ prajāḥ kāla ivāntakaḥ || 8 ||
sa kṛtvā bhairavaṃ nādaṃ cālayanniva medinīm |
aṅkenādāya vaidehīmapakramya tato'bravīt || 9 ||
yuvāṃ jaṭācīradharau sabhāryau kṣīṇajīvitau |
praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ śaracāpāsidhāriṇau || 10 ||
kathaṃ tāpasayorvāṃ ca vāsaḥ pramadayā saha |
adharmacāriṇau pāpau kau yuvāṃ munidūṣakau || 11 ||
ahaṃ vanamidaṃ durgaṃ virādho nāma rākṣasaḥ |
carāmi sāyudho nityamṛṣimāṃsāni bhakṣayan || 12 ||
iyaṃ nārī varārohā mama bhāryā bhaviṣyati |
yuvayoḥ pāpayoścāhaṃ pāsyāmi rudhiraṃ mṛdhe || 13 ||
tasyaivaṃ bruvato duṣṭaṃ virādhasya durātmanaḥ |
śrutvā sagarvitaṃ vākyaṃ sambhrāntā janakātmajā || 14 ||
sītā pravepatodvegāt prāvāte kadalī yathā || 15 ||
tāṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ sītāṃ virādhāṅkagatāṃ śubhām |
abravīllakṣmaṇaṃ vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā || 16 ||
paśya saumya narendrasya janakasyātmasambhavām |
mama bhāryāṃ śubhācārāṃ virādhāṅke praveśitām || 17 ||
atyantasukhasammavṛddhāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm |
yadabhipretamasmāsu priyaṃ varavṛtaṃ ca yat || 18 ||
kaikeyyāstu susaṃvṛttaṃ kṣipramadyaiva lakṣmaṇa |
yā na tuṣyati rājyena putrārthe dīrghadarśinī || 19 ||
yayāhaṃ sarvabhūtānāṃ priyaḥ prasthāpito vanam |
adyedānīṃ sakāmā sā yā mātā madhyamā mama || 20 ||
parasparśāttu vaidehyāḥ na duḥkhataramastime |
piturvināśātsaumitre svarājyaharaṇāttathā || 21 ||
iti bruvati kākutsthe bāṣpaśokapariplute |
abravīllakṣmaṇaḥ kruddho ruddho nāga iva śvasan || 22 ||
anātha iva bhūtānāṃ nāthastvaṃ vāsavopamaḥ |
mayā preṣyeṇa kākutstha kimarthaṃ paritapyase || 23 ||
śareṇa nihatasyādya mayā kruddhena rakṣasaḥ |
virādhasya gatāsorhi mahī pāsyati śoṇitam || 24 ||
rājyakāme mama krodho bharate yo babhūva ha |
taṃ virādhe pramokṣyāmi vajrī vajramivācale || 25 ||
mama bhujabalavegavegitaḥ patatu śaro'sya mahānmahorasi |
vyapanayatu tanośca jīvitaṃ patatu tatassamahīṃ vighūrṇitaḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.